Thiên 2 — Quyển 2: lễ vật lạ các nước dâng, những người sống mấy trăm tuổi

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn tập hợp sách vở xưa, do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn và duyệt định)

 Động Minh ký (sách ghi chép chuyện lạ, chuyện thần tiên thời Hán Vũ Đế), quyển hai

 Đời Hán, Quách Hiến soạn.

 Năm Nguyên Đỉnh thứ nhất (Nguyên Đỉnh là niên hiệu của Hán Vũ Đế, năm thứ nhất tức năm 116 trước Công nguyên), vua dựng gác Chiêu Tiên (gác mời tiên) ở phía tây cung Cam Tuyền (cung điện lớn của nhà Hán, ở phía tây bắc kinh đô Trường An). Vua cho bện lông chim trả xanh và lông kỳ lân làm rèm, dùng lưu ly (một loại ngọc hoặc thủy tinh có màu, trong suốt) xanh làm quạt, và treo hỏa tề (một thứ ngọc quý màu đỏ, lấp lánh như lửa) làm giường. Phía trên treo khánh (nhạc cụ làm bằng đá hoặc ngọc, treo lên rồi gõ cho kêu) bằng phù kim và khinh ngọc. Phù kim là thứ có màu như vàng, tự nổi được trên mặt nước. Khinh ngọc là thứ chất trong sáng mà nhẹ, có ánh như ráng chiều.

 Có gấm thêu Tảo Long (rồng giữa rong rêu), gấm thêu Liên Yên (khói nối liền nhau), gấm thêu Tẩu Long (rồng đang chạy), gấm Vân Phượng (phượng giữa mây) và gấm Phiên Hồng (chim hồng đang lượn). Trên gác đốt hương Thuyên Mi. Chỉ đốt một nhúm vụn hương to bằng hạt kê mà hơi thơm ba tháng không dứt.

 Có người dâng táo nhỏ Khang, sản ở núi Khang. Núi này nằm trên biển Bích Hải, một vạn năm mới ra quả một lần. Quả giống như táo mềm ngày nay, cắn vào thì có dầu, dầu ấy có thể thắp đèn. Tây Vương Mẫu (nữ thần đứng đầu các tiên ở phương tây trong truyền thuyết) cầm táo dâng vua. Vua thắp đèn Phương Dĩ, ánh đèn màu tía. Có phượng trắng, rồng đen chân trắng bay đến đùa giỡn bên gác. Có con chim xanh đầu đỏ theo lối bay xuống để đón thần nữ.

 Thần nữ để lại một cây trâm ngọc tặng vua, vua đem ban cho Triệu tiệp dư (tiệp dư là một bậc phi tần trong cung). Đến khoảng niên hiệu Nguyên Phượng đời Hán Chiêu Đế (vua kế vị Hán Vũ Đế), cung nhân vẫn còn thấy cây trâm này. Có người tên Hoàng Nhân (?) muốn lấy trâm. Hôm sau đem trâm ra cho xem, vừa mở hộp thì có một con én trắng bay vút lên trời. Về sau cung nhân học làm theo kiểu trâm ấy, nhân đó gọi là trâm Ngọc Yến (trâm én ngọc), ý nói điềm lành.

 Năm Nguyên Đỉnh thứ năm, nước Chất Chi cống một trăm cân đá gan ngựa. Họ thường nuôi đá bằng thủy ngân, đựng trong hòm ngọc, rồi lấy bùn vàng phong kín bên trên. Người nước ấy cao bốn thước (thước thời Hán dài khoảng 23 cm), chỉ ăn loại đá này mà thôi. Đá nửa xanh nửa trắng, giống như gan ngựa ngày nay. Giã nát đá rồi trộn với cửu chuyển chi đan (thuốc tiên luyện đi luyện lại chín lần) mà uống thì suốt cả năm không đói không khát. Lấy đá chải lên tóc thì tóc bạc đều hóa đen.

 Vua cho quần thần ngồi ở điện Cam Tuyền, ai tóc bạc thì lấy đá chải cho, tay chải đến đâu tóc đen đến đó. Bấy giờ các công khanh (các quan to trong triều) có câu nói: "Chẳng cần làm phương bá (chư hầu đứng đầu cả một phương), chỉ cần có đá gan ngựa." Đá này tính rất mạnh, nếu không trộn với đan sa (chu sa, khoáng chất màu đỏ dùng để luyện thuốc tiên) thì không thể đưa lại gần tóc.

 Vua nghỉ ở điện Linh Trang, gọi Đông Phương Sóc (bề tôi của Hán Vũ Đế, nổi tiếng hài hước và biết nhiều chuyện lạ) vào trong màn lụa xanh, không cách bằng các lớp màn the lụa dày (?), hỏi Sóc rằng: "Nhà Hán nối vận Canh (?), giữ Hỏa đức (theo thuyết ngũ hành, mỗi triều đại ứng với một trong năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; nhà Hán ứng với hành Hỏa), vậy lấy điềm lành nào làm dấu hiệu ứng nghiệm?"

 Sóc quỳ xuống đáp: "Thần từng đi qua vùng gò hoang Ngô Minh. Từ Trường An đi về phía đông, qua khỏi Phù Tang (nơi có cây thần mà mặt trời mọc lên, chỉ cõi cực đông) bảy vạn dặm, có núi Cập Vân. Trên đỉnh núi có cái giếng, mây bốc lên từ trong giếng. Nếu triều đại mang Thổ đức làm vua thì mây vàng bay ra; Hỏa đức làm vua thì mây đỏ bay ra; Thủy đức làm vua thì mây đen bay ra; Kim đức làm vua thì mây trắng bay ra; Mộc đức làm vua thì mây xanh bay ra. Đó đều là điềm lành ứng với đức của mỗi triều." Vua nói: "Hay lắm."

 Trong khoảng niên hiệu Nguyên Phong, vua dựng hình tượng Phương Sơn (?) để mời các thần linh kỳ lạ, rồi gọi Đông Phương Sóc đến nói về những điều bí ẩn sâu xa. Vua bèn đốt các thứ hương lạ trong thiên hạ: hương Trầm Quang, hương Tinh Chỉ, hương Minh Đình, hương Kim Đê (?), hương Đồ Hồn. Lại có đèn Thanh Tra do nước ngoài cống. Cây thanh tra có nhựa như sơn đặc, gọt ra bỏ vào đồ đựng, trộn với sáp, rồi bôi trải ra mà đốt thì soi sáng được mấy dặm.

 Vua dựng đài Thần Minh, trên đài có giường và chiếu vàng Cửu Thiên Đạo (?), lấy hổ phách làm vật chặn chiếu, kết các loại ngọc làm chiếu. Vua ngồi khá lâu, sai bày băng nước ngọt để sẵn cho tắm gội, rót rượu biếc Dao Côn, nướng thịt khô của báo xanh. Hoa quả thì có lê tía Đồ Âm, mận biếc nước Lâm. Các vị tiên cùng ăn với vua.

 Nước Phệ Lặc cống bốn con tê có vằn, hình dáng giống tê giác nước. Bề mặt sừng có ánh sáng, vì thế gọi là Minh Tê (tê sáng). Đặt vào chỗ tối thì có bóng sáng, nên cũng gọi là Ảnh Tê (tê có bóng). Đem dệt làm chiếu thì có vân như gấm lụa. Nước này cách Trường An chín nghìn dặm, ở vùng Nhật Nam (quận thời Hán, thuộc miền Trung Việt Nam ngày nay). Người nước ấy cao bảy thước, xõa tóc dài tới gót chân, đi xe do tê kéo, cưỡi xe vào tận đáy biển lấy của báu, ngủ nhờ nhà giao nhân (người cá trong truyền thuyết, khóc ra nước mắt thành ngọc), được ngọc nước mắt, tức là thứ ngọc do giao nhân khóc ra, cũng gọi là ngọc khóc.

 Nước ngọt nói trên lấy từ khe Điềm Khê (khe nước ngọt), cách Ngu Uyên (vực sâu nơi mặt trời lặn) tám mươi dặm, vị nước như (mật?) (?). Đông Phương Sóc đi chơi đến dòng nước này, lấy được mấy hộc (đơn vị đo dung tích, mỗi hộc mười đấu) đem dâng vua. Vua đổ nước vào giếng, từ đó nước giếng luôn ngọt mà mát lạnh, tắm gội thì da thịt mềm mượt.

 Dao Côn cách ải Ngọc Môn (cửa ải ở biên giới tây bắc thời Hán) chín vạn dặm, có loại cỏ biếc giống lúa mạch. Cắt cỏ đem ủ rượu thì vị như rượu thuần trụ (rượu ủ nhiều lần, rất đậm), uống một hợp (đơn vị nhỏ, bằng một phần mười thăng) thì ba tuần (ba mươi ngày) không tỉnh. Chỉ cần uống nước khe ngọt thì vừa uống vào liền tỉnh.

 Ở mặt sau núi Đồ Sơn có loại lê to bằng cái thăng (đồ đong lường), có người nói to bằng cái đấu, màu tía, nghìn năm mới nở hoa một lần, cũng gọi là lê Tử Khinh.

 Nước Lâm cách Trường An chín nghìn dặm, có loại mận lá ngọc, màu như ngọc biếc, mấy chục năm mới chín một lần, vị chua. Xưa Hàn Chung (một vị tiên nhân thời cổ) thường ăn loại mận này, nên gọi là mận Hàn Chung.

 Năm Nguyên Phong thứ ba, nước Đại Tần (tên người Trung Hoa xưa gọi đế quốc La Mã) cống bò móng hoa. Bò màu loang lổ, cao sáu thước, đuôi quấn vòng quanh mình, đầu sừng có thịt, móng như hoa sen, chạy giỏi, nhiều sức. Vua sai bò chở đồng và đá để dựng cung Vọng Tiên (cung trông ngóng tiên). Vết chân bò in trên đá đều có hình hoa, vì thế ngoài ải Dương Quan có bến Hoa Ngưu (bến bò hoa).

 Có lần tìm được một tảng đá lạ dài mười trượng (một trượng bằng mười thước), cao ba trượng, đem dựng ở cung Vọng Tiên, nhân đó gọi là đá Long Chung. Cuối đời Vũ Đế, tảng đá tự lún sâu vào đất, chỉ còn phần đuôi nhô lên mặt đất, nay người ta gọi là gò Long Vĩ (gò đuôi rồng).

 Vua thích vi hành (cải trang đi lén ra ngoài). Một đêm ở phía tây thành Trường An, vua thấy một con li (loài rồng không có sừng) đi trên đường. Đổng Yết thưa: "Xưa vua Kiệt (vua cuối nhà Hạ, nổi tiếng bạo ngược) chiều chuộng Mạt Hỉ (ái phi của Kiệt) ngồi trên gối mình, lấy trâm vàng xuyên qua bụng con li bằng ngọc để làm trò vui. Nay bụng con li này còn vết trâm vàng xuyên qua, phải chăng chính là con ấy?" Lại nói: "Rồng trắng hóa thành cá thì bị người đánh lưới bắt ăn (?)" (ý nói bậc tôn quý mà cải trang ra ngoài thì dễ gặp tai họa). Vua nói: "Ngươi muốn thử ta đấy."

 Năm Nguyên Phong thứ tư, nước Tu Di dâng con la vằn, cao mười thước, lông màu đỏ lốm đốm, đều có hình mặt trời mặt trăng (?). Vua lấy vàng đúc làm xích để buộc, đựng cỏ khô trong đồ quý mà cho ăn.

 Năm Nguyên Phong thứ năm, nước Lặc Tất cống loài chim nhỏ, dùng lồng ngọc vuông một thước đựng mấy trăm con. Chim to như con ruồi lớn, dáng giống chim vẹt, tiếng kêu vang xa mấy dặm, giống tiếng chim hộc vàng. Người nước ấy thường dùng chim này để báo giờ (?), nên cũng gọi là trùng Hậu Nhật (con vật canh mặt trời). Vua thả chim trong cung, mười ngày thì bay đi hết. Vua tiếc, sai tìm nhưng không thấy nữa.

 Năm sau lại thấy chim nhỏ đậu trên màn trướng, có con chui vào tay áo, nhân đó gọi là Thiền (?). Phi tần trong cung đều thích chim này; ai được chim đậu lên áo thì liền được vua yêu. Đến cuối đời Vũ Đế, chim dần dần tự chết, nhưng người ta vẫn quý da của chúng; người nào mặc da chim thì phần nhiều được chồng chiều chuộng.

 Người nước Lặc Tất cao ba tấc, có cánh, giỏi nói năng đùa cười, vì thế gọi là nước Thiện Ngữ (nước nói giỏi). Họ thường bay thành đàn đến dưới mặt trời phơi mình rồi mới về, uống đan lộ (sương đỏ) thay nước. Đan lộ là những giọt sương như hạt ngọc lúc mặt trời mới mọc.

 Năm Thái Sơ thứ hai, Đông Phương Sóc từ nước Tây Na Hãn trở về, mang được mười cành cây Thanh Phong (cây kêu theo gió) dâng vua, mỗi cành dài chín thước, to bằng ngón tay. Cây này mọc bên sông Nhân Hoàn, tức là sông Nhân Hoàn mà thiên Vũ Cống (một thiên trong Kinh Thư, chép về địa lý thời vua Vũ trị thủy) có nhắc tới. Nguồn sông chảy ra từ Điềm Ba. Trên cây có én tía và hộc vàng đến đậu. Quả cây giống hạt vừng. Gió thổi thì cành kêu như tiếng ngọc, nhân đó lấy làm tên.

 Vua đem cành cây ban khắp cho quần thần. Bề tôi nào sắp gặp tai họa (?) thì cành rỉ nhựa, bề tôi nào sắp chết thì cành gãy. Xưa Lão Đam (tức Lão Tử) sống ở đời Chu, thọ bảy trăm tuổi, cành vẫn chưa hề rỉ nhựa. Ác Thuyên (một vị tiên nhân) sinh thời vua Nghiêu, thọ ba nghìn tuổi, cành vẫn chưa gãy lần nào. Vua bèn đem cành hỏi Sóc. Sóc nói: "Thần đã thấy cành này ba lần khô chết rồi lại sống, đâu chỉ rỉ nhựa hay gãy mà thôi." Tục ngữ có câu: "Tuổi chưa được một nửa thì cành không rỉ nhựa." Cây này năm nghìn năm mới rỉ nhựa một lần, vạn năm không khô.

 Năm Thái Sơ thứ ba, vua dựng đài Vọng Phong (đài ngắm gió) ở Cam Tuyền. Trên đài tìm được một viên ngọc trắng như một cành hoa. Vua lấy lọng gấm che lên mà ngọc vẫn sáng như trăng chiếu, nhân đó gọi là ngọc Chiếu Nguyệt (ngọc soi như trăng), đem ban cho Đổng Yển (người được Vũ Đế sủng ái), đựng trong giỏ lưu ly.

 Năm Thái Sơ thứ tư, Đông Phương Sóc từ nước Chi Đề trở về. Người nước ấy cao ba trượng hai thước, có ba tay ba chân, mỗi tay chân có ba ngón, nhiều sức, chạy giỏi. Núi nhỏ trong nước họ có thể dời đi được, khe suối họ có thể uống cạn. Họ kết rêu biển làm áo; khi vui đùa thì bắt tê giác ném qua ném lại cho nhau làm trò vui.

 Đông Phương Sóc đi chơi đến đất Cát Vân (mây lành), bắt được một con ngựa thần cao chín thước. Vua hỏi Sóc đó là con thú gì. Sóc nói: "Xưa Tây Vương Mẫu cưỡi xe Linh Quang đến nhà Đông Vương Công (vị nam thần đứng đầu các tiên ở phương đông, cặp đôi với Tây Vương Mẫu), tháo con ngựa này ra cho đi chơi trong ruộng cỏ linh chi, ngựa bèn ăn cỏ trong ruộng ấy. Đông Vương Công giận, đem bỏ ngựa ở bờ trời Thanh Tân. Thần đến đàn tế của Vương Công, liền cưỡi ngựa trở về, vòng quanh mặt trời ba vòng rồi mới vào ải nhà Hán mà cửa ải vẫn chưa đóng. Thần ngủ trên lưng ngựa, chẳng hay biết gì mà đã về đến nơi (?)."

 Vua hỏi: "Nó tên là gì?" Sóc đáp: "Nhân vì nó nhanh mà đặt tên là Bộ Cảnh (chạy đuổi kịp bóng mặt trời)." Thế nhưng lúc Sóc cưỡi thì trông nó chẳng khác gì con lừa què chậm chạp.

 Đông Phương Sóc nói: "Thần có mười gốc cỏ Cát Vân, trồng ở phía đông núi Cửu Cảnh. Cỏ hai nghìn năm mới nở hoa một lần, sang năm sẽ mọc. Thần xin chạy đi cắt về cho ngựa ăn, ngựa sẽ mãi không đói." Sóc lại nói: "Thần đến tận cực đông, đi qua đầm Cát Vân, ở đó cỏ này mọc nhiều. Dời sang núi Cửu Cảnh thì không sao bằng được đất Cát Vân."

 Vua hỏi: "Sao gọi là Cát Vân?" Sóc nói: "Tục nước ấy xem mây khí để đoán điều lành điều dữ. Nếu có việc vui thì mây năm sắc bốc lên đầy nhà, ánh lên người, bám vào cỏ cây đều thành những giọt sương năm sắc, rất ngọt." Vua hỏi: "Sương Cát Vân có thể lấy được không?" Sóc bèn chạy về phía đông, đến chiều thì về, lấy được sương xanh (?), đựng trong bình lưu ly xanh, mỗi bình chứa năm hợp, quỳ dâng vua. Vua ban khắp cho quần thần; ai được nếm thì người già hóa trẻ, người bệnh khỏi bệnh. Có tất cả năm vị quan được nếm sương: Đổng Yết, Lý Khắc, Mạnh Kỳ, Quách Quỳnh, Hoàng An.

 Lý Khắc người Phùng Dực (vùng phụ cận kinh đô Trường An), tự nói mình ba trăm tuổi. Ông vác sọt cỏ, đeo Ngũ Nhạc chân đồ (bản đồ thiêng về năm ngọn núi lớn, người tu tiên mang theo để giữ mình) mà đến. Vua đối đãi ông theo lễ, cũng gọi ông là Phụ Đồ tiên sinh (ông đeo bản đồ).

 Mạnh Kỳ là người ở ẩn đất Hà Thanh, tuổi chừng bảy trăm, nói đến chuyện đầu đời Chu thì rõ ràng như mới thấy trước mắt. Kỳ từng hầu Chu Công (em vua Vũ Vương, người giúp vua Thành Vương nhỏ tuổi trị nước) lên đàn tế, lấy tay xoa chân cho Thành Vương. Chu Công cho Kỳ một cái hốt ngọc (tấm bản dài các quan cầm tay khi vào chầu vua). Kỳ quý giữ cái hốt, mỗi lần đều lấy tay áo lau chùi. Hốt dày bảy phân, nay đã mòn nhọn và gãy (?). Ông thường thái lá quế mà ăn. Nghe vua thích chuyện tiên, ông khoác áo cỏ đến yết kiến vua.

 Quách Quỳnh người Đông Quận, dung mạo xấu xí nhưng khí độ hơn người. Ông từng ngủ nhờ nhà người ta, thường xin củi đốt lên để tự soi mà đọc sách. Ban ngày ngủ thì mắt không nhắm, đi trên đất không để lại dấu chân. Vua nghe chuyện lạ ấy liền vời ông đến.

 Hoàng An người quận Đại, làm lính ở quận Đại. Ông tự nói mình hèn mọn, không được sống cùng người đời (?). Ông cầm roi, ôm cành gai mà đọc sách, vạch xuống đất để ghi số, lâu ngày chỗ đất ấy thành ao. Người thời ấy nói Hoàng An tuổi chừng hơn tám mươi mà trông như trẻ con. Ông thường uống chu sa nên cả người đều đỏ, mùa đông không mặc áo da.

 Ông ngồi trên một con rùa thần rộng hai thước. Có người hỏi: "Ông ngồi trên con rùa này đã mấy năm rồi?" Ông đáp: "Xưa Phục Hy (vị vua thời thượng cổ trong truyền thuyết) mới chế ra lưới, bắt được con rùa này đem trao cho ta. Ta ngồi đến nỗi lưng rùa đã phẳng ra. Con vật này sợ ánh sáng mặt trời mặt trăng, hai nghìn năm mới thò đầu ra một lần; ta ngồi trên nó đã thấy nó thò đầu năm lần rồi." Khi đi thì ông cõng rùa mà chạy. Người đời bảo Hoàng An đã một vạn tuổi.

 Động Minh ký, quyển hai (hết).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video