Quyển ba
Loại án gian tình (án tư thông, ngoại tình)
NGÔ ĐẠI TUẦN XỬ VỤ MẸ CON TRANH TÌNH NHÂN (Đại tuần: tức quan tuần án ngự sử, được triều đình phái đi thay vua tuần tra các địa phương, xét lại các vụ án)
Ở Nam Mân (vùng Phúc Kiến) có Uông Trạch, sinh một con trai tên là Giả Tử. Nhà nghèo, hắn gánh hàng rong kiếm sống, nuôi vợ con. Uông Trạch là kẻ gian xảo, chuyên trộm cắp vặt vãnh. Hắn bị người ta bắt nộp quan, chịu hình phạt, bị định tội, giam một năm, suýt chết đói. Sau gặp quan Tri huyện (quan đứng đầu một huyện) họ Tằng cai trị trong sạch, xét việc kỹ đến từng li từng tí. Quan xét thấy Uông Trạch mới phạm lần đầu, chỉ thích chữ vào cánh tay (hình phạt khắc chữ vào da để đánh dấu kẻ có tội), giảm hình mà tha về. Chưa được nửa năm, hắn lại đi ăn trộm, tật xấu không chừa.
Vợ hắn là Tạ thị nhiều lần khuyên: “Làm người giữa trời đất, chỉ nên chăm chỉ, tiết kiệm mà sống, đừng làm điều sai trái. Trên thì làm vẻ vang cho tổ tiên, dưới thì làm rạng rỡ cho vợ con, thế mới là người tốt. Huống chi Giả Tử còn nhỏ, chưa hiểu việc đời. Ông thì ngày đêm chỉ tính chuyện trộm của người, lại ham ăn ham uống, làm người như thế rồi sẽ ra sao? Ông không biết giàu nghèo đều do số mệnh định sẵn. Trộm của người ta, có bao giờ thấy ông khá lên đâu, vẫn cứ nghèo thế này. Từ nay về sau, mong ông bỏ ác theo thiện, làm người tử tế. Người xưa nói: ‘Thà đói mà trong sạch, còn hơn no mà nhơ bẩn.’”
Bị vợ trách một trận, hắn tự thấy mất mặt, bèn theo bọn trộm đi nơi khác, vẫn tiếp tục ăn trộm. Rồi hắn bị người ta dùng giáo đâm loạn xạ đến chết, xác phơi ngoài trời. Tạ thị thấy chồng không về, ngày đêm buồn lo. Bà muốn sai Giả Tử đi tìm, nhưng con còn nhỏ, không thể đi xa. Tạ thị sợ chồng làm giặc rồi cũng gặp họa lớn, buồn lo sinh bệnh, bèn thắt cổ chết.
Giả Tử (bản gốc chép là “Hách Tử”) thấy mẹ chết, không còn ai quản thúc, bèn sống phóng đãng buông thả, không biết liêm sỉ, đem thân ra làm trò “hậu đình hoa” (bán thân cho đàn ông mua vui), giao du với bọn côn đồ, chỉ ham rượu thịt béo ngậy. Sau có một con nhà giàu bao hắn trong vườn hoa để vui chơi. Giả Tử miệng lưỡi lanh lợi, giỏi chiều lòng, khéo nịnh hót. Con nhà giàu thấy hắn khôn khéo, bèn cưới cho hắn một người vợ tên Ngọc Nga. Nàng xinh đẹp thanh nhã, mặt như quả hạnh, má hồng như hoa đào, da thơm mịn màng, thật có nhan sắc khiến trăng phải thua, hoa phải thẹn.
Chưa đầy một năm thì nàng có mang, sinh con gái lớn tên Quế Hinh, dáng dấp yểu điệu. Hai năm sau lại sinh con gái thứ hai tên Quế Cơ, cũng xinh đẹp. Bát tự (giờ, ngày, tháng, năm sinh, dùng để đoán số mệnh) của hai cô đều mang sao Đào hoa sát (theo thuật xem số, đây là sao xấu chủ về tình duyên lăng nhăng, dâm đãng), nên không ai đến hỏi cưới.
Nhà nghèo, cơm ăn hằng ngày khó khăn, Ngọc Nga mắng chồng: “Đồ khốn nạn! Anh suốt ngày lêu lổng, lại ham ăn uống. Ruộng đất anh chẳng có lấy một mảy, của nhà ngày càng cạn, bảo mẹ con tôi sống sao đây? Anh cũng phải tính làm nghề gì mới phải chứ, chẳng lẽ cứ để mẹ con tôi chịu đói chịu rét mà sống à?” Thấy vợ nói câu nào cũng phải, hắn không đáp được, bèn bảo vợ: “Mình ở nhà cẩn thận, trông nom các con, tôi phải ra ngoài tìm nghề, kiếm ít tiền rồi mới về nuôi mẹ con mình.” Vợ nghe chồng nói vậy, mừng không xiết. Hôm sau, vợ chồng khóc lóc chia tay. Nào ngờ hắn đi mãi không về, bặt vô âm tín.
Mẹ con ở nhà, cơm ăn khó khăn, thường vay củi gạo của người hàng xóm tên Hoàng Cẩu. Hoàng Cẩu thấy mẹ con nàng xinh đẹp, cho vay chẳng từ chối. Hoàng Cẩu nói: “Chồng chị đi bao năm, bỏ mẹ con chị ở nhà chẳng đoái hoài, thật là đồ súc sinh! Nếu không có nhà tôi cho vay củi gạo, chẳng phải mẹ con chị đã chết đói rồi sao?” Ngọc Nga đáp: “Nhờ anh giúp lúc túng ngặt, tôi đâu dám quên ơn. Đợi chồng về sẽ trả cả vốn lẫn lãi hậu hĩnh.” Hoàng Cẩu nói: “Tôi chẳng cần chị trả, tôi chỉ muốn cùng chị kết làm anh em, không biết ý chị có chịu không?” Ngọc Nga biết ý hắn, cũng mỉm cười nói: “Tôi là đàn bà nghèo, đâu dám trèo cao.”
Ngọc Nga vốn là người đàn bà dâm đãng, lại gặp lúc nhà nghèo, bèn lén bảo Hoàng Cẩu: “Lúc này người đông bất tiện, sợ người ta biết. Đêm Nguyên tiêu (rằm tháng Giêng), nhân lúc đèn và trăng cùng sáng rực, người đi lại đông đúc lộn xộn, anh hãy lén đến nhà tôi, mới được như ý.” Hoàng Cẩu theo hẹn mà đến, hai người chung chăn chung gối, mặc sức vui thú. Từ đó hai bên quấn quýt, không đêm nào không nâng chén cùng uống, vui thú vô cùng. Được hai năm, tình ý dần nhạt. Hoàng Cẩu thấy con gái lớn Quế Hinh yêu kiều yểu điệu, lại muốn gian dâm. Nào ngờ Quế Hinh cũng là cô gái lẳng lơ, giấu mẹ mà ăn nằm với Hoàng Cẩu. Từ đó hắn ngày càng mặn nồng với Quế Hinh, lạnh nhạt với Ngọc Nga.
Ngọc Nga trong lòng ghen hận, tính kế giết Hoàng Cẩu. Muốn giết ngay ở nhà thì lại sợ người trong họ và hàng xóm biết. Qua thêm hai tháng, thấy Hoàng Cẩu quả chỉ yêu con gái, đêm ấy nàng sắp sẵn rượu độc, định sáng hôm sau giả vờ nhờ hắn ra chợ mua vải may áo. Sáng hôm sau, nàng gọi Hoàng Cẩu đến nhà ăn cơm sáng, mời hắn uống mấy chén rượu độc, rồi giục đi mua vải. Hoàng Cẩu đi đến nửa đường, vào quán của Tạ Thành ở một làng ăn cơm trưa thì rượu độc phát tác, đau không chịu nổi, kêu la rồi ngã xuống đất chết.
Người trong vùng và các chức dịch hương ước (những người lo việc trị an, giữ lệ làng) đều kéo đến xem, ai cũng nhận ra là Hoàng Cẩu, không hiểu sao lại chết ở đây. Sợ bị liên lụy, họ liền sai người đến nhà Hoàng Cẩu báo tin. Em trai Hoàng Cẩu là Hoàng Văn đem xác về. Hoàng Văn ngờ chủ quán giết anh mình, bèn kiện lên huyện; người địa phương cũng làm đơn trình lên huyện. Quan họ Lý liền sai mười lính giỏi đi bắt chủ quán Tạ Thành. Bắt được Tạ Thành, quan tra hỏi: “Hoàng Cẩu chết ở quán mày, ắt là mày ham của mà giết hắn.” Tạ Thành dập đầu kêu khóc: “Hoàng Cẩu đến quán ăn cơm trưa, chẳng hiểu sao bỗng kêu mấy tiếng rồi chết. Giữa thanh thiên bạch nhật, tiểu nhân đâu dám hại mạng người?”
Quan Lý tạm giam Tạ Thành, lại sai ngỗ tác (người chuyên khám nghiệm tử thi ở nha môn) đi khám xác. Khám xong, thấy là chết vì uống thuốc độc. Ngỗ tác về bẩm, quan Lý hỏi: “Ngươi khám tử thi thấy thế nào?” Ngỗ tác đáp: “Chết vì uống thuốc độc.” Quan Lý lại lôi Tạ Thành trong ngục ra tra khảo: “Mày dùng rượu độc giết người là thật, khai thẳng ra thì khỏi phải chịu hình.” Tạ Thành chịu đòn không nổi, đành khai nhận và chịu đền mạng, bị giam chờ ngày hành hình.
Cha Tạ Thành là Tạ Vinh thấy con vô tội mà mắc tội chết, ngày đêm khóc không thôi. Nghe tin quan Ngô đại tuần đến tuần xét, làm việc nghiêm minh, quan lại khiếp sợ, quỷ thần kinh hãi, xử án như thần, Tạ Vinh liền làm đơn chạy đến kêu oan:
“Người làm đơn kêu oan: Tạ Vinh. Kêu về việc xin soi rõ nỗi oan, cứu mạng người. Đứa con trai nghèo hèn của tôi xưa nay giữ bổn phận, chẳng làm càn chút nào. Nhà không có ruộng vườn, sống bằng nghề mở quán trọ. Oan thay, Hoàng Cẩu vào quán mua rượu, ăn cơm cho đỡ đói, chốc lát thì chết. Quan Lý không cho biện bạch, xử con tôi phải đền mạng. Trộm nghĩ giữa ban ngày giết người, khó tránh được tai mắt hàng xóm. Nay quan ‘áo thêu’ (chỉ quan ngự sử đi tuần án, vì mặc áo thêu) đã đến, mong cứu cái mạng con kiến này, nhổ tận gốc nỗi oan. Chạy đến xin đấng trời xanh (chỉ vị quan thanh liêm), xẻ tan oan khuất, chặn đường vu hãm. Kính trình.”
Ngô đại tuần xem kỹ đơn một lượt, bèn ra lệnh bài gọi Tạ Thành đến để tự mình xét hỏi. Tạ Thành cũng kể lể như trước. Nhất thời khó phân rõ, quan tạm giam Tạ Thành lại. Đêm ấy, Ngô đại tuần nằm mộng thấy một con chó vàng, miệng ngậm một miếng thịt và nửa con ngỗng, chạy đến trước mặt nhảy nhót rồi chết; giật mình tỉnh dậy mới biết là mộng. Nửa đêm ông không ngủ, ngẫm giải giấc mộng, tự nói: “Chó vàng tức là Hoàng Cẩu (‘Hoàng’ là vàng, ‘Cẩu’ là chó). Một miếng thịt, nửa con ngỗng, tức là Ngọc Nga (lối chơi chữ: ‘nga’ là con ngỗng, gần với chữ ‘Nga’ trong tên; miếng thịt ám chỉ chữ ‘Ngọc’ (?)). Chẳng lẽ Hoàng Cẩu và Ngọc Nga có oan khuất gì nên báo mộng?”
Sáng hôm sau lên công đường, ông liền sai sáu lính giỏi đi bắt em Hoàng Cẩu là Hoàng Văn. Bắt Hoàng Văn đến, Ngô đại tuần hỏi: “Nhà ngươi có ai tên Ngọc Nga không?” Hoàng Văn đáp: “Nhà tiểu nhân không có, chỉ có vợ của Uông Giả Tử nhà bên tên là Ngọc Nga.” Ông liền sai sáu lính giỏi đi bắt Ngọc Nga. Bắt Ngọc Nga đến, ông dùng hình nặng tra hỏi. Ngọc Nga chịu đòn không nổi, khai thật: “Tiểu phụ nhân thông dâm với Hoàng Cẩu là thật. Chỉ vì Hoàng Cẩu đổi lòng, sau tư tình với con gái lớn của tiểu phụ nhân là Quế Hinh, bỏ rơi tiểu phụ nhân, vì thế tiểu phụ nhân ghen hận, giả vờ nhờ hắn ra chợ mua vải may áo, rồi dùng rượu độc giết chết.”
Thế là quan tha cho Tạ Thành về nhà, lại bắt Quế Hinh, mẹ con cùng định tội. Lời phán xét: “Xét thấy Ngọc Nga là người đàn bà dâm đãng, ghen tuông; Quế Hinh cũng là cô gái lẳng lơ. Mẹ con ghen nhau vì gian tình, luân thường đảo lộn đến cùng cực, còn thua cả mọi rợ. Hoàng Cẩu đã gian dâm với mẹ lại gian dâm với con, tội chết vẫn chưa hết, chết cũng đáng! Quế Hinh không nên trái lời mẹ mà thông dâm, tội giảo (xử tử bằng cách thắt cổ) không tha; Ngọc Nga không nên dùng thuốc độc giết người, tội đại tịch (chém đầu) sao chối được!”
Lời bàn của tôi: Một nhà Uông Trạch, gian dâm và trộm cắp có đủ cả. Cha vì trộm mà mất mạng, con vì phóng đãng mà đi biệt không về, vợ vì không ai nuôi mà mất tiết hạnh, con gái vì lỡ duyên mà dâm loạn. Mẹ con tranh tình, bèn nảy mưu độc. Hoàng Cẩu ham mới, tự chuốc họa lớn, chết là đáng, chẳng có gì phải thương! Tạ Thành vô tội, suýt mắc vào chỗ chết, may nhờ ông Ngô cảm được giấc mộng lạ, lập tức gỡ được oan. Ấy là lòng trời sáng suốt, nên làm rõ sự báo ứng thiện ác; người đời há chẳng nên lấy đó làm gương!
TRIỆU ĐẠI TUẦN XỬ VỤ GIAN DÂM GIẾT NGƯỜI ĐÀN BÀ TRINH LIỆT
Ở huyện Khúc Phụ, phủ Duyện Châu, tỉnh Sơn Đông có làng Sùng Phong. Trong làng có người họ Lã tên Quốc Học, hiệu Dục Nhân, nhà đời đời theo nghiệp nho, các đời đều giàu có. Bình sinh ông chuộng việc thiện, lặng lẽ tích âm đức (làm việc tốt một cách thầm lặng, tin rằng sẽ được trời báo đáp). Ngoài năm mươi tuổi, ông chỉ có một con trai mười tuổi tên Như Phương. Như Phương đi học sáng dạ khác thường, người trong làng thường riêng bảo nhau: “Ông già này sinh được đứa con giỏi thế, ấy là trời sinh ra để làm hưng thịnh nhà ông.”
Bấy giờ quan Phó sứ cùng huyện là Trần Bang Mô nghe nói ông già này có điềm lành, con trai sáng láng hơn người, bèn nhờ thầy dạy của Như Phương là Phó Văn Mệnh làm mối, gả con gái mình là Nguyệt Anh cho con ông. Lời mối vừa đưa, lục lễ (sáu lễ trong việc cưới hỏi xưa, từ dạm ngõ, hỏi tên tuổi đến đón dâu) liền được định. Qua mấy năm, Dục Nhân kính mời người anh họ Phó Văn Mệnh, hẹn ngày cưới. Nhà họ Trần sắm của hồi môn đưa con gái về nhà chồng. Cô dâu sắc đẹp tuyệt trần, như trời phú, ai cũng khen ngợi.
Bạn học đều đến mừng phòng tân hôn. Trong đó có Chu Hoằng Sử, con trai quan Lại bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Lại, bộ coi việc bổ nhiệm, thăng giáng quan lại), là kẻ bạn phong lưu bạc bẽo. Hắn thấy sắc đẹp thì mê mẩn, trong lòng bứt rứt, vui chơi đến hết hứng mới về, bất giác trời đã sáng.
Từ khi vợ chồng làm lễ hợp cẩn (uống rượu giao bôi, chính thức thành vợ chồng), Trần thị thờ mẹ chồng rất hiếu thảo, thuận theo chồng không hề trái ý. Nào ngờ việc vui vừa xong thì tai họa ập đến: vợ chồng Dục Nhân đều qua đời, Như Phương đau xót vô cùng. Để tang ba năm xong, chàng thi đỗ vào hoàng tự (trường học của nhà nước; đỗ vào đây tức là đỗ tú tài). Liền đó lại đỗ kỳ thi thu (thi Hương, kỳ thi cấp tỉnh tổ chức vào mùa thu), lại sinh được con trai. Trần thị vì thế ở nhà trông con. Như Phương nóng lòng công danh, bèn từ biệt vợ lên đường đi thi. Bỗng gặp giặc Oa (giặc cướp biển Nhật Bản) quấy nhiễu, giữa đường chàng bị bắt. Chỉ có người đầy tớ là Trình Nhị trốn thoát về báo cho Trần thị.
Trần thị thương chồng đến mức gần chết ngất; cha và anh em đến an ủi mới tạm nguôi. Cha nàng nói: “Nay cha phải gấp đi nhận chức, lo con ở nhà một mình, chi bằng mang cháu cùng đi với cha, ý con thế nào?” Trần thị thưa: “Lệnh cha nghiêm, vốn không nên trái. Nhưng chồng con như con nhạn bay lẻ, nay bị bắt đi, sống chết chưa biết. Chỉ còn giọt máu này, dọc đường lỡ có sơ suất gì thì dòng họ Lã sẽ tuyệt tự. Vả lại trong nhà không có người làm chủ, con không có lẽ nào đi được! Mong cha nghĩ cho.” Quan Phó sứ nói: “Con nói cũng phải, cha không ép. Nay cả nhà cha đều đi, chỉ có hai chị dâu con ở nhà, con nên thường qua lại. Đừng ở nhà buồn rầu sinh bệnh, cho cha đỡ lo.” Quan Phó sứ từ biệt mà đi.
Mọi việc lớn nhỏ trong nhà, Trần thị đều giao cho vợ chồng Trình Nhị trông coi, bên mình chỉ có đứa hầu gái bảy tuổi là Thu Quế hầu hạ. Nàng không bước ra khỏi buồng khuê, trong ngoài nghiêm chỉnh. Không ngờ vợ Trình Nhị là Xuân Hương tư thông với người hàng xóm tên Trương Mậu Thất, ngày đêm vụng trộm, chẳng điều gì không làm. Mậu Thất nói với Xuân Hương: “Bà chủ của em đang tuổi xuân, tình ý đang nồng, em làm mối cho anh mối duyên này được không?” Xuân Hương đáp: “Bà chủ em tính vốn đứng đắn, không ai dám xúc phạm chút nào; không phải việc thật cần thì bà chẳng dễ gì ra khỏi nhà giữa. Việc này chắc chắn không thể được.” Mậu Thất lại nói đùa: “Em có tư tâm, sợ anh lạnh nhạt với em, nên mới không chịu như thế.” Xuân Hương nói: “Em đâu có lòng ấy! Chỉ là việc thật khó mưu tính. Để em từ từ tìm cách, nhưng cũng không chắc được đâu.”
Không ngờ lòng người như nhau, lại có kẻ mưu tính kín đáo hơn. Bấy giờ Chu Hoằng Sử từ sau buổi mừng phòng tân hôn đã động lòng xuân, nhưng không có cách nào vào được. Đến nay nghe tin Như Phương bị bắt, hắn bèn đến trọ học ở gần nhà họ Lã, kết giao với người quanh vùng, dò hỏi chuyện trong ngoài. Hắn làm ra vẻ như người rất thân thiết, thật lòng thương tiếc bạn đồng học, nên người kia bèn kể hết: “Nhà họ Lã đời đời tích đức, nay lại bị giặc bắt, thật là trời không có mắt! Nương tử nhà ấy là Trần thị giữ trọn đạo đàn bà, ra vào không có lấy một đứa bé trai, bên mình chỉ có đứa hầu gái bảy tuổi, thật là người đàn bà rất giỏi giang!”
Hoằng Sử lại dò hỏi: “Trần thị đã không tự quán xuyến việc nhà thì giao cho ai trông coi?” Người kia đáp: “Việc nhà đều giao cả cho vợ chồng Trình Nhị. Trình Nhị không chút tư lợi, thật đáng khen!” Hoằng Sử thấy người ấy chỉ khen Trình Nhị, đoán vợ hắn ắt có chuyện gì, bèn gài lời: “Tôi nghe nói vợ Trình Nhị tư thông với người ta, rốt cuộc làm hoen ố đức tốt của Trần thị.” Người kia hỏi: “Tướng công do đâu mà biết?” Hoằng Sử nói: “Tôi nghe đã lâu, chỉ chưa rõ chi tiết, anh thử kể xem.” Người kia nói: “Chỗ tôi có Trương Mậu Thất, rất mê chuyện trăng gió (chuyện trai gái), sớm tối vụng trộm với vợ Trình Nhị. Nhà hắn liền vách với nhà họ Lã, khi thì mụ ấy ngủ ở nhà hắn, khi thì gã ấy ngủ ở nhà mụ.” Hoằng Sử hỏi: “Chồng mụ sao không biết?” Người kia đáp: “Chồng mụ ra trang trại thì cứ thế.”
Hoằng Sử ghi nhớ trong lòng, tự tính: “Năm ấy ta đến nhà nàng mừng phòng tân hôn, nhớ là có buồng trong buồng ngoài, phía sau có lối riêng vào được gian giữa. Ta dò biết lúc Trình Nhị không có nhà, liệu chắc không có ai, nhân lúc trời nóng nàng tắm rửa, nấp vào buồng trong mà ôm cưỡng hiếp.” Tính toán đã xong. Chiều tối hôm sau, biết Trình Nhị đã đi, hắn từ phía sau lẻn vào nấp sẵn.
Trần thị ở nhà giữa gọi Thu Quế mang nước tắm. Khiêng nước vào đặt ở buồng ngoài xong, Trần thị bảo Thu Quế ra nhà giữa trông cậu bé, rồi vào buồng cài cửa. Cởi áo sắp tắm, nàng chợt nhớ cửa buồng trong thông ra gian giữa chưa cài then, bèn để mình trần đi vào cài, rồi ra tắm. Lúc ấy Hoằng Sử thấy thân thể trắng như tuyết của nàng, dục vọng bừng bừng không kìm được. Trần thị tắm xong lại đi vào thì bỗng bị ôm chặt, bị bịt kín miệng, đẩy sát vào giường. Nàng vừa tắm xong, chưa mặc áo, hắn liền cưỡng hiếp. Hoằng Sử đang lúc dục vọng dâng cao, buông tay bịt miệng ra, đưa lưỡi vào miệng nàng để nàng không kêu được, rồi tiếp tục cưỡng bức cho đến khi thỏa.
Trần thị là phận đàn bà, bỗng gặp chuyện này, không biết làm sao, tự nghĩ: “Thân đã bị nhơ, chi bằng cắn đứt lưỡi hắn, rồi chết cũng chưa muộn.” Nàng liền cắn chặt đầu lưỡi hắn. Hoằng Sử không rút lưỡi ra được, bèn bóp cổ nàng, Trần thị chết. Hoằng Sử từ gian giữa trốn thoát, không ai hay biết.
Một lúc sau đứa bé khóc, Thu Quế gọi không thấy thưa, đẩy cửa không mở, bèn ra gọi Xuân Hương cầm đèn vào. Cửa ngoài đóng chặt, họ đi từ gian giữa vào, thấy Trần thị đã chết, miệng chảy máu, cổ họng có vết bầm máu, thân thể trần truồng, chỗ kín rỉ tinh dịch, không biết vì sao mà chết. Bèn kêu hoảng lên. Họ hàng, hàng xóm thấy dáng chết như thế, chẳng hiểu cớ gì. Trong đó có Ngô Dục Thập Tứ và Ngô Triệu Thập nói: “Người đàn bà này xưa nay đứng đắn, ắt là bị cưỡng hiếp xong, nàng sắp kêu lên thì bị bóp cổ chết. Tôi nghĩ không phải ai khác: Xuân Hương tư thông với Trương Mậu Thất, tất là Xuân Hương đồng mưu, để hắn cưỡng hiếp đến chết.” Họ bèn xích Xuân Hương lại canh xác, đợi hôm sau lên huyện tố cáo. Đứa con nhỏ của Trần thị được đưa về nhà ngoại để nuôi bú.
Hôm sau đang sắp đi tố cáo thì Trình Nhị từ trang trại về, thấy biến lớn, hỏi duyên do. Mọi người kể chuyện Xuân Hương thông dâm, đồng mưu. Trình Nhị liền làm đơn kiện lên huyện:
“Người làm đơn kiện: Lã Trình Nhị, làng Sùng Phong. Kiện về việc cưỡng hiếp giết người. Tên cực ác Trương Mậu Thất tham vợ tôi trẻ đẹp, quyến rũ gian dâm cho vào tròng, mặc sức ngang ngược, qua lại không kiêng nể. Oan thay, ngày mồng tám tháng này, hắn lẻn vào buồng ngủ của bà chủ, rình lúc tắm, cưỡng hiếp. Bà chủ liền kêu, hắn bóp cổ giết chết. Vợ tôi là Xuân Hương kêu hoảng, có hàng xóm làm chứng. Xét việc cưỡng hiếp giết người là tội ác ngập trời; hung tình kín đáo, không có quan trên thì chẳng ai trừng trị được. Khẩn xin ơn trên mau trừ diệt, theo đúng phép nước. Kính kiện.”
Quan huyện Nhiêu Kế Xuân nhận đơn, liền đi khám nghiệm. Thấy xác cổ họng có vết bầm máu, miệng chảy máu, chỗ kín rỉ tinh dịch. Quan sai đầy tớ liệm vào quan tài, rồi giải Xuân Hương, Mậu Thất cùng những người liên can lên huyện tra hỏi. Quan hỏi Trình Nhị: “Bà chủ ngươi bị cưỡng hiếp đến chết, vợ ngươi thông dâm với Trương Mậu Thất, đồng mưu với hắn. Lẽ nào ngươi không biết chuyện mờ ám?” Trình Nhị thưa: “Mấy hôm nay tiểu nhân ra trang trại gặt lúa, hôm qua về thấy biến lớn, hỏi họ hàng hàng xóm thì Ngô Dục Thập Tứ, Ngô Triệu Thập nói: ‘Vợ mày thông dâm với Trương Mậu Thất, đồng mưu cưỡng hiếp bà chủ. Bà chủ kêu lên, bị bóp cổ chết.’ Tiểu nhân liền kiện lên quan. Tiểu nhân không biết đầu đuôi, mong quan theo phép hỏi vợ tiểu nhân thì mới rõ.”
Quan hỏi Xuân Hương: “Mày cùng Trương Mậu Thất đồng mưu cưỡng hiếp, giết chết bà chủ, khai thật ra.” Xuân Hương thưa: “Tiểu phụ nhân thông dâm với Mậu Thất là thật, còn đồng mưu cưỡng hiếp bà chủ thì không có.” Quan hỏi: “Bà chủ mày vì sao mà chết?” Xuân Hương thưa: “Không biết.” Quan sai kẹp (dùng dụng cụ kẹp tay chân để tra tấn), Xuân Hương chịu không nổi, nói: “Bẩm quan, đồng mưu thật không có. Chỉ có Trương Mậu Thất từng nói bà chủ trẻ đẹp, bảo tiểu phụ nhân làm cầu nối. Tiểu phụ nhân nói: ‘Bà chủ ngày thường đứng đắn, việc này rốt cuộc khó làm.’ Nghĩ lại thì có khi Trương Mậu Thất tự ý đi làm cũng chưa biết chừng.”
Quan huyện cho kẹp Trương Mậu Thất, hỏi: “Mày khai thật ra thì khỏi chịu hình.” Mậu Thất nói không có. Quan huyện lại nói: “Mày đã có lòng ấy, bảo Xuân Hương làm cầu nối, sao lại nói không có việc này?” Lúc ấy Dục Thập Tứ, Triệu Thập nói: “Quan là trời xanh, một việc đã thật thì trăm việc cũng là thật.” Mậu Thất nói: “Đây là kế vu ngược. Bẩm quan, rõ ràng là hai người họ cưỡng hiếp, rồi mượn chuyện của tiểu nhân với Xuân Hương mà đổ tội hãm hại tiểu nhân.” Quan huyện cũng dùng hình với hai người kia, ai nấy đều cãi.
Quan huyện lại hỏi Xuân Hương: “Mày đã không đồng mưu, lúc bà chủ chết mày ở đâu?” Xuân Hương thưa: “Tiểu phụ nhân ở dưới bếp lo cơm cho thợ, chỉ thấy Thu Quế đến bảo cậu bé đang khóc, gọi bà chủ không thưa, đẩy cửa không mở, tiểu phụ nhân mới cầm đèn đi xem. Chỉ thấy bà chủ đã chết, tiểu phụ nhân mới kêu họ hàng hàng xóm đến xem. Dục Thập Tứ, Triệu Thập liền xích tiểu phụ nhân lại. Tiểu phụ nhân nghĩ: chắc là hai người ấy cưỡng hiếp, bóp cổ chết rồi ra ngoài, lại cố ý đến xem để đổ tội cho tiểu phụ nhân.” Quan huyện cho giam cả lại, đợi hôm sau hỏi Thu Quế rồi quyết định.
Hôm sau bắt Thu Quế đến nhà sau, quan huyện dịu giọng dỗ hỏi: “Bà chủ nhà cháu chết thế nào?” Thu Quế nói: “Cháu cũng không biết. Chỉ là chiều tối bà bảo cháu lấy nước tắm, cháu đổ nước ở buồng ngoài, bà đi tắm, bảo cháu trông cậu bé. Bà vào cài cửa trước cửa sau, sau đó chỉ nghe tiếng chân lộn xộn, miệng như muốn nói mà không nói ra được. Một lúc lâu không có tiếng động, cậu bé mới khóc, cháu đi gọi không thấy thưa, cửa lại đóng. Cháu đi gọi chị Xuân Hương cầm đèn đến xem, chỉ thấy bà tắm chưa mặc áo, đã chết.” Quan huyện lại hỏi: “Dục Thập Tứ, Triệu Thập có thường đến nhà cháu không?” Thu Quế (bản gốc chép “Thu Hương”) nói: “Chưa từng đến.” Lại hỏi: “Mậu Thất có đến không?” Thu Quế nói: “Thường đến nhà cháu, đùa cười với chị Xuân Hương.”
Quan huyện xét hỏi đã tường tận, cho giải những người liên can lên công đường, nói: “Việc của hai người họ Ngô (bản gốc chép ‘Ngô, Lã’) (?) đã rõ ràng, không dính líu gì. Mậu Thất, ta biết trước kia mày bảo Xuân Hương làm cầu nối không được, sau mày quen thuộc nhà ấy, biết Trần thị hằng ngày chiều tối tắm ở buồng ngoài, mày đi từ gian giữa nấp sẵn trong buồng trong, đợi Trần thị vào thì bịt miệng cưỡng hiếp, việc ấy là thật. Mày hiếp xong, Trần thị ắt kêu lên, mày sợ người đến nên bóp cổ đến chết. Bằng không, nhà ấy lại không có người ngoài qua lại, ai mà quen thuộc đến thế? Sau đó Xuân Hương thấy việc khó thoát nên mới kêu lên, ấy là bịt tai trộm chuông (tự lừa mình, tưởng che giấu được mà ai cũng biết). Tội chết của hai đứa mày đã định.”
Quan bèn cho Trình Nhị đem quan tài đi chôn, tha cho họ hàng hàng xóm, rồi ghi lời phán xét: “Xét thấy Trương Mậu Thất là tên côn đồ phóng đãng, kẻ hung tợn chốn chợ búa. Đã phạm pháp với đứa hầu gái (?), lại nảy lòng tà với buồng của chủ (?). Dò biết Trần thị tắm, lẻn vào cưỡng hiếp, sợ nàng kêu nên bóp cổ giết chết. Gan làm điều dâm ác to bằng trời, ngầm mượn Xuân Hương làm kế khống chế Trần thị, tội chết còn chưa hết. Xuân Hương thì như cầm giáo dẫn giặc vào nhà, lại vì mê tình mà đồng mưu gian dâm với chủ; tuy không tự tay giết người, nhưng gốc rễ tai họa đều do câu kết mà ra, đáng xử đại tịch (tử hình) để răn kẻ làm điều trái phép. Dục Thập Tứ, Triệu Thập vô tội, không truy xét. Đầy tớ Trình Nhị không ngăn được mầm họa, cũng đáng đánh trượng (đánh bằng gậy) để răn.” Liền làm công văn trình báo lên quan trên xong. Trình Nhị vẫn hết lòng trông nom cậu chủ nhỏ, không nói đến nữa.
Qua ba năm, gặp lúc quan Đại tuần Sơn Đông là Triệu Tư Thánh đi tuần đến huyện Khúc Phụ. Ông Triệu cả đời liêm chính sáng suốt, ai cũng gọi là Triệu Thanh Thiên (ông Triệu trời xanh, tức vị quan thanh liêm). Khi ông đến, Mậu Thất và Học Lục làm đơn kêu oan:
“Người làm đơn kêu oan: Trương Học Lục, làng Sùng Phong, huyện Khúc Phụ. Kêu về việc xin quan xẻ tan như sét đánh, gỡ nỗi oan trời giáng. Tên ác Trình Nhị, khi bà chủ chết, đã vu cho đứa con trai nghèo của tôi là Mậu Thất gian dâm giết người, kiện lên huyện. Con tôi bị tra khảo thảm khốc phải nhận càn, nỗi oan chìm trong biển đen. Xét việc gian dâm không bắt được tại trận, nghi ngờ khó phân, cái chết không rõ ràng, tang vật cũng không có. Huống chi ngày thường không qua lại thân thiết, thì thật giả chưa rõ, khó mà gánh án nặng (?). Khẩn xin gương trời soi đến nỗi oan khiến sương bay giữa tháng hạ (theo tích Trâu Diễn bị oan mà giữa tháng sáu trời đổ sương, chỉ nỗi oan cảm động trời đất), xét kỹ tình thật (?). Kẻ ở dưới chậu úp (chỉ người oan không thấy ánh sáng) xin ngậm ơn, thảm thiết kính kêu.”
Quan Đại tuần nhận đơn. Đêm hôm sau ông xem hồ sơ án của các phạm nhân, đến vụ cưỡng hiếp giết người. Đang xem đến bản khám nghiệm thì thấy mỏi mệt, nằm ngủ. Bỗng mộng thấy một người đàn bà như có ý kêu oan, quan Đại tuần nói: “Ngươi có oan cứ kể ra.” Người đàn bà không nói duyên cớ, chỉ đọc mấy câu thơ rồi đi. Thơ rằng:
“Nhất sử lập khẩu tiết nhân sĩ,
Bát khư thông khoa nhất liễu cư.
Thiệt tiêm lưu khẩu hàm u oán,
Tri chu hoạnh tử phương tiêu hận.”
(Hai câu đầu là câu đố chiết tự — tách, ghép các nét chữ để ra chữ khác; hai câu sau nghĩa là: “Đầu lưỡi để lại trong miệng, ngậm nỗi oán sâu kín; con nhện chết thảm thì mới hết hận.”)
Quan Đại tuần tỉnh dậy, biết là giấc mộng, rất lấy làm ngờ. Lại thấy một con nhện lớn, miệng há, lưỡi đứt, chết trên tập hồ sơ. Ông trăn trở suy nghĩ mà không giải được, lại tự ngẫm: “Nỗi oan của Trần thị, nếu không phải người họ Sử thì là người họ Chu.”
Hôm sau xét hỏi các án đã xong, đến vụ này, ông hỏi: “Ta xem lời khai của Thu Quế, nhà ấy lại không có người lạ qua lại, huống chi mày quen thuộc nhà ấy, lại từng nhờ Xuân Hương mưu tính trước, ý gian đã lộ rõ! Đến nay còn kêu oan gì?” Mậu Thất thưa: “Tiểu nhân thật không có việc này, chỉ vì trước kia quan huyện đã xử chết, tiểu nhân có miệng mà không cãi được. Nếu có việc này, nay đã bị giam ba năm, liệu chắc khó thoát, sao lại không nói một câu thật với cha? Vì nỗi oan chưa được giãi bày nên cha tiểu nhân mới đến kêu. May mừng quan trời xanh đến đây, mong quan chặt đứt gốc oan.” Quan Đại tuần hỏi lại Xuân Hương, Xuân Hương cũng nói: “Không có việc ấy.” Chỉ nói thêm: “Bà chủ đã chết, tiểu phụ nhân đáng chết theo.”
Quan Đại tuần bèn bày cách, cho dẫn Xuân Hương ra ngoài chờ, riêng hỏi Mậu Thất: “Trước kia mày biết Trần thị tắm, nấp trong buồng. Mày kể từng đồ vật trong buồng ra.” Mậu Thất nói: “Tiểu nhân không làm việc ấy, làm sao kể được?” Quan nói: “Đằng nào mày cũng đã bị định tội chết, sao không kể?” Mậu Thất nghĩ đây là nợ oan kiếp trước, đành bịa kể vài thứ: “Trong buồng có chăn bông, màn the, rương hòm, đều để ở đầu giường.” Quan cho dẫn Xuân Hương vào, hỏi: “Đồ dùng trong buồng bà chủ mày, kể từng thứ ra.” Xuân Hương không biết ý quan, thưa: “Nhà bà chủ tuy giàu có, xuất thân con nhà quan, nhưng bình sinh chỉ thích giản dị. Màn Phúc Sinh (?), chăn vải, rương hòm đều để trên lầu, buồng trong không có gì khác.” Quan Đại tuần thấy hai người kể khác nhau, biết kẻ hiếp giết chắc chắn không phải Mậu Thất.
Ông lại hỏi Xuân Hương: “Họ hàng nhà mày và bạn bè chủ mày có ai họ Chu, họ Sử không?” Xuân Hương thưa: “Khi chủ con còn ở nhà, có công tử con quan Lại bộ thượng thư họ Chu kết giao; từ khi tướng công bị bắt thì chưa từng đến. Chỉ có năm ấy hắn cùng tướng công Hoàng Quốc Tài đọc sách ở gần đây.” Quan Đại tuần cho giam lại.
Hôm sau ông mở kỳ quan phong (kỳ khảo bài văn của học trò trong vùng, do quan đi tuần tổ chức để xem phong hóa, học hành), chấm Hoằng Sử đỗ đầu, Hoàng Quốc Tài thứ hai. Đêm ấy xem bài, ông lại mộng thấy bài thơ cũ, bèn tự ngộ ra: “Câu ‘Nhất sử lập khẩu tiết nhân sĩ’: ‘nhất’ ghép với ‘sử’ thành chữ ‘lại’, ‘lập’, ‘khẩu’, ‘tiết’ ghép thành chữ ‘bộ’, ‘nhân sĩ’ chỉ là trợ từ. ‘Bát khư’ ghép thành chữ ‘công’, ‘nhất liễu’ ghép thành chữ ‘tử’. Rõ ràng là ‘Lại bộ công tử’ (con trai quan Lại bộ). Câu ‘Đầu lưỡi để lại trong miệng, ngậm nỗi oán sâu kín’ thì chưa hiểu ý. Câu ‘Con nhện si chết thảm, hận mới tiêu’: vị công tử này họ Chu, rõ ràng ứng với chữ ‘chu’ trong ‘tri chu’ (con nhện). Tên học của hắn là Hoằng Sử, lại đọc cùng âm với ‘hoạnh tử’ (chết thảm). ‘Hận mới tiêu’ thì ắt phải bắt hắn đền mạng mới hả được nỗi hận của người đàn bà.”
Hôm sau Chu Hoằng Sử đến tạ ơn chấm thi, quan Đại tuần nói: “Hiền khế (cách quan gọi học trò một cách thân mật) văn hay lắm.” Hoằng Sử nói năng không rõ, lưỡi không tròn tiếng. Quan Đại tuần sinh nghi, cho lui. Hoàng Quốc Tài cùng người đỗ thứ tư, thứ năm đến tạ, quan Đại tuần nói với Hoàng sinh: “Các vị hiền khế văn đều hay.” Mọi người thưa: “Không dám, đều nhờ lão đại nhân rộng lòng thu nhận cả.” Quan nhân đó hỏi: “Bạn Chu tướng mạo khôi ngô, văn tài xuất chúng, chỉ có lưỡi nói không tròn tiếng, ta tiếc cho bạn ấy. Không biết là từ nhỏ đã thế hay lớn lên mắc bệnh?” Quốc Tài thưa: “Bạn ấy cùng môn sinh bốn năm trước đọc sách ở làng Sùng Phong, bỗng đêm mồng tám tháng sáu bị mất đầu lưỡi, vì thế nói năng không tiện.” Các học trò cáo lui.
Quan Đại tuần nghĩ: “Ta xem hồ sơ, đơn kiện cưỡng hiếp giết người là ngày mồng tám tháng sáu, học trò này cũng mất lưỡi đúng ngày ấy, năm tháng đều trùng. Thêm nữa bản khám nghiệm ghi miệng nạn nhân chảy máu. Ắt là Hoằng Sử ở gần đó, dò biết quen thuộc, lại năm trước cùng mừng phòng tân hôn nên biết lối cửa, bèn nấp sẵn trong buồng trong. Đợi nàng tắm xong, hắn cưỡng hiếp thỏa dục, đưa lưỡi vào miệng nàng để phòng nàng kêu. Khi hắn đã thỏa, Trần thị tính cương liệt, thân đã bị nhơ, sợ hắn thoát đi, nên cắn lưỡi hắn. Hoằng Sử không thoát được, bóp cổ giết nàng rồi trốn. Thử nghĩ: ngày học trò này mất lưỡi trùng với ngày Trần thị bị hiếp giết, đúng ứng với câu ‘Đầu lưỡi để lại trong miệng, ngậm nỗi oán sâu kín’. Hắn cưỡng hiếp giết người, không còn nghi ngờ gì nữa!”
Bèn sai người đi mời Hoằng Sử. Hắn đến, ông dùng hình nặng tra hỏi rõ ràng, hắn khai nhận từng việc, chịu đền mạng. Ông bèn ghi lời phán xét: “Xét thấy Chu Hoằng Sử là đứa con làm nhục nhà quan, kẻ cầm thú chốn trường học. Năm ấy thân với Như Phương, nhân dịp mừng phòng tân hôn mà ôm lòng dâm dục. Đợi lúc chồng nàng bị bắt, đêm mồng tám tháng sáu năm thứ tư, hắn lẻn vào buồng ngủ, rình lúc Trần thị tắm, mặc sức cưỡng hiếp. Sợ nàng kêu nên bóp cổ giết chết, khiến hồn Trần thị chết oan, còn tai họa thì đổ lên đầu Trương Mậu Thất. Kẻ sống người chết đều ôm hờn, nỗi hận chất đầy đến trời. Khiến người chết ngậm lưỡi kêu oan trong giấc mộng, nỗi oán như sương bay rơi trước công đường. Năm tháng đã khớp, lời khai cũng hợp, đáng xử tội đại tịch, khó thoát lưỡi gươm hành hình. Còn Mậu Thất, Xuân Hương bị bắt đền mạng, tuy là chịu oan, nhưng đã bày mưu tính kế, lập tâm ấy rốt cuộc thành mầm họa! Cũng đáng xử lưu đày (đày đi nơi xa), để chấn chỉnh phong hóa.”
Quan Đại tuần xử xong, ai cũng khen là Bao Công (Bao Chửng, vị quan đời Tống nổi tiếng xử án công minh) sống lại. Nhưng ông vẫn lo thế lực quan Thượng thư lớn, bèn dâng sớ hặc tội họ Chu, vì đã dung túng con gian dâm giết người. Triều đình theo lệ ra chỉ, cách chức làm dân thường. Từ đó tiếng ông vang khắp kinh đô, truyền khắp Khúc Phụ; tên tuổi ông Triệu đến muôn đời không mất! Về sau Trình Nhị trông nom cậu chủ nhỏ, chẳng khác gì Trình Anh (người đời Xuân Thu liều thân che chở, nuôi đứa con côi duy nhất của nhà họ Triệu). Con trai ấy cũng liên tiếp thi đỗ cao, đủ thấy sự báo đáp cho lòng trung hậu của Dục Nhân. Vì thế Trần thị được nổi tiếng trinh liệt ở đời.
Lời bàn của tôi: Vụ xử này cho thấy đạo trời hay báo ứng, có đi ắt có lại; lòng người hơi ác, dù nhỏ cũng bị phơi bày. Mậu Thất buông theo dục vọng, rốt cuộc mắc tai ương; Hoằng Sử gian dối dâm ác, cuối cùng mất mạng. Dục Nhân tích đức, nên rốt cuộc để lại người đầy tớ trung thành giữ nhà, giúp nối dõi; Trần thị trinh liệt, nên tuy ban đầu chịu nhơ nhuốc mà cuối cùng tiếng thơm lưu truyền. Thật vậy, chuyện trong nhà vợ chồng không nên phô bày cho bạn bè dâm đãng; trước khi kết giao phải xét kỹ lòng dạ người ta. Bằng không, chồng sẽ như Như Phương bị chê là chọn bạn sai, vợ sẽ như Nguyệt Anh chịu oan bị hiếp giết! Người kết bạn hãy cẩn thận, kẻ buông theo dục vọng hãy lấy đó làm gương.
CHÂU HUYỆN DOÃN XỬ VỤ BỐ CHỒNG GIAN DÂM KHIẾN CON DÂU CHẾT (Huyện doãn: quan đứng đầu một huyện)
Ở huyện Thọ Dương, phủ Thái Nguyên có Dư Quốc Trinh, là kẻ dâm đãng, làm bại hoại phong tục, tổn hại luân thường, không biết liêm sỉ. Con trưởng là Xuân Hy cưới vợ là Uông thị. Nàng mới về được nửa năm, gặp lúc trời nắng hạn, Xuân Hy đêm ra đồng coi nước chưa về, Uông thị ở trong buồng tắm. Quốc Trinh biết, xô cửa xông vào. Uông thị lúc đầu tưởng chồng về, đến gần mới biết là bố chồng, nhất thời không kịp mặc áo trốn tránh. Quốc Trinh xông tới ôm chặt, Uông thị khó chối từ, bèn chiều theo.
Từ đó hai người thường qua lại, nhưng luôn vướng người con trai. Quốc Trinh bèn bày một kế: năm sau đưa năm lạng bạc, bảo con ra ngoài buôn bán nhỏ. Xuân Hy nhận bạc đi, ba tháng chưa về, bố chồng con dâu đêm nào cũng ngủ chung. Xuân Hy buôn bán được lời nhiều, bèn bỏ nghề làm ruộng, đi buôn quan tài, cũng lời khá. Qua ba năm, Quốc Trinh cưới cho con thứ là Xuân Húc người vợ là Hoàng thị. Hoàng thị về được hai tháng, một tối thấy anh chồng không có nhà, vào buồng chị dâu cùng kéo sợi, tình cờ bắt gặp bố chồng đang ân ái với Uông thị, liền muốn tránh đi. Quốc Trinh bèn bỏ con dâu cả mà bắt luôn Hoàng thị. Hoàng thị không chịu, Uông thị giúp cởi áo, bất đắc dĩ nàng phải theo. Từ đó hắn có cả hai nàng dâu; hễ hai con trai đi vắng thì thường cùng uống cùng ngủ. Đề phòng rất kín đáo, hai con trai đều không biết.
Lại qua mấy năm, hắn cưới cho con út là Xuân Minh người vợ là Thạch thị. Nàng dáng mạo đẹp đẽ thanh nhã, so với hai chị dâu còn hơn gấp mười. Tính rất cương liệt, trong trắng, không nói năng bừa bãi. Nàng mới về một tháng, Quốc Trinh bảo Uông thị: “Lần trước với thím hai nhờ chị giúp tôi, tôi rất vui; nay với thím ba chị lại giúp tôi, mai sau chia nhà, tôi sẽ chia thêm của cho chị.” Uông thị nói: “Hôm nay thì nói thế, mai được tay rồi lại bỏ tôi một bên, đến lúc chia nhà thì quên lời này.” Hữu Quang (bản gốc chép tên này, có lẽ là tên khác của Quốc Trinh) (?) nói: “Lòng tôi không như người khác, rất công bằng, ba nàng dâu đều như nhau cả.”
Chợt Hoàng thị đi vào, Quốc Trinh nói: “Vừa nói chưa xong. Hai chị em đều đã có với tôi, làm êm thấm, không ai hay biết. Sợ nay thím mới phát giác ra thì không yên ổn. Chi bằng hai chị em làm cầu nối, cùng nhau làm nhơ nó để bịt miệng nó, khỏi để sau này bị nó phát hiện, lộ ra ngoài không hay.” Hoàng thị nói: “Việc này dễ thôi, việc gì phải bận lòng.”
Buổi sáng hôm sau, ba anh em Xuân Minh đều ra ngoài. Uông thị, Hoàng thị gọi Thạch thị: “Thím mới vào đây ngồi chung, thím ngồi một mình e buồn ngủ; vào đây nói chuyện cho tỉnh táo.” Thạch thị vì hai chị dâu gọi đến hai lần, thong thả đi vào. Ngồi chưa bao lâu, thấy bố chồng từ ngoài vào, Thạch thị muốn đứng dậy tránh; Hoàng thị nói: “Cứ ngồi, không sao đâu.” Chỉ thấy Quốc Trinh hớn hở đến gần. Thạch thị biến sắc bỏ chạy, bị hai chị dâu níu lại, Hữu Quang (?) xông đến ôm chặt; kẻ cởi dây lưng, kẻ lột áo, chẳng theo ý nàng. Thạch thị kêu to, Uông thị lấy tay bịt miệng, để hắn mặc sức cưỡng hiếp. Quốc Trinh thỏa rồi mới thôi. Thạch thị xấu hổ đầy mặt, mặc áo, sửa tóc, phẫn uất đi ra, về buồng mình thắt cổ chết.
Đến trưa, ba anh em Xuân Minh về. Xuân Minh vào buồng thấy vợ treo cổ, kinh hãi khóc to, không biết vì sao. Hỏi hai chị dâu, đều nói: “Không biết.” Hàng xóm đông tây đều đến xem, không rõ vì sao nàng chết. Xuân Minh sai người báo cho nhà ngoại. Bố vợ là Thạch Phú, mẹ vợ là Phương thị, hai anh vợ là Thạch Khang, Thạch Thái, cả nhà kéo đến xem, cho là vợ chồng Xuân Minh có điều bất hòa, nàng tức giận không chịu nổi nên thắt cổ chết, làm ầm ĩ một trận. Xuân Minh nói: “Sáng nay tôi không có ở nhà.” Thạch Phú nói: “Đã không phải do anh bất hòa, ắt là cãi nhau với hai chị dâu nên mới đến nông nỗi này.” Hoàng thị nói: “Thím mới về một tháng, chúng tôi có chuyện gì mà cãi nhau?” Thạch Phú nói: “Ai cũng nói không có chuyện gì, vậy con gái tôi vì cớ gì mà chết?”
Hôm sau, ông làm đơn kiện lên huyện: “Người làm đơn kiện: Thạch Phú. Kiện về việc chết không rõ ràng. Tôi có con gái là Bích Ngọc, đến tuổi cập kê (tuổi con gái được cài trâm, tức đến tuổi lấy chồng) thì gả cho Dư Xuân Minh làm vợ. Mới về được một tháng, vô cớ thắt cổ chết. Trộm nghĩ chàng rể ra đồng, con gái lại cam tâm tự thắt cổ, nếu không phải bố chồng ép gian dâm thì cũng là chị dâu cãi cọ. Kêu xin quan trên theo phép truy xét vì sao mà chết, theo luật xử đền mạng, thì kẻ sống người chết đều mang ơn. Kính kiện.”
Bấy giờ Châu Quốc Tộ là vị tiến sĩ trẻ tuổi mới nhận chức, sáng suốt như trăng thu, trong sạch như băng lạnh. Thấy đơn, ông xét qua lời khai một lượt, liền chấp nhận, ra lệnh bài sai Hoa Anh, Lý Quý đi bắt người đến. Dư Xuân Minh làm đơn kêu: “Người làm đơn kêu: Dư Xuân Minh. Kêu về việc bị vu ngược. Tôi cưới con gái út của Thạch Phú làm vợ, vào cửa mới được một tháng. Tôi ra đồng, trưa về thì nàng đã thắt cổ chết. Trộm nghĩ chị dâu em dâu chưa sống chung bao lâu, có chuyện gì mà tranh cãi? Nếu không phải nàng nhớ tình cũ thì cũng là không cam chịu cảnh nghèo. Khẩn xin trời xét kỹ, đục trong tự khắc rõ ràng (như sông Kinh đục, sông Vị trong, chảy chung mà vẫn phân biệt được). Kính kêu.” Quan huyện nhận đơn kêu, cũng xét qua lời khai một lượt.
Hôm sau, gọi đủ những người liên can, quan lên công đường. Điểm danh thì Uông thị, Hoàng thị không có mặt. Quan huyện nói: “Việc này phải có hai người đàn bà ấy đến mới xét hỏi được.” Bèn sai lính đi giải đến. Sáng hôm sau đến đủ, quan huyện nói: “Tất cả những người liên can quỳ ở lối đi giữa sân, không được lên.” Mọi người quỳ xong, quan huyện nói: “Uông thị lên nghe xét hỏi. Em dâu ngươi chết, ắt ngươi biết rõ đầu đuôi?” Uông thị thưa: “Sáng hôm ấy chẳng có chuyện gì cả. Tôi ngồi với thím hai, thím ấy ngồi một mình, không biết sao lại tìm cái chết dại dột thế?” Quan huyện hỏi: “Các ngươi cùng một nhà, sao hai ngươi ngồi với nhau mà riêng không gọi nó ngồi cùng?” Uông thị thưa: “Hai chúng tôi cũng có gọi, tự thím ấy không đến.” Quan huyện nói: “Lời này cũng chưa tin được.”
Cho dẫn Uông thị xuống, gọi Hoàng thị lên, nói: “Chị dâu ngươi đã nói rõ rồi, xem ngươi nói thế nào.” Hoàng thị thưa: “Thím mới từ khi về, không bước ra khỏi cửa, ngồi một mình trong buồng. Hôm trước không biết sao, vô cớ thắt cổ chết.” Quan huyện nói: “Vừa rồi hỏi chị dâu cả ngươi, nó nói ba người ngồi chung; ngươi lại nói nó ngồi một mình, sao lời không khớp?” Hoàng thị thưa: “Sau vì hai chúng tôi gọi, thím ấy mới vào ngồi chung.” Quan huyện hỏi: “Đã ngồi chung, sao nó bỗng treo cổ chết mà ngươi không biết?” Hoàng thị thưa: “Ngồi lâu thì thím ấy ra, vào buồng treo cổ chết.” Quan huyện nói: “Vừa rồi chị dâu cả ngươi nói ngươi với nó vì chuyện gì mà chửi nhau, nó mới ra thắt cổ.” Hoàng thị nói: “Tôi không hề có.” Nàng đẩy bên này đưa bên kia, nói năng không rõ ràng. Quan huyện sai kẹp lại, dẫn ra một bên.
Lại gọi Uông thị, nói: “Ngươi nói hai ngươi ngồi chung, thím mới ngồi một mình; thím hai ngươi lại nói ngươi gọi nó, ba người ngồi chung, vì chuyện gì đó cãi nhau, nó tức không chịu nổi nên mới ra tự tử. Vì nó không nói cãi nhau chuyện gì nên ta cho kẹp nó. Ngươi hãy khai thẳng; nếu không nhận thì cũng bị kẹp như thế.” Uông thị chối quanh chối co, chỉ đông nói tây, lời lẽ không thống nhất. Quan cũng cho kẹp lại, dẫn ra một bên.
Quan bèn gọi Xuân Hy, Xuân Húc, hỏi: “Vợ hai ngươi ngày thường có gian phu (người đàn ông tư thông) không?” Đều thưa: “Không có ai qua lại.” Quan huyện nói: “Chắc là chúng có gian tình với người nào, ép nó cùng theo, nên nó mới thắt cổ.” Xuân Minh thưa: “Lão gia thấy như thần. Hôm qua tiểu nhân thấy vợ treo trên xà nhà, cởi xuống sửa lại áo, chỉ thấy áo lót đều rách, chỗ kín rỉ tinh dịch.” Quan huyện nói: “Việc không còn nghi ngờ gì nữa!” Lại cho treo Hoàng thị, Uông thị lên hỏi: “Rõ ràng hai ngươi có gian phu thân thiết nào đó, ép nó phải theo; Thạch thị tính cương liệt nên thắt cổ chết. Khai nhận rõ ràng thì khỏi chịu hình!” Hai người vẫn cố cãi. Quan huyện sai nới cái kẹp ngón tay rồi kẹp mạnh lại, Hoàng thị chịu không nổi, mới khai thật mọi chuyện.
Quan huyện liền sai bốn lính giỏi đi bắt Quốc Trinh. Quốc Trinh tự biết đuối lý, nhảy xuống nước chết. Quan cho đánh mỗi người đàn bà ba mươi roi, định tội đền mạng, phán rằng: “Xét thấy Dư Quốc Trinh lòng như lang sói, tính như chó dê. Cha con chung một người đàn bà, bắt chước việc xấu Tân Đài (tích Vệ Tuyên Công đắp đài Tân Đài để cướp vợ sắp cưới của con mình); bố chồng nàng dâu ngang nhiên chung chạ, theo thói mọi rợ của tục nước Tần. Đuối lý nhảy xuống nước, tội chết chưa hết. Uông thị, Hoàng thị đã không giữ mình trong sạch cho tốt, lại còn ngậm máu phun người (làm nhơ bẩn người khác). Rốt cuộc làm nhục người để cùng xấu như mình, vì thế đổ họa lên em dâu. Bố chồng chẳng ra bố chồng, nàng dâu chẳng ra nàng dâu, làm như loài súc vật, làm rối loạn cương thường (những đạo lý gốc giữa vua tôi, cha con, vợ chồng); chị dâu chẳng ra chị dâu, em dâu chẳng ra em dâu, lòng như chim bảo (loài chim tương truyền dâm loạn), phá hoại phép nước. Phải xử rõ ràng tội chết để giữ kỷ cương pháp luật của triều đình; nên đốt nhà chúng, để rửa sạch nỗi nhơ của đất Hoa Hạ (Trung Hoa) (chỗ này bản gốc thiếu chữ) (?).”
Mùa thu năm ấy, hai người đàn bà bị xử tử, quan sai lính phá hủy nhà cửa của chúng. Vì chúng phá hoại luân thường quá nặng nên xử cùng hình với kẻ phạm tội đại phản nghịch. Việc này có thể làm gương răn cho đời sau. Ông Châu xét án, không hỏi đàn ông trước mà chỉ hỏi đàn bà; thấy lời khai không khớp, bèn vặn hỏi có gian tình hay không, khiến Xuân Minh nghĩ ra manh mối, sự việc liền sáng tỏ. Các bậc quân tử làm quan chăn dân, gặp án nặng, tất phải dốc lòng xét kỹ mới tìm ra sự thật, tuyệt đối đừng làm qua loa!
THÁI PHỦ DOÃN XỬ VỤ HÒA THƯỢNG GIAN DÂM ĐÀN BÀ (Phủ doãn: quan đứng đầu một phủ, đơn vị hành chính lớn hơn huyện)
Khoảng niên hiệu Hồng Hy (năm 1425, đời vua Nhân Tông nhà Minh), ở Mân Lĩnh có một ngôi chùa tên là chùa Thủy Vân. Chùa đồ sộ, hòa thượng có đến hàng trăm. Thiền phòng (phòng của các nhà sư) thanh tĩnh, phương trượng (phòng ở của vị sư trụ trì) cao ráo sáng sủa. Quan lại, dân chúng đến tham quan ai cũng vui lòng đẹp mắt, đều nói: “Chẳng khác gì cảnh đẹp chốn Bồng Lai (cõi tiên)!”
Nào ai biết hòa thượng ở đây là bọn dâm ác. Chúng bày ra một đàn cầu tự (lễ cầu xin có con nối dõi), nói rằng ai thành tâm cầu con thì có thể cảm động được vị Tiên chân đất đầu trọc tự mình đến đưa con cho. Hòa thượng dọn một gian phòng yên tĩnh bên cạnh phương trượng, kê một chiếc giường ngà, màn gấm lụa đỏ, chăn gối thêu hoa (?), hương đàn thơm khắp phòng. Đàn bà nào cầu con đều phải tắm gội, trai giới (giữ mình trong sạch: ăn chay, kiêng chuyện vợ chồng) ba ngày, mang hương tự thân đến trước đàn, lập đàn tiếu (lễ cúng tế cầu đảo) một ngày, đêm ấy tắm sạch rồi ngủ trên giường ngà trong phòng tĩnh, ai cũng có tin mừng.
Nào ngờ hòa thượng đã khoét rỗng cây cột trong phòng, giấu được một người, cột lại có thể xoay tròn. Khi người đàn bà cầu con ngủ trong phòng, chồng nàng khóa cửa phòng từ bên ngoài. Đâu biết hòa thượng đã nấp sẵn trong cột. Đợi người đàn bà cởi áo nằm ngủ, hòa thượng xoay cột một vòng là vào được trong phòng. Hơi có tiếng động, người đàn bà đã tưởng Tiên đầu trọc đến đưa con, bèn để mình trần nằm ngửa. Hòa thượng nhẹ bước đến giường, ôm lấy người đàn bà mà giao hợp hồi lâu. Ân ái xong, người đàn bà ngủ thiếp đi, hòa thượng nhẹ nhàng lẻn ra.
Một lúc sau, lại một hòa thượng khác cũng từ trong cột xoay vào, cũng làm y như thế. Có hòa thượng vì chờ lâu nên chưa kịp gần người đã xuất tinh, không làm tiếp ngay được, bèn nhẹ nhàng nằm sát người đàn bà, thong thả đợi đến khi có thể rồi mới giao hợp. Người đàn bà giật mình tỉnh dậy, tưởng vẫn là Tiên đầu trọc lại muốn ân ái. Nàng thầm mừng trong lòng, nghĩ đêm nay ắt sẽ có mang.
Hôm sau người đàn bà về, kể với những người đàn bà không con rằng đêm qua quả có một vị Tiên đầu trọc tự mình giáng xuống, lại kể sơ qua chuyện ân ái. Đàn bà ai cũng tin là thật, từ đó người cầu con nườm nượp kéo đến, trước cửa chùa kiệu ngựa không dứt. Như thế được một năm, số người có mang được một hai phần mười. Thế là tiếng đồn lan xa gần, quan lại dân chúng ai không có con đều tin chắc, lũ lượt kéo đến. Lại có những người đàn bà dâm đãng, cầu con không có mang, nhưng ham cái vui suốt đêm, mượn tiếng cầu con mà lại đến nữa cũng có, chẳng ai biết đó là việc gian trá. Đàn bà cầu con cũng không chịu kể với ai chuyện ân ái khoái lạc thật sự, thì người ta làm sao biết được là gian trá!
Quan Tri phủ họ Thái mới đến nhậm chức, nghe việc này, rất không tin. Quan nói: “Người ta có con hay không đều do số mệnh, lẽ nào trai giới ba ngày mà cảm động được tiên đưa con?” Nhưng người cầu con ngày càng đông, quan Thái nửa tin nửa ngờ, do dự chưa quyết. Một hôm, quan muốn đến xem, bèn cho lệnh bài báo trước đường đi. Hơn trăm hòa thượng ra đón dọc đường, rước vào chùa. Quan dâng hương lễ xong, quả thấy chùa đồ sộ, thiền phòng thanh tĩnh, tượng Phật ánh vàng chói mắt, khói hương thơm ngát thấm vào áo. Quan than: “Đúng là: chùa núi mặt trời lên cao mà sư còn chưa dậy, tính ra danh lợi chẳng bằng thảnh thơi.”
Quan sai lính lệ (lính hầu quan ở nha môn) gọi mấy hòa thượng già trong chùa đến, thử hỏi gốc tích việc cầu con. Hòa thượng quỳ trước án, quan hỏi: “Chùa các ngươi lập đàn cầu tự, là thật hay giả?” Hòa thượng đáp: “Là thật.” Quan hỏi: “Sao ngươi biết là thật?” Hòa thượng đáp: “Đàn bà không con thành tâm trai giới ba ngày, nếu cảm động được Tiên chân đất đầu trọc tự mình giáng xuống, ắt sẽ có mang.” Quan nói: “Làm gì có lẽ ấy!” Hòa thượng lại đáp: “Người đến cầu con, mười người có hai người có mang; ai không có mang là vì không thành tâm.” Quan mỉm cười, không hỏi nữa, bảo hòa thượng lui ra, rồi gọi kiệu về phủ.
Đêm ấy quan không ngủ, trằn trọc suy nghĩ, trong lòng rốt cuộc không tin. Qua nửa tháng, nghĩ ra một kế, sai lính lệ lén gọi một kỹ nữ xinh đẹp đến. Kỹ nữ đến công đường, quan khẽ dặn: “Nay chùa Thủy Vân lập đàn cầu tự, ngươi hãy thay đổi quần áo, giả làm đàn bà con nhà lương thiện, giả đi cầu con, dò xem thật giả thế nào. Nếu ban đêm quả có tiên đến ngủ chung đưa con, ngươi mang theo ít son (phẩm màu đỏ), đợi hắn đến gần, bôi son vào nách hắn. Đừng đợi trời sáng mới về, đến canh năm (khoảng 3–5 giờ sáng) thì giục về ngay, đến phủ báo lại. Chớ có tiết lộ mưu của ta; nếu tiết lộ, ta sẽ dùng ván lớn đánh chết tươi, quyết không tha mạng.”
Hôm sau, kỹ nữ thay đổi quần áo, đến chùa Thủy Vân giả làm người cầu con, cũng lập đàn tiếu như lệ, đêm ngủ lại trong chùa. Chưa đến canh hai (khoảng 9–11 giờ đêm), quả có một hòa thượng đầu trọc dần dần đến gần giường, ôm kỹ nữ mà ân ái. Đang lúc ân ái, kỹ nữ theo kế của quan, bôi nước son đỏ vào dưới nách hắn. Đến canh năm nàng dậy ngay, không kịp chải rửa, lên kiệu về, đem chuyện ân ái ban đêm báo lại với quan.
Quan bật cười nói: “Ta đã nghĩ quyết không có lẽ ấy.” Lập tức dẫn một toán quân thẳng đến chùa Thủy Vân, sai quân vây kín chùa. Quan chỉ dẫn theo mười lính khỏe, hai lính giữ ngục, năm thư lại (người lo giấy tờ ở nha môn), bốn cặp lính lệ, cùng vào chùa. Hơn trăm hòa thượng sợ hồn bay phách lạc, không có chỗ trốn. Lính lùng khắp chùa, bắt tất cả hòa thượng đến phương trượng. Trước án của quan, điểm danh từng người, sai lính lệ xem xét: ai dưới nách có vết đỏ thì để một bên, ai không có thì để một bên. Trong đó chỉ có hai người có vết đỏ.
Quan Thái mắng: “Đồ sư trọc chết tiệt, làm nhơ đàn bà con gái nhà người, tội ác ngập trời, trời nào dung tha!” Sai lính lệ chọn ván lớn, đánh mỗi đứa tám mươi. Quan mắng: “Đồ sư trọc chết tiệt, khai thật gốc ngọn ra thì khỏi chịu hình.” Chúng đều không chịu khai. Quan lại dùng hình nặng, tra hỏi khảo đánh nhiều lần. Chịu không nổi, chúng đành khai: “Quả thật bọn tiểu tăng khoét rỗng cột trong phòng cầu con, xoay vào ăn nằm với đàn bà.” Những kẻ bị tra tấn, chết sống mỗi bên một nửa. Kẻ chưa chết bị trói lại trong chùa. Quan bèn sai quân phóng lửa đốt cả chùa thành tro. Chỉ giải hai sư Tuệ Chân, Tuệ Ngộ — những kẻ dưới nách có vết đỏ — về phủ xét hỏi.
Quan bèn phê rằng: “Xét thấy sư chùa Thủy Vân là Tuệ Chân, Tuệ Ngộ cùng bọn, dâm dục mê lòng, tội ác đầy tràn. Giả nói lập đàn tiếu cầu con, khiến đàn bà lương thiện lầm bị dụ dỗ; bịa nói tiên đầu trọc đưa con, khiến tín nữ (người đàn bà theo đạo) đêm ngủ lại thiền phòng. Khoét rỗng cột nhà, sẵn làm kế khéo giấu thân; cửa phòng khóa ngoài, thì bọn chúng lẻn vào bằng lối kín (?). Tiếng cột xoay vang, ngỡ tiên đầu trọc đến; ôm ấp ân ái, ngỡ thật La hán (bậc tu hành đắc đạo trong Phật giáo) giáng trần. Lụa trắng bị vấy bẩn, vốc nước cả đời khó giặt sạch; trong bóng tối bị làm nhục, chuyện kín đến chết không nói ra. Vì thế đêm sai kỹ nữ đi cầu con, lấy son bôi vào nách; sáng hỏi kỹ kỹ nữ, nàng kể rõ đầu đuôi. Đến chùa điểm danh, vết son đỏ vẫn còn; giải về xét kỹ, dấu thật có bằng. Đốt hương mê hoặc dân chúng, tội đã không tha; dụ dỗ người để gian dâm đàn bà lương thiện, chết cũng không thoát. Tan xương nát thịt mới đủ đền tội. Chém đầu chúng, bêu đầu (treo đầu lên cho dân chúng xem để răn đe) là đúng lẽ. Chùa Thủy Vân mê hoặc dân chúng, hang ổ ấy phải phá bỏ; chùa viện chứa gian, sào huyệt ấy phải đốt sạch.”
Lời bàn của tôi: Bọn sư dâm này không hiểu tam quy (ba điều quy y: nương theo Phật, Pháp, Tăng), không biết thập giới (mười điều răn cấm của người xuất gia). Giả danh cầu con để gian dâm đàn bà, rốt cuộc bị tan xương mất mạng. Phật tổ há có thể lừa được, thiện ác há lại không có báo ứng! Nếu không có quan Thái Thanh Thiên như tấm gương soi thấu gan mật (tích tấm gương của Tần Thủy Hoàng soi thấy được lòng dạ người), vạch rõ lòng gian, thì lấy gì trừ được mối tệ lớn này! Từ nay về sau, người đi cầu con nên lấy đó làm gương.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video