Thiên 1 — Quyển 1: thần tiên và người đắc đạo

 Sưu Thần Ký (nghĩa là "Ghi chép sưu tầm chuyện thần linh"), quyển một.

 Thần Nông (vị vua trong truyền thuyết thời thượng cổ, tương truyền đã dạy dân làm ruộng và tìm ra cây thuốc) dùng chiếc roi màu đỏ son quất vào các loài cỏ cây, nhờ đó biết hết tính của từng loại: bình hay độc, hàn hay ôn (cách phân loại tính thuốc trong y học cổ truyền: "bình" là tính hòa, không nóng không lạnh; "độc" là có độc; "hàn" là tính lạnh; "ôn" là tính ấm), cũng biết mùi vị của mỗi thứ chủ trị bệnh gì. Ông lại đem các loại lúa thóc ra gieo trồng. Vì thế thiên hạ gọi ông là Thần Nông (nghĩa là "vị thần nghề nông").

 Xích Tùng Tử là vũ sư (vị thần coi việc làm mưa) thời Thần Nông. Ông uống băng ngọc tán (thứ thuốc bột của người tu tiên, chế từ băng và ngọc; "tán" là thuốc dạng bột), rồi đem cách ấy dạy cho Thần Nông. Ông vào lửa mà không bị cháy. Ông đến núi Côn Lôn (ngọn núi thần thoại ở phương tây, nơi các tiên ở), thường vào trong nhà đá của Tây Vương Mẫu (nữ thần đứng đầu các tiên nữ, ở núi Côn Lôn), theo gió mưa mà lên xuống. Con gái út của Viêm Đế (tức Thần Nông) đuổi theo ông, cũng thành tiên, rồi cả hai cùng đi mất. Đến thời vua Cao Tân (tức vua Đế Khốc thời thượng cổ), ông lại làm vũ sư, dạo chơi khắp nhân gian. Vị vũ sư mà người ta thờ ngày nay vốn bắt nguồn từ ông.

 Xích Tương Tử Dư là người thời Hoàng Đế (vị vua trong truyền thuyết thời thượng cổ, được coi là ông tổ của người Trung Hoa). Ông không ăn ngũ cốc (năm loại hạt lương thực, chỉ chung cơm gạo), mà chỉ ăn hoa của các loài cỏ. Đến thời vua Nghiêu, ông làm thợ mộc. Ông có thể theo gió mưa mà lên xuống. Ông thường ngồi ở cổng chợ bán dây buộc tên (sợi dây tơ buộc vào mũi tên để bắn chim rồi kéo về), nên người ta cũng gọi ông là Chước Phụ (nghĩa là "ông lão bán dây buộc tên").

 Ninh Phong Tử là người thời Hoàng Đế. Đời truyền rằng ông làm Đào chính (chức quan trông coi việc làm đồ gốm) cho Hoàng Đế. Có một người lạ đi ngang qua chỗ ông, ở lại làm việc giữ lửa lò cho ông. Người ấy có thể làm ra khói năm màu. Lâu ngày, người ấy đem cách đó dạy cho Phong Tử. Phong Tử chất củi đốt lửa tự thiêu mình, rồi theo làn khói mà bay lên xuống. Người ta xem trong đống tro tàn thì vẫn còn xương của ông. Người đương thời cùng nhau đem chôn trong núi phía bắc đất Ninh. Vì thế gọi ông là Ninh Phong Tử.

 Ác Thuyên là một ông lão hái thuốc ở núi Hòe. Ông thích ăn hạt thông. Trên mình ông mọc lông dài bảy tấc (tấc là đơn vị đo chiều dài thời xưa, khoảng hơn hai phân tây). Hai mắt ông đổi thành hình vuông. Ông có thể bay đi, đuổi kịp cả ngựa phi. Ông đem hạt thông tặng vua Nghiêu, nhưng vua Nghiêu bận việc không rảnh để dùng. Thông ấy là giản tùng (tên một loại thông) (?). Người đương thời ai nhận mà ăn đều sống đến ba trăm tuổi.

 Bành Tổ là đại phu (chức quan cao trong triều) đời nhà Ân (tức nhà Thương). Ông họ Tiễn, tên Khanh, là cháu của vua Chuyên Húc, con giữa của Lục Chung thị. Ông sống qua đời nhà Hạ cho đến cuối đời nhà Thương, tương truyền thọ bảy trăm tuổi. Ông thường ăn quế và linh chi. Ở đất Lịch Dương có nhà tiên của Bành Tổ. Người đời trước kể rằng: đến đó cầu khấn gió mưa thì không lần nào là không ứng nghiệm ngay. Thường có hai con hổ ở hai bên đền thờ. Ngày nay, cúng tế ở đền xong, trên mặt đất liền thấy dấu chân của hai con hổ.

 Sư Môn là học trò của Khiếu Phụ. Ông có thể sai khiến lửa, và ăn hoa đào. Ông làm long sư (người nuôi và trông coi rồng) cho vua Khổng Giáp nhà Hạ. Khổng Giáp không làm vừa được lòng ông, bèn giết ông rồi chôn ngoài đồng xa. Một sớm nọ, gió mưa kéo đến đón ông, cây cối trên núi đều bốc cháy. Khổng Giáp lập đền cúng tế cầu khấn, nhưng chưa về đến nơi thì đã chết.

 Cát Do thời nhà Chu ngày trước là người Khương ở đất Thục (người Khương là một tộc người ở miền tây; đất Thục là vùng Tứ Xuyên ngày nay). Vào thời Chu Thành Vương, ông thích khắc gỗ làm con dê đem bán. Một sớm nọ, ông cưỡi con dê gỗ vào đất Thục, các vương hầu, quý nhân đất Thục đuổi theo ông lên núi Tuy. Núi Tuy có nhiều cây đào, nằm ở phía tây nam núi Nga Mi, cao không biết đến đâu. Những người theo ông không trở về nữa, đều được đạo tiên (thành tiên, sống mãi không chết). Vì thế tục ngữ trong làng có câu: "Được một quả đào núi Tuy, dù không thành tiên, cũng đủ làm người hơn đời." Dưới chân núi người ta lập mấy chục ngôi đền thờ.

 Thôi Văn Tử là người đất Thái Sơn. Ông học phép tiên với Vương Tử Kiều. Tử Kiều hóa thành một cái cầu vồng trắng, cầm thuốc đưa cho Văn Tử. Văn Tử kinh hãi lấy làm lạ, cầm giáo đánh vào cầu vồng, đánh trúng, vì thế thuốc rơi xuống. Cúi xuống nhìn thì thấy đó là xác của Vương Tử Kiều. Ông đặt xác vào trong nhà, lấy cái sọt rách úp lên. Lát sau, xác hóa thành một con chim lớn. Mở sọt ra xem thì con chim vụt bay đi mất.

 Quán Tiên là người nước Tống, làm nghề câu cá. Ông sống bên bờ sông Tuy hơn một trăm năm. Câu được cá, có khi ông thả đi, có khi đem bán, có khi tự ăn. Ông thường đội mũ thắt đai chỉnh tề, thích trồng cây lệ (?), ăn hoa và quả của nó. Tống Cảnh Công hỏi ông về đạo (phép tu luyện), ông không nói, Cảnh Công liền giết ông. Mấy chục năm sau, ông ngồi xổm trên cổng thành nước Tống gảy đàn, mấy chục ngày mới đi. Người nước Tống nhà nhà đều thờ cúng ông.

 Cầm Cao là người nước Triệu, giỏi gảy đàn. Ông làm xá nhân (người giúp việc thân cận, ăn ở trong nhà vua chúa) cho Tống Khang Vương. Ông theo phép tu luyện của Quyên Tử và Bành Tổ (hai vị tiên nổi tiếng về thuật sống lâu), rong chơi ở vùng Ký Châu và quận Trác hơn hai trăm năm. Sau ông từ biệt mọi người, lặn xuống sông Trác để bắt rồng con, hẹn với các học trò rằng: "Ngày mai mọi người đều trai giới (kiêng ăn uống, giữ mình sạch sẽ trước khi cúng tế) mà chờ ta." Học trò dựng một ngôi nhà thờ bên bờ nước. Quả nhiên ông cưỡi con cá chép đỏ trồi lên, đến ngồi trong nhà thờ. Có đến cả vạn người kéo đến xem. Ông ở lại một tháng, rồi lại xuống nước mà đi.

 Đào An Công là thợ đúc kim loại ở đất Lục An. Ông nhiều lần nhóm lửa lò đúc. Một sớm nọ, lửa tản bốc lên cao, ánh tía xông thẳng lên trời. An Công nằm rạp dưới lò xin trời thương xót. Lát sau, chim Chu Tước (chim thần màu đỏ) đậu trên lò, nói: "An Công! An Công! Lò của ngươi đã thông với trời. Ngày mùng bảy tháng bảy, sẽ đón ngươi bằng rồng đỏ." Đến kỳ hẹn, An Công cưỡi rồng bay về phía đông nam. Mấy vạn người trong thành ấp đã bày lễ tế thần đường từ trước để tiễn An Công, ai nấy đều từ biệt ông.

 Có một người vào núi Tiêu tu bảy năm. Lão Quân (tức Thái Thượng Lão Quân, Lão Tử được Đạo giáo tôn làm thần) cho người ấy một cái dùi gỗ, bảo khoan thủng một tảng đá phẳng lớn, đá dày năm thước (thước là đơn vị đo chiều dài thời xưa, bằng mười tấc, khoảng hơn hai mươi phân tây), và nói: "Đá này thủng thì ngươi sẽ đắc đạo (đạt được đạo, thành tiên)." Người ấy khoan suốt bốn mươi năm, đá thủng, bèn được bí quyết luyện đan (thuốc tiên luyện từ khoáng chất, uống vào sẽ thành tiên) của thần tiên.

 Lỗ Thiếu Thiên là người đất Sơn Dương. Hán Văn Đế từng cải trang mặc áo thường dân, mang theo vàng đến thăm ông, muốn hỏi về đạo. Thiếu Thiên chống gậy vàng, cầm quạt ngà voi, ra cửa đón tiếp.

 Hoài Nam Vương Lưu An thích đạo thuật (các phép tu luyện, phép lạ của người theo Đạo giáo). Ông đặt người lo bếp núc để chờ đãi khách. Một buổi sáng tháng giêng, có tám ông lão đến cửa xin gặp. Người giữ cửa vào báo với vua, vua bảo người giữ cửa tự lấy ý mình mà làm khó họ. Người giữ cửa nói: "Vua ta thích thuật trường sinh (sống lâu không chết), các tiên sinh không có phép giữ cho khỏi già yếu, nên ta không dám tâu lên." Các ông lão biết không được gặp, bèn đổi hình thành tám đứa trẻ, sắc mặt hồng như hoa đào. Vua liền ra tiếp, bày lễ trọng thể, cho tấu nhạc để đãi tám ông. Vua cầm đàn gảy và hát rằng: "Trời cao sáng tỏ, soi khắp bốn biển chừ. Biết ta thích đạo, các ông xuống đây chừ. Các ông sẽ cho ta mọc lông cánh chừ. Bay lên mây xanh, dạo trên núi Lương Phủ chừ. Ngắm xem tam quang (ba nguồn sáng: mặt trời, mặt trăng và các vì sao), gặp sao Bắc Đẩu chừ. Rong ruổi cưỡi gió mây, sai khiến ngọc nữ (các tiên nữ hầu hạ trên trời) chừ." Đó chính là khúc nhạc ngày nay gọi là "Hoài Nam thao" (khúc đàn Hoài Nam).

 Lưu Căn, tên tự là Quân An, người Trường An thuộc quận Kinh Triệu. Thời Hán Thành Đế, ông vào núi Tung học đạo, gặp người lạ truyền cho bí quyết, bèn thành tiên. Ông có thể gọi được quỷ. Thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Dĩnh Xuyên là Sử Kỳ cho ông là kẻ yêu quái, sai người gọi ông đến, định giết. Đến phủ, Sử Kỳ nói: "Ông có thể khiến người ta thấy quỷ, vậy hãy làm cho quỷ hiện hình ra. Nếu không làm được thì sẽ bị giết." Lưu Căn nói: "Rất dễ." Ông mượn bút nghiên trước mặt quan thái thú viết một lá bùa (tờ giấy vẽ chữ, hình bí ẩn có phép lực, để sai khiến quỷ thần), rồi gõ vào bàn. Lát sau, bỗng thấy năm sáu con quỷ trói hai người tù dẫn đến trước mặt Sử Kỳ. Sử Kỳ nhìn kỹ, thì ra là cha mẹ mình. Hai người ấy hướng về Lưu Căn dập đầu nói: "Thằng con nhỏ vô lễ, đáng tội muôn lần chết." Rồi quay sang mắng Sử Kỳ: "Mày là con cháu không làm vẻ vang được cho tổ tiên, sao lại đắc tội với thần tiên, đến nỗi làm lụy cha mẹ thế này!" Sử Kỳ vừa thương vừa sợ, khóc lóc, dập đầu xin tội. Lưu Căn lặng im, bỗng đi mất, không biết đi đâu.

 Thời Hán Minh Đế, thượng thư lang (viên quan giúp việc ở Thượng thư đài, cơ quan lo giấy tờ, chiếu lệnh của triều đình) là Vương Kiều người đất Hà Đông được cử làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Nghiệp. Vương Kiều có phép thần, mỗi ngày sóc (ngày mùng một âm lịch) thường từ huyện về chầu ở triều. Nhà vua lấy làm lạ vì ông đến luôn mà không thấy xe ngựa, bèn ngầm sai quan thái sử (quan coi việc thiên văn, lịch số) rình xem. Quan thái sử tâu rằng mỗi khi ông sắp đến, liền có một đôi vịt trời từ phía đông nam bay tới. Bèn nấp sẵn rình, thấy vịt bay đến thì giăng lưới bắt, nhưng chỉ bắt được một đôi giày. Vua sai người bên Thượng thư đài xem xét nhận dạng, thì đó là giày đã ban cho các quan thuộc Thượng thư đài vào năm thứ tư (?).

 Kế Tử Huấn, không biết từ đâu đến. Thời Đông Hán, ông đến Lạc Dương thăm các công khanh (các quan to trong triều), cả thảy mấy chục nơi, nơi nào ông cũng mang một đấu rượu (đấu là đơn vị đo dung tích thời xưa) và một miếng thịt khô đến chờ, nói: "Từ xa đến, không có gì, xin tỏ chút lòng thành." Trên chiếu có mấy trăm người, ăn uống suốt ngày cũng không hết. Sau khi ông đi, ai cũng thấy mây trắng nổi lên, từ sáng đến tối. Lúc ấy có một ông lão trăm tuổi kể rằng: hồi còn bé đã thấy Tử Huấn bán thuốc ở chợ Cối Kê, mặt mũi vẫn y như bây giờ. Tử Huấn không thích ở Lạc Dương, bèn trốn đi. Trong niên hiệu Chính Thủy (niên hiệu nhà Ngụy, khoảng năm 240–249), có người ở Bá Thành phía đông Trường An trông thấy ông cùng một ông lão đang xoa vuốt pho tượng người bằng đồng, nói với nhau: "Vừa mới thấy người ta đúc cái này, thế mà đã gần năm trăm năm rồi." Người trông thấy gọi: "Kế tiên sinh, dừng lại một chút." Ông vừa đi vừa đáp. Trông thì có vẻ thong thả chậm rãi, vậy mà ngựa phi cũng không đuổi kịp.

 Âm Sinh đời Hán là một đứa trẻ ăn xin dưới cầu Vị ở Trường An. Nó thường xin ăn trong chợ, người trong chợ chán ghét, lấy phân tạt vào nó. Lát sau nó lại xin ăn trong chợ, áo quần không hề vấy bẩn, vẫn y như cũ. Quan lại sở tại biết chuyện, bắt giam nó, đeo gông cùm, vậy mà nó vẫn tiếp tục xin ăn ở chợ. Quan lại lại cùm nó, định giết, nó bèn bỏ đi. Nhà của kẻ đã tạt phân, nhà cửa tự sập, đè chết hơn mười người. Trong thành Trường An có câu hát truyền miệng: "Gặp trẻ ăn xin hãy cho rượu ngon, để tránh họa nhà sập."

 Bình Thường Sinh ở làng Cốc Thành, không biết là người ở đâu. Ông nhiều lần chết đi rồi sống lại. Người đương thời không tin. Về sau nước lớn tràn ra, gây hại không chỉ một nơi, thì Bình Thường Sinh liền đứng trên núi Khuyết Môn hô to: "Bình Thường Sinh ở đây!" Ông nói rằng trời sẽ còn mưa nữa, nhưng nước năm ngày ắt rút. Nước rút xong, người ta lên núi tìm ông để thờ cúng, chỉ thấy áo, gậy và đai da của ông. Mấy chục năm sau, ông lại làm lính giữ cổng chợ ở Hoa Âm.

 Tả Từ, tên tự là Nguyên Phóng (?), người đất Lư Giang. Từ nhỏ ông đã có thần thông (phép lạ vượt sức người thường). Có lần ông ngồi trong tiệc của Tào công (Tào Tháo). Tào công cười, nhìn các khách nói: "Hôm nay là buổi tiệc lớn, các món ngon quý gần như đã đủ cả, chỉ thiếu cá vược sông Tùng Giang đất Ngô làm gỏi." Nguyên Phóng nói: "Thứ ấy dễ có thôi." Rồi ông xin một cái mâm đồng đựng nước, lấy cần trúc móc mồi thả câu trong mâm, lát sau kéo lên được một con cá vược. Tào công vỗ tay khen lớn, người dự tiệc đều kinh ngạc. Tào công nói: "Một con cá không đủ chia cho khắp khách ngồi, được hai con thì tốt." Nguyên Phóng lại móc mồi thả câu. Lát sau kéo lên, con nào cũng dài hơn ba thước, tươi rói rất đáng yêu. Tào công liền tự đến trước thái gỏi, chia khắp các chỗ ngồi. Tào công nói: "Nay đã có cá vược, tiếc là không có gừng tươi đất Thục." Nguyên Phóng nói: "Cũng có thể có được." Tào công sợ ông mua ở chỗ gần, bèn nói: "Trước đây ta có sai người đến đất Thục mua gấm, ông có thể dặn người báo với sứ giả của ta, bảo mua thêm hai tấm." Người được sai đi, lát sau trở về, mang theo gừng tươi, lại nói: "Ở hiệu bán gấm gặp sứ giả của ngài, đã dặn mua thêm hai tấm rồi." Hơn một năm sau, sứ giả của Tào công trở về, quả nhiên mua thêm hai tấm. Hỏi thì sứ giả đáp: "Trước đây vào ngày ấy tháng ấy, gặp một người ở hiệu gấm, đem lệnh của ngài dặn bảo tôi." Sau đó, Tào công ra vùng ngoại ô gần thành, các sĩ nhân theo hầu có đến cả trăm người. Nguyên Phóng bèn mang theo một vò rượu và một miếng thịt khô, tự tay nghiêng vò rót rượu mời trăm quan, trăm quan ai cũng say no. Tào công lấy làm lạ, sai người tìm nguyên do. Người ấy đi xem các nhà bán rượu, thì hôm trước nhà nào cũng mất sạch rượu và thịt khô. Tào công giận, ngầm muốn giết Nguyên Phóng. Khi Nguyên Phóng đang ngồi trong tiệc của Tào công, sắp bị bắt, ông lùi vào trong tường, bỗng chốc biến mất. Tào công bèn treo thưởng để bắt ông. Có người thấy ông ở chợ, định bắt, nhưng người trong chợ ai cũng có hình dạng giống hệt ông, không biết ai mới thật là ông. Về sau có người gặp ông trên đỉnh núi Dương Thành, lại đuổi theo. Ông chạy vào một đàn dê. Tào công biết không bắt được, bèn sai người đến giữa đàn dê nói: "Tào công không giết ông nữa đâu, vốn chỉ muốn thử phép thuật của ông thôi. Nay đã thấy rõ là thật, chỉ muốn được gặp mặt." Bỗng có một con dê đực già quỳ hai gối trước, đứng lên như người mà nói: "Sao vội vàng đến thế?" Người kia liền bảo: "Con dê này chính là ông ấy." Mọi người tranh nhau chạy đến. Nhưng cả đàn dê mấy trăm con đều biến thành dê đực, cùng quỳ gối trước, đứng như người, nói: "Sao vội vàng đến thế?" Thế là không ai biết bắt con nào. Lão Tử (nhà tư tưởng thời Xuân Thu, người khởi đầu Đạo gia) nói: "Sở dĩ ta có mối lo lớn, là vì ta có thân; đến khi ta không có thân nữa, thì ta còn lo gì?" Những người cùng loại với Lão Tử như thế này, có thể nói là đã làm được cho mình không còn có thân. Há chẳng phải là cao xa lắm sao!

 Tôn Sách muốn vượt sông Trường Giang đánh úp đất Hứa, đi cùng với Vu Cát. Lúc ấy trời hạn lớn, khắp nơi nóng như thiêu. Tôn Sách giục các tướng sĩ mau kéo thuyền, có lúc tự mình dậy sớm ra đốc thúc. Ông thấy các tướng và quan lại phần nhiều tụ tập ở chỗ Vu Cát. Tôn Sách vì thế nổi giận, nói: "Ta không bằng Vu Cát hay sao, mà các ngươi lại chạy đến theo hắn trước?" Bèn sai người bắt Vu Cát đến, quát hỏi: "Trời hạn không mưa, đường sá khó đi, không qua sông kịp, nên ta phải tự dậy sớm ra đốc thúc. Thế mà ngươi không cùng lo lắng, lại ngồi yên trong thuyền, bày trò ma quỷ, làm rối loạn hàng ngũ của ta. Nay phải trừ bỏ ngươi." Ông sai người trói Vu Cát đặt trên đất phơi nắng, bảo cầu mưa: nếu cảm động được trời, đến giữa trưa mà có mưa thì sẽ tha; nếu không thì giết. Chốc lát, hơi mây bốc lên, từng đám nhỏ tụ dần lại với nhau; đến giữa trưa thì mưa lớn ập xuống, khe suối đầy tràn. Tướng sĩ vui mừng, cho rằng Vu Cát ắt sẽ được tha, cùng kéo đến chúc mừng an ủi. Thế nhưng Tôn Sách vẫn giết ông. Tướng sĩ thương tiếc, giấu xác ông đi. Đêm ấy, bỗng lại có mây nổi lên phủ lấy xác. Sáng hôm sau đến xem thì không biết xác đã đi đâu. Từ khi giết Vu Cát, mỗi lần ngồi một mình, Tôn Sách lại phảng phất thấy Vu Cát ở bên cạnh. Trong lòng ông rất ghét điều đó, nhiều lúc trở nên thất thường. Về sau, ông chữa vết thương vừa mới khỏi, cầm gương soi, thấy Vu Cát ở trong gương, quay lại thì không thấy. Như thế đến mấy lần. Ông đập gương kêu to, các vết thương đều vỡ toác ra, chốc lát thì chết. (Vu Cát người đất Lang Nha, là đạo sĩ — người tu theo Đạo giáo.)

 Giới Diễm, không biết là người ở đâu. Ông ở núi Phương Sơn đất Kiến An, theo thầy là Bạch Dương Công họ Đỗ (?) nhận đạo "huyền nhất vô vi" (đạo của Đạo giáo: giữ lấy cái Một huyền diệu trong lòng, sống thuận theo tự nhiên, không làm điều gì gượng ép). Ông có thể biến hóa, ẩn hình. Ông từng qua lại vùng Đông Hải, có lần tạm ghé qua Mạt Lăng, được vua nước Ngô biết đến. Vua Ngô giữ Giới Diễm lại, dựng cung miếu cho ông ở, trong một ngày mấy lần sai người đến hỏi thăm. Giới Diễm lúc thì hiện thành đứa trẻ, lúc thì hiện thành ông già, không ăn uống gì, cũng không nhận quà biếu. Vua Ngô muốn học phép thuật của ông, nhưng Giới Diễm thấy vua Ngô gần gũi quá nhiều cung phi, nên mấy tháng liền không dạy. Vua Ngô giận, ra lệnh trói Giới Diễm lại, sai giáp sĩ (binh lính mặc áo giáp) giương nỏ bắn. Tên nỏ bắn ra, dây trói vẫn còn nguyên, mà không biết Giới Diễm đã đi đâu.

 Thời nước Ngô có người tên Từ Quang, thường làm phép thuật ở chợ làng. Ông xin dưa của người ta, chủ dưa không cho, ông bèn xin hạt dưa, lấy gậy chọc đất mà trồng. Chốc lát, dưa mọc lên, dây bò lan, ra hoa, kết quả. Ông liền hái ăn, rồi chia cho người đứng xem. Người bán dưa quay lại xem chỗ dưa mình mang ra bán, thì đã mất sạch. Hễ ông nói trước chuyện lụt hay hạn thì đều rất ứng nghiệm. Có lần ông đi qua cửa nhà đại tướng quân Tôn Lâm, vén áo đi thật nhanh, nhổ nước bọt sang hai bên (?). Có người hỏi duyên cớ, ông đáp: "Mùi máu chảy tanh hôi không chịu nổi." Tôn Lâm nghe vậy thì ghét, sai giết ông. Chém đầu ông mà không có máu chảy ra. Đến khi Tôn Lâm phế ông vua nhỏ tuổi, lập Cảnh Đế lên thay, sắp đi bái lăng, vừa lên xe thì có cơn gió lớn lay xe của Tôn Lâm, xe vì thế nghiêng hẳn đi. Tôn Lâm thấy Từ Quang ở trên cây thông, vỗ tay, chỉ trỏ cười nhạo mình. Tôn Lâm hỏi những người hầu, không ai thấy cả. Chẳng bao lâu sau, Cảnh Đế giết Tôn Lâm.

 Cát Huyền, tên tự là Hiếu Tiên, theo Tả Nguyên Phóng nhận bộ "Cửu đan dịch tiên kinh" (bộ kinh của người tu tiên dạy cách luyện chín loại đan dược dạng lỏng). Có lần ông ngồi ăn với khách, nói đến chuyện biến hóa, khách nói: "Ăn xong, xin tiên sinh làm một trò vui." Cát Huyền nói: "Ông chẳng phải là muốn được xem ngay đó sao?" Rồi ông phun cơm trong miệng ra, cơm biến hết thành mấy trăm con ong lớn, đều đậu khắp mình khách, nhưng không đốt ai. Lâu sau, Cát Huyền há miệng, ong đều bay vào, ông nhai ăn, thì vẫn là cơm như cũ. Ông lại chỉ vào con cóc cùng các loài sâu bọ, chim yến, chim sẻ, khiến chúng múa, đúng nhịp như người. Mùa đông, ông bày dưa tươi, táo tươi cho khách ăn; mùa hè, ông đem băng tuyết đến. Ông lại lấy mấy chục đồng tiền sai người ném rải xuống giếng, rồi cầm một cái đồ đựng đứng trên miệng giếng gọi, tiền từng đồng một bay ra khỏi giếng. Ông bày rượu đãi khách, không có ai chuyền chén mà chén tự đến trước mặt từng người; nếu ai chưa uống cạn thì chén không chịu đi. Có lần ông cùng vua Ngô ngồi trên lầu, thấy người ta làm tượng người bằng đất để cầu mưa. Vua nói: "Trăm họ mong mưa, có thể làm cho có mưa được chăng?" Cát Huyền nói: "Mưa thì dễ thôi!" Rồi ông viết bùa đặt trong miếu xã (miếu thờ thần đất của làng). Trong khoảnh khắc, trời đất tối sầm, mưa lớn đổ xuống ngập tràn. Vua hỏi: "Trong nước có cá không?" Cát Huyền lại viết bùa ném xuống nước, lát sau có đến mấy trăm con cá lớn. Vua sai người bắt lên làm thịt.

 Ngô Mãnh là người đất Bộc Dương. Ông làm quan cho nước Ngô, giữ chức huyện lệnh huyện Tây An, nhân đó lập nhà ở Phân Ninh. Tính ông rất mực hiếu thảo. Ông gặp bậc chí nhân (người đắc đạo ở bậc cao nhất) là Đinh Nghĩa, được truyền cho phương thuốc thần; lại được phép bí truyền và bùa thần, nên đạo thuật của ông rất nổi tiếng. Có lần thấy gió lớn nổi lên, ông viết bùa ném lên mái nhà, có một con chim xanh ngậm lá bùa bay đi, gió liền ngừng. Có người hỏi duyên cớ, ông đáp: "Ở hồ phía nam có chiếc thuyền gặp cơn gió này, vị đạo sĩ trên thuyền cầu cứu." Đi kiểm lại thì quả đúng như vậy. Huyện lệnh Tây An là Vu Khánh chết đã ba ngày, Ngô Mãnh nói: "Số ông ấy chưa hết, phải tâu lên trời." Rồi ông nằm bên cạnh xác, mấy ngày sau, ông cùng huyện lệnh ngồi dậy. Sau đó, ông dẫn học trò trở về Dự Chương, nước sông chảy rất xiết, người ta không qua được. Ngô Mãnh bèn lấy chiếc quạt lông trắng trong tay vạch lên mặt nước, dòng nước rẽ ngang ra, thành một con đường bộ, mọi người thong thả đi qua; qua xong, nước lại trở lại như cũ. Người xem đều kinh hãi lạ lùng. Có lần ông trấn giữ Tầm Dương, nhà viên tham quân (viên quan giúp việc quân sự trong phủ) họ Chu có gió dữ bỗng nổi lên, Ngô Mãnh liền viết bùa ném lên mái nhà, lát sau gió lặng.

 Viên Khách là người đất Tế Âm. Ông có dung mạo đẹp, nhiều người trong ấp muốn gả con gái cho, nhưng ông rốt cuộc không lấy vợ. Ông từng trồng một loại cỏ thơm năm màu, suốt mấy chục năm, ăn hạt của nó. Bỗng một hôm có con ngài thần năm màu đậu trên đám cỏ thơm, Viên Khách bắt lấy, lót vải cho nó, nó đẻ ra tằm ăn dâu. Đến mùa nuôi tằm, có một thần nữ ban đêm đến giúp Viên Khách nuôi tằm, cũng lấy cỏ thơm cho tằm ăn. Được một trăm hai mươi cái kén, cái nào cũng to như cái vò, mỗi cái kén ươm tơ sáu bảy ngày mới hết. Ươm tơ xong, cô gái cùng Viên Khách thành tiên mà đi, không ai biết đi đâu.

 Đời Hán, Đổng Vĩnh là người đất Thiên Thặng. Từ nhỏ anh đã mồ côi mẹ, sống với cha, ra sức cày cấy ruộng đồng, đẩy cha trên chiếc xe con một bánh theo bên mình. Cha mất, anh không có gì để chôn cất, bèn tự bán mình làm nô để lo việc tang. Người chủ biết anh là người hiền, cho anh một vạn tiền rồi cho về. Đổng Vĩnh về, chịu tang ba năm xong, muốn trở lại chỗ chủ để làm phận nô. Giữa đường gặp một người phụ nữ nói: "Xin được làm vợ anh." Anh bèn cùng nàng đi. Người chủ nói với Đổng Vĩnh: "Tiền ta đã cho anh rồi." Đổng Vĩnh nói: "Nhờ ơn ông mà tang cha tôi được chôn cất chu đáo. Vĩnh tuy là kẻ hèn mọn, nhưng nhất định muốn ra sức làm lụng để báo đáp ơn đức dày của ông." Người chủ hỏi: "Vợ anh biết làm gì?" Đổng Vĩnh đáp: "Biết dệt." Người chủ nói: "Nếu thế thì chỉ cần bảo vợ anh dệt cho ta một trăm tấm lụa dày (tấm là đơn vị đo vải lụa, mỗi tấm dài khoảng bốn trượng)." Thế là vợ Đổng Vĩnh dệt cho nhà chủ, mười ngày thì xong. Nàng ra khỏi cửa, nói với Đổng Vĩnh: "Thiếp là Chức Nữ (nàng tiên dệt vải) trên trời. Vì chàng rất mực hiếu thảo, Thiên Đế (vua trời) sai thiếp xuống giúp chàng trả nợ đó thôi." Nói xong, nàng bay lên không trung mà đi, không biết ở đâu.

 Trước kia, Câu Dặc phu nhân (phi của Hán Vũ Đế, mẹ của Hán Chiêu Đế) có tội, bị trách phạt mà chết. Khi đã khâm liệm, xác không hôi, mà mùi thơm bay xa hơn mười dặm. Người ta bèn chôn bà ở Vân Lăng, nhà vua thương xót bà. Vua lại ngờ bà không phải người thường, bèn cho đào mộ mở ra xem, thì quan tài trống không, không có xác, chỉ còn lại một đôi giày. Có thuyết nói: khi Chiêu Đế lên ngôi, cho cải táng (đào mộ lên chôn lại chỗ khác) bà, thì quan tài trống không, không có xác, chỉ còn lại đôi giày tơ.

 Thời Hán có Đỗ Lan Hương, tự xưng là người đất Nam Khang. Vào mùa xuân năm Kiến Nghiệp thứ tư (?), nàng nhiều lần đến chỗ Trương Truyền. Trương Truyền mười bảy tuổi, trông thấy xe của nàng ở ngoài cửa, người hầu gái vào thưa: "Cô nương do A Mẫu (người mẹ trên tiên giới, có lẽ chỉ Tây Vương Mẫu) sinh ra, sai đến gả cho chàng, há lại có thể không kính cẩn mà theo sao?" Trương Truyền, đó là tên trước, sau đổi tên là Thạc. Thạc gọi cô gái đến trước mặt, nhìn thì chừng mười sáu mười bảy tuổi, nhưng kể những chuyện xa xăm từ rất lâu đời. Nàng có hai người hầu gái: người lớn tên Huyên Chi, người nhỏ tên Tùng Chi. Nàng đi chiếc xe khảm vàng bạc do trâu xanh kéo, đồ ăn thức uống đều đầy đủ. Nàng làm thơ rằng: "Mẹ ta ở núi thiêng, thường dạo chơi bên mây trời. Các tiên nữ hầu nghi trượng lông chim, chẳng ra ngoài cung Dung (cung thành nơi Tây Vương Mẫu ở). Bánh xe bay đưa ta đến, đâu còn thẹn chốn bụi trần nhơ. Theo ta thì cùng gặp phúc, chê ta thì gặp họa." Đến sáng mùng một tháng tám năm ấy, nàng lại đến, làm thơ rằng: "Thong dong giữa sông Ngân, hơi thở phát ra ở núi Cửu Nghi. Chàng trôi dạt chẳng dừng chân, sông Nhược Thủy (con sông thần thoại, nước nhẹ đến nỗi lông hồng cũng chìm, chỉ tiên mới qua được) sao chẳng đến?" (?) Nàng lấy ra ba củ thự dự (củ mài, một loại củ dùng làm thuốc) (?) to như trứng gà, nói: "Ăn thứ này thì chàng không sợ sóng gió, tránh được rét nóng." Thạc ăn hai củ, muốn để lại một củ, nàng không chịu, bắt Thạc ăn hết. Nàng nói: "Thiếp vốn đến để làm vợ chàng, tình nghĩa không hề xa cách, nhưng vì tuổi mệnh chưa hợp, nên tạm xa nhau một thời gian; đến khi Đại Tuế ở cung Mão phương đông (Đại Tuế là một ngôi sao giả định trong lịch pháp, cứ mười hai năm đi hết một vòng, mỗi năm ở một cung; khi nó ở cung Mão tức là năm Mão), thiếp sẽ trở lại tìm chàng." Khi Lan Hương giáng xuống, Thạc hỏi việc cầu khấn cúng tế nên thế nào. Lan Hương đáp: "Tiêu ma tự có thể chữa khỏi bệnh, còn dâm tự (cúng tế bừa bãi những thần không đáng thờ) thì chẳng ích gì." Lan Hương gọi thuốc là "tiêu ma" (nghĩa là trừ ma).

 Đời Ngụy, viên tùng sự duyện (viên chức giúp việc cho quan quận) của quận Tế Bắc là Huyền Siêu, tên tự là Nghĩa Khởi, trong niên hiệu Gia Bình (niên hiệu nhà Ngụy, khoảng năm 249–254), một đêm ngủ một mình, mơ thấy có thần nữ đến theo mình. Nàng tự xưng: "Thiếp là ngọc nữ trên trời, người Đông Quận, họ Thành Công, tên tự là Tri Quỳnh. Thiếp sớm mồ côi cha mẹ, Thiên Đế thương thiếp cô đơn khổ sở, sai xuống trần lấy chồng."

 Khi Siêu nằm mộng ấy, tinh thần cảm động bừng tỉnh, khen vẻ đẹp khác thường của nàng, không phải dung mạo của người thường. Tỉnh dậy, chàng kính mến nhớ nhung, lúc như thấy, lúc như không, như thế suốt ba bốn đêm. Một sớm nọ, nàng hiện ra rõ ràng đến chơi, đi chiếc xe có màn che dành cho phụ nữ quý tộc, có tám người hầu gái theo, mặc áo bằng các thứ lụa là, gấm vóc thêu thùa, dung nhan thân hình như tiên bay. Nàng tự nói mình bảy mươi tuổi, nhưng nhìn thì như cô gái mười lăm mười sáu. Trên xe có bình rượu, hộp đựng rượu, và năm món đồ bằng lưu ly xanh trắng. Thức ăn đều lạ lùng, cỗ bàn có cả rượu ngọt, nàng cùng Siêu ăn uống.

 Nàng nói với Siêu: "Thiếp là ngọc nữ trên trời, được sai xuống trần lấy chồng, nên đến theo chàng, không phải vì đức của chàng mà đến. Đó là do vận số cảm ứng từ kiếp trước, nên phải làm vợ chồng. Thiếp không thể làm lợi gì cho chàng, nhưng cũng không làm hại chàng. Có điều, đi lại thì chàng thường được ngồi xe nhẹ, cưỡi ngựa béo; ăn uống thì thường có món ngon từ phương xa, món ăn lạ; vải lụa thì thường đủ dùng không thiếu. Nhưng thiếp là thần nhân, sẽ không sinh con cho chàng, cũng không có tính ghen tuông, không cản trở việc chàng cưới vợ." Thế là hai người thành vợ chồng.

 Nàng tặng chàng một bài thơ, lời rằng: "Bay nổi giữa chốn Bột Hải, Bồng Lai (?), mây đá nuôi cỏ linh chi (?). Một đóa hoa chẳng cần tưới, đức lớn hẹn cùng thời vận. Thần tiên đâu cảm ứng hão, ứng vận đến giúp nhau. Nhận ta thì vẻ vang năm họ (họ hàng năm đời), trái ta thì chuốc lấy tai họa." Đó là đại khái bài thơ, nguyên văn hơn hai trăm chữ, không thể chép hết.

 Nàng còn chú giải Kinh Dịch (bộ sách cổ dùng để bói toán và bàn về lẽ biến đổi của trời đất) bảy quyển, có quẻ (tổ hợp các vạch liền, vạch đứt, mỗi tổ hợp biểu thị một tình thế), có tượng (hình tượng mà mỗi quẻ biểu thị), lấy lời thoán (lời đoán chung cho ý nghĩa cả quẻ) làm phần đi kèm. Vì thế lời văn vừa có nghĩa lý, lại có thể dùng để bói lành dữ, giống như sách Thái Huyền của Dương Tử (tức Dương Hùng, học giả đời Hán) và sách Trung Kinh của họ Tiết. Siêu đều thông hiểu ý nghĩa sách ấy, dùng để chiêm hậu (xem các điềm báo mà đoán việc), và soạn ra sách "Phu phụ kinh" (Kinh vợ chồng).

 Bảy tám năm sau, cha mẹ cưới vợ cho Siêu. Từ đó, nàng chia ngày ra mà chung vui, chia đêm ra mà chung chăn gối với chàng, đêm đến sáng đi, thoắt đến thoắt đi như bay, chỉ mình Siêu thấy, người khác không thấy. Dù ở trong phòng tối, người ta vẫn thường nghe tiếng người, thường thấy dấu vết, nhưng không thấy hình dạng. Về sau có người lấy làm lạ gặng hỏi, Siêu để lộ chuyện ra; ngọc nữ bèn xin đi. Nàng nói: "Thiếp là thần nhân. Tuy giao kết với chàng, nhưng không muốn người khác biết, vậy mà chàng tính tình sơ suất, nay đầu đuôi đã lộ cả, thiếp không thể qua lại với chàng nữa. Mấy năm gắn bó, ơn nghĩa không nhẹ; một sớm chia lìa, há lại không đau xót? Nhưng thế không thể không như vậy. Mỗi người hãy tự cố gắng!" Nàng lại gọi người hầu dọn rượu, cùng ăn uống, rồi mở rương lấy hai bộ váy áo bằng vải dệt hoa quý tặng Siêu. Nàng lại tặng một bài thơ, nắm tay chàng từ biệt, nước mắt chảy ròng ròng, rồi nghiêm trang lên xe, đi nhanh như bay. Siêu buồn thương suốt nhiều ngày, gần như kiệt sức.

 Nàng đi được năm năm, Siêu vâng lệnh quận đi công cán đến Lạc Dương. Đến dưới chân núi Ngư Sơn ở Tế Bắc, đang đi về phía tây trên đường, chàng xa trông thấy ở đầu khúc quanh có một cỗ xe ngựa, giống như xe của Tri Quỳnh. Chàng phi ngựa đến trước, quả đúng là nàng. Bèn vén màn gặp nhau, buồn vui lẫn lộn. Chàng tay trái nắm cương, tay phải vịn dây lên xe, hai người cùng đi chung xe đến Lạc Dương. Thế là lại thành vợ chồng, nối lại tình xưa. Đến khoảng niên hiệu Thái Khang (niên hiệu nhà Tấn, khoảng năm 280–289), nàng vẫn còn qua lại. Nhưng nàng không đến ngày nào cũng qua lại, mà cứ vào sáng mùng ba tháng ba, mùng năm tháng năm, mùng bảy tháng bảy, mùng chín tháng chín, và các ngày rằm thì giáng xuống, ở lại một đêm rồi đi. Trương Mậu Tiên (tức Trương Hoa, văn thần đời Tấn) vì chuyện này mà viết bài "Thần nữ phú" (phú là một thể văn có vần, thường dùng để miêu tả).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video