Sưu thần ký (Ghi chép những chuyện tìm hiểu về thần linh), quyển mười ba
Phía đông núi Thái Sơn có một dòng Lễ tuyền (suối nước ngọt lành, xưa coi là điềm lành). Suối có hình dạng như cái giếng, thân giếng vốn là đá. Ai muốn lấy nước uống đều phải gột rửa lòng dạ cho trong sạch, quỳ xuống mà múc, thì nước suối phun ra như bay, muốn nhiều hay ít đều đủ dùng. Nếu có ai bẩn thỉu, khinh nhờn, thì suối liền ngừng chảy. Có lẽ đó là cách thần linh dùng để thử lòng người (?).
Hai núi Hoa (núi Thái Hoa và núi Thiếu Hoa) vốn là một núi, chắn ngang dòng Hoàng Hà, nước sông chảy tới phải uốn quanh mà đi. Thần sông là Cự Linh dùng tay bổ toác phần trên núi, dùng chân đạp tách phần dưới núi, chia núi ra làm hai, để dòng sông chảy cho thuận. Nay lên Hoa Nhạc (núi Hoa, một trong năm ngọn núi thiêng lớn) còn thấy dấu tay, hình ngón tay và bàn tay vẫn còn đủ cả; dấu chân thì ở dưới chân núi Thủ Dương, đến nay vẫn còn. Cho nên trong bài phú "Tây Kinh" của Trương Hành có câu: "Thần Cự Linh dồn hết sức mạnh, bàn tay vươn cao, bàn chân đạp xa, để khơi cho khúc sông uốn được chảy thông", chính là nói chuyện này.
Vua Hán Vũ Đế dời lễ tế Nam Nhạc (ngọn núi thiêng phương nam, một trong năm ngọn núi thiêng mà triều đình tế lễ) về núi Hoắc ở huyện Tiềm, quận Lư Giang. Trên núi không có nước. Trong miếu có bốn cái vạc, mỗi cái chứa được bốn mươi hộc (hộc: đơn vị đo dung tích thời xưa, mỗi hộc bằng mười đấu). Đến kỳ tế lễ, nước tự dâng đầy vạc, đem dùng thì vừa đủ; tế xong thì vạc lại cạn, bụi đất và lá cây không làm bẩn được. Như thế suốt năm mươi năm, mỗi năm tế bốn lần. Về sau chỉ tế ba lần, thì có một cái vạc tự vỡ hỏng.
Ở cửa sông phía đông đất Phàn có núi Phàn. Nếu trời hạn hán, người ta đốt lửa trên núi, thì liền có mưa lớn. Ngày nay làm thử vẫn còn linh nghiệm.
Đất Không Tang, nay gọi là Khổng Bảo (?), ở phía nam nước Lỗ. Bên ngoài một hang núi có hai tảng đá dựng đứng như hai cây cột lớn dựng trước lăng mộ, cao mấy trượng (trượng: đơn vị đo dài, khoảng ba mét). Người nước Lỗ gảy đàn, ca hát để cúng tế ở đó. Trong hang vốn không có nước, nhưng mỗi khi đến kỳ tế, người ta quét dọn rồi khấn báo, thì liền có dòng suối trong từ giữa các khe đá chảy ra, đủ dùng cho việc tế lễ. Tế xong, suối cũng ngừng chảy. Sự linh nghiệm ấy đến nay vẫn còn.
Trong một cái hang ở đất Tương có đất đen. Năm nào hạn hán lớn, người ta cùng nhau đắp nước để lấp cái hang này; hang bị ngập nước thì mưa lớn liền đến ngay.
Năm thứ hai mươi bảy đời Tần Huệ Vương, vua sai Trương Nghi xây thành Thành Đô, nhưng thành cứ đổ sập mãi. Bỗng có một con rùa lớn nổi trên sông, bơi đến góc đông nam của thành Đông Tử thì chết. Trương Nghi đem chuyện hỏi thầy cúng. Thầy cúng nói: "Cứ theo hình con rùa mà xây." Làm theo thì xây xong, cho nên thành ấy gọi là thành Quy Hóa (thành do rùa hóa ra).
Huyện Do Quyền, đời Tần là huyện Trường Thủy. Thời Tần Thủy Hoàng có bài đồng dao (bài hát trẻ con, xưa tin là lời báo trước điềm lạ) rằng: "Cổng thành có máu, thành sẽ sụt chìm thành hồ." Có một bà lão nghe được, sáng nào cũng đến cổng thành nhìn xem. Viên tướng giữ cổng định trói bà lại, bà kể rõ lý do. Sau đó viên tướng giữ cổng lấy máu chó bôi lên cổng thành. Bà lão thấy máu, liền bỏ chạy đi. Bỗng có nước lớn ập đến, sắp nhấn chìm cả huyện. Viên chủ bạ (chức quan lo sổ sách, giấy tờ trong huyện) sai người tên Cán vào bẩm với quan huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện). Quan huyện nói: "Sao ngươi bỗng hóa thành cá thế kia?" Cán đáp: "Quan lớn cũng hóa thành cá rồi." Rồi cả huyện chìm xuống thành hồ.
Đời Tần, người ta xây thành bên trong ải Vũ Chu để phòng giặc Hồ (các tộc du mục phương bắc). Thành sắp xây xong thì sụp đổ mấy lần. Có một con ngựa phi chạy, vòng đi vòng lại nhiều lượt. Các bô lão lấy làm lạ, bèn theo dấu chân ngựa mà xây thành, thành mới không đổ nữa. Vì thế đặt tên là Mã Ấp (ấp ngựa). Thành cũ ấy nay ở Sóc Châu.
Vua Hán Vũ Đế cho đào hồ Côn Minh, đào rất sâu, thấy toàn là tro đen, không còn chút đất nào. Cả triều đình không ai hiểu, bèn hỏi Đông Phương Sóc. Sóc nói: "Thần ngu dốt, không đủ sức biết việc này." Lại nói: "Xin thử hỏi người Tây Vực (các nước ở phía tây Trung Hoa)." Vua thấy đến Sóc còn không biết thì khó mà hỏi ai khác. Đến đời Hán Minh Đế thời Hậu Hán, có vị đạo nhân (ở đây chỉ nhà sư Phật giáo) từ Tây Vực đến Lạc Dương. Bấy giờ có người nhớ lời Đông Phương Sóc, bèn thử đem chuyện tro đen đời Vũ Đế ra hỏi. Vị đạo nhân nói: "Kinh có chép: 'Khi đại kiếp (một chu kỳ thời gian cực kỳ dài trong đạo Phật, hết một kiếp thì thế giới bị hủy diệt rồi tái lập) của trời đất sắp hết thì có kiếp thiêu (trận lửa lớn thiêu cháy thế gian vào cuối kiếp).' Đây là tro còn sót lại của trận kiếp thiêu đó." Bấy giờ mới biết lời Đông Phương Sóc có thâm ý.
Ở huyện Lâm Tự có họ Liêu, đời đời sống lâu. Về sau dời nhà đi nơi khác thì con cháu cứ chết yểu. Người khác đến ở ngôi nhà cũ của họ thì lại nhiều đời sống lâu. Bấy giờ mới biết là do ngôi nhà, nhưng không rõ vì sao. Người ta ngờ là do nước giếng có màu đỏ, bèn đào quanh giếng, tìm được mấy chục hộc chu sa (khoáng chất màu đỏ, xưa dùng làm thuốc và luyện đan) do người xưa chôn. Nước chu sa thấm vào giếng, vì thế uống nước mà được sống lâu.
Thứ cá mà vùng Giang Đông gọi là "dư phúc": xưa Ngô vương Hạp Lư đi thuyền trên sông, ăn gỏi cá (cá sống thái lát mỏng), còn thừa bèn ném xuống giữa dòng, những miếng gỏi ấy đều hóa thành cá. Nay trong các loài cá có loài tên là "Ngô vương khoái dư" (gỏi cá thừa của vua Ngô), dài vài tấc, con lớn bằng chiếc đũa, vẫn còn hình dạng như miếng gỏi.
Con bành việt là một loài cua. Nó từng báo mộng cho người ta, tự xưng là "Trường Khanh". Nay người Lâm Hải phần nhiều gọi nó là "Trường Khanh".
Phương nam có một loài côn trùng tên là "ngu" (?), còn gọi là "… chúc" (?), lại có tên là "thanh phù". Hình dạng giống con ve nhưng to hơn một chút, vị cay mà ngon, ăn được. Khi đẻ trứng, nó nhất định đẻ bám vào lá cỏ, trứng to bằng trứng tằm. Lấy trứng của nó đi thì con mẹ liền bay tới, không kể xa hay gần; dù lén lút lấy trứng, con mẹ cũng biết chỗ. Lấy máu con mẹ bôi vào tám mươi mốt đồng tiền, lấy máu con con bôi vào tám mươi mốt đồng tiền khác; mỗi khi đi chợ mua đồ, hoặc tiêu tiền mẹ trước, hoặc tiêu tiền con trước, thì số tiền đã tiêu đều bay trở về, xoay vòng mãi không hết. Cho nên thuật trong sách Hoài Nam Tử dùng nó để làm tiền quay về, gọi là "thanh phù".
Ong đất, tên là "quả lỏa", đời nay gọi là "ế ông", thuộc loài ong "eo nhỏ". Loài này chỉ có con đực mà không có con cái, không giao phối, không sinh đẻ; thường bắt sâu dâu hoặc con non của loài châu chấu về nuôi, thì chúng đều hóa thành con của nó. Cũng có người gọi chúng là "minh linh". Kinh Thi có câu: "Sâu minh linh có con, ong quả lỏa cõng đi", chính là nói việc này.
Mọt trong gỗ sinh ra sâu, sâu mọc cánh hóa thành bướm.
Con nhím có nhiều gai, cho nên không thể trèo vượt qua cây dương liễu (?).
Gò núi Côn Lôn là đầu của mặt đất, là kinh đô dưới hạ giới của Thiên Đế (vị thần tối cao trên trời). Vì thế bên ngoài nó bị ngăn cách bởi dòng Nhược thủy sâu thẳm (sông nước "yếu", tương truyền đến sợi lông cũng chìm, không gì vượt qua được), lại có những ngọn núi lửa cháy rực bao quanh. Trên núi có chim muông, cây cỏ, đều sinh sôi lớn lên giữa lửa cháy; cho nên có thứ "vải giặt bằng lửa" (vải bỏ vào lửa không cháy mà sạch bụi bẩn), nếu không dệt từ sợi vỏ cây cỏ trên núi ấy thì cũng dệt từ lông của chim muông ở đó. Đời Hán, các nước Tây Vực trước kia từng dâng thứ vải này, nhưng giữa chừng đã lâu không còn dâng nữa. Đến đầu đời Ngụy, người ta ngờ rằng không có thứ vải ấy. Vua Ngụy Văn Đế cho rằng tính của lửa rất dữ dội, thiêu hủy mọi thứ, không có khí nuôi sự sống, bèn chép điều đó vào sách "Điển luận", nói rõ đó là chuyện không thể có, để bậc người hiểu biết khỏi phải nghe chuyện nhảm. Đến khi vua Minh Đế lên ngôi, xuống chiếu bảo Tam Công (ba chức quan cao nhất trong triều): "Tiên đế xưa viết sách Điển luận, là những lời hay lẽ phải bất hủ; hãy khắc vào đá dựng ngoài cổng tông miếu (nhà thờ tổ tiên của vua) và ở Thái học (trường học cao nhất của nhà nước), cùng với "Thạch kinh" (các kinh sách Nho gia khắc trên bia đá) để mãi mãi truyền lại cho đời sau." Đến lúc ấy, sứ giả Tây Vực dâng chiếc áo cà sa (áo của nhà sư) bằng "vải giặt bằng lửa", thế là phải đục bỏ bài luận ấy đi, và thiên hạ chê cười.
Tính chất của kim loại vốn chỉ là một. Nếu đúc vào giữa trưa ngày Bính Ngọ tháng năm (Bính Ngọ: tên một ngày theo lối tính ngày bằng can chi, thuộc dương, hành Hỏa) thì thành "dương toại" (gương lõm bằng kim loại, hứng ánh nắng mặt trời để lấy lửa); nếu đúc vào nửa đêm ngày Nhâm Tý tháng mười một (Nhâm Tý: tên một ngày theo can chi, thuộc âm, hành Thủy) thì thành "âm toại" (đồ bằng kim loại hứng sương đêm dưới trăng để lấy nước). (Ý nói: đúc vào ngày Bính Ngọ thì thành "dương toại", có thể lấy được lửa; đúc vào đêm Nhâm Tý thì thành "âm toại", có thể lấy được nước.)
Thời vua Hán Linh Đế, Thái Ung người Trần Lưu vì nhiều lần dâng thư tâu bày, trái ý nhà vua, lại bị những kẻ được vua sủng ái trong cung ghét bỏ, lo không thoát được tai họa, bèn trốn đi lánh nạn nơi sông biển, đến tận vùng Ngô và Cối Kê xa xôi. Đến đất Ngô, có người Ngô đốt gỗ ngô đồng để nấu cơm. Thái Ung nghe tiếng lửa nổ lách tách, nói: "Đây là gỗ tốt." Ông bèn xin khúc gỗ ấy, đẽo thành cây đàn cầm (đàn dây gảy cổ của Trung Hoa), quả nhiên tiếng rất hay. Nhưng phần đuôi đàn bị cháy sém, nên gọi là "Tiêu vĩ cầm" (đàn đuôi cháy).
Thái Ung từng đến Kha Đình, thấy ở đó lấy tre làm rui nhà. Ông ngẩng lên nhìn, nói: "Tre tốt đấy." Ông lấy về làm sáo, tiếng sáo vang xa, trong trẻo. Có thuyết khác nói: Thái Ung kể với người Ngô rằng: "Ta xưa từng đi qua đình Cao Thiên ở Cối Kê, thấy cây rui tre thứ mười sáu ở gian phía đông có thể làm sáo, lấy về dùng, quả nhiên có tiếng lạ."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video