Sưu thần ký (Sách ghi chép chuyện thần linh, ma quái), quyển mười tám
Thời nước Ngụy, trong niên hiệu Cảnh Sơ, nhà một viên huyện lại (viên chức nhỏ làm việc ở huyện) ở huyện Hàm Dương có chuyện quái lạ. Đêm nào cũng vô cớ nghe tiếng vỗ tay gọi nhau. Rình xem thì chẳng thấy gì. Bà mẹ trong nhà đêm ngồi làm việc, mệt quá, gối đầu nằm nghỉ. Một lát, lại nghe dưới bếp có tiếng gọi: "Văn Ước sao không sang?" Cái gối dưới đầu bà đáp: "Ta đang bị người ta gối lên, không đi được. Ngươi sang chỗ ta mà uống." Trời sáng ra xem, thì vật gọi dưới bếp là cái xẻng xới cơm (?). Người nhà liền gom cả lại đem đốt. Từ đó chuyện quái dứt hẳn.
Ở quận Ngụy có người tên Trương Phấn, nhà vốn rất giàu. Bỗng sa sút, của cải tan hết, ông đành bán nhà cho Trình Ứng. Ứng dọn vào ở thì cả nhà ốm đau, lại bán lại cho người hàng xóm là A Văn. Văn một mình cầm thanh đao lớn, chiều tối vào gian nhà phía bắc, trèo lên nấp trên xà ngang. Đến cuối canh ba (đêm chia làm năm canh, canh ba khoảng nửa đêm), bỗng có một người cao hơn một trượng (trượng: đơn vị đo dài, mỗi trượng bằng mười thước, khoảng hơn hai mét), đội mũ cao, mặc áo vàng, bước lên nhà gọi: "Tế Yêu (nghĩa là Eo Nhỏ) đâu!" Tế Yêu dạ. Người kia hỏi: "Trong nhà sao có hơi người sống?" Đáp: "Không có." Người ấy bèn đi. Lát sau có một người đội mũ cao, mặc áo xanh đến, rồi lại một người đội mũ cao, mặc áo trắng. Hỏi đáp đều như trước.
Gần sáng, Văn xuống giữa nhà, theo cách lúc nãy mà gọi Tế Yêu, rồi hỏi: "Kẻ áo vàng là ai?" Đáp: "Là vàng, ở dưới vách phía tây nhà." "Kẻ áo xanh là ai?" Đáp: "Là tiền, ở cách cái giếng trước nhà năm bước." "Kẻ áo trắng là ai?" Đáp: "Là bạc, ở dưới cái cột góc tường phía đông bắc." "Còn ngươi là ai?" Đáp: "Ta là cái chày, giờ đang ở dưới bếp." Trời sáng, Văn theo thứ tự mà đào, được năm trăm cân vàng bạc, nghìn vạn quan tiền (quan: một xâu tiền gồm một nghìn đồng). Văn lại lấy cái chày đem đốt. Từ đó nhà rất giàu, ngôi nhà cũng yên ổn.
Thời nhà Tần, ở đất Cố Đạo thuộc Vũ Đô có ngôi đền Nộ Đặc (đền thờ con trâu đực hung dữ). Trên đền mọc một cây tử (một loài cây gỗ lớn). Năm thứ hai mươi bảy đời Tần Văn công, vua sai người chặt cây. Hễ chặt là có mưa to gió lớn, vết chặt lại liền ngay, chặt suốt ngày không đứt. Văn công bèn sai thêm lính, người cầm rìu lên tới bốn mươi, cây vẫn không đứt. Lính mệt, về nghỉ. Có một người bị thương ở chân, không đi được, nằm dưới gốc cây, nghe một con quỷ nói với thần cây: "Vất vả lắm nhỉ? Phải đánh nhau thế này!" Thần đáp: "Có gì mà vất vả." Quỷ lại nói: "Tần công chắc chắn không chịu thôi đâu, rồi tính sao?" Thần đáp: "Tần công làm gì được ta." Quỷ lại nói: "Nếu nhà Tần sai ba trăm người xõa tóc, lấy chỉ đỏ quấn quanh cây, mặc áo màu đất son, rắc tro mà chặt ngươi, thì ngươi chẳng khốn đốn sao?" Thần im lặng không nói.
Hôm sau, người bị thương kể lại những gì đã nghe. Văn công bèn cho mọi người mặc áo màu đất son, chặt đến đâu rắc tro vào vết chặt đến đấy, cây liền đứt. Từ trong cây có một con trâu xanh chạy ra, lao xuống sông Phong. Về sau, con trâu xanh từ sông Phong lên, vua sai kỵ binh đánh nó mà không thắng. Có một kỵ binh ngã ngựa, khi leo lên lại thì búi tóc bị sổ, tóc xõa ra, con trâu sợ, bèn xuống nước, không dám lên nữa. Vì thế nhà Tần từ đó đặt ra "mao đầu kỵ" (đội kỵ binh xõa tóc đi đầu đoàn xe của vua).
Ở huyện Long Thư, quận Lư Giang, bên dòng nước gần đình Lục (?), có một cây lớn cao mấy chục trượng, thường có mấy nghìn con chim vàng làm tổ trên đó. Bấy giờ hạn hán đã lâu, các bậc già cả bảo nhau: "Cây kia thường có khí vàng bốc lên, có lẽ có thần linh, có thể cầu mưa được." Bèn đem rượu và thịt khô đến đình. Có một bà góa tên Lý Hiến, đêm dậy, bỗng thấy trong phòng có một người đàn bà mặc áo thêu, tự xưng: "Ta là thần cây, tên Hoàng Tổ, có thể làm ra mây mưa. Vì tính ngươi trong sạch, ta sẽ giúp ngươi làm ăn. Sáng nay các cụ đều muốn cầu mưa, ta đã xin với Thiên Đế rồi, trưa mai sẽ mưa to." Đến đúng hẹn, quả nhiên mưa. Mọi người bèn lập đền thờ thần.
Hiến nói: "Các vị đều có mặt ở đây, chỗ ta ở lại gần nước, ta sẽ đem đến ít cá chép." Nói xong, có mấy chục con cá chép bay đến, đậu đầy dưới nhà. Người ngồi đó ai cũng kinh sợ. Như thế được hơn một năm, thần nói: "Sắp có binh đao lớn, nay ta từ biệt ngươi mà đi." Thần để lại một chiếc vòng ngọc, dặn: "Giữ vật này có thể tránh được tai nạn." Về sau Lưu Biểu và Viên Thuật đánh nhau, dân Long Thư đều phải bỏ đi nơi khác, chỉ riêng làng của Hiến không bị binh lính quấy phá.
Thời nước Ngụy, thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Quế Dương là Trương Liêu, người Giang Hạ, tên tự là Thúc Cao, rời Yên Lăng về ở nhà, mua ruộng. Trong ruộng có một cây lớn, thân to hơn mười người ôm, cành lá xum xuê, che rợp mấy mẫu đất, lúa không mọc nổi. Ông sai người khách trong nhà chặt cây. Mới mấy nhát rìu, có sáu bảy đấu (đấu: đơn vị đong, mỗi đấu khoảng hai lít) nhựa đỏ chảy ra. Người khách kinh sợ, về báo với Thúc Cao. Thúc Cao giận lắm, nói: "Cây già thì nhựa đỏ, có gì là quái?" Rồi tự sửa soạn ra chặt tiếp. Máu chảy ròng ròng, tung tóe.
Thúc Cao sai chặt cành trước. Trên cây có một chỗ rỗng, thấy một ông già đầu bạc, cao chừng bốn năm thước (thước thời ấy khoảng hơn hai mươi phân), lao ra xông tới Thúc Cao. Ông lấy đao đón đánh. Cứ thế giết cả thảy bốn năm con, con nào cũng chết. Người hầu xung quanh đều sợ hãi nằm rạp xuống đất, còn Thúc Cao vẫn bình thản như thường. Ông thong thả nhìn kỹ, thấy chẳng phải người, cũng chẳng phải thú. Rồi ông chặt luôn cái cây. Đây phải chăng là loài quái của gỗ đá mà người ta gọi là quỳ, võng lượng (các loài yêu tinh sinh ra từ núi rừng, gỗ đá)?
Năm ấy, ông được quan tư không (một trong ba chức quan cao nhất triều đình) mời ra làm thị ngự sử (quan có nhiệm vụ xét hỏi, tố cáo lỗi lầm của quan lại), rồi làm thứ sử (quan giám sát cả một châu) Duyện Châu. Với địa vị bậc hai nghìn thạch (quan được lĩnh lương hai nghìn thạch thóc mỗi năm, tức hàng quan lớn), ông về qua quê nhà, dâng lễ cúng tổ tiên, giữa ban ngày mặc áo gấm vinh hiển, ai cũng ngưỡng mộ. Rốt cuộc cũng chẳng xảy ra chuyện quái lạ gì khác.
Thời Ngô Tiên chủ (Tôn Quyền, vua đầu tiên nước Ngô), Lục Kính Thúc làm thái thú quận Kiến An, sai người chặt một cây long não lớn. Mới mấy nhát rìu, bỗng có máu chảy ra. Cây đổ, có một con vật mặt người, mình chó từ trong thân cây chui ra. Kính Thúc nói: "Con này tên là Bành Hầu." Rồi đem nấu ăn, vị giống thịt chó. Sách Bạch Trạch đồ (sách vẽ và ghi các loài yêu quái, tương truyền do thần thú Bạch Trạch kể lại) chép: "Tinh của cây tên là Bành Hầu, hình như con chó đen, không có đuôi, có thể nấu ăn được."
Thời nước Ngô có một cây tử thân rất to, lá rộng hơn một trượng, cành rủ xuống che mấy mẫu đất. Vua Ngô chặt cây làm thuyền, sai ba mươi bé trai bé gái kéo thuyền. Thuyền tự bay xuống nước, các em đều chết đuối. Đến nay trong đầm thỉnh thoảng vẫn nghe tiếng hò hát, gọi nhau thúc kéo thuyền.
Đổng Trọng Thư (nhà nho nổi tiếng đời Hán) buông rèm giảng dạy. Có người khách đến thăm, Trọng Thư biết đây không phải khách thường. Khách lại nói: "Trời sắp mưa." Trọng Thư đùa: "Loài ở tổ thì biết trước gió, loài ở hang thì biết trước mưa. Ông chẳng phải cáo chồn thì cũng là chuột nhắt." Người khách liền hóa thành con chồn già.
Trương Hoa, tên tự là Mậu Tiên, thời Tấn Huệ Đế làm quan tư không. Bấy giờ trước mộ Yên Chiêu vương có một con cáo lông đốm sống đã lâu năm, biết biến hóa. Nó bèn hóa thành một chàng thư sinh, muốn đến gặp Trương công. Nó ghé hỏi cây hoa biểu (cột gỗ dựng trước lăng mộ để làm dấu) trước mộ: "Với tài năng và dung mạo của ta, có gặp được Trương tư không chăng?" Hoa biểu đáp: "Với sự hiểu biết tinh tường của anh thì chẳng có gì là không được. Nhưng trí tuệ và tầm hiểu biết của Trương công, e khó mà lừa nổi. Anh đi ắt sẽ bị nhục, sợ là không về được. Chẳng những anh mất đi cái thân tu luyện nghìn năm, mà còn làm hại lây đến lão hoa biểu này."
Cáo không nghe, cầm danh thiếp đến xin gặp Trương Hoa. Hoa thấy chàng trai trẻ tuổi, phong nhã, trắng trẻo như ngọc, cử chỉ dáng điệu, đưa mắt liếc nhìn đều duyên dáng, nên rất quý trọng. Rồi hai người bàn đến văn chương, phân biệt danh tiếng với thực chất, toàn những điều Hoa chưa từng được nghe. Rồi lại bàn về ba bộ sử lớn, tìm tòi chỗ sâu xa của các trường phái học thuật, nói đến chỗ thâm thúy của Lão Tử, Trang Tử, mở ra ý nghĩa tuyệt diệu của các phần Phong, Nhã trong Kinh Thi, bao quát mười bậc thánh, thông suốt tam tài (trời, đất và người), răn bảo tám phái nhà nho, chỉ ra chỗ sai trong ngũ lễ (năm loại nghi lễ lớn: tế tự, tang ma, quân sự, tiếp khách, cưới hỏi). Hoa đều phải đáp lại mà chịu bí, nghẹn lời.
Hoa bèn than: "Thiên hạ sao lại có chàng thiếu niên như thế này! Nếu không phải ma quỷ thì là cáo chồn." Rồi ông sai quét giường mời ở lại, đồng thời cho người canh giữ. Chàng thư sinh nói: "Ngài nên tôn trọng người hiền, bao dung mọi người, khen người giỏi mà thương kẻ kém, sao lại ghét người có học? Mặc Tử chủ trương kiêm ái (yêu thương mọi người như nhau), đâu phải như thế này?" Nói xong liền xin lui. Hoa đã sai người canh cửa nên chàng không ra được.
Một lúc sau, chàng lại nói với Hoa: "Cửa nhà ngài đặt lính mặc giáp, kỵ binh chặn lối, hẳn là đang ngờ tôi. E rằng người trong thiên hạ sẽ cuốn lưỡi không dám nói, kẻ sĩ có trí mưu nhìn cửa nhà ngài mà không dám bước vào. Tôi thật tiếc cho ngài." Hoa không đáp, lại sai canh giữ càng nghiêm.
Bấy giờ huyện lệnh huyện Phong Thành là Lôi Hoán, tên tự là Khổng Chương, một người học rộng biết nhiều, đến thăm Hoa. Hoa kể chuyện chàng thư sinh. Khổng Chương nói: "Nếu ngờ thì sao không gọi chó săn đến thử?" Hoa bèn sai đem chó ra thử, chàng thư sinh rốt cuộc không hề có vẻ sợ. Cáo nói: "Ta trời sinh có tài trí, các người lại cho là yêu quái, đem chó ra thử ta. Dẫu có thử nghìn lần, lo tính vạn lần, liệu có hại được ta chăng?"
Hoa nghe vậy càng giận, nói: "Đây ắt là yêu thật. Ta nghe nói ma quỷ sợ chó, nhưng chó chỉ nhận ra được những vật sống mấy trăm năm thôi, còn tinh quái nghìn năm thì không nhận ra được nữa. Chỉ có lấy được khúc gỗ khô nghìn năm đốt lên mà soi thì hình dạng nó hiện ra ngay." Khổng Chương hỏi: "Gỗ thần nghìn năm thì lấy đâu ra?" Hoa đáp: "Đời truyền rằng cây hoa biểu trước mộ Yên Chiêu vương đã được nghìn năm."
Ông bèn sai người đi chặt cây hoa biểu. Người được sai sắp tới chỗ cây thì bỗng (?) trên không có một đứa trẻ mặc áo xanh bay đến, hỏi: "Ông đến đây làm gì?" Người ấy đáp: "Chỗ Trương tư không có một thiếu niên đến xin gặp, tài giỏi, ăn nói khéo, ngờ là yêu quái, nên sai tôi đến lấy cây hoa biểu về soi." Đứa trẻ áo xanh nói: "Lão cáo không khôn, không nghe lời ta, nay tai họa đã lan đến ta rồi, trốn sao cho thoát!" Rồi òa lên khóc, thoắt cái biến mất. Người ấy chặt cây, máu chảy rất nhiều (?), rồi đem gỗ về. Đốt gỗ lên soi chàng thư sinh, thì ra là một con cáo lông đốm. Hoa nói: "Hai vật này nếu không gặp ta, thì nghìn năm nữa cũng không bắt được." Rồi đem con cáo đi nấu.
Thời nhà Tấn, ở Ngô Hưng có một người có hai con trai. Hai anh em làm ruộng, thường thấy cha đến chửi mắng, đuổi đánh. Hai đứa kể với mẹ, mẹ hỏi cha. Người cha giật mình kinh hãi, biết đó là ma quỷ, bèn dặn con cứ chém nó. Con ma liền im bặt, không đến nữa. Người cha lo, sợ con bị ma làm hại, bèn tự mình ra ruộng xem. Hai con tưởng là ma, bèn giết rồi chôn đi. Con ma liền về nhà, giả làm hình dáng người cha, lại bảo cả nhà rằng hai con đã giết được yêu rồi. Chiều tối hai con về, cả nhà cùng nhau mừng rỡ, nhiều năm liền không ai biết.
Sau có một vị pháp sư (thầy pháp, người làm phép trừ tà) đi qua nhà, nói với hai anh em: "Ông thân các anh có tà khí nặng lắm." Hai con thưa lại với cha, cha giận dữ. Hai con ra bảo thầy, mời thầy đi mau. Thầy liền cất tiếng niệm chú bước vào, người cha lập tức biến thành một con chồn già to lớn, chui xuống gầm giường. Mọi người bèn bắt giết nó. Người bị giết lúc trước mới chính là cha thật. Gia đình bèn cải táng, mặc đồ tang chịu tang. Một người con tự sát, người con kia uất ức, ân hận, rồi cũng chết.
Ở làng Mi, huyện Câu Dung, có người dân tên Hoàng Thẩm cày ruộng. Có một người đàn bà đi qua ruộng của Thẩm, men theo bờ ruộng, từ phía đông đi xuống rồi lại quay về. Lúc đầu Thẩm tưởng là người thường. Ngày nào cũng như thế, Thẩm lấy làm lạ lắm, bèn hỏi: "Bà nhiều lần đi qua đây, từ đâu tới vậy?" Người đàn bà dừng lại một chút, chỉ cười không nói, rồi đi. Thẩm càng ngờ, bèn cầm sẵn cái liềm cán dài rình lúc bà ta quay về. Ông không dám chém người đàn bà, chỉ chém đứa hầu gái đi theo sau. Người đàn bà hóa thành con chồn chạy mất. Nhìn lại đứa hầu gái thì chỉ là cái đuôi chồn. Thẩm đuổi theo không kịp. Về sau có người thấy con chồn ấy ló ra ở đầu một cái hố, đào lên thì thấy nó không còn đuôi.
Lưu Bá Tổ người Bác Lăng làm thái thú quận Hà Đông. Trên tấm thừa trần (tấm vải hay ván căng dưới mái để hứng bụi, giống như trần nhà) chỗ ông ở có một vị thần biết nói, thường gọi Bá Tổ ra chuyện trò. Hễ có chiếu thư (văn bản mệnh lệnh của vua) hay tin tức gì từ kinh đô ban xuống, thần đều báo trước cho Bá Tổ. Bá Tổ hỏi thần thích ăn gì, thần muốn ăn gan dê. Ông bèn mua gan dê bày ra trước mặt, thái từng miếng, dao thái đến đâu thịt biến mất đến đó, hết sạch hai lá gan dê. Bỗng có một con chồn già hiện ra lờ mờ trước bàn. Người cầm dao định giơ dao chém, Bá Tổ quát ngăn lại, nó liền tự leo lên trên tấm thừa trần. Một lát, nó cười to nói: "Vừa rồi ăn gan dê, say quá, bỗng lộ nguyên hình trước mặt phủ quân (cách gọi tôn kính quan thái thú), thật xấu hổ quá."
Sau này Bá Tổ sắp được làm tư lệ (quan giám sát, tố cáo lỗi lầm của quan lại ở kinh đô và vùng quanh kinh đô), thần lại báo trước với Bá Tổ: "Ngày ấy tháng ấy chiếu thư sẽ đến." Đến ngày ấy, đúng như lời. Khi Bá Tổ vào phủ tư lệ, thần cũng theo đến, ở trên tấm thừa trần, thường kể những chuyện trong cung cấm. Bá Tổ rất lo sợ, nói với thần: "Nay chức của tôi là dò xét, tố cáo lỗi lầm của quan lại. Nếu các bậc quyền quý bên cạnh nhà vua nghe nói có thần ở đây, họ sẽ nhân đó mà hại tôi." Thần đáp: "Quả đúng như phủ quân lo. Ta sẽ rời đi." Từ đó im bặt.
Thời Hậu Hán, trong niên hiệu Kiến An, Trần Tiện người quận nước Bái làm đô úy (quan võ coi việc quân trong một quận) Tây Hải. Một người lính riêng dưới quyền ông là Vương Linh Hiếu vô cớ bỏ trốn. Tiện định giết hắn. Ít lâu sau, Hiếu lại trốn nữa. Tiện lâu không thấy hắn, bèn bắt giam vợ hắn. Người vợ khai thật mọi chuyện. Tiện nói: "Ắt là bị yêu quái dắt đi rồi, phải đi tìm." Ông bèn dẫn mấy chục quân đi bộ và kỵ binh, dắt theo chó săn, đi vòng quanh ngoài thành tìm kiếm. Quả nhiên thấy Hiếu trong một ngôi mộ hoang. Nghe tiếng người và tiếng chó, con yêu liền lánh đi. Tiện sai người dìu Hiếu về, hình dạng hắn đã khá giống con cáo. Hắn gần như không đáp lời ai, chỉ khóc gọi "A Tử". A Tử là tên con cáo.
Hơn mười ngày sau, Hiếu mới dần dần tỉnh lại, kể: "Lúc con cáo mới đến, ở góc nhà, chỗ chuồng gà, nó hóa làm một người đàn bà đẹp, xưng là A Tử, vẫy gọi tôi. Như thế không chỉ một lần. Rồi bỗng dưng tôi đi theo nó, nó thành vợ tôi, tối đến lại cùng tôi về nhà nó. Gặp chó cũng chẳng hay biết gì. Vui sướng không gì bằng." Đạo sĩ nói: "Đây là sơn mị (yêu tinh ở núi)." Sách Danh sơn ký chép: "Cáo vốn là một người đàn bà dâm đãng thời xưa, tên là A Tử, hóa thành cáo." Vì thế loài yêu ấy thường tự xưng là A Tử.
Ở ngoại ô phía tây đất Nam Dương có một cái đình (nhà trạm dựng dọc đường cho quan lại và người đi đường nghỉ lại), người ta không thể ở lại đó, hễ ở là gặp họa. Người trong ấp là Tống Đại Hiền sống ngay thẳng theo lẽ phải, từng ngủ lại trên lầu đình. Đêm ấy ông ngồi gảy đàn, không bày binh khí. Đến nửa đêm, bỗng có một con quỷ leo thang lên, nói chuyện với Đại Hiền. Nó trợn mắt (?), nghiến răng, hình dạng rất ghê tởm. Đại Hiền vẫn gảy đàn như cũ. Con quỷ bèn bỏ đi, ra chợ lấy một cái đầu người chết đem về, nói với Đại Hiền: "Có muốn ngủ một chút không?" Rồi ném cái đầu người chết trước mặt Đại Hiền. Đại Hiền nói: "Hay lắm! Tối nay ta nằm không có gối, đang cần cái này." Con quỷ lại bỏ đi. Hồi lâu mới quay lại, nói: "Có dám đấu tay không với ta không?" Đại Hiền đáp: "Được!" Lời chưa dứt, con quỷ vừa tới trước mặt, Đại Hiền đã chộp lấy eo nó. Con quỷ chỉ kêu cuống quýt: "Chết mất!" Đại Hiền bèn giết nó. Hôm sau xem lại thì là một con cáo già. Từ đó nhà đình không còn yêu quái nữa.
Đốc bưu (viên quan thay mặt thái thú đi tuần xét các huyện) vùng phía bắc là Đáo Bá Di, người Tây Bình, chừng ba mươi tuổi, rất có tài, quyết đoán, là cháu của thái thú Trường Sa Đáo Nhược Chương. Vào giờ bô (giờ Thân, khoảng từ ba đến năm giờ chiều), ông đến một cái đình, ra lệnh cho người dẫn đường phía trước dừng lại. Viên lục sự duyện (thuộc lại coi giấy tờ, sổ sách) nói: "Giờ còn sớm, có thể đi tới đình phía trước." Bá Di đáp: "Ta muốn viết văn thư." Rồi ở lại. Đám lại dịch và lính hoảng sợ, xin ông nên đi khỏi. Ông truyền: "Đốc bưu muốn lên lầu ngắm cảnh, mau quét dọn." Lát sau ông lên lầu.
Trời chưa tối, dưới bậc thang lầu lại có đèn lửa. Ông ra lệnh: "Ta đang suy nghĩ đạo lý, không muốn thấy lửa, tắt đi." Đám lại dịch biết ắt sẽ có biến, sẽ cần đến lửa để soi, nên chỉ giấu lửa vào trong hũ. Trời tối hẳn, ông chỉnh tề áo mũ ngồi ngay, tụng xong Lục Giáp (sách phép thuật của Đạo gia dùng để trừ tà), Hiếu kinh và Kinh Dịch, rồi nằm xuống. Một lúc sau, ông trở mình quay đầu về hướng đông, lấy khăn (?) buộc hai chân, đội khăn mũ, lén rút kiếm, cởi đai lưng.
Trong đêm, có một vật đen sì dài bốn năm thước, dần dần cao lên, chạy đến chỗ cột nhà, rồi chụp lên người Bá Di. Bá Di lấy chăn trùm lấy nó; chân nó tuột ra, suýt nữa thì sổng mất. Ông mấy lần lấy kiếm và đai lưng đánh vào chân con yêu, gọi người dưới đem lửa lên soi. Nhìn thì là một con cáo già, mình đỏ hồng, gần như không có lông. Ông sai đem xuống đốt chết. Sáng hôm sau, dỡ mái lầu ra, thấy hơn trăm búi tóc của những người bị nó cắt. Từ đó chuyện quái dứt hẳn.
Ở đất Ngô có một thư sinh đầu bạc, xưng là Hồ bác sĩ (bác sĩ: chức quan học giả dạy kinh sách; "Hồ" đọc giống chữ "cáo"), dạy học trò. Bỗng một hôm không thấy ông đâu nữa. Ngày mồng chín tháng chín (tết Trùng Dương, theo tục người ta lên núi chơi), những người có học cùng nhau lên núi ngắm cảnh, nghe có tiếng giảng sách, bèn sai đầy tớ đi tìm. Thấy trong một ngôi mộ hoang có bầy cáo ngồi thành hàng, thấy người liền chạy, chỉ có con cáo già không chạy, chính là chàng thư sinh đầu bạc.
Tạ Côn người quận Trần, viện cớ ốm xin thôi chức, lánh đến đất Dự Chương. Ông từng đi qua một cái đình bỏ trống, đêm ngủ lại đó. Đình này xưa nay hay có người bị giết. Đến canh tư, có một người áo vàng gọi tên tự của Côn: "Ấu Dư! Mở cửa ra." Côn điềm nhiên, không chút sợ hãi, bảo nó thò tay qua cửa sổ. Nó liền đưa cổ tay vào. Côn dốc sức kéo mạnh, cánh tay nó đứt rời. Nó bèn bỏ đi. Hôm sau xem lại thì đó là cái chân con hươu. Lần theo vết máu, bắt được con hươu. Từ đó đình không còn yêu quái nữa.
Thời nhà Tấn có một người có học họ Vương, nhà ở quận Ngô, đi về đến Khúc A thì trời tối, bèn kéo thuyền lên, đến chỗ con đê lớn, thấy trên đê có một cô gái chừng mười bảy, mười tám tuổi, bèn gọi lại cho ngủ cùng. Sáng ra, ông cởi chiếc chuông vàng nhỏ buộc vào cánh tay cô, sai người đi theo đến tận nhà, nhưng ở đó không hề có cô gái nào. Lại gần chuồng lợn, thì thấy chân con lợn nái có buộc chiếc chuông vàng.
Thời nhà Hán, người nước Tề là Lương Văn ham chuộng đạo thuật. Nhà ông có một ngôi đền thờ thần, dựng ba bốn gian, trên bệ thờ giăng màn đen, ông thường ở trong đó. Được hơn mười năm, sau một lần cúng tế, trong màn bỗng có tiếng người nói, tự xưng là Cao Sơn quân (ông thần núi Cao Sơn), ăn uống rất khỏe, chữa bệnh rất linh nghiệm. Văn thờ phụng hết sức cung kính. Mấy năm sau, ông được vào trong màn. Thần đang say, Văn bèn xin được thấy mặt. Thần bảo Văn: "Đưa tay đây!" Văn đưa tay vào, nắm được cằm thần, râu rất dài. Văn từ từ quấn râu quanh tay, rồi bất ngờ giật mạnh, thì nghe tiếng dê kêu. Mọi người đang ngồi kinh hãi đứng dậy, giúp Văn kéo ra, thì ra là con dê nhà Viên Công Lộ, mất đã bảy tám năm không biết ở đâu. Giết con dê đi, chuyện lạ mới dứt.
Điền Diễm người Bắc Bình chịu tang mẹ, thường ở trong lều tang (lều tranh dựng gần mộ để người con ở chịu tang). Một đêm, bỗng thấy Diễm vào phòng vợ. Vợ thầm lấy làm lạ, nói: "Chàng đang trong lúc chịu tang đau buồn, mong chàng đừng ham chuyện này." Diễm không nghe, cùng vợ ăn nằm. Sau đó, có lần Diễm vào nhà một lát, không nói gì với vợ. Vợ lấy làm lạ sao chồng không nói gì, bèn đem chuyện hôm trước ra trách. Diễm biết đó là ma quỷ. Chiều tối, ông không ngủ, treo áo tang ở lều. Lát sau, thấy một con chó trắng vồ vào lều, ngậm lấy áo tang, rồi hóa thành người, mặc áo vào mà đi vào nhà. Diễm đuổi theo sau, thấy con chó sắp leo lên giường vợ, liền đánh chết nó. Người vợ xấu hổ mà chết.
Quan tư không Lai Quý Đức người Nam Dương, khi chết còn quàn linh cữu chờ chôn, bỗng hiện hình ngồi trên giường cúng. Sắc mặt, áo quần, giọng nói đều đúng hệt như ông. Ông lần lượt răn dạy con cháu, đàn bà trong nhà, việc gì cũng có đầu có đuôi. Ông roi vọt đầy tớ, đứa nào cũng đúng lỗi. Ăn uống xong, ông từ biệt rồi đi. Cả nhà lớn bé đau xót như đứt ruột. Như thế suốt mấy năm, cả nhà càng ngày càng chán ngán, khổ sở. Về sau có lần ông uống rượu quá nhiều, say quá lộ nguyên hình, chỉ là một con chó già. Mọi người bèn xúm vào đánh chết. Tra hỏi ra thì đó là con chó của nhà bán rượu trong làng.
Vương Hồ người Sơn Dương, tên tự là Mạnh Liễn, làm úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp ở huyện) huyện Lan Lăng thuộc quận Đông Hải. Cứ nửa đêm lại có một viên lại đội khăn đen, mặc áo đơn trắng, đến huyện gõ cửa. Ra đón thì bỗng biến mất. Như thế suốt mấy năm. Về sau người ta rình, thấy một con chó già, mình trắng vẫn như cũ, đến cửa thì hóa thành người. Người ta báo với Mạnh Liễn. Giết con chó đi thì chuyện lạ mới dứt.
Thái thú quận Quế Dương là Lý Thúc Kiên, hồi còn làm tòng sự (thuộc quan giúp việc cho quan đứng đầu châu), nhà có con chó đi đứng như người. Người nhà nói: "Nên giết nó đi." Thúc Kiên nói: "Chó ngựa vẫn được ví với người quân tử. Chó thấy người đi, bắt chước theo, có hại gì!" Ít lâu sau, con chó đội mũ của Thúc Kiên chạy đi. Cả nhà hoảng sợ. Thúc Kiên nói: "Nó vô ý chạm phải dải mũ nên mũ mắc vào đầu thôi." Con chó lại ngồi trước bếp giữ lửa. Cả nhà càng hoảng hốt. Thúc Kiên lại nói: "Con cái, tôi tớ đều ra đồng cả, chó giúp giữ lửa, may mà khỏi phải phiền đến hàng xóm. Có gì xấu đâu." Mấy hôm sau, con chó tự nhiên lăn ra chết. Rốt cuộc không xảy ra chút chuyện lạ nào.
Ở huyện Vô Tích, quận Ngô, có cái hồ lớn tên Thượng Hồ. Viên lại coi hồ là Đinh Sơ Thiên, hễ mưa to là đi dọc theo đê để canh. Mùa xuân mưa nhiều, Sơ ra đi tuần bờ hồ. Chiều tối ngoảnh lại, thấy một người đàn bà mặc toàn áo xanh, che ô xanh, đuổi theo sau gọi: "Ông Sơ ơi, chờ tôi với." Lúc ấy Sơ bâng khuâng, định dừng lại chờ. Nhưng rồi lại ngờ rằng xưa nay chưa từng thấy ai ở đây, nay bỗng có người đàn bà đội mưa mà đi, ắt là quỷ. Sơ liền chạy nhanh. Ngoảnh nhìn lại, người đàn bà cũng đuổi theo rất gấp. Sơ càng đi gấp, chạy xa dần. Ngoảnh nhìn lại, thấy người đàn bà tự lao xuống hồ, nghe một tiếng ùm, áo và ô bay tung tóe. Nhìn kỹ thì là một con rái cá lớn lông xám, áo và ô đều là lá sen. Con rái cá này hay hóa thành người, nhiều lần quyến rũ các chàng trai trẻ.
Thời Ngụy Tề vương Tào Phương, trong niên hiệu Chính Thủy, Vương Chu Nam người Trung Sơn làm trưởng (người đứng đầu một huyện nhỏ) huyện Tương Ấp. Bỗng có con chuột từ trong hang chui ra, đứng trên sảnh làm việc mà nói: "Vương Chu Nam! Ngày ấy tháng ấy ngươi sẽ chết." Chu Nam vội bỏ đi (?), không đáp. Con chuột quay về hang. Đến đúng ngày ấy, nó lại ra, lần này đội mũ khăn, mặc áo đen, nói: "Chu Nam! Giữa trưa nay ngươi sẽ chết." Chu Nam cũng không đáp. Con chuột lại vào hang. Lát sau nó lại ra, ra rồi lại vào, đi tới đi lui, nói mấy lần như trước. Vừa đúng giữa trưa, con chuột lại nói: "Chu Nam! Ngươi không đáp thì ta còn biết nói gì nữa!" Nói xong, nó ngã lăn ra chết, áo mũ lập tức biến mất. Lại gần xem thì cũng chẳng khác gì con chuột thường.
Phía nam thành An Dương có một cái đình, ban đêm không ai ngủ lại được, hễ ngủ lại là bị giết. Có một thư sinh giỏi thuật số (các môn bói toán, suy tính vận số), đi qua và ngủ lại đó. Dân quanh đình nói: "Chỗ này không ngủ được đâu. Trước sau những người ngủ ở đây chưa ai sống sót." Thư sinh nói: "Không sao đâu, tự tôi lo liệu được." Rồi vào ở trong phòng của đình. Chàng ngồi ngay ngắn đọc sách, hồi lâu mới thôi.
Quá nửa đêm, có một người mặc áo đơn màu đen đến, đứng ngoài cửa gọi chủ đình. Chủ đình dạ. Người kia hỏi: "Có thấy trong đình có người không?" Đáp: "Vừa nãy có một thư sinh ngồi đọc sách ở đây, mới nghỉ, hình như chưa ngủ." Người kia bèn thở dài rồi đi. Lát sau lại có một người đội khăn đỏ đến gọi chủ đình, hỏi đáp cũng như trước, rồi cũng thở dài bỏ đi. Họ đi rồi, cảnh vật im phăng phắc.
Thư sinh biết không còn ai đến nữa, liền dậy, đến chỗ lúc nãy họ đứng gọi, bắt chước gọi chủ đình. Chủ đình cũng dạ. Chàng lại hỏi: "Trong đình có người không?" Chủ đình đáp như trước. Chàng bèn hỏi: "Kẻ áo đen đến lúc nãy là ai?" Đáp: "Là con lợn nái nhà phía bắc." Lại hỏi: "Kẻ đội khăn đỏ đến là ai?" Đáp: "Là con gà trống già nhà phía tây." Hỏi: "Thế ngươi là ai?" Đáp: "Ta là con bọ cạp già." Thế là thư sinh lặng lẽ tiếp tục đọc sách, đến sáng cũng không dám ngủ.
Trời sáng, dân quanh đình đến xem, kinh ngạc hỏi: "Sao một mình ông lại sống sót được?" Thư sinh nói: "Mau đi lấy kiếm lại đây, tôi cùng các ông đi bắt yêu quái." Rồi cầm kiếm đến chỗ đêm qua có tiếng đáp, quả nhiên bắt được con bọ cạp già to bằng cây đàn tỳ bà, cái nọc dài mấy thước. Ở nhà phía tây bắt được con gà trống già, ở nhà phía bắc bắt được con lợn nái già. Giết cả ba con vật ấy, cái độc hại ở đình liền yên hẳn, mãi mãi không còn tai họa.
Thời nước Ngô, trên căn lầu hai tầng ở đô đình (nhà trạm lớn ở thành của quận) quận Lư Lăng thường có ma quỷ, ai ngủ lại đó đều chết. Từ đó về sau, các quan đi công cán không ai dám vào đình nghỉ đêm. Bấy giờ có người Đan Dương là Thang Ứng, rất gan dạ lại giỏi võ, đi công cán đến Lư Lăng, liền vào đình ngủ lại. Lại dịch thưa là không được, Ứng không nghe. Ông cho người theo hầu ra ở bên ngoài cả, chỉ cầm một thanh đao lớn, một mình ở trong đình.
Đến cuối canh ba, bỗng nghe có tiếng gõ cửa. Ứng hỏi vọng ra là ai. Đáp: "Quan bộ quận (viên quan của châu cử xuống tuần xét quận) đến thăm hỏi." Ứng cho vào. Người ấy chào hỏi xong thì đi. Một lát, lại có tiếng gõ cửa như lần trước, nói: "Phủ quân đến thăm hỏi." Ứng lại cho vào. Người này mặc áo đen. Khi người ấy đi rồi, Ứng vẫn tưởng là người thật, chẳng chút nghi ngờ. Ngay sau đó lại có tiếng gõ cửa, nói: "Quan bộ quận và phủ quân cùng đến thăm." Lúc này Ứng mới ngờ: "Đêm hôm khuya khoắt chẳng phải lúc, vả lại bộ quận và phủ quân không thể đi cùng nhau." Biết là ma quỷ, ông bèn cầm đao ra đón.
Thấy hai người áo mũ chỉnh tề cùng bước vào. Ngồi xong, kẻ xưng là phủ quân bắt chuyện với Ứng. Chuyện chưa xong, kẻ xưng là bộ quận bỗng đứng dậy đi ra sau lưng Ứng. Ứng liền quay lại, vung đao đón đánh, chém trúng nó. Kẻ xưng là phủ quân rời chỗ ngồi chạy ra ngoài. Ứng đuổi gấp đến chân tường phía sau đình thì kịp, chém nó bị thương mấy nhát, rồi ông trở về nằm ngủ. Đến sáng, ông dẫn người đi tìm, thấy có vết máu, lần theo bắt được cả hai. Kẻ xưng là phủ quân là một con lợn già, kẻ xưng là bộ quận là một con chồn già. Từ đó chuyện quái dứt hẳn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video