Sưu Thần Ký, quyển mười chín
Ở vùng Mân Trung thuộc đất Đông Việt (vùng Phúc Kiến ngày nay) có núi Dung Lĩnh, cao mấy chục dặm. Trong khe núi phía tây bắc có một con rắn lớn, dài bảy tám trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, mỗi trượng bằng mười thước, khoảng hơn hai mét thời ấy), thân to hơn mười vi (vi: một vòng hai cánh tay ôm), dân địa phương vẫn luôn sợ hãi. Đô úy Đông Trị (Đô úy: viên quan võ coi việc quân sự và trị an của một quận; Đông Trị là tên đất) cùng các trưởng lại (quan đứng đầu) ở những thành trực thuộc, nhiều người đã bị nó hại chết.
Người ta đem trâu dê ra cúng mà vẫn không được yên. Con rắn khi thì báo mộng cho người, khi thì truyền lời qua đồng cốt, đòi được ăn bé gái mười hai, mười ba tuổi. Quan Đô úy cùng các quan huyện lệnh, huyện trưởng đều lo lắng việc ấy. Nhưng tà khí vẫn hoành hành không dứt, họ bèn cùng nhau đi tìm con gái của nô tì sinh ra trong các nhà, cùng con gái của những nhà có tội, đem về nuôi. Đến sáng ngày mồng một tháng tám thì đem cúng, đưa tới miệng hang, rắn bò ra nuốt chửng. Năm này qua năm khác như thế, đã dùng hết chín cô gái.
Lúc ấy người ta lại chiêu mộ từ trước, nhưng chưa tìm được cô gái nào. Ở huyện Tương Lạc có nhà Lý Đản sinh được sáu con gái, không có con trai. Cô út tên là Ký, muốn ứng mộ ra đi, nhưng cha mẹ không cho.
Ký nói: "Cha mẹ chẳng có phúc, chỉ sinh được sáu đứa con gái, không có lấy một đứa con trai, có cũng như không. Con gái lại không có được công cứu cha mẹ như Đề Oanh (con gái Thuần Vu Ý thời Hán Văn Đế, dâng thư xin làm nô tì để chuộc tội cho cha, khiến vua cảm động mà tha). Đã không thể phụng dưỡng cha mẹ, chỉ tốn cơm áo, sống chẳng ích gì, chi bằng chết sớm. Bán thân con đi, được ít tiền để nuôi cha mẹ, chẳng phải tốt sao!" Cha mẹ thương con, nhất quyết không cho đi. Ký tự lén đi, không ai ngăn được.
Ký bèn xin một thanh gươm tốt và một con chó biết cắn rắn. Đến sáng ngày mồng một tháng tám, cô vào ngồi trong miếu, giắt gươm trong người, dắt theo chó. Trước đó cô đem mấy thạch (thạch: đơn vị đong lường, chừng một hộc lớn) bánh dày làm bằng gạo, rưới mật ong trộn bột ngũ cốc rang lên, đặt ở miệng hang.
Con rắn liền bò ra, đầu to như cái vựa thóc, mắt như chiếc gương rộng hai thước (thước: đơn vị đo chiều dài, khoảng hơn hai mươi phân thời ấy). Ngửi thấy mùi thơm của bánh, nó ăn bánh trước. Ký liền thả chó, chó xông vào cắn xé, Ký từ phía sau chém được mấy nhát. Vết thương đau quá, con rắn vọt ra, đến giữa sân thì chết.
Ký vào xem trong hang, thấy đầu lâu của chín cô gái, đem ra hết, than rằng: "Các ngươi nhút nhát yếu đuối, bị rắn ăn thịt, thật đáng thương xót." Rồi cô gái Ký thong thả đi về.
Vua nước Việt nghe chuyện, cưới cô làm hoàng hậu, cử cha cô làm huyện lệnh Tương Lạc, mẹ và các chị đều được ban thưởng. Từ đó đất Đông Trị không còn loài yêu quái tà ma nữa. Bài ca dao về chuyện ấy đến nay vẫn còn.
Vào khoảng niên hiệu Hàm Ninh đời Tấn Vũ Đế, Ngụy Thư làm Tư đồ (một trong ba chức quan cao nhất triều đình). Trong phủ có hai con rắn lớn, dài hơn mười trượng, ở trên trần gác phẳng của gian nhà làm việc. Chúng ở đó mấy năm mà không ai hay biết, chỉ lấy làm lạ là trong phủ nhiều lần mất trẻ nhỏ cùng gà chó.
Sau có một con ban đêm bò ra, đi qua cạnh cột bị lưỡi dao cứa phải, đau quá không trèo lên lại được, bấy giờ người ta mới phát hiện. Người ta huy động mấy trăm người, đánh một hồi lâu mới giết được. Xem chỗ chúng ở thì xương cốt đầy cả gian nhà. Thế là phá bỏ phủ cũ, xây dựng lại.
Thời Hán Vũ Đế, Trương Khoan làm Thứ sử Dương Châu (Thứ sử: quan được triều đình cử đi giám sát, cai quản một châu). Trước đó, có hai ông lão tranh nhau đất núi, lên châu kiện về ranh giới, mấy năm liền không phân xử xong. Khi Khoan nhậm chức, họ lại đến.
Khoan nhìn kỹ hai ông lão, thấy hình dạng không phải người, bèn sai lính cầm gậy và kích (một loại giáo có ngạnh) dẫn vào, hỏi: "Các ngươi là loài tinh gì?" Hai ông lão bỏ chạy. Khoan quát lớn, chặn đánh, chúng hóa thành hai con rắn.
Trương Phúc, người Huỳnh Dương, đi thuyền trở về, đến bên một bến nước hoang vắng. Ban đêm có một cô gái nhan sắc rất đẹp, tự chèo một chiếc thuyền nhỏ đến nương nhờ Phúc, nói: "Trời tối rồi, tôi sợ hổ, không dám đi đêm."
Phúc nói: "Cô họ gì mà đi một mình tùy tiện thế này? Không có nón, mưa lại nặng hạt, cô có thể vào thuyền tôi mà tránh mưa." Rồi hai bên trêu ghẹo nhau, cô gái bèn vào thuyền Phúc ngủ, buộc chiếc thuyền nhỏ mình đi vào mạn thuyền Phúc.
Khoảng canh ba (canh: đơn vị chia ban đêm làm năm phần; canh ba vào khoảng nửa đêm), mưa tạnh, trăng sáng. Phúc nhìn người đàn bà thì hóa ra là một con đà (loài cá sấu nhỏ sống ở sông) đang gối lên cánh tay mình mà nằm. Phúc kinh hãi bật dậy, định bắt nó, nó vội chạy xuống nước. Chiếc thuyền nhỏ lúc nãy thì ra là một khúc gỗ mục, dài hơn một trượng.
Đạo sĩ Tạ Phi ở Đan Dương đến Thạch Thành mua cái nồi đài phủ (một loại nồi nấu, có lẽ là nồi đồng có chân) (?). Trên đường về, trời tối, không kịp về đến nhà. Trong núi có một ngôi miếu dựng bên khe nước, ông vào trong ngủ nhờ, nói to lên rằng: "Ta là sứ giả của Thiên đế (vị vua trên trời), dừng ở đây ngủ." Nhưng ông vẫn sợ có người cướp mất cái nồi, trong lòng thấp thỏm không yên.
Vào khoảng canh hai, có kẻ đến cửa miếu gọi: "Hà Đồng!" Đồng dạ một tiếng. Kẻ ấy hỏi: "Trong miếu có hơi người, là ai thế?" Đồng đáp: "Có người, tự xưng là sứ giả của Thiên đế." Một lát kẻ ấy bỏ về. Chẳng bao lâu lại có kẻ khác đến, gọi Đồng hỏi như trước, Đồng cũng đáp y như cũ. Kẻ ấy lại thở dài bỏ đi.
Phi kinh sợ, không ngủ được, bèn dậy gọi Đồng hỏi: "Kẻ đến trước là ai?" Đáp: "Là con đà trắng trong hang bên bờ nước." Hỏi: "Còn ngươi là vật gì?" Đáp: "Là con rùa trong hốc đá phía bắc miếu." Phi đều ngầm ghi nhớ cả.
Trời sáng, ông bảo người dân quanh đó: "Trong miếu này không có thần, chỉ là bọn rùa với đà, cúng rượu thịt cho chúng chỉ phí công. Mau mang mai thuổng đến, cùng đi trừ chúng." Mọi người cũng có phần ngờ vực, bèn cùng nhau đến đào bới, giết sạch bọn chúng. Rồi phá bỏ ngôi miếu, thôi không cúng tế nữa. Từ đó về sau yên ổn.
Khổng Tử gặp nạn ở nước Trần, vẫn gảy đàn ca hát trong quán trọ. Nửa đêm, có một người cao hơn chín thước, mặc áo đen, đội mũ cao, quát lớn, tiếng vang động khắp xung quanh. Tử Cống (học trò Khổng Tử) tiến lên hỏi: "Người là ai?" Kẻ ấy liền xách Tử Cống lên, kẹp vào nách.
Tử Lộ (một học trò khác) kéo hắn ra sân đánh nhau. Một hồi lâu vẫn chưa thắng được. Khổng Tử quan sát, thấy chỗ giữa lớp giáp và mang của hắn chốc chốc lại mở ra to như bàn tay, bèn nói: "Sao không thò tay vào chỗ giữa giáp và mang ấy, kéo mạnh mà vùng lên?" Tử Lộ làm theo, thọc lút cả tay vào, hắn ngã lăn ra đất, thì ra là một con cá đề (loài cá nheo lớn) dài hơn chín thước.
Khổng Tử nói: "Vật này đến đây làm gì? Ta nghe nói vật sống lâu năm thì các loài tinh nương vào nó. Nó nhân lúc ta suy yếu mà tìm đến đây. Nó đến, há chẳng phải vì ta đang gặp nạn, hết lương ăn, học trò đau ốm đó sao!
Phàm các loài lục súc (sáu loài vật nuôi: ngựa, trâu, dê, lợn, chó, gà), cùng các loài rùa, rắn, cá, ba ba, cây cỏ, sống lâu năm thì thần linh đều nương vào, có thể làm yêu quái, nên gọi là 'ngũ dậu'. Gọi là 'ngũ dậu' là vì ở mỗi phương của ngũ hành (năm yếu tố kim, mộc, thủy, hỏa, thổ, ứng với năm phương đông, tây, nam, bắc, giữa) đều có loài vật ấy; 'dậu' nghĩa là già, vật già thì thành quái, giết đi thì hết, có gì phải lo.
Hoặc giả trời chưa muốn làm mất nền văn hóa này, nên lấy việc này để giữ mạng sống cho ta chăng! Nếu không, sao lại đến nỗi này." Rồi ngài vẫn gảy đàn ca hát không ngừng. Tử Lộ đem con cá nấu, vị rất ngon. Những người đau ốm đều khỏe lại, hôm sau bèn lên đường.
Ở Dự Chương có một nhà nọ, đứa hầu gái đang ở dưới bếp, bỗng có những người nhỏ chỉ cao mấy tấc đi đến chỗ vách bếp. Đứa hầu lỡ chân giẫm phải, chết mất một người. Chốc lát sau có đến mấy trăm người, mặc đồ tang bằng vải gai, khiêng quan tài đến đón người chết, nghi lễ tang đủ cả, đi ra cửa đông, vào trong vườn, chui xuống dưới một chiếc thuyền úp.
Đến gần xem thì đều là con mọt ẩm (loài bọ nhỏ sống chỗ đất ẩm, hay cuộn tròn lại). Đứa hầu đun nước sôi dội vào cho chết, từ đó không còn nữa.
Địch Hy là người Trung Sơn, biết nấu thứ rượu nghìn ngày, uống vào thì say suốt nghìn ngày. Bấy giờ có một người cùng châu, họ Lưu tên Huyền Thạch, thích uống rượu, đến xin. Hy nói: "Rượu của tôi ủ chưa ngấu, không dám mời anh uống." Thạch nói: "Dù chưa ngấu, cứ cho một chén, có được không?"
Hy nghe nói thế, đành cho uống. Thạch lại xin nữa, nói: "Ngon quá! Cho thêm chén nữa đi." Hy nói: "Anh hãy về đi, hôm khác lại đến. Chỉ một chén này thôi cũng đủ ngủ nghìn ngày rồi." Thạch từ biệt ra về, vẻ mặt có phần ngượng ngùng. Về đến nhà thì say mà chết. Người nhà không nghi ngờ gì, khóc lóc rồi đem chôn.
Ba năm sau, Hy nói: "Huyền Thạch hẳn đã tỉnh rượu rồi, nên đến hỏi thăm." Đến nhà Thạch, hỏi: "Thạch có nhà không?" Người nhà đều lấy làm lạ, nói: "Huyền Thạch mất đến nay đã mãn tang rồi." Hy kinh ngạc nói: "Rượu ngon quá, khiến anh ấy say ngủ nghìn ngày, nay đã đến lúc tỉnh rồi."
Bèn bảo người nhà đục mộ, phá quan tài ra xem. Trên mộ hơi bốc lên ngùn ngụt tận trời. Bèn sai đào mộ, thì thấy Thạch vừa mở mắt, há miệng, cất giọng dài mà nói: "Sướng thay, làm ta say thế!" Rồi hỏi Hy: "Anh làm ra thứ gì thế? Khiến ta một chén mà say mềm, hôm nay mới tỉnh. Mặt trời lên cao bao nhiêu rồi?" Những người đứng trên mộ đều cười. Họ bị hơi rượu của Thạch xông vào mũi, cũng mỗi người say nằm ba tháng.
Trần Trọng Cử lúc còn hàn vi, thường ngủ nhờ nhà Hoàng Thân. Một hôm vợ Thân đang sinh con, có kẻ đến gõ cửa nhà Thân mà cả nhà không ai hay. Hồi lâu mới nghe trong nhà có tiếng người nói: "Dưới nhà khách có người, không vào được." Kẻ gõ cửa bảo nhau: "Bây giờ nên đi lối cửa sau." Người ấy bèn đi.
Một lát quay lại, kẻ ở lại hỏi: "Là gì? Tên là gì? Cho sống mấy tuổi?" Kẻ đi vào đáp: "Con trai. Tên là Nô. Cho sống mười lăm tuổi." Hỏi: "Sau này chết vì gì?" Đáp: "Sẽ chết vì binh khí."
Trọng Cử bảo nhà ấy: "Tôi xem tướng biết đứa bé này sẽ chết vì binh khí." Cha mẹ đứa bé sợ hãi, đến một tấc dao cũng không cho nó cầm. Đến năm mười lăm tuổi, có người để cái đục trên xà nhà, phần cán thò ra ngoài, Nô tưởng là khúc gỗ, từ dưới móc xuống, cái đục từ trên xà rơi xuống cắm vào đầu, chết.
Sau Trọng Cử làm Thái thú Dự Chương (quan đứng đầu một quận), sai viên lại đem quà đến biếu nhà Thân, nhân hỏi Nô giờ ở đâu; người nhà bèn kể lại đầu đuôi mọi chuyện. Trọng Cử nghe xong, than rằng: "Đó gọi là số mệnh vậy."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video