Sưu thần ký (Ghi chép sưu tầm chuyện thần linh, quỷ quái), quyển ba
Trong niên hiệu Vĩnh Bình (niên hiệu của Hán Minh Đế, khoảng năm 58–75) đời Hán, có Chung Ly Ý người Cối Kê, tên chữ là Tử A, làm Lỗ tướng (quan đứng đầu cai quản nước Lỗ, một nước chư hầu thời Hán, quê của Khổng Tử). Đến nhận chức, ông bỏ tiền riêng ra mười ba nghìn đồng, giao cho viên Hộ tào (viên chức coi việc sổ hộ, thuế khóa) là Khổng Tố, để sửa chiếc xe của Phu tử (tức Khổng Tử). Ông tự mình vào miếu thờ Khổng Tử, lau chùi bàn ghế, chiếu ngồi, gươm và giày của Phu tử. Có người đàn ông tên Trương Bá nhổ cỏ dưới thềm, đào được trong đất bảy chiếc ngọc bích (ngọc tròn, dẹt, giữa có lỗ). Bá giấu một chiếc vào trong áo, đem sáu chiếc trình Ý. Ý sai viên Chủ bạ (viên chức coi sổ sách, giấy tờ) đặt ngọc trước bàn thờ.
Ở đầu chiếc giường trong nhà giảng dạy của Khổng Tử có treo một cái vò. Ý gọi Khổng Tố đến hỏi: "Đây là vò gì?" Tố đáp: "Đó là vò của Phu tử. Mặt sau có chữ viết bằng son, chẳng ai dám mở." Ý nói: "Phu tử là bậc thánh nhân. Ngài để lại cái vò này là muốn treo đó để chỉ bảo cho người hiền đời sau." Rồi ông mở vò ra, thấy bên trong có một tờ sách viết trên lụa trắng, ghi rằng: "Đời sau người soạn sửa sách của ta là Đổng Trọng Thư (nhà nho nổi tiếng đời Hán). Người giữ xe ta, lau giày ta, mở rương sách của ta là Chung Ly Ý người Cối Kê. Ngọc bích có bảy chiếc, Trương Bá giấu mất một." Ý liền gọi Bá đến hỏi: "Ngọc bích có bảy chiếc, sao ngươi giấu đi một?" Bá dập đầu, đem viên ngọc ra nộp.
Đoàn Y, tên chữ là Nguyên Chương, người huyện Tân Đô, quận Quảng Hán. Ông học Kinh Dịch (sách kinh cổ của Trung Hoa, dùng các quẻ để giảng lẽ biến đổi của trời đất và để bói toán), thông thạo phép phong giác (thuật xem hướng gió, tiếng gió để đoán việc lành dữ). Có một người học trò đến theo học. Học được mấy năm, người ấy tự cho rằng mình đã nắm sơ được những phép thuật cốt yếu, bèn xin từ biệt về quê. Y bèn bào chế cho anh ta một thứ thuốc cao, rồi cùng với một mảnh thẻ tre có viết chữ, bỏ cả vào ống niêm kín lại, dặn người học trò: "Khi có việc gấp thì mở ra xem."
Người học trò đến Gia Manh, tranh nhau qua bến đò với một viên lại (viên chức nhỏ ở địa phương). Viên lại đánh vỡ đầu người tùy tùng của anh ta. Anh ta mở ống ra, thấy thẻ tre ghi: "Đến Gia Manh, đánh nhau với viên lại, kẻ bị vỡ đầu thì lấy thuốc cao này mà bó." Người học trò làm theo lời ấy, vết thương lành ngay.
Tang Trọng Anh ở Hữu Phù Phong (vùng đất quanh kinh đô Trường An) làm Thị ngự sử (chức quan có nhiệm vụ giám sát, vạch tội các quan). Người nhà nấu cơm, bày mâm ra thì có bụi đất bẩn thỉu ném vào làm dơ. Cơm sắp chín thì không biết cái nồi biến đi đâu. Binh khí, cung nỏ tự chuyển động. Lửa bốc lên từ trong rương tráp, quần áo đồ đạc cháy sạch mà rương tráp thì vẫn nguyên vẹn. Đàn bà con gái, tớ gái trong nhà bỗng một ngày đều mất hết gương soi; mấy hôm sau, gương bị ném từ dưới nhà ra giữa sân, có tiếng người nói: "Trả gương cho các ngươi đây." Đứa cháu gái mới ba bốn tuổi bị mất tích, tìm khắp không biết ở đâu; hai ba ngày sau mới nghe thấy nó khóc dưới đống phân trong nhà xí. Những việc như thế xảy ra không phải một lần.
Ở Nhữ Nam có Hứa Quý Sơn vốn giỏi bói quẻ. Ông bói cho, rồi nói: "Trong nhà hẳn có một con chó xanh già đã thành tinh, cùng với một người hầu hạ trong nhà tên là Ích Hỷ, cả hai cùng nhau gây ra những chuyện này. Nếu thật muốn dứt hẳn thì hãy giết con chó ấy, đuổi Ích Hỷ về quê." Trọng Anh làm theo, chuyện quái lạ liền chấm dứt. Về sau ông được đổi làm Thái úy trưởng sử (viên quan đứng đầu các thuộc quan trong phủ Thái úy; Thái úy là chức quan võ cao nhất triều đình), rồi thăng làm Lỗ tướng.
Thái úy Kiều Huyền, tên chữ là Công Tổ, người nước Lương. Khi trước ông làm Tư đồ trưởng sử (viên quan đứng đầu các thuộc quan trong phủ Tư đồ; Tư đồ là một trong Tam công — ba chức quan cao nhất triều đình — coi việc dân chính). Cuối tháng năm, ông nằm ngủ ở cửa giữa, quá nửa đêm, thấy bức vách phía đông sáng trắng lên, như có cửa mở ra để ánh sáng lọt vào. Ông gọi người hầu hỏi, nhưng không ai thấy gì. Ông bèn tự đứng dậy đến lấy tay sờ thử, thì bức vách vẫn như cũ. Trở về giường lại thấy sáng. Trong lòng ông vô cùng sợ hãi.
Bạn ông là Ứng Thiệu vừa lúc đến thăm, trong lúc trò chuyện ông kể lại việc ấy. Thiệu nói: "Người cùng quê tôi có Đổng Ngạn Hưng, chính là cháu ngoại của Hứa Quý Sơn. Anh ta dò tìm được những điều sâu kín, thấu suốt lẽ thần diệu và sự biến hóa của trời đất, dẫu là Huề Mạnh, Kinh Phòng (những nhà đoán điềm trời nổi tiếng đời Hán) cũng không hơn được. Nhưng tính anh ta hẹp hòi, lấy làm xấu hổ khi bị coi là kẻ làm nghề bói. Gần đây anh ta có đến thăm thầy mình là Vương Thúc Mậu, xin để tôi đi đón về (?)." Chốc lát, Thiệu đã cùng Ngạn Hưng đến.
Công Tổ hạ mình tiếp đãi rất lễ độ, bày cỗ thịnh soạn, rời chỗ ngồi xuống tận nơi mời rượu. Ngạn Hưng tự nói: "Tôi chỉ là kẻ học trò quê mùa, chẳng có tài gì khác người. Lễ vật hậu hĩnh, lời lẽ ngọt ngào, thật khiến tôi áy náy không yên. Nếu có điều gì tôi phân biệt được, xin được góp sức." Công Tổ khiêm nhường từ chối mấy lần, rồi mới để cho anh ta nói. Ngạn Hưng bảo: "Phủ quân (tiếng tôn xưng quan đứng đầu một phủ, một quận) hẳn đã gặp điều quái lạ, thấy ánh sáng trắng như cửa mở ra. Nhưng việc ấy không gây hại gì. Vào thượng tuần tháng sáu (mười ngày đầu tháng), lúc gà gáy sáng, ngài sẽ nghe nhà phía nam có tiếng khóc, ấy là điềm lành. Đến tiết thu, ngài sẽ được đổi đi về phía bắc, đến một quận có tên mang chữ 'kim' (vàng). Chức vị của ngài sẽ lên đến tướng quân và Tam công."
Công Tổ nói: "Điều quái dị đến thế này, lo cứu họ hàng còn chẳng kịp, sao dám trông mong những điều không hề nghĩ tới? Đây chỉ là lời nói cho tôi yên lòng mà thôi." Đến ngày mồng chín tháng sáu, trời chưa sáng, Thái úy Dương Bỉnh đột ngột qua đời. Ngày mồng bảy tháng bảy, Công Tổ được phong làm Thái thú (quan đứng đầu một quận) Cự Lộc. Chữ "Cự" có bộ "kim" ở bên cạnh. Về sau ông làm Độ Liêu tướng quân (tướng quân trấn giữ vùng biên giới phía bắc), rồi lần lượt giữ đủ các chức Tam công.
Quản Lộ, tên chữ là Công Minh, người Bình Nguyên, giỏi bói theo Kinh Dịch. Thái thú An Bình là Vương Cơ người Đông Lai, tên chữ là Bá Dư, trong nhà nhiều lần xảy ra chuyện quái lạ, bèn nhờ Lộ bói cỏ thi (cách bói bằng cách chia, đếm các cọng cỏ thi để lập thành quẻ Dịch). Quẻ lập xong, Lộ nói: "Theo quẻ của ngài, trong nhà hẳn có một người đàn bà hèn mọn sinh ra một đứa con trai, vừa rơi xuống đất đã chạy ngay vào bếp lò mà chết. Lại nữa, trên giường hẳn có một con rắn lớn ngậm cây bút, cả nhà lớn bé cùng trông thấy, chốc lát thì nó bỏ đi. Lại nữa, có con quạ bay vào trong nhà, đánh nhau với chim én, én chết còn quạ bay đi. Trong quẻ có ba điềm như thế."
Cơ vô cùng kinh ngạc, nói: "Nghĩa lý tinh vi đến nỗi thế này ư! Mong ông đoán giúp lành dữ ra sao." Lộ nói: "Chẳng có tai họa gì khác đâu, chỉ là ngôi nhà ngài ở (có bản chép là nhà quan) đã quá lâu đời, các loài si mị võng lượng (đủ loại yêu quái chốn núi rừng, sông nước) cùng nhau quấy quái mà thôi. Đứa trẻ vừa sinh đã chạy, không phải tự nó chạy được, mà là yêu tinh Tống Vô Kỵ (một loài tinh lửa) dắt nó vào bếp lò. Con rắn lớn ngậm bút, chẳng qua là viên Thư tá (viên chức nhỏ chuyên chép giấy tờ) già. Con quạ đánh nhau với chim én, chẳng qua là tên Linh hạ (người hầu đứng dưới chuông cửa, chuyên truyền báo) già.
Phàm sự ngay thẳng của thần minh thì yêu quái không thể làm hại; sự biến đổi của muôn vật thì đạo cũng không ngăn được. Những tinh khí lang thang lâu ngày tất có thể làm quái, ấy là lẽ đã định (?). Nay trong quẻ thấy hình tượng mà không thấy điềm dữ, cho nên biết đó chỉ là những điềm mượn hình, không phải dấu hiệu của tai họa do yêu quái gây ra, tự nhiên chẳng có gì phải lo.
Xưa kia, cái đỉnh của vua Cao Tông không phải chỗ để chim trĩ gáy; thềm cung của vua Thái Mậu không phải chỗ để cây dâu mọc. Thế nhưng chim trĩ hoang đậu gáy một lần, Vũ Đinh (vua nhà Thương, thấy điềm lạ mà sửa đức) trở thành vị vua được tôn là Cao Tông; cây dâu và cây cốc tạm mọc lên trong triều, Thái Mậu (một vua khác nhà Thương) nhờ đó mà làm nước hưng thịnh. Ngài biết ba việc kia không phải là điềm lành, thì mong Phủ quân giữ yên thân mình, nuôi dưỡng đức hạnh, thong thả mà làm cho đức sáng thêm rộng lớn, chớ để những thứ yêu quái làm vấy bẩn bản tính trong sạch trời cho." Về sau quả nhiên không có chuyện gì.
Sau khi Vương Cơ được thăng làm An Nam đốc quân (chức quan võ coi quân sự một vùng), có người cùng làng với Lộ là Nãi Thái Nguyên (?) hỏi Lộ: "Trước kia ông bàn chuyện quái lạ cho Vương phủ quân, nói: 'Thư tá già hóa thành rắn, Linh hạ già hóa thành quạ.' Những thứ ấy vốn đều là người, sao lại hóa thành loài hèn mọn như thế? Ông thấy trong hào tượng (hình tượng của các hào, tức các vạch tạo nên quẻ Dịch) mà nói, hay là tự ý ông nghĩ ra?"
Lộ nói: "Nếu không phải đúng với lẽ của bản tính và đạo trời, thì sao tôi lại dám trái hào tượng mà nói theo lòng mình? Phàm sự biến hóa của muôn vật không có hình dạng cố định; sự biến đổi của con người cũng không có thể chất nhất định. Có khi lớn hóa thành nhỏ, có khi nhỏ hóa thành lớn, vốn không có hơn kém gì. Sự biến hóa của muôn vật đều theo cùng một lẽ. Vì thế, Cổn đời Hạ là cha của bậc thiên tử (cha của vua Vũ), Triệu vương Như Ý là con của Hán Cao Tổ, vậy mà Cổn hóa thành con gấu vàng, Như Ý hóa thành con chó xanh; đó đều là những người ở ngôi cực kỳ cao quý, mà còn hóa thành loài thú mõm đen.
Huống chi rắn ứng với vị trí Thìn, Tỵ (hai chi trong mười hai địa chi; Tỵ thuộc con rắn, Thìn – Tỵ chỉ hướng đông nam), quạ là loài đậu trong tinh khí của mặt trời (tương truyền trong mặt trời có con quạ ba chân); đó là hình tượng rõ ràng của loài rắn bay đen (?), là bóng sáng trôi của mặt trời. Thế mà bọn Thư tá, Linh hạ, mỗi kẻ lấy tấm thân hèn mọn hóa thành rắn, thành quạ, chẳng phải là được nâng lên quá phận đó sao?"
Quản Lộ đến Bình Nguyên, thấy Nhan Siêu có tướng mạo báo hiệu sẽ chết yểu. Cha Nhan Siêu bèn cầu xin Lộ giúp kéo dài tuổi thọ. Lộ nói: "Cậu về nhà, kiếm một vò rượu trong và một cân thịt hươu khô. Đến ngày Mão (ngày mang chi Mão theo lịch can chi), ở dưới gốc cây dâu lớn phía nam thửa ruộng lúa mạch đã gặt, sẽ có hai người đang ngồi đánh cờ vây; cậu cứ rót rượu, bày thịt ra, họ uống hết thì lại rót thêm, lấy hết rượu làm chừng. Nếu họ có hỏi, cậu chỉ việc vái lạy, đừng nói gì. Hẳn sẽ có người cứu cậu."
Nhan Siêu làm theo lời mà đi, quả nhiên thấy hai người đang đánh cờ vây. Cậu liên tục bày thịt khô, rót rượu đặt trước mặt họ. Hai người mải mê chơi cờ, chỉ cứ uống rượu, ăn thịt, chẳng để ý gì. Được mấy tuần rượu, người ngồi phía bắc chợt thấy Nhan Siêu ở đó, quát: "Sao lại ở đây?" Nhan Siêu chỉ vái lạy. Người ngồi phía nam nói: "Vừa rồi uống rượu, ăn thịt của người ta, lẽ nào lại không có chút tình nghĩa?" Người ngồi phía bắc nói: "Sổ sách đã định rồi." Người ngồi phía nam nói: "Cho mượn sổ xem thử." Thấy tuổi thọ của Siêu chỉ đến mười chín, bèn cầm bút đảo chữ lại (thành chín mươi), rồi bảo: "Cứu cho ngươi sống đến chín mươi tuổi." Nhan Siêu vái lạy rồi trở về.
Quản Lộ nói với Nhan Siêu: "Cậu được giúp đỡ lớn lắm, mừng cho cậu được thêm tuổi thọ. Người ngồi phía bắc là sao Bắc Đẩu, người ngồi phía nam là sao Nam Đẩu. Nam Đẩu ghi sổ sự sống, Bắc Đẩu coi việc chết. Phàm người ta khi thụ thai đều từ Nam Đẩu đi qua Bắc Đẩu; mọi điều cầu xin đều phải hướng về Bắc Đẩu."
Đàn bà con gái trong nhà quan Huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) Tín Đô hay kinh sợ, lại thay nhau mắc bệnh. Ông nhờ Quản Lộ bói cỏ thi. Lộ nói: "Ở đầu phía tây gian nhà phía bắc của ngài có xác hai người đàn ông: một người cầm giáo, một người cầm cung tên. Đầu họ nằm trong vách, chân ở ngoài vách. Người cầm giáo chuyên đâm vào đầu, nên đầu nặng, đau đến không ngẩng lên được; người cầm cung tên chuyên bắn vào ngực bụng, nên trong lòng đau nhói, không ăn uống được. Ban ngày chúng lang thang khắp nơi, đêm đến làm người ta mắc bệnh, nên mới khiến mọi người kinh sợ."
Thế là đào dưới gian nhà ấy, sâu xuống đất tám thước, quả nhiên tìm được hai cỗ quan tài: trong một cỗ có cây giáo; trong cỗ kia có cây cung sừng và mũi tên. Vì đã quá lâu đời, phần gỗ đều mục nát cả, chỉ còn sắt và sừng là nguyên vẹn. Bèn dời hài cốt đến chôn ở chỗ cách thành hai mươi dặm, từ đó không còn ai mắc bệnh nữa.
Quách Ân, tên chữ là Nghĩa Bác, người dân ở Lợi Tào, ba anh em đều mắc bệnh què chân. Họ nhờ Quản Lộ bói xem nguyên do. Lộ nói: "Trong quẻ có ngôi mộ tổ nhà ông, trong mộ có một hồn ma đàn bà, nếu không phải bác dâu thì hẳn là thím của ông. Xưa kia vào thời đói kém, hẳn đã có kẻ tham mấy thăng gạo của bà, đẩy bà xuống giếng; bà ở dưới giếng còn kêu than thành tiếng, kẻ ấy lại lăn một hòn đá lớn xuống, làm vỡ đầu bà. Hồn ma cô độc oan ức đau đớn, nên tự kêu oan với trời mà thôi."
Thuần Vu Trí, tên chữ là Thúc Bình, người huyện Lư, quận Tế Bắc. Tính ông trầm tĩnh sâu sắc, giàu suy tư và hiểu lẽ phải. Thuở nhỏ là học trò, ông biết bói theo Kinh Dịch, giỏi thuật yểm thắng (dùng bùa chú, vật phép để trấn áp, khắc chế tà ma hoặc tai họa). Lưu Nhu ở Cao Bình ban đêm nằm ngủ bị chuột cắn vào ngón giữa bàn tay trái, trong lòng rất ghê sợ, bèn đến hỏi Trí. Trí bói cho, rồi nói: "Con chuột vốn định giết ông mà không được; tôi sẽ làm cho nó phải chết ngược lại." Bèn lấy son viết lên cổ tay, ở chỗ cách đường chỉ ngang ba tấc, một chữ "Điền", vuông chừng một tấc hai phân, rồi bảo ông ban đêm để hở tay ra mà ngủ. Sáng ra có một con chuột lớn nằm chết trước mặt.
Nhà Bào Viện ở Thượng Đảng nhiều người chết, bệnh tật, lại nghèo khổ. Thuần Vu Trí bói cho, rồi nói: "Nhà ông ở không được tốt, nên mới làm ông khốn khó như vậy. Phía đông bắc nhà ông có một cây dâu lớn. Ông cứ đi thẳng ra chợ, vào cổng chợ chừng mấy chục bước, sẽ có một người bán roi mới, ông đến mua một chiếc mang về, treo lên cây dâu ấy. Ba năm nữa, ông sẽ bỗng nhiên được của." Viện làm theo lời, đến chợ, quả nhiên mua được chiếc roi ngựa đem về treo lên. Ba năm sau, khi vét giếng, ông được mấy chục vạn đồng tiền, lại thêm hơn hai vạn đồ đồng, đồ sắt. Từ đó của cải đủ đầy, người trong nhà có bệnh cũng đều khỏe mạnh.
Hạ Hầu Tảo người đất Tiêu có mẹ ốm nặng, đang định đến chỗ Thuần Vu Trí xin bói, thì bỗng có một con cáo đứng chắn ngay cửa, hướng về phía anh mà tru lên. Tảo vô cùng kinh hãi, bèn phi ngựa đến chỗ Trí. Trí nói: "Tai họa rất gấp rồi. Ông mau về nhà, đến đúng chỗ con cáo tru, đấm ngực kêu khóc, làm cho người nhà kinh ngạc, cả lớn lẫn bé đều chạy ra hết; chừng nào còn một người chưa ra thì cứ kêu khóc đừng ngừng. Như thế thì tai họa mới may ra tránh được." Tảo về làm đúng như lời, người mẹ cũng gượng bệnh mà ra. Người nhà vừa tụ họp đủ thì năm gian nhà chính sập đổ ầm xuống.
Mẹ của Hộ quân (chức quan võ có nhiệm vụ giám sát, điều hòa các tướng) Trương Thiệu ốm nặng. Thuần Vu Trí bói cho, bảo đi về phía tây ra chợ mua một con khỉ, buộc vào cánh tay bà mẹ, sai người bên cạnh đánh đập nó, luôn làm cho nó kêu lên, ba ngày sau thì thả ra. Thiệu làm theo; con khỉ vừa ra khỏi cửa liền bị chó cắn chết, bệnh của mẹ anh khỏi hẳn.
Quách Phác, tên chữ là Cảnh Thuần, đi đến Lư Giang, khuyên Thái thú Hồ Mạnh Khang mau qua sông về phía nam. Khang không nghe. Phác sắp sửa gấp hành lý ra đi, nhưng lại đem lòng yêu một cô tớ gái nhà ấy mà không có cách nào lấy được, bèn lấy ba đấu đậu đỏ rải quanh nhà chủ. Sáng ra chủ nhà thức dậy, thấy mấy nghìn người mặc áo đỏ vây quanh nhà, đến gần xem thì biến mất. Chủ nhà rất ghê sợ, mời Phác bói quẻ. Phác nói: "Nhà ngài không nên nuôi cô tớ gái này, có thể đem đến chỗ cách hai mươi dặm về phía đông nam mà bán đi, nhớ đừng mặc cả giá, thì loài yêu quái này có thể trừ được." Phác ngầm sai người mua rẻ cô tớ gái ấy, rồi lại ném lá bùa xuống giếng; mấy nghìn người áo đỏ lần lượt từng người tự nhảy xuống giếng. Chủ nhà vô cùng vui mừng. Phác dắt cô tớ gái đi; mấy chục ngày sau, Lư Giang bị đánh chiếm.
Con ngựa Triệu Cố vẫn cưỡi bỗng nhiên chết, ông rất thương tiếc, bèn hỏi Quách Phác. Phác nói: "Có thể sai mấy chục người cầm sào tre đi về phía đông ba mươi dặm, ở đó có núi rừng, gò cây, cứ khua đập vào đó. Sẽ có một con vật chạy ra, phải mau bắt mang về." Thế là làm theo lời, quả nhiên bắt được một con vật trông như con vượn. Mang về đến cổng, nó thấy con ngựa chết thì nhảy nhót chạy đến chỗ đầu ngựa, phả hơi rồi hút vào mũi ngựa. Chốc lát, con ngựa đứng dậy được, hăng hái hí vang, ăn uống như thường. Còn con vật lúc nãy thì không thấy đâu nữa. Triệu Cố lấy làm lạ, đem nhiều tiền của tặng Phác.
Chị gái của Biệt giá (viên quan phụ tá cho Thứ sử, quan đứng đầu một châu) Dương Châu là Cố Cầu, mới mười tuổi đã mắc bệnh, đến hơn năm mươi tuổi vẫn chưa khỏi. Cầu nhờ Quách Phác bói cỏ thi, được quẻ Đại Quá biến sang quẻ Thăng (tên hai quẻ trong Kinh Dịch: quẻ gốc là Đại Quá, có hào động biến thành quẻ Thăng). Lời quẻ rằng: "Quẻ Đại Quá, ý nghĩa chẳng lành. Trên mồ mả, cây dương khô không hoa. Hồn lang thang lay động, thấy xe rồng. Thân mang lụy nặng, vướng phải yêu tà. Nguyên do vì chặt cây thờ, giết rắn thiêng. Chẳng phải lỗi mình, mà là lỗi của người đời trước. Theo quẻ mà bàn, biết làm sao được."
Cầu bèn dò hỏi lại chuyện cũ trong nhà, thì ra tổ tiên từng chặt một cây to, bắt được một con rắn lớn, giết nó đi, người con gái liền mắc bệnh. Sau khi cô bệnh, có bầy chim mấy nghìn con bay lượn quanh trên mái nhà, ai cũng lấy làm lạ mà không biết vì sao. Có người nông dân trong huyện đi ngang qua bên nhà, ngửa lên nhìn, thấy có rồng kéo xe, năm màu rực rỡ, to lớn khác thường, một lúc sau thì biến mất.
Phương Thúc Bảo ở Nghĩa Hưng mắc bệnh thương hàn (theo y học cổ truyền: bệnh do cảm phải khí lạnh từ bên ngoài, gây sốt cao), sắp chết, nhờ Quách Phác bói cho. Quẻ không tốt, Phác bảo tìm một con trâu trắng để trấn yểm. Tìm mãi không được, chỉ có Dương Tử Huyền có một con trâu trắng nhưng không chịu cho mượn. Phác làm phép gọi trâu đến; ngay hôm ấy có một con trâu trắng lớn từ phía tây đi tới, đến thẳng bên giường bệnh. Thúc Bảo giật mình hoảng sợ, bệnh liền khỏi.
Phí Hiếu Tiên ở Tây Xuyên giỏi thuật quỹ cách (một thuật bói vẽ hình, kèm lời đoán để báo trước việc lành dữ), nổi tiếng khắp đời. Có một người buôn lớn (?) tên là Vương Mân, nhân đi buôn đến Thành Đô, xin bói một quẻ. Hiếu Tiên nói: "Bảo ở thì đừng ở, bảo tắm thì đừng tắm. Một thạch thóc giã được ba đấu gạo. Gặp sáng thì sống, gặp tối thì chết." Ông dặn đi dặn lại nhiều lần, bảo chỉ cần thuộc lòng mấy câu ấy là đủ. Mân ghi nhớ.
Đến khi lên đường, giữa đường gặp mưa to, Mân vào trú dưới mái một căn nhà, người đi đường chen chúc chật kín. Mân bèn nghĩ: "Bảo ở thì đừng ở, phải chăng là chuyện này?" Rồi đội mưa mà đi. Chẳng bao lâu, căn nhà sụp đổ, chỉ một mình ông thoát nạn.
Vợ Mân đã tư thông với người hàng xóm, muốn kết làm vợ chồng suốt đời, nên đợi chồng về sẽ bày mưu đầu độc. Khi Mân về đến nhà, người vợ hẹn với tình nhân: "Tối nay ai vừa mới gội tắm, người ấy là chồng tôi." Gần đến bữa tối, vợ gọi Mân đi tắm gội, lại thay khăn lược mới. Mân chợt hiểu ra: "Bảo tắm thì đừng tắm, phải chăng là chuyện này?" Ông nhất định không chịu. Người vợ giận dữ, không suy xét gì, tự mình đi tắm. Nửa đêm, chính người vợ lại bị giết.
Mân tỉnh dậy, kinh hoàng kêu hàng xóm đến xem, ai cũng không đoán được nguyên do. Thế là ông bị bắt giam, tra hỏi. Án đã thành, ông không tự biện bạch được. Khi quan Quận thú (quan đứng đầu một quận) xét lại hồ sơ, Mân khóc mà nói rằng chết thì đành chết thôi, chỉ có điều lời Hiếu Tiên nói rốt cuộc chẳng linh nghiệm gì cả. Người hầu cận đem lời ấy trình lên. Quan Quận thú ra lệnh tạm chưa thi hành án đối với Mân, rồi hỏi: "Hàng xóm của ngươi là ai?" Mân đáp: "Là Khang Thất." Quan liền sai người đi bắt hắn, nói: "Kẻ giết vợ ngươi hẳn là người này." Sau đó quả nhiên đúng vậy. Quan nhân đó nói với các quan thuộc hạ: "Một thạch thóc giã được ba đấu gạo, thì còn lại bảy đấu cám, chẳng phải là Khang Thất sao? (một thạch là mười đấu; 'Khang' đọc giống chữ 'cám', 'Thất' nghĩa là 'bảy')." Từ đó Mân được rửa sạch oan khuất, đúng là ứng nghiệm câu "gặp sáng thì sống".
Ngỗi Chiếu là người dân ở đình Hồng Thọ, đất Nhữ Âm (đình: đơn vị hành chính nhỏ thời xưa, có nhà trạm cho quan lại đi đường nghỉ lại). Ông giỏi Kinh Dịch. Lúc sắp mất, ông viết lên một tấm ván trao cho vợ, dặn: "Sau khi ta mất, sẽ có nạn đói lớn. Tuy vậy, nhớ đừng bán nhà. Đến mùa xuân năm năm sau, sẽ có một sứ giả mang chiếu vua đến nghỉ lại ở đình này, họ Cung. Người ấy nợ vàng của ta, nàng cứ mang tấm ván này đến đòi. Đừng làm trái lời ta."
Sau khi ông mất, nhà quả nhiên rất khốn khó, người vợ mấy lần định bán nhà, nhưng nhớ lời chồng lại thôi. Đến đúng hạn, có sứ giả họ Cung quả nhiên dừng lại ở đình. Người vợ bèn mang tấm ván đến đòi. Sứ giả cầm tấm ván, không hiểu ý gì, nói: "Cả đời ta chưa từng nợ tiền ai, cớ sao lại thế?" Người vợ nói: "Chồng tôi lúc sắp mất tự tay viết tấm ván này dặn tôi như vậy, tôi không dám nói bừa."
Sứ giả trầm ngâm rất lâu rồi chợt hiểu ra, bèn sai lấy cỏ thi ra bói. Quẻ lập xong, ông vỗ tay than: "Tài thay, Ngỗi tiên sinh! Giấu tài sáng suốt, ẩn mình đi, nên chẳng ai được biết. Thật đáng gọi là người soi rõ lúc cùng lúc thông, thấu suốt việc lành việc dữ." Thế rồi ông bảo người vợ: "Ta không nợ vàng, mà chính người chồng hiền của bà tự có vàng. Ông ấy biết sau khi mình mất, nhà sẽ tạm thời túng quẫn, nên đã giấu vàng đi để đợi lúc thái bình. Sở dĩ không nói cho vợ con biết là sợ vàng tiêu hết mà cảnh khốn cùng thì vẫn chưa dứt. Ông ấy biết ta giỏi Kinh Dịch, nên viết tấm ván này để gửi gắm ý mình. Vàng có năm trăm cân, đựng trong chiếc vò xanh, đậy bằng mâm đồng, chôn ở đầu phía đông gian nhà chính, cách mặt đất (?) một trượng, sâu xuống đất chín thước." Người vợ về đào lên, quả nhiên được vàng, mọi điều đều đúng như lời bói.
Hàn Hữu, tên chữ là Cảnh Tiên, người huyện Thư, quận Lư Giang, giỏi bói toán, lại biết thi hành thuật yểm thắng của Kinh Phòng. Con gái Lưu Thế Tắc bị ma quỷ ám mà sinh bệnh đã mấy năm, thầy cúng làm phép trừ tà, cầu đảo, đánh phá những ngôi mộ hoang trong thành cũ, bắt được mấy chục con cáo, con đà (một loài cá sấu), nhưng bệnh vẫn không khỏi. Hữu bói cho, sai may một cái túi vải, đợi lúc cô gái lên cơn thì giương túi ra đặt ở khe cửa sổ. Hữu đóng cửa lại, vận khí, như đang xua đuổi vật gì. Chốc lát, thấy cái túi phồng to như được thổi căng, rồi bục rách. Cô gái vẫn lên cơn dữ dội. Hữu bèn làm thêm hai cái túi da, lồng chồng vào nhau mà giương ra, đặt như lần trước; túi lại phồng căng, ông liền vội buộc chặt miệng túi, treo lên cây. Hơn hai mươi ngày sau, túi xẹp dần. Mở ra xem, thấy có hai cân lông cáo. Bệnh của cô gái từ đó khỏi hẳn.
Nghiêm Khanh người Cối Kê giỏi bói toán. Người cùng làng là Ngụy Tự muốn đi về phía đông, gặp năm mất mùa, nhiều trộm cướp, bèn nhờ Khanh bói. Khanh nói: "Ông nhớ không được đi về phía đông. Đi thì tất gặp tai họa bất ngờ, nhưng không phải bị cướp." Tự không tin. Khanh nói: "Nếu ông nhất định không chịu ở lại thì nên có cách giải hạn. Hãy tìm con chó đực lông trắng của nhà bà góa sống một mình ở ngoài thành phía tây, buộc nó ở mũi thuyền." Tìm khắp nơi chỉ được một con chó lang, không có con nào lông trắng. Khanh nói: "Chó lang cũng được rồi. Nhưng còn tiếc là màu lông không thuần, nên vẫn sẽ sót lại chút độc nhỏ, chỉ đến bọn lục súc (sáu loài vật nuôi: ngựa, trâu bò, dê, gà, chó, lợn) mà thôi. Không còn gì phải lo nữa." Tự đi được nửa đường, con chó bỗng kêu lên rất gấp, như có người đánh nó. Đến khi nhìn lại thì nó đã chết, nôn ra hơn một đấu máu đen. Tối hôm ấy, mấy con ngỗng trắng ở trại ngoài quê của Tự tự nhiên chết. Người trong nhà Tự vẫn bình an.
Hoa Đà người nước Bái, tên chữ là Nguyên Hóa, còn có tên là Phu. Lưu Huân người Lang Gia làm Thái thú Hà Nội, có một người con gái gần hai mươi tuổi, khổ vì đầu gối chân trái mọc nhọt, ngứa mà không đau; nhọt lành được mấy chục ngày lại phát lên, cứ như thế suốt bảy tám năm. Ông mời Hoa Đà đến xem. Đà nói: "Bệnh này dễ chữa thôi." Cần có cám lúa, một con chó lông vàng và hai con ngựa tốt. Lấy dây buộc cổ chó, cho người cưỡi ngựa phi kéo con chó chạy, ngựa mệt thì đổi con khác; tính ra ngựa chạy được hơn ba mươi dặm, chó không chạy nổi nữa, lại sai người đi bộ lôi kéo nó, tính ra gần năm mươi dặm. Bấy giờ mới cho cô gái uống thuốc. Cô gái liền nằm yên, mê man không biết gì. Đà bèn lấy dao lớn rạch bụng chó, ở chỗ gần phía trước hai chân sau, đặt chỗ vết rạch hướng vào miệng nhọt, cách chừng hai ba tấc, giữ yên một lúc, thì có một vật trông như con rắn từ trong nhọt bò ra. Đà liền lấy dùi sắt đâm ngang xuyên qua đầu nó; con rắn ở trong da giãy giụa rất lâu, rồi một lúc sau không động đậy nữa, bấy giờ mới kéo nó ra, dài chừng ba thước, đúng là một con rắn, chỉ có hốc mắt mà không có con ngươi, lại có vảy mọc ngược. Đà đắp thuốc cao, rắc thuốc bột vào trong nhọt, bảy ngày thì khỏi.
Có lần Hoa Đà đi đường, gặp một người bị bệnh ở cổ họng, thèm ăn mà nuốt không trôi, người nhà chở anh ta trên xe, định đi tìm thầy thuốc. Đà nghe tiếng anh ta rên rỉ, bèn dừng xe lại đến xem, rồi bảo: "Vừa rồi ở bên đường có một nhà bán bánh, có tỏi giã với giấm thật chua, hãy đến đó xin ba thăng mà uống, bệnh sẽ tự khỏi." Người ấy làm đúng như lời Đà, lập tức nôn ra một con rắn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video