Thiên 6 — Quyển 6: điềm yêu quái từ đời Chu đến Tam Quốc

 Sưu thần ký, quyển sáu.

 Yêu quái, đại khái là tinh khí (thứ khí tinh tuý vô hình, theo quan niệm xưa là cái tạo nên sự sống và vạn vật) bám vào vật mà thành. Khí rối loạn ở bên trong thì vật biến đổi ở bên ngoài. Hình thể với tinh thần, khí với chất, là sự vận hành của trong và ngoài. Yêu quái gốc ở ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ, theo quan niệm xưa cấu thành và chi phối vạn vật) và thông với ngũ sự (năm việc của người làm vua nói trong thiên Hồng phạm của Kinh Thư: dáng vẻ, lời nói, cách nhìn, cách nghe, suy nghĩ). Tuy chúng lúc vơi lúc đầy, lúc lên lúc xuống, biến hoá muôn vàn, nhưng xét về điềm báo lành dữ thì đều có thể chia loại mà bàn được.

 Thời vua Kiệt nhà Hạ, núi Lệ biến mất. Thời Tần Thuỷ Hoàng, ba ngọn núi biến mất. Năm thứ ba mươi hai đời Chu Hiển vương, đền xã (đàn thờ thần đất) ở Đại Khâu nước Tống biến mất. Cuối đời Hán Chiêu đế, đền xã ở Xương Ấp thuộc Trần Lưu biến mất. Kinh Phòng Dịch truyện (sách của Kinh Phòng, học giả đời Hán, giải Kinh Dịch theo lối đoán tai biến, điềm lạ) nói: "Núi lặng lẽ tự dời đi thì thiên hạ có binh loạn, xã tắc (thần đất và thần lúa, tượng trưng cho quốc gia) sẽ mất."

 Cho nên ở vùng Lang Gia Trung (?) thuộc huyện Sơn Âm, quận Cối Kê có núi Quái Sơn (núi Lạ). Đời truyền rằng núi này vốn là ngọn núi trong biển ở Đông Vũ, đất Lang Gia. Một đêm mưa gió tối tăm, sáng ra người ta thấy núi Vũ đã ở đó. Dân chúng lấy làm lạ nên gọi là Quái Sơn. Cũng trong một đêm ấy, núi ở huyện Đông Vũ tự biến mất. Người biết hình dáng ngọn núi mới hiểu là nó đã dời đến đây. Nay dưới chân Quái Sơn còn có làng Đông Vũ, có lẽ là đặt tên theo nơi núi từ đó dời đến. Lại có núi ở Nguy Châu (?) thuộc Giao Châu dời đến Thanh Châu. Phàm núi dời đi đều là điềm lạ ứng với việc nhà vua không giữ được chuẩn mực trung chính. Hai việc này chưa rõ xảy ra ở đời nào.

 Thiên Kim đằng trong sách Thượng thư nói: "Núi dời đi là do vua không theo đạo, kẻ sĩ hiền không được trọng dụng, hoặc bổng lộc lọt khỏi tay vua, thưởng phạt của triều đình không do vua quyết, các nhà quyền thế riêng kết bè kết đảng. Nếu không cứu vãn thì sẽ phải đổi đời, thay quốc hiệu." Lời giải thích nói: "Người giỏi bàn về trời ắt phải kiểm chứng ở người; người giỏi bàn về người ắt phải lấy trời làm gốc."

 Cho nên trời có bốn mùa, mặt trời mặt trăng nối nhau mà đi, nóng lạnh thay phiên nhau, đó là sự vận chuyển của trời. Khí trời hoà thì thành mưa, giận thì thành gió, tan thì thành sương móc, loạn thì thành sương mù, đông lại thì thành sương giá và tuyết, dựng đứng lên thì thành cầu vồng (?). Đó là lẽ thường của trời. Người có tứ chi và ngũ tạng (năm tạng: tim, gan, tỳ, phổi, thận), lúc thức lúc ngủ, hít vào thở ra, tinh khí qua lại. Tinh khí chảy đi thì thành vinh vệ (theo y học cổ, vinh là khí huyết nuôi dưỡng chạy trong mạch, vệ là khí bảo vệ chạy ngoài mạch), lộ ra thì thành khí sắc trên mặt, phát ra thì thành tiếng nói. Đó cũng là lẽ thường của người.

 Nếu bốn mùa vận hành sai, nóng lạnh trái thường, thì ngũ vĩ (năm hành tinh: Kim tinh, Mộc tinh, Thuỷ tinh, Hoả tinh, Thổ tinh) đi nhanh chậm sai độ, các sao đi lệch đường, mặt trời mặt trăng bị che khuyết (nhật thực, nguyệt thực), sao chổi và sao bột (loại sao chổi có tia sáng toả ra bốn phía) bay vụt qua. Đó là chứng bệnh nguy của trời đất. Nóng lạnh không đúng mùa là trời đất bị hầm bức, bế tắc. Đá tự dựng đứng, đất tự trồi lên là khối u bướu của trời đất. Núi lở, đất sụt là mụn nhọt độc của trời đất. Gió xoáy dữ, mưa to là khí chạy loạn của trời đất. Mưa không xuống, sông ngòi khô cạn là trời đất bị khô héo.

 Thời vua Trụ nhà Thương, rùa lớn mọc lông, thỏ mọc sừng. Đó là điềm binh đao sắp nổi lên.

 Năm thứ ba mươi ba đời Chu Tuyên vương, U vương ra đời. Năm ấy có ngựa hoá thành cáo.

 Năm thứ hai đời Tấn Hiến công, Chu Huệ vương đến ở nước Trịnh. Người Trịnh vào kho của nhà vua, nhiều người hoá thành con vực (loài quái vật dưới nước trong truyền thuyết, ngậm cát bắn vào người hoặc vào bóng người khiến người ấy sinh bệnh) mà bắn người.

 Tháng tư năm thứ hai đời Chu Ẩn vương, đất nước Tề bỗng trồi dài ra hơn một trượng, cao một thước năm tấc (trượng, thước, tấc là đơn vị đo chiều dài: một trượng bằng mười thước, một thước bằng mười tấc; thước thời Hán dài khoảng 23 cm). Sách Kinh Phòng Dịch yêu nói: "Phép đoán đất bỗng trồi lên theo bốn mùa: mùa xuân, mùa hạ phần nhiều lành; mùa thu, mùa đông phần nhiều dữ." Quận Lịch Dương chỉ trong một đêm sụt chìm xuống đất thành đầm nước, chính là hồ Ma ngày nay, không rõ vào thời nào. Sách Vận đẩu khu (một sách sấm vĩ, tức loại sách đoán điềm gắn với kinh điển, đời Hán) nói: "Thành ấp sụt chìm là âm nuốt dương (âm là mặt tối, mềm, thuộc về đàn bà, kẻ dưới; dương là mặt sáng, cứng, thuộc về đàn ông, người trên), kẻ dưới sẽ tàn sát lẫn nhau."

 Năm thứ tám đời Chu Ai vương, nước Trịnh có một người đàn bà sinh bốn mươi người con, hai mươi đứa thành người, hai mươi đứa chết. Năm thứ chín, nước Tấn có lợn đẻ ra người. Năm Xích Ô thứ bảy nước Ngô, có người đàn bà một lần sinh ba con.

 Năm thứ sáu đời Chu Liệt vương, người hầu thiếp của Lâm Bích Dương quân đẻ ra hai con rồng.

 Năm thứ tám đời Lỗ Nghiêm công (tức Lỗ Trang công), Tề Tương công đi săn ở Bối Khâu, thấy một con lợn. Kẻ theo hầu nói: "Đó là công tử Bành Sinh." (Bành Sinh là người trước đó bị Tương công giết.) Tương công giận, bắn nó. Con lợn đứng thẳng lên như người mà kêu gào. Tương công sợ, ngã khỏi xe, bị thương ở chân, đánh mất giày. Lưu Hướng (học giả đời Hán, chuyên luận về tai biến, điềm lạ theo ngũ hành) cho việc này gần với "thỉ hoạ" (tai hoạ ứng vào loài lợn, một loại điềm dữ theo thuyết ngũ hành).

 Thời Lỗ Nghiêm công, có rắn trong thành và rắn ngoài thành đánh nhau ở cổng nam nước Trịnh, rắn trong thành chết. Lưu Hướng cho là gần với "xà nghiệt" (điềm quái ứng vào loài rắn). Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Lập con nối ngôi mà còn ngờ vực, thì điềm quái là rắn đánh nhau ở cổng nước."

 Năm thứ mười chín đời Lỗ Chiêu công, rồng tụ đông ở vực sông Vĩ, bên ngoài cổng Thì của nước Trịnh. Lưu Hướng cho là gần với "long nghiệt" (điềm quái ứng vào loài rồng). Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Lòng dân không yên thì điềm quái là rồng tụ đông trong ấp."

 Năm đầu đời Lỗ Định công, có chín con rắn quấn quanh cột. Bói thì đoán rằng miếu chín đời không được cúng tế, bèn lập cung Dạng (miếu thờ Lỗ Dạng công).

 Năm thứ hai mươi mốt đời Tần Hiếu công, có ngựa đẻ ra người. Năm thứ hai mươi đời Tần Chiêu vương, ngựa đực đẻ con rồi chết. Lưu Hướng cho cả hai đều là "mã hoạ" (tai hoạ ứng vào loài ngựa). Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Phương bá (thủ lĩnh chư hầu một phương) chia mất uy quyền của thiên tử thì điềm quái là ngựa đực đẻ con. Trên không có thiên tử, chư hầu (vua các nước nhỏ được phong đất) đánh lẫn nhau, thì điềm quái là ngựa đẻ ra người."

 Năm thứ mười ba đời Nguỵ Tương vương, có người con gái hoá thành đàn ông, lấy vợ sinh con. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Con gái hoá thành đàn ông gọi là âm thịnh, kẻ hèn sẽ làm vua. Đàn ông hoá thành con gái gọi là âm thắng dương, tai hoạ là mất nước." Có thuyết nói: "Đàn ông hoá đàn bà là do cung hình (hình phạt thiến) bị lạm dụng; đàn bà hoá đàn ông là do đàn bà nắm chính sự."

 Năm thứ năm đời Tần Hiếu Văn vương, khi vua đi chơi ở Hú Diễn (?), có người dâng một con bò năm chân. Lúc ấy nhà Tần bắt dân làm việc quá nhiều, thiên hạ nổi lên chống lại. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Bày ra lao dịch, cướp mất thời vụ của dân, thì điềm quái là bò mọc năm chân."

 Năm thứ hai mươi sáu đời Tần Thuỷ Hoàng, có những người khổng lồ cao năm trượng, bàn chân dài sáu thước, đều mặc áo của người Di Địch (các dân tộc ở ngoài biên giới), tất cả mười hai người, hiện ra ở Lâm Thao. Vua bèn đúc mười hai tượng người bằng đồng để mô phỏng họ.

 Năm thứ hai đời Hán Huệ đế, sáng ngày Quý Dậu tháng giêng (ngày được gọi theo can chi, tức cách đếm ngày bằng sự kết hợp mười thiên can và mười hai địa chi), có hai con rồng hiện ra trong giếng nhà Ôn Lăng ở làng Đình Đông, đất Lan Lăng (?). Đến đêm ngày Ất Hợi thì rồng bỏ đi. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Người có đức bị hại thì điềm quái là rồng hiện trong giếng." Lại nói: "Thi hành hình phạt tàn bạo thì rồng đen từ trong giếng ra."

 Năm thứ mười hai đời Hán Văn đế, đất Ngô có ngựa mọc sừng ở trước tai, chĩa lên trên. Sừng phải dài ba tấc, sừng trái dài hai tấc, đều to hai tấc. Lưu Hướng cho rằng ngựa không nên mọc sừng, cũng như nước Ngô không nên dấy binh chống lại bề trên; đó là điềm nước Ngô sắp làm phản. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Bề tôi coi thường bề trên, chính sự không thuận, thì điềm quái là ngựa mọc sừng. Đó là thiếu người hiền." Lại nói: "Thiên tử thân chinh thì ngựa mọc sừng."

 Tháng sáu năm thứ năm thời Hậu nguyên đời Văn đế, bên ngoài cổng thành Ung nước Tề có chó mọc sừng. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Người cầm quyền đánh mất lòng kẻ dưới, kẻ dưới sắp hại họ, thì điềm quái là chó mọc sừng."

 Tháng chín năm đầu đời Hán Cảnh đế, một người ở Hạ Mật thuộc Giao Đông, hơn bảy mươi tuổi, mọc sừng, trên sừng có lông. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Trủng tể (quan đứng đầu trăm quan, như tể tướng) chuyên quyền thì điềm quái là người mọc sừng." Ngũ hành chí (thiên ghi chép các tai biến, điềm lạ theo thuyết ngũ hành trong sách Hán thư) cho rằng người không nên mọc sừng, cũng như chư hầu không được dấy binh đánh về kinh đô. Sau đó quả có loạn bảy nước. Đến năm Thái Thuỷ thứ năm đời Tấn Vũ đế, một người ở Nguyên Thành bảy mươi tuổi cũng mọc sừng. Có lẽ đó là điềm ứng với việc Triệu vương Tư Mã Luân cướp ngôi gây loạn.

 Năm thứ ba đời Hán Cảnh đế, ở Hàm Đan có chó giao phối với lợn. Lúc ấy Triệu vương ngang ngược làm loạn, bèn cùng sáu nước làm phản, bên ngoài kết với Hung Nô làm viện binh. Ngũ hành chí cho rằng chó là điềm binh đao mất lòng quân, lợn là hình tượng của Hung Nô ở phương bắc. Nói lời trái nghịch, không chịu nghe can, lại giao kết với loài khác, nên sinh ra tai hại. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Vợ chồng không giữ nghiêm phép thì điềm quái là chó giao với lợn. Đó gọi là trái đức, trong nước sẽ có binh đao."

 Tháng mười một năm thứ ba đời Cảnh đế, có đàn quạ cổ trắng và đàn quạ đen đánh nhau ở huyện Lã nước Sở. Quạ cổ trắng thua, rơi xuống sông Tứ chết đến mấy nghìn con. Lưu Hướng cho là gần với điềm trắng đen. Lúc ấy Sở vương Mậu tàn bạo, nghịch đạo, dùng hình phạt làm nhục Thân công, rồi cùng nước Ngô mưu phản. Đàn quạ đánh nhau là hình tượng quân đội giao chiến. Quạ cổ trắng nhỏ con, tỏ rằng bên nhỏ sẽ thua. Rơi xuống nước là quân tướng sẽ chết ở vùng sông nước. Vương Mậu không tỉnh ngộ, dấy binh hưởng ứng nước Ngô, đánh lớn với nhà Hán, binh bại chạy đến Đan Đồ thì bị người Việt chém, đúng với điềm quạ rơi xuống sông Tứ. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Đi ngược đạo thương yêu người thân thì điềm quái là quạ trắng, quạ đen đánh nhau trong nước."

 Khi Yến vương Đán mưu phản, lại có một con quạ và một con chim khách đánh nhau trên ao trong cung nước Yến, quạ rơi xuống ao chết. Ngũ hành chí cho rằng vua Sở và vua Yến đều là người ruột thịt của nhà vua, làm phiên thần (bề tôi trấn giữ đất phong) mà kiêu căng phóng túng, mưu việc bất nghĩa, nên đều có điềm quạ và chim khách đánh nhau mà chết. Việc làm giống nhau thì điềm báo cũng hợp nhau, đây là dấu hiệu rõ ràng của sự tương ứng giữa trời và người. Mưu ngầm của nước Yến chưa kịp phát ra, chỉ riêng Yến vương tự sát trong cung, nên chỉ một con quạ mang màu của nước (màu đen, theo ngũ hành thuộc hành Thuỷ) chết. Nước Sở thì cứng cỏi kiêu ngạo dấy binh, quân thua lớn ngoài đồng, nên quạ chết nhiều và mang màu của kim (màu trắng, theo ngũ hành thuộc hành Kim). Đó là sự ứng nghiệm tinh vi của đạo trời. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Tự tiện đi đánh dẹp, cướp bóc, chém giết, thì điềm quái là quạ và chim khách đánh nhau."

 Năm thứ mười sáu đời Cảnh đế, Lương Hiếu vương đi săn ở Bắc Sơn, có người dâng con bò có chân mọc ra trên lưng. Lưu Hướng cho là gần với "ngưu hoạ" (tai hoạ ứng vào loài bò). Bên trong thì suy nghĩ mờ tối, rối loạn; bên ngoài thì xây dựng quá mức, nên tai hoạ về bò nổi lên. Chân mà mọc ra trên lưng là hình tượng kẻ dưới xâm phạm người trên.

 Tháng bảy năm Thái Thuỷ thứ tư đời Hán Vũ đế, ở nước Triệu có rắn từ ngoài thành bò vào, đánh nhau với rắn trong ấp ở dưới miếu thờ Hiếu Văn đế; rắn trong ấp chết. Mùa thu hai năm sau xảy ra việc Thái tử họ Vệ (con của Vệ hoàng hậu, bị vu cáo dùng bùa ngải nguyền rủa vua, phải khởi binh rồi chết). Việc ấy bắt đầu từ Giang Sung, người nước Triệu.

 Tháng chín năm Nguyên Phượng thứ nhất đời Hán Chiêu đế, ở nước Yến có con chuột vàng ngậm đuôi mình nhảy múa ở Đoan môn (cổng chính) cung vương. Vương ra xem, chuột vẫn múa như cũ. Vương sai lại dùng rượu và thịt khô tế chuột, nó vẫn múa không thôi. Được một ngày một đêm thì chết. Lúc ấy Yến vương Đán đang mưu phản, đó là điềm vương sắp chết. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Giết người mà không xét đến tình cảnh, thì điềm quái là chuột múa ở cổng."

 Tháng giêng năm Nguyên Phượng thứ ba đời Chiêu đế, phía nam núi Vu Lai thuộc Thái Sơn ầm ầm như có tiếng mấy nghìn người. Dân đến xem thì thấy có tảng đá lớn tự dựng đứng, cao một trượng năm thước, to bốn mươi tám vi (một vi là một vòng tay ôm), cắm sâu xuống đất tám thước, có ba hòn đá làm chân. Sau khi đá dựng lên, có mấy nghìn con quạ trắng đến đậu bên cạnh. Đó là điềm lành báo việc Tuyên đế trung hưng (khôi phục lại cơ nghiệp đang suy).

 Thời Chiêu đế, trong vườn Thượng Lâm (vườn săn của nhà vua), một cây liễu lớn gãy đổ xuống đất, bỗng một sáng tự đứng dậy, mọc cành lá. Có sâu ăn lá, vết ăn thành chữ: "Công Tôn Bệnh Dĩ lập" (Công Tôn Bệnh Dĩ sẽ lên ngôi; Bệnh Dĩ là tên của Tuyên đế khi còn sống trong dân gian).

 Thời Chiêu đế, Xương Ấp vương là Lưu Hạ thấy một con chó trắng lớn đội mũ "phương sơn" mà không có đuôi. Đến khoảng năm Hy Bình (đời Hán Linh đế), trong cung đội mũ cho chó, đeo dải ấn cho nó để làm trò cười. Có một con chó xổng chạy vào cổng phủ Tư không (một trong ba quan đứng đầu triều đình, coi việc công trình, đất đai). Ai thấy cũng kinh ngạc. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Vua không ngay chính, bề tôi muốn cướp ngôi, thì điềm quái là chó đội mũ đi ra cửa triều."

 Năm Hoàng Long thứ nhất đời Hán Tuyên đế, trong chuồng xe (?) của điện Vị Ương, có gà mái hoá thành gà trống, bộ lông đổi khác, nhưng không gáy, không dẫn đàn, không có cựa. Năm Sơ Nguyên thứ nhất đời Nguyên đế, gà mái nhà một viên lại ở phủ Thừa tướng (quan đứng đầu triều đình) đang ấp trứng, dần dần hoá thành gà trống, có mào, có cựa, biết gáy, biết dẫn đàn. Đến khoảng năm Vĩnh Quang có người dâng con gà trống mọc sừng. Ngũ hành chí cho là điềm ứng vào họ Vương (họ ngoại của hoàng hậu, về sau Vương Mãng cướp ngôi nhà Hán). Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Người hiền ở vào thời Minh di (tên một quẻ trong Kinh Dịch, tượng ánh sáng bị che lấp, chỉ thời người hiền bị vùi dập), biết thời thế mà đau lòng vì kẻ gian tà (?) đông đúc ở ngôi cao, thì điềm quái là gà mọc sừng." Lại nói: "Đàn bà chuyên quyền thì nước không yên; gà mái gáy như gà trống thì chủ không được vinh hiển."

 Thời Tuyên đế, vùng giữa đất Yến và đất Đại có ba người đàn ông cùng lấy một vợ, sinh bốn con. Đến khi chia vợ con thì không chia đều được, bèn kiện nhau. Đình uý (quan coi việc hình ngục) là Phạm Diên Thọ xử rằng: "Việc này không phải của loài người, nên xử như cầm thú: con theo mẹ chứ không theo cha." Ông xin giết ba người đàn ông, trả con cho mẹ. Tuyên đế than rằng: "Xử việc đâu cứ phải theo lệ xưa; xử thế này có thể gọi là hợp lẽ mà thoả lòng người." Diên Thọ có lẽ thấy việc người mà biết dùng hình phạt, nhưng chưa biết bàn đến điềm ứng nghiệm về sau của loại nhân yêu (người quái dị, làm điềm báo).

 Tháng tám năm Vĩnh Quang thứ hai đời Hán Nguyên đế, trời mưa xuống cỏ, lá quấn kết vào nhau, to như viên đạn bắn chim. Đến tháng giêng năm Nguyên Thuỷ thứ ba đời Bình đế, trời lại mưa cỏ giống như thời Vĩnh Quang. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Vua keo kiệt bổng lộc, chữ tín suy kém, người hiền bỏ đi, thì điềm quái là trời mưa cỏ."

 Năm Kiến Chiêu thứ năm đời Nguyên đế, Thứ sử (quan giám sát một châu) Duyện Châu là Hạo Thưởng cấm dân tự lập đền xã riêng. Đền xã ở làng Thác Mao, đất Sơn Dương có cây hoè lớn, lại đến chặt gãy, đêm ấy cây lại đứng dậy ở chỗ cũ. Lời giải thích nói: "Phàm cây đã khô gãy mà đứng dậy được đều là hình tượng đã bị phế bỏ rồi lại hưng thịnh." Đó là điềm ứng vào Thế Tổ (tức Hán Quang Vũ đế, người khôi phục nhà Hán).

 Tháng chín năm Kiến Thuỷ thứ tư đời Hán Thành đế, phía nam thành Trường An có chuột ngậm cỏ khô vàng và lá bách, leo lên cây bách, cây du trên mộ dân mà làm tổ, ở vùng Đồng Bách thì nhiều hơn cả. Trong tổ không có chuột con, chỉ có mấy thăng (đơn vị đo dung tích, một thăng thời Hán khoảng 0,2 lít) phân chuột khô. Lúc ấy các quan bàn bạc cho rằng e sẽ có lụt. Chuột là loài vật nhỏ hay trộm cắp, đêm ra ngày trốn; nay giữa ban ngày lại bỏ hang mà trèo cây, là điềm kẻ hèn sắp lên địa vị cao sang. Đồng Bách là nơi có vườn lăng của Vệ Tư hậu. Về sau Triệu hậu từ thân phận hèn mọn lên tới ngôi hoàng hậu, giống như Vệ hậu. Triệu hậu rốt cuộc không có con, lại gây hại (giết con của các phi tần). Năm sau có điềm diều hâu đốt tổ, giết con. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Bề tôi tư lợi bổng lộc, lừa dối mạo phạm, thì điềm quái là chuột làm tổ."

 Năm Hà Bình thứ nhất đời Thành đế, hai người đàn ông ở Trường An là Thạch Lương và Lưu Âm ở chung với nhau. Trong nhà có một vật hình như người, đánh nó thì nó hoá thành chó chạy ra. Sau đó có mấy người mặc giáp, cầm cung nỏ đến nhà Lương. Bọn Lương đánh lại, kẻ chết kẻ bị thương, thì ra đều là chó. Từ tháng hai đến tháng sáu mới thôi. Xét theo thiên Hồng phạm (thiên trong Kinh Thư bàn về ngũ hành và ngũ sự, là gốc của thuyết tai biến, điềm lạ), đó đều là "khuyển hoạ" (tai hoạ ứng vào loài chó), do lỗi lời nói của vua không thuận theo lẽ.

 Ngày Canh Tý tháng hai năm Hà Bình thứ nhất đời Thành đế, ở hang Sơn Tang núi Thái Sơn có diều hâu đốt tổ của nó. Người đàn ông tên Tôn Thông cùng mấy người nghe trong núi tiếng đàn chim, diều hâu, chim khách kêu, đến xem thì thấy tổ đang cháy, rơi hết xuống ao; có ba con diều non bị chết cháy. Cây to bốn vi, tổ cách mặt đất năm trượng năm thước. Kinh Dịch nói: "Chim đốt tổ, người lữ khách trước cười sau gào khóc" (lời trong quẻ Lữ). Về sau quả thành tai hoạ đổi đời.

 Mùa thu năm Hồng Gia thứ tư đời Thành đế, trời mưa cá ở Tín Đô, cá dài dưới năm tấc. Đến mùa xuân năm Vĩnh Thuỷ thứ nhất, ở Bắc Hải xuất hiện bốn con cá lớn dài sáu trượng, cao một trượng. Năm Kiến Bình thứ ba đời Ai đế, ở Bình Độ thuộc Đông Lai xuất hiện bảy con cá lớn dài tám trượng, cao một trượng một thước. Tất cả đều chết. Năm Hy Bình thứ hai đời Linh đế, biển Đông Lai xuất hiện hai con cá lớn dài tám, chín trượng, cao hơn hai trượng. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Biển nhiều lần hiện cá khổng lồ là kẻ gian tà được tiến dụng, người hiền bị xa lánh."

 Tháng hai năm Vĩnh Thuỷ thứ nhất đời Thành đế, cây xú xuân ở trạm Nhai Bưu, đất Hà Nam mọc ra cành giống đầu người, mày, mắt, râu đều đủ, chỉ thiếu tóc. Đến tháng mười năm Kiến Bình thứ ba đời Ai đế, ở làng Toại Dương, huyện Tây Bình, đất Nhữ Nam, có khúc gỗ đổ dưới đất mọc ra cành hình người, thân màu xanh vàng, mặt trắng, đầu có râu tóc, dần dần lớn lên, tổng cộng dài sáu tấc một phân. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Đức vua suy, kẻ dưới sắp nổi lên, thì có gỗ mọc thành hình người." Sau đó có việc Vương Mãng cướp ngôi.

 Tháng hai năm Tuy Hoà thứ hai đời Thành đế, ngựa ở chuồng lớn của nhà vua mọc sừng ở trước tai trái, chu vi và chiều dài đều hai tấc. Lúc ấy Vương Mãng làm Đại tư mã (chức quan võ cao nhất, nắm binh quyền). Mầm mống hại vua bắt đầu từ đó.

 Tháng ba năm Tuy Hoà thứ hai đời Thành đế, ở Bình Tương thuộc Thiên Thuỷ có chim én đẻ ra chim sẻ, mớm nuôi đến lớn rồi cùng bay đi. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Trong nước có bề tôi phản nghịch thì tai hoạ là én đẻ ra sẻ, chư hầu sẽ tiêu vong." Lại nói: "Sinh ra không phải giống của mình thì con không nối được đời."

 Năm Kiến Bình thứ ba đời Hán Ai đế, ở Định Tương có ngựa đực đẻ ra ngựa con ba chân, theo đàn ăn uống. Ngũ hành chí cho rằng ngựa là thứ dùng cho việc võ của quốc gia; ba chân là hình tượng không dùng được.

 Năm Kiến Bình thứ ba đời Ai đế, ở Linh Lăng có cây đổ nằm dưới đất, chu vi một trượng sáu thước, dài mười trượng bảy thước. Dân chặt gốc nó, dài hơn chín thước, đều đã khô. Đến tháng ba, cây bỗng tự đứng dậy ở chỗ cũ. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "Bỏ chính đạo, làm điều dâm loạn, thì điềm quái là gốc cây bị chặt tự liền lại. Phi tần, hoàng hậu chuyên quyền thì cây đổ lại đứng lên, cây gãy khô lại sống."

 Tháng tư năm Kiến Bình thứ tư đời Ai đế, ở Phương Dữ thuộc Sơn Dương, người đàn bà tên Điền Vô Sắc sinh con. Hai tháng trước khi sinh, đứa bé đã khóc trong bụng. Khi sinh ra, bà không nuôi mà đem chôn bên bờ ruộng. Ba ngày sau có người đi qua nghe tiếng trẻ khóc. Người mẹ bèn đào lên đem về nuôi.

 Mùa hè năm Kiến Bình thứ tư đời Ai đế, dân ở kinh đô và các quận, các nước tụ họp ở ngõ xóm, bờ ruộng, bày đồ cờ bạc, ca múa để tế Tây Vương Mẫu (nữ thần trong truyền thuyết, nắm giữ thuốc trường sinh). Họ lại truyền nhau một tờ thư viết: "Mẫu bảo trăm họ: ai đeo tờ thư này thì không chết. Không tin lời ta thì hãy xem dưới chốt cửa, sẽ thấy có tóc bạc." Đến mùa thu mới thôi.

 Khoảng năm Kiến Bình đời Ai đế, ở Dự Chương có người đàn ông hoá thành đàn bà, lấy chồng làm vợ người ta và sinh một con. Trần Phượng ở Trường An nói: "Dương biến thành âm là điềm sắp mất. Còn chuyện nối dõi là tượng tự sinh ra lẫn nhau (?)." Có thuyết nói: "Lấy chồng làm vợ người, sinh một con, là còn được thêm một đời nữa rồi mới dứt." Cho nên về sau Ai đế băng, Bình đế mất, rồi Vương Mãng cướp ngôi.

 Tháng hai năm Nguyên Thuỷ thứ nhất đời Hán Bình đế, người đàn bà tên Triệu Xuân ở Quảng Mục thuộc Sóc Phương bệnh chết. Đã khâm liệm vào quan tài được bảy ngày thì bà ra được bên ngoài quan tài. Bà tự kể thấy người cha chồng đã chết (?), bảo rằng: "Con mới hai mươi bảy tuổi, chưa đáng chết." Thái thú (quan đứng đầu một quận) tên Đàm tâu việc này lên. Lời giải thích nói: "Âm đến cùng cực thì thành dương, kẻ dưới làm người trên; điềm quái là người chết sống lại." Sau đó Vương Mãng cướp ngôi.

 Tháng sáu năm Nguyên Thuỷ thứ nhất đời Bình đế, ở Trường An có người đàn bà sinh con: hai đầu, hai cổ, hai mặt đều quay vào nhau; bốn tay, chung một ngực, đều hướng ra trước; trên mông có mắt, dài chừng hai tấc. Kinh Phòng Dịch truyện nói: "'Lẻ loi chia lìa, thấy lợn lấm bùn' (lời trong quẻ Khuê của Kinh Dịch), điềm quái là người sinh ra hai đầu, kẻ dưới tranh cướp điều tốt của nhau (?); điềm quái cũng như vậy. Người hay sáu loài gia súc mà đầu và mắt ở phía dưới, thì gọi là mất bề trên, chính sự sắp thay đổi."

 Điềm quái nổi lên là để răn lỗi lầm mất chính đạo, mỗi thứ tượng trưng theo loại của nó. Hai cổ là kẻ dưới không một lòng. Tay nhiều là người được giao việc là kẻ gian tà. Chân ít là kẻ dưới không kham nổi việc, hoặc là không giao việc cho kẻ dưới. Phàm phần thân dưới mà mọc ở trên là bất kính; phần thân trên mà mọc ở dưới là khinh nhờn, ô uế. Sinh ra không phải giống mình là dâm loạn. Người sinh ra đã to lớn là bề trên muốn thành công vội vàng. Sinh ra đã biết nói là ưa hư danh. Các điềm quái khác cứ suy theo loại này. Nếu không sửa thì sẽ thành tai hoạ.

 Năm Nguyên Hoà thứ nhất đời Hán Chương đế, ở Cao Liễu thuộc quận Đại, quạ đẻ ra con ba chân, to như gà, màu đỏ, đầu có sừng dài hơn một tấc.

 Khi Hán Hoàn đế lên ngôi, có con rắn lớn hiện ra trên điện Đức Dương. Quan coi chợ Lạc Dương là Thuần Vu Dực nói: "Rắn có vảy là hình tượng của áo giáp, binh đao. Nó hiện ra trong cung cấm là điềm sẽ có đại thần thuộc họ ngoại của hoàng hậu bị binh đao." Ông bèn bỏ quan trốn đi. Đến năm Diên Hy thứ hai, triều đình giết Đại tướng quân Lương Ký, bắt trị tội cả nhà, kéo quân khắp kinh đô.

 Mùa thu, tháng bảy năm Kiến Hoà thứ ba đời Hoàn đế, ở Liêm thuộc Bắc Địa trời mưa thịt, giống sườn dê, có miếng to bằng bàn tay. Lúc ấy Lương thái hậu nhiếp chính (trông coi việc nước thay vua), Lương Ký chuyên quyền, tự tiện giết người, giết cả Thái uý (một trong ba quan đứng đầu triều đình, coi việc quân) Lý Cố và Đỗ Kiều; thiên hạ đều cho là oan. Về sau họ Lương bị giết sạch.

 Khoảng năm Nguyên Gia đời Hoàn đế, đàn bà ở kinh đô bày ra các kiểu "mày sầu", "trang điểm khóc", "búi tóc ngã ngựa", "bước gãy lưng", "cười đau răng". "Mày sầu" là kẻ mày nhỏ mà cong gãy. "Trang điểm khóc" là thoa phấn mỏng dưới mắt như chỗ vừa khóc. "Búi tóc ngã ngựa" là búi tóc lệch về một bên. "Bước gãy lưng" là bước đi như thể chân không đỡ được thân. "Cười đau răng" là cười như bị đau răng, vui mà không hớn hở. Các kiểu ấy bắt đầu từ Tôn Thọ, vợ Đại tướng quân Lương Ký, bày ra; cả kinh đô răm rắp làm theo, khắp Trung Nguyên đều bắt chước. Trời như răn rằng: "Binh mã sắp đến bắt người: đàn bà lo sầu, nhíu mày khóc lóc; lính tráng lôi kéo dằn xóc, bẻ gãy lưng, làm búi tóc lệch nghiêng; dù gượng nói cười cũng chẳng còn chút thú vị nào." Đến năm Diên Hy thứ hai, Lương Ký cùng cả họ đều bị giết.

 Năm Diên Hy thứ năm đời Hoàn đế, ở huyện Lâm Nguyên có bò đẻ ra gà, hai đầu bốn chân.

 Hán Linh đế nhiều lần vui chơi trong Tây Viên, sai các cung nữ trong hậu cung làm chủ quán trọ, còn mình mặc áo lái buôn, đi đến quán, gọi cung nữ dọn rượu và thức ăn rồi cùng ăn uống làm trò vui. Đó là điềm thiên tử sắp mất ngôi, phải xuống làm kẻ hầu hạ hèn mọn. Sau đó thiên hạ đại loạn.

 Sách xưa có câu: "Vận đỏ gặp nạn ở ba lần bảy" (nhà Hán theo hành Hoả, màu đỏ). Ba lần bảy tức là trải qua hai trăm mười năm, sẽ có họ ngoại cướp ngôi. Có điềm quái mày đỏ; kẻ cướp ngôi trộm vận nắm quyền ngắn ngủi, chỉ đến số ba lần sáu (mười tám năm) là hết, sẽ có bậc "rồng bay" tên là Tú khôi phục cơ nghiệp tổ tiên. Lại trải qua ba lần bảy nữa, sẽ có điềm quái đầu vàng, thiên hạ đại loạn.

 Từ khi Cao Tổ dựng nghiệp đến cuối đời Bình đế là hai trăm mười năm, thì Vương Mãng cướp ngôi, vốn nhờ là họ hàng bên mẹ vua. Mười tám năm sau, giặc Sơn Đông là bọn Phàn Tử Đô nổi lên, nhuộm đỏ lông mày thật, nên thiên hạ gọi là "Xích Mi" (Mày Đỏ). Thế rồi Quang Vũ đế dấy lên nối lại vận nhà Hán, tên ông là Tú. Đến năm Trung Bình thứ nhất đời Linh đế, Trương Giác nổi lên, đặt ra ba mươi sáu "phương" (đơn vị tổ chức tín đồ), đồ chúng mấy chục vạn người, đều chít khăn vàng, nên thiên hạ gọi là "giặc Khăn Vàng". Áo đạo sĩ đến nay cũng bắt nguồn từ đó.

 Lúc đầu chúng nổi lên ở Nghiệp, hội quân ở Chân Định, lừa dối mê hoặc dân chúng rằng: "Trời xanh đã chết, trời vàng sẽ lên. Năm này là năm Giáp Tý, thiên hạ sẽ rất tốt lành." Nổi lên ở Nghiệp là vì đó là nơi thiên hạ bắt đầu cơ nghiệp (tên đất Nghiệp đồng âm với chữ "nghiệp"); hội ở Chân Định (vì chữ "định" có nghĩa là định yên) (?). Dân thường đua nhau quỳ lạy, chạy theo tin tưởng, hai châu Kinh và Dương càng nhiều hơn cả. Họ bỏ cả tài sản, trôi dạt, chết chìm dọc đường, người chết vô số. Bọn Trương Giác khởi binh vào tháng hai, đến tháng mười hai mùa đông năm ấy thì bị dẹp tan hết. Từ khi Quang Vũ trung hưng đến lúc Khăn Vàng nổi lên chưa đầy hai trăm mười năm mà thiên hạ đại loạn. Vận nhà Hán đứt bỏ, thật đúng với vận "ba lần bảy".

 Khoảng năm Kiến Ninh đời Linh đế, đàn ông ưa mặc áo phần trên dài mà phần dưới rất ngắn; đàn bà ưa mặc vạt dưới dài mà phần trên rất ngắn. Đó là dương không có phần dưới, âm không có phần trên, thiên hạ chưa thể yên ổn. Về sau quả nhiên đại loạn.

 Mùa xuân năm Kiến Ninh thứ ba đời Linh đế, ở Hà Nội có vợ ăn thịt chồng, ở Hà Nam có chồng ăn thịt vợ. Vợ chồng là âm dương, là mối tình sâu nặng nhất giữa hai lẽ âm và dương. Nay lại ăn thịt nhau, âm dương xâm hại nhau, há chỉ là tai biến như nhật thực, nguyệt thực thôi sao! Linh đế mất rồi, thiên hạ đại loạn: vua tàn bạo giết người bừa bãi, bề tôi phạm tội nghịch cướp ngôi giết vua, binh đao tàn sát lẫn nhau, ruột thịt thành thù, tai hoạ của dân đến cùng cực. Cho nên nhân yêu xuất hiện trước để báo. Tiếc là không gặp được những người giỏi đoán điềm như Tân Hữu, Đồ Thặng để lường được ý nghĩa của nó.

 Tháng sáu năm Hy Bình thứ hai đời Linh đế, dân Lạc Dương đồn bậy rằng trong bức vách phía đông của doanh Hổ bôn (đội cấm quân dũng sĩ hộ vệ vua) có hình người màu vàng, dáng mặt, râu mày trông rất giống thật. Người đến xem có tới mấy vạn. Người trong cung cũng kéo ra hết, đường sá tắc nghẽn. Đến tháng hai năm Trung Bình thứ nhất, anh em Trương Giác khởi binh ở Ký Châu, tự xưng là "Hoàng Thiên" (Trời Vàng). Ba mươi sáu "phương" bốn mặt nổi lên hưởng ứng. Tướng soái của triều đình bày ra khắp nơi như sao, quan quân các nơi theo về (?). Nhân lúc giặc mệt mỏi, đói khát mà kéo đánh, thắng được chúng.

 Năm Hy Bình thứ ba đời Linh đế, trong xưởng phụ của quan Hữu hiệu (quan coi việc xây dựng) có hai cây xú xuân đều cao chừng bốn thước. Một cành qua một đêm bỗng dài vọt hơn một trượng, to một vi, thành hình người Hồ (người các dân tộc phương bắc và phương tây), đầu, mắt, tóc mai, râu, tóc đều đủ. Ngày Nhâm Ngọ tháng mười năm thứ năm, bên cạnh chính điện có những cây hoè to sáu bảy vi tự bật gốc, dựng ngược, rễ ở trên, cành ở dưới. Lại khoảng năm Trung Bình, cách thành Trường An sáu bảy dặm về phía tây bắc, trong một cây rỗng có mặt người, mọc tóc mai. Xét theo thiên Hồng phạm, đó đều là "mộc bất khúc trực" (gỗ không cong, không thẳng theo lẽ thường, tức hành Mộc mất bản tính).

 Năm Quang Hoà thứ nhất đời Linh đế, ở sở Thị trung (quan hầu cận bên vua) trong cung Nam có gà mái sắp hoá thành gà trống, lông khắp mình đều giống gà trống, chỉ có mào là chưa đổi.

 Năm Quang Hoà thứ hai đời Linh đế, ngoài cửa Thượng Tây ở Lạc Dương có người đàn bà sinh con: hai đầu, hai vai riêng, chung một ngực, đều hướng ra trước. Cho là điềm không lành, vừa sinh ra đã vứt bỏ. Từ đó về sau, triều đình mờ tối rối loạn, chính sự nằm trong tay các nhà quyền thế riêng, trên dưới không phân biệt, đó là ứng với hình tượng hai đầu. Về sau Đổng Trác giết Thái hậu, gán cho tội bất hiếu, phế truất thiên tử rồi lại giết đi. Từ khi nhà Hán dựng nước đến nay, chưa có tai hoạ nào hơn thế.

 Năm Quang Hoà thứ tư, ở sở Trung hoàng môn (hoạn quan hầu hạ trong cung) trong cung Nam có một người đàn ông cao chín thước, mặc áo trắng. Viên Trung hoàng môn tên Giải Bộ quát hỏi: "Ngươi là người nào?" Kẻ áo trắng tự tiện vào cung cấm, đáp: "Ta là Lương Bá Hạ. Sau này trời sẽ cho ta làm thiên tử." Bộ định tiến lên bắt thì người ấy bỗng biến mất.

 Năm Quang Hoà thứ bảy, trong địa giới các vùng Trần Lưu, Tế Dương, Trường Viên, Tế Âm, Đông Quận, Oan Cú, Ly Hồ, cỏ mọc bên đường đều thành hình người cầm binh khí, cung nỏ. Lại có hình bò, ngựa, rồng, rắn, chim, thú, trắng đen đúng màu từng loài, lông, cánh, đầu, mắt, chân đều đủ, chẳng những phảng phất mà còn giống y hệt. Lời xưa nói: "Đó gần với thảo yêu (điềm quái ứng vào cỏ cây)." Năm ấy giặc Khăn Vàng nổi lên, nhà Hán từ đó suy yếu.

 Ngày Nhâm Thân tháng sáu năm Trung Bình thứ nhất đời Linh đế, người đàn ông ở Lạc Dương tên Lưu Thương, nhà ở ngoài cửa Thượng Tây, có vợ sinh con trai hai đầu chung một thân. Đến khoảng năm Kiến An, lại có người đàn bà sinh con trai cũng hai đầu chung một thân.

 Khoảng tháng tám năm Trung Bình thứ ba, trên Hoài lăng có hơn một vạn con chim sẻ, lúc đầu kêu rất thảm thiết, rồi đánh nhau loạn xạ, giết lẫn nhau, xác đều đứt đầu, treo lủng lẳng trên cành cây và bụi gai. Đến năm thứ sáu thì Linh đế băng. Lăng là hình tượng của sự cao lớn; "sẻ" (tước) đồng âm với "tước" trong tước vị. Trời như răn rằng: "Những kẻ ôm tước lộc, tôn quý, giàu có sẽ quay lại hại lẫn nhau cho đến diệt vong."

 Thời Hán, ở kinh đô, trong các tiệc cưới, hội vui đều bày trò "khôi lỗi" (múa rối); rượu ngà say rồi lại hát tiếp "vãn ca" (bài ca kéo xe tang). "Khôi lỗi" là trò vui của nhà có tang; "vãn ca" là bài hát đối đáp của người kéo dây xe tang. Trời như răn rằng: "Nước nhà sắp gấp rút suy tàn, những kẻ sang trọng, vui vẻ đều sẽ chết." Từ khi Linh đế băng, kinh đô tan nát, nhà nào cũng có nhiều xác chết, sâu bọ đục ăn (?). Trò "khôi lỗi" và bài "vãn ca" phải chăng đã ứng nghiệm vào việc ấy?

 Cuối đời Linh đế, ở kinh đô có bài đồng dao: "Hầu chẳng phải hầu, vương chẳng phải vương, nghìn xe vạn ngựa lên Bắc Mang." Đến năm Trung Bình thứ sáu, Sử hầu (tức Thiếu đế, con Linh đế, từng được nuôi ở nhà họ Sử) lên ngôi vua, còn Hiến đế lúc ấy chưa có tước hiệu. Cả hai bị bọn Trung thường thị (hoạn quan thân cận bên vua) Đoàn Khuê bắt đi; các bậc công khanh và trăm quan đều đi theo sau, đến bờ sông mới được trở về.

 Khoảng năm Sơ Bình đời Hán Hiến đế, ở Trường Sa có một người họ Hoàn chết, liệm vào quan tài được hơn một tháng thì mẹ nghe trong quan tài có tiếng động, mở ra thì người ấy sống lại. Lời đoán nói: "Âm đến cùng cực thì thành dương, kẻ dưới thành người trên." Sau đó Tào công (Tào Tháo) từ thân phận thường dân nổi lên.

 Năm Kiến An thứ bảy đời Hiến đế, ở Việt Tuỷ có người đàn ông hoá thành đàn bà. Lúc ấy Chu Quần dâng lời rằng thời Ai đế cũng có biến này, sắp có việc đổi triều đại. Đến năm Kiến An thứ hai mươi lăm, Hiến đế bị giáng phong làm Sơn Dương công (tức phải nhường ngôi).

 Đầu năm Kiến An, ở Kinh Châu có bài đồng dao: "Khoảng năm tám, năm chín bắt đầu suy, đến năm mười ba chẳng còn sót lại gì." Ý nói từ khi nhà Hán trung hưng đến nay, riêng Kinh Châu được yên lành; đến khi Lưu Biểu làm Mục (quan đứng đầu một châu), dân được no ấm vui vẻ; đến năm Kiến An thứ chín sẽ bắt đầu suy. "Bắt đầu suy" là nói vợ Lưu Biểu chết, các tướng đều tàn lụi. "Năm mười ba chẳng còn sót" là Lưu Biểu cũng sẽ chết, nhân đó mà tan nát.

 Lúc ấy ở Hoa Dung có một người đàn bà bỗng kêu khóc: "Sắp có đại tang." Lời nói quá đáng, huyện cho là lời yêu quái, bắt giam vào ngục. Hơn một tháng sau, bà bỗng khóc trong ngục rằng: "Hôm nay Lưu Kinh Châu chết." Từ Hoa Dung đến [chỗ Lưu Biểu cách mấy trăm] (nguyên bản khuyết chữ) (?) dặm, huyện liền sai ngựa trạm đi xem xét, quả nhiên Lưu Biểu đã chết. Huyện bèn thả bà ra. Sau đó bà lại ngâm hát: "Không ngờ Lý Lập trở thành người quý hiển." Chẳng bao lâu, Tào công dẹp yên Kinh Châu, cử Lý Lập, người Trác Quận, tên chữ là Kiến Hiền, làm Thứ sử Kinh Châu.

 Tháng giêng năm Kiến An thứ hai mươi lăm, Nguỵ Vũ (Tào Tháo) xây điện Kiến Thuỷ ở Lạc Dương. Khi chặt cây ở Trạc Long thì có máu chảy ra. Lại đào dời cây lê, rễ bị thương cũng chảy máu. Nguỵ Vũ ghét điều đó, rồi ngã bệnh, tháng ấy thì mất. Năm ấy là năm Hoàng Sơ thứ nhất của nhà Nguỵ.

 Năm Hoàng Sơ thứ nhất nhà Nguỵ, trong cung Vị Ương có chim ưng nở ra trong tổ én, mỏ và móng đều đỏ. Đến khoảng năm Thanh Long, Minh đế làm gác Lăng Tiêu, vừa bắt đầu dựng thì có chim khách làm tổ trên đó. Vua hỏi Cao Đường Long, Long đáp: "Kinh Thi có câu: 'Chim khách làm tổ, chim cưu đến ở.' Nay xây dựng cung thất mà chim khách đến làm tổ, đó là điềm cung thất chưa xong thì bệ hạ đã không được ở."

 Đầu năm Gia Bình đời Nguỵ Tề vương, sông Bạch Mã xuất hiện ngựa quái, ban đêm đi qua bên bãi chăn ngựa của nhà nước mà hí, cả đàn ngựa đều hí theo. Hôm sau thấy dấu chân nó to như cái hộc (đồ đong lớn), đi mấy dặm rồi lại trở vào sông.

 Năm Cảnh Sơ thứ nhất nhà Nguỵ, ở nhà Lý Cái tại đất Vệ Quốc, có chim én đẻ ra một con chim non to, hình như chim ưng, mỏ như én. Cao Đường Long nói: "Đây là điềm lạ lớn của nhà Nguỵ, nên đề phòng bề tôi hung hăng như chim ưng ngay trong bức tường bình phong (tức ngay trong nội bộ triều đình)." Sau đó Tuyên đế (Tư Mã Ý) nổi lên, giết Tào Sảng, rồi chiếm lấy nhà Nguỵ.

 Năm Cảnh Diệu thứ năm nước Thục, cây lớn trong cung vô cớ tự gãy. Tiếu Chu rất lo, không có ai để nói cùng, bèn viết lên cột: "Đông mà lớn, hẹn ngày hội về. Đủ rồi trao đi, sao còn nối lại." Ý nói: "Tào" nghĩa là lớn (?); đông mà lớn thì thiên hạ sẽ hội về đó. Đủ rồi trao đi thì làm sao còn có người lập lên nữa. Đến khi nước Thục mất, mọi người đều cho lời của Tiếu Chu là ứng nghiệm.

 Ngày mồng một tháng tám năm Thái Nguyên thứ nhất đời Tôn Quyền nước Ngô, có gió lớn, sông biển dâng tràn, đất bằng ngập nước sâu tám thước, gió nhổ bật hai nghìn cây ở Cao Lăng, bia đá xê dịch, hai cửa thành Ngô bị thổi bay rơi. Năm sau Tôn Quyền chết.

 Tháng sáu năm Ngũ Phượng thứ nhất đời Tôn Lượng nước Ngô, ở Giao Chỉ cỏ lồng vực hoá thành lúa. Xưa kia khi bộ tộc Tam Miêu sắp mất thì ngũ cốc biến đổi giống. Đây là thảo yêu. Sau đó Tôn Lượng bị phế.

 Tháng năm năm Ngũ Phượng thứ hai đời Tôn Lượng nước Ngô, ở núi làng Ly, huyện Dương Tiện, có tảng đá lớn tự dựng đứng. Đó là điềm ứng vào việc Tôn Hạo, thuộc dòng đã bị phế bỏ, lại được lên ngôi.

 Năm Vĩnh An thứ tư đời Tôn Hưu nước Ngô, người dân An Ngô tên Trần Tiêu chết bảy ngày thì sống lại, đào mộ chui ra ở Ô Trình. Đó là điềm Tôn Hạo nối dòng đã bị phế bỏ mà được lên ngôi.

 Sau đời Tôn Hưu, kiểu y phục là áo phần trên dài, phần dưới ngắn; lại thêm cổ áo chồng năm sáu lớp mà xiêm chỉ có một hai lớp. Đó là hình tượng bề trên xa hoa dư dật, kẻ dưới chật vật thiếu thốn; trên thì thừa, dưới thì thiếu.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video