Thiên 1 — Phẩm 1: Tựa

 Phẩm Tựa, thứ nhất (phẩm: chương trong kinh; Tựa: phần mở đầu).

 Tôi nghe như vầy (câu mở đầu quen thuộc của kinh Phật, người ghi chép lại kinh xác nhận chính mình đã được nghe Phật nói như sau):

 Một thuở nọ, Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn; ở đây chỉ Phật Thích-ca Mâu-ni) ở trong núi Kỳ-xà-quật (tức núi Linh Thứu) gần thành Vương Xá (kinh đô nước Ma-kiệt-đà ở Ấn Độ xưa). Ngài cùng với chúng đại tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia đã thọ đủ giới luật) một vạn hai nghìn người. Các vị đều là A-la-hán (bậc tu hành đã dứt sạch phiền não, không còn phải sinh tử luân hồi). Các lậu (nghĩa đen là "chỗ rỉ chảy", chỉ phiền não làm tâm rò rỉ ra ngoài, khiến người trôi lăn trong sinh tử) của họ đã hết, không còn phiền não (những tâm trạng tham lam, giận dữ, si mê… làm khổ tâm). Họ đã đạt được lợi ích cho chính mình (tức sự giải thoát), dứt hết mọi hữu kết (những mối dây trói buộc con người vào vòng tồn tại trong sinh tử), tâm được tự tại.

 Tên các vị là: A-nhã Kiều-trần-như, Ma-ha Ca-diếp, Ưu-lâu-tần-loa Ca-diếp, Già-da Ca-diếp, Na-đề Ca-diếp, Xá-lợi-phất, Đại Mục-kiền-liên, Ma-ha Ca-chiên-diên, A-nậu-lâu-đà (?), Kiếp-tân-na, Kiều-phạm-ba-đề, Ly-bà-đa, Tất-lăng-già-bà-sa, Bạc-câu-la, Ma-ha Câu-hy-la, Nan-đà, Tôn-đà-la Nan-đà, Phú-lâu-na Di-đa-la-ni Tử, Tu-bồ-đề, A-nan, La-hầu-la. Đó là những vị đại A-la-hán được mọi người biết đến.

 Lại có hai nghìn vị hữu học và vô học (hữu học: người đã chứng được một phần quả tu nhưng còn phải tu học tiếp; vô học: người đã tu xong, không còn gì phải học, tức A-la-hán). Tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới luật) Ma-ha Ba-xà-ba-đề cùng với quyến thuộc (những người đi theo, cùng một nhóm) sáu nghìn người. Tỳ-kheo-ni Da-du-đà-la, mẹ của La-hầu-la, cũng cùng với quyến thuộc của mình.

 Lại có tám vạn vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát có địa vị cao). Các vị đều không còn thoái lui trên con đường tiến đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn khắp, tức quả vị Phật). Các vị đều được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và giữ gìn mọi điều lành, không để quên mất). Các vị có tài biện luận, ưa nói pháp, chuyển bánh xe pháp không thoái lui (Pháp là giáo lý của Phật; "chuyển bánh xe pháp" là giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi nghiền nát phiền não).

 Các vị đã cúng dường (dâng lễ vật, cung kính hầu hạ) vô lượng trăm nghìn đức Phật, đã gieo trồng nhiều gốc rễ công đức ở chỗ các đức Phật, và thường được các đức Phật khen ngợi. Các vị lấy lòng từ để tu thân, khéo vào được trí tuệ của Phật, thông suốt trí tuệ lớn, đã đến được bờ bên kia (tức bờ giải thoát, ra khỏi biển sinh tử). Danh tiếng các vị vang khắp vô lượng thế giới, có thể cứu độ vô số trăm nghìn chúng sinh.

 Tên các vị là: Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, Bồ-tát Quán Thế Âm, Bồ-tát Đắc Đại Thế, Bồ-tát Thường Tinh Tấn, Bồ-tát Bất Hưu Tức, Bồ-tát Bảo Chưởng, Bồ-tát Dược Vương, Bồ-tát Dũng Thí, Bồ-tát Bảo Nguyệt, Bồ-tát Nguyệt Quang, Bồ-tát Mãn Nguyệt, Bồ-tát Đại Lực, Bồ-tát Vô Lượng Lực, Bồ-tát Việt Tam Giới, Bồ-tát Bạt-đà-bà-la, Bồ-tát Di-lặc, Bồ-tát Bảo Tích, Bồ-tát Đạo Sư. Tám vạn vị Bồ-tát ma-ha-tát như thế cùng có mặt.

 Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao Lợi) cùng với quyến thuộc là hai vạn thiên tử (các vị trời, nghĩa đen là "con của trời") có mặt. Lại có thiên tử Danh Nguyệt, thiên tử Phổ Hương, thiên tử Bảo Quang và Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương ở lưng chừng núi Tu-di, ngọn núi trung tâm của thế giới), cùng với quyến thuộc một vạn thiên tử. Thiên tử Tự Tại và thiên tử Đại Tự Tại (các vị trời ở những tầng trời cao của cõi Dục, tức cõi còn ham muốn), cùng với quyến thuộc ba vạn thiên tử. Chủ của thế giới Ta-bà (thế giới chúng ta đang sống, nghĩa là cõi phải nhẫn chịu nhiều khổ) là Phạm Thiên Vương (vua cõi trời Phạm thiên, tầng trời trong sạch không còn dục vọng), cùng Đại Phạm Thi-khí, Đại Phạm Quang Minh…, cùng với quyến thuộc một vạn hai nghìn thiên tử.

 Có tám vị long vương (vua loài rồng, loài thần sống dưới nước) là long vương Nan-đà, long vương Bạt-nan-đà, long vương Ta-già-la, long vương Hòa-tu-cát, long vương Đức-xoa-ca, long vương A-na-bà-đạt-đa, long vương Ma-na-tư, long vương Ưu-bát-la…, mỗi vị cùng với vài trăm nghìn quyến thuộc.

 Có bốn vua khẩn-na-la (loài thần ca múa ở cõi trời, hình dạng giống người nhưng có sừng) là vua khẩn-na-la Pháp, vua khẩn-na-la Diệu Pháp, vua khẩn-na-la Đại Pháp, vua khẩn-na-la Trì Pháp, mỗi vị cùng với vài trăm nghìn quyến thuộc. Có bốn vua càn-thát-bà (loài thần tấu nhạc hầu trời Đế Thích, sống bằng hương thơm) là vua càn-thát-bà Nhạc, vua càn-thát-bà Nhạc Âm, vua càn-thát-bà Mỹ, vua càn-thát-bà Mỹ Âm, mỗi vị cùng với vài trăm nghìn quyến thuộc.

 Có bốn vua a-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn, tính hay ghen ghét, thường đánh nhau với các vị trời) là vua a-tu-la Bà-trĩ, vua a-tu-la Khư-la-khiên-đà, vua a-tu-la Tỳ-ma-chất-đa-la, vua a-tu-la La-hầu, mỗi vị cùng với vài trăm nghìn quyến thuộc. Có bốn vua ca-lâu-la (loài chim thần cánh vàng, rất lớn, ăn thịt rồng) là vua ca-lâu-la Đại Uy Đức, vua ca-lâu-la Đại Thân, vua ca-lâu-la Đại Mãn, vua ca-lâu-la Như Ý, mỗi vị cùng với vài trăm nghìn quyến thuộc. Vua A-xà-thế, con của bà Vi-đề-hy, cùng với vài trăm nghìn quyến thuộc. Ai nấy đều cúi lạy dưới chân Phật, rồi lui về ngồi một bên.

 Lúc ấy đức Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính, tức Phật) được bốn chúng (bốn nhóm đệ tử: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, cư sĩ nam và cư sĩ nữ) vây quanh cúng dường, cung kính, tôn trọng và khen ngợi. Ngài vì các Bồ-tát mà nói một bộ kinh Đại thừa (giáo pháp "cỗ xe lớn", chở tất cả chúng sinh cùng đến giác ngộ), tên là Vô Lượng Nghĩa. Đó là pháp dạy cho Bồ-tát, được Phật hộ niệm (giữ gìn, che chở và luôn quan tâm). Phật nói kinh ấy xong thì ngồi kiết già (tư thế ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), nhập vào tam-muội (trạng thái tâm định, tập trung tuyệt đối, lặng yên không tán loạn) gọi là Vô Lượng Nghĩa Xứ, thân và tâm đều không động.

 Bấy giờ trời mưa xuống hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha mạn-đà-la, hoa mạn-thù-sa, hoa ma-ha mạn-thù-sa (các loài hoa ở cõi trời: mạn-đà-la là hoa đẹp làm vừa lòng người, mạn-thù-sa là hoa mềm mại; "ma-ha" nghĩa là lớn), rải lên Phật và các đại chúng. Khắp các cõi Phật đều chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của mặt đất, là điềm báo việc lớn sắp xảy ra).

 Lúc ấy trong hội có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc (cư sĩ nam, người sống tại gia giữ giới theo Phật), ưu-bà-di (cư sĩ nữ), các vị trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có thể bay đi), càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già (loài thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người. Lại có các vua nhỏ và các vị Chuyển Luân Thánh Vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu bay trước dẫn đường). Các đại chúng ấy được thấy điều chưa từng có, vui mừng chắp tay, một lòng nhìn Phật.

 Lúc ấy Phật phóng ra ánh sáng từ tướng lông trắng giữa hai chân mày (bạch hào: sợi lông trắng xoắn tròn giữa hai mày, một trong ba mươi hai tướng tốt trên thân Phật). Ánh sáng chiếu khắp một vạn tám nghìn thế giới ở phương đông, không chỗ nào không tới. Dưới thì đến địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nhất, chịu khổ không lúc nào ngừng), trên thì đến trời A-ca-ni-trá (tầng trời cao nhất của cõi Sắc, tức cõi đã hết ham muốn nhưng còn hình thể).

 Ở thế giới này, mọi người thấy hết chúng sinh trong sáu đường ở các cõi kia (sáu đường: sáu cảnh giới mà chúng sinh tái sinh vào, gồm trời, người, a-tu-la, súc sinh, quỷ đói và địa ngục). Lại thấy các đức Phật hiện đang ở cõi kia, và nghe được kinh pháp các đức Phật giảng nói. Lại thấy các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di ở đó tu hành đắc đạo. Lại thấy các vị Bồ-tát ma-ha-tát với đủ loại nhân duyên, đủ loại lòng tin và sự hiểu biết, đủ loại hình tướng, đang thực hành đạo Bồ-tát.

 Lại thấy các đức Phật nhập bát-niết-bàn (nhập Niết-bàn trọn vẹn, tức Phật qua đời, thoát hẳn sinh tử; Niết-bàn là cảnh giới dứt sạch phiền não và khổ đau). Lại thấy sau khi các đức Phật nhập bát-niết-bàn, người ta lấy xá-lợi (phần xương cốt còn lại sau khi hỏa táng thân Phật) của Phật mà xây tháp bằng bảy thứ báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não).

 Lúc ấy Bồ-tát Di-lặc nghĩ: "Nay đức Thế Tôn hiện tướng biến hóa thần thông, vì nhân duyên gì mà có điềm lành này? Nay đức Phật Thế Tôn đang nhập tam-muội, đây là việc không thể nghĩ bàn, hiện ra điều hiếm có. Ta nên hỏi ai? Ai có thể trả lời được?" Ngài lại nghĩ: "Vị Văn-thù-sư-lợi này là Pháp vương tử (con của vua Pháp, tức con của Phật; lời tôn xưng vị Bồ-tát sẽ kế thừa Phật), đã từng gần gũi, cúng dường vô lượng chư Phật trong quá khứ, hẳn đã thấy tướng hiếm có này. Nay ta nên hỏi vị ấy."

 Lúc ấy các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di cùng các vị trời, rồng, quỷ thần… đều nghĩ: "Tướng ánh sáng thần thông này của Phật, nay nên hỏi ai?"

 Lúc ấy Bồ-tát Di-lặc muốn tự giải mối nghi của mình, lại thấy rõ tâm ý của cả hội chúng gồm bốn chúng tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di cùng các vị trời, rồng, quỷ thần…, bèn hỏi Văn-thù-sư-lợi rằng: "Vì nhân duyên gì mà có tướng thần thông là điềm lành này, phóng ánh sáng lớn chiếu sang một vạn tám nghìn cõi ở phương đông, thấy hết sự trang nghiêm của cõi nước các đức Phật ở đó?" Rồi Bồ-tát Di-lặc muốn nói lại nghĩa ấy một lần nữa, bèn dùng kệ (lời văn vần trong kinh, như bài thơ) mà hỏi rằng:

 "Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Vì sao đấng Đạo Sư (bậc dẫn đường, tức Phật) từ sợi lông trắng giữa hai mày

 phóng ánh sáng lớn chiếu khắp mọi nơi? Trời mưa xuống hoa mạn-đà-la và hoa mạn-thù-sa,

 gió đưa hương thơm chiên-đàn (gỗ đàn hương, một loại gỗ rất thơm) làm vui lòng mọi người? Do nhân duyên ấy,

 mặt đất đều trang nghiêm sạch đẹp, và thế giới này chấn động theo sáu cách.

 Khi ấy bốn bộ chúng thảy đều vui mừng, thân và ý khoan khoái,

 được điều chưa từng có. Ánh sáng giữa mày chiếu sang phương đông,

 một vạn tám nghìn cõi đều như màu vàng. Từ ngục A-tỳ

 lên đến Hữu Đỉnh (đỉnh cao nhất của các cõi còn tồn tại trong sinh tử), trong các thế giới ấy, chúng sinh sáu đường,

 nơi họ đi về trong sinh tử, nhân duyên của nghiệp (việc làm tạo ra quả báo) lành và dữ, sự chịu quả báo tốt hay xấu,

 ở đây đều thấy hết. Lại thấy các đức Phật, bậc Thánh chủ Sư tử (ví Phật như sư tử, chúa của muôn thú, oai hùng không sợ hãi),

 diễn nói kinh điển vi diệu bậc nhất. Tiếng nói của các ngài trong sạch,

 phát ra âm thanh dịu dàng, dạy cho các Bồ-tát nhiều vô số ức vạn.

 Phạm âm (giọng nói trong sạch như giọng của Phạm thiên, một tướng tốt của Phật) sâu xa mầu nhiệm, khiến người ưa nghe. Mỗi vị ở thế giới của mình

 giảng nói chính pháp với đủ loại nhân duyên, dùng vô số thí dụ

 soi sáng Phật pháp, mở bày cho chúng sinh giác ngộ. Nếu có người gặp khổ,

 chán ghét già, bệnh, chết, thì vì họ mà nói Niết-bàn (cảnh giới vắng lặng, dứt sạch phiền não và khổ đau, ra khỏi sinh tử), giúp họ dứt tận cùng mọi khổ.

 Nếu người có phúc, từng cúng dường Phật, chí cầu pháp cao hơn,

 thì vì họ mà nói pháp Duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lý nhân duyên). Nếu có Phật tử (con của Phật, người theo đạo Phật; ở đây chỉ Bồ-tát) tu đủ loại hạnh,

 cầu trí tuệ cao nhất, thì vì họ mà nói đạo thanh tịnh. Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi!

 Tôi ở nơi này thấy nghe như thế, cùng với cả nghìn ức việc khác,

 nhiều đến như vậy, nay xin nói tóm lược. Tôi thấy ở cõi kia

 có các Bồ-tát nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; ví số nhiều không đếm xuể), với đủ loại nhân duyên mà cầu Phật đạo.

 Có vị làm việc bố thí (đem của cải, sức lực giúp cho người), đem vàng bạc, san hô, chân châu, ngọc ma-ni (một loại ngọc báu quý giá),

 xà cừ (một loại vỏ sò quý), mã não, kim cương và các thứ quý, tôi tớ, xe cộ,

 kiệu xe trang sức bằng báu, vui mừng đem bố thí. Rồi hồi hướng (đem công đức đã làm hướng về một mục đích) về Phật đạo,

 nguyện được thừa này (thừa: cỗ xe, ví giáo pháp chở người đến giác ngộ), là bậc nhất trong ba cõi (cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc, tức toàn bộ thế giới sinh tử), được chư Phật ngợi khen.

 Hoặc có Bồ-tát đem xe báu bốn ngựa kéo, có lan can, lọng hoa,

 hiên xe trang sức đẹp mà bố thí. Lại thấy Bồ-tát đem thịt thân mình, tay chân,

 cùng vợ con mà bố thí để cầu đạo cao nhất. Lại thấy Bồ-tát

 vui vẻ đem đầu, mắt, thân thể cho người, để cầu trí tuệ Phật.

 Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Tôi thấy các vua đến chỗ Phật

 hỏi về đạo cao nhất, rồi liền bỏ đất nước an vui, cung điện, bề tôi, cung nữ,

 cạo bỏ râu tóc, mặc pháp phục (áo của người xuất gia). Hoặc thấy Bồ-tát

 làm tỳ-kheo, ở một mình nơi vắng lặng, ưa tụng đọc kinh điển.

 Lại thấy Bồ-tát dũng mãnh tinh tấn (siêng năng tu tập không lười biếng), vào núi sâu

 suy ngẫm về Phật đạo. Lại thấy người lìa bỏ dục vọng, thường ở nơi vắng vẻ,

 tu sâu thiền định (lắng tâm, gom ý vào một điểm cho tâm yên lặng), được năm thần thông (năm năng lực siêu phàm: thấy xa, nghe xa, biết tâm người khác, biết các đời trước, biến hóa và đi lại tự do).

 Lại thấy Bồ-tát ngồi thiền yên ổn, chắp tay, dùng nghìn vạn bài kệ ngợi khen các bậc Pháp vương (vua của Pháp, tức Phật).

 Lại thấy Bồ-tát trí sâu chí vững, có thể thưa hỏi chư Phật,

 nghe rồi đều thụ trì (nhận lấy và giữ gìn không quên). Lại thấy Phật tử đầy đủ định và tuệ,

 dùng vô số thí dụ vì chúng mà giảng pháp, vui vẻ nói pháp,

 giáo hóa các Bồ-tát, phá tan binh chúng của ma (kẻ phá hoại, gây chướng ngại cho việc tu hành), và đánh trống pháp (ví lời giảng pháp vang xa như tiếng trống trận).

 Lại thấy Bồ-tát lặng lẽ im yên, được trời rồng cung kính

 mà không lấy đó làm mừng. Lại thấy Bồ-tát ở trong rừng phóng ánh sáng,

 cứu khổ cho chúng sinh địa ngục, khiến họ vào Phật đạo. Lại thấy Phật tử

 chưa từng ngủ, kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh táo) trong rừng, siêng năng cầu Phật đạo.

 Lại thấy người giữ đủ giới (những điều răn cấm người tu phải giữ), oai nghi (cử chỉ đi, đứng, nằm, ngồi đúng phép tắc) không thiếu sót, trong sạch như ngọc báu,

 để cầu Phật đạo. Lại thấy Phật tử đứng vững trong sức nhẫn nhục,

 bị kẻ tăng thượng mạn (người chưa chứng đắc mà tự cho mình đã chứng, sinh lòng kiêu căng) chửi rủa đánh đập, đều nhẫn chịu được cả,

 để cầu Phật đạo. Lại thấy Bồ-tát lìa bỏ các trò đùa cợt

 và bạn bè ngu si, gần gũi người trí, một lòng trừ bỏ tâm tán loạn,

 thu nhiếp tâm niệm nơi núi rừng suốt nghìn vạn ức năm, để cầu Phật đạo.

 Hoặc thấy Bồ-tát đem món ngon, đồ ăn thức uống, trăm thứ thuốc thang

 dâng lên Phật và Tăng (đoàn thể những người xuất gia). Áo quý thượng hạng giá trị nghìn vạn,

 hoặc áo vô giá, dâng lên Phật và Tăng. Nghìn vạn ức loại

 nhà quý bằng gỗ chiên-đàn, các thứ đồ nằm tốt đẹp, dâng lên Phật và Tăng.

 Vườn rừng trong sạch, hoa quả tốt tươi, suối chảy, ao tắm,

 dâng lên Phật và Tăng. Những việc bố thí như thế, đủ thứ vi diệu (?),

 vui mừng không chán, để cầu đạo cao nhất. Hoặc có Bồ-tát

 nói pháp tịch diệt (pháp vắng lặng, dứt sạch phiền não), bằng đủ cách dạy bảo vô số chúng sinh.

 Hoặc thấy Bồ-tát quán xét pháp tính (bản tính chân thật của mọi sự vật) không có hai tướng,

 giống như hư không. Lại thấy Phật tử tâm không bám chấp vào đâu,

 dùng trí tuệ nhiệm mầu ấy cầu đạo cao nhất. Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi!

 Lại có Bồ-tát, sau khi Phật diệt độ (qua đời, nhập Niết-bàn), cúng dường xá-lợi.

 Lại thấy Phật tử xây các tháp miếu nhiều vô số như cát sông Hằng,

 trang hoàng khắp cõi nước. Tháp báu cao đẹp, cao năm nghìn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần dài khoảng vài chục dặm),

 bề ngang và bề dọc đều bằng nhau, hai nghìn do-tuần. Mỗi một tháp miếu

 đều có nghìn lá cờ phướn, màn kết bằng chuỗi ngọc, chuông báu ngân vang hòa nhau.

 Các vị trời, rồng, thần, người và loài chẳng phải người đem hương, hoa, âm nhạc

 thường xuyên cúng dường. Thưa ngài Văn-thù-sư-lợi! Các vị Phật tử

 vì cúng dường xá-lợi mà trang hoàng tháp miếu, nên cõi nước tự nhiên

 đẹp đẽ khác thường, như cây chúa ở cõi trời đang lúc hoa nở rộ.

 Phật phóng một luồng sáng, tôi và chúng hội thấy cõi nước ấy

 đủ thứ đặc biệt mầu nhiệm. Sức thần và trí tuệ của chư Phật thật hiếm có,

 phóng một luồng sáng trong sạch chiếu vô lượng cõi nước. Chúng tôi thấy điều này

 được điều chưa từng có. Thưa Phật tử Văn-thù! Xin ngài giải quyết mối nghi của mọi người.

 Bốn chúng vui mừng ngưỡng mộ, đang trông vào ngài và tôi. Thế Tôn vì sao

 phóng ánh sáng này? Xin Phật tử kịp trả lời, giải nghi cho mọi người được vui.

 Phóng ánh sáng này là để đem lại lợi ích gì? Có phải Phật ngồi nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi thành đạo dưới cội cây bồ-đề)

 đã chứng được pháp mầu, nay muốn nói ra chăng? Hay là sẽ thụ ký (báo trước cho đệ tử rằng sau này sẽ thành Phật)?

 Phật chỉ bày các cõi Phật được nhiều thứ báu trang hoàng sạch đẹp, và cho thấy các đức Phật,

 đây chẳng phải là duyên nhỏ. Ngài Văn-thù nên biết, bốn chúng cùng rồng và thần

 đều đang trông ngóng ngài, xem ngài sẽ nói điều gì."

 Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi nói với Bồ-tát ma-ha-tát Di-lặc cùng các bậc đại sĩ (người có tâm lớn, tức Bồ-tát) và các thiện nam tử (người nam có lòng lành tin Phật): "Theo tôi suy nghĩ, nay đức Phật Thế Tôn muốn nói đại pháp, tuôn mưa đại pháp (ví giáo pháp thấm nhuần chúng sinh như mưa thấm cây cỏ), thổi tù và đại pháp (tù và bằng vỏ ốc; ví lời pháp vang xa đánh thức mọi người), đánh trống đại pháp, diễn bày nghĩa đại pháp. Thưa các thiện nam tử! Ở chỗ các đức Phật quá khứ, tôi từng thấy điềm lành này: các ngài phóng ánh sáng ấy xong thì liền nói đại pháp. Vì vậy nên biết, nay Phật hiện ánh sáng cũng như vậy, là vì muốn cho chúng sinh đều được nghe biết thứ pháp mà hết thảy thế gian khó tin, cho nên hiện điềm lành này.

 "Thưa các thiện nam tử! Về quá khứ, cách đây vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp (a-tăng-kỳ: con số nhiều không thể đếm được; kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) không thể nghĩ bàn, khi ấy có một đức Phật hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh Như Lai (bậc từ cõi chân thật mà đến), Ứng Cúng (bậc đáng được trời người cúng dường), Chính Biến Tri (bậc hiểu biết đúng đắn và khắp cùng mọi điều), Minh Hạnh Túc (bậc đầy đủ cả trí tuệ lẫn đức hạnh), Thiện Thệ (bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát), Thế Gian Giải (bậc hiểu thấu thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (bậc khéo điều phục, dẫn dắt chúng sinh), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ hoàn toàn), Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính).

 Ngài diễn nói chính pháp, phần đầu tốt, phần giữa tốt, phần cuối tốt. Nghĩa lý sâu xa, lời lẽ khéo léo, thuần một không xen tạp, đầy đủ tướng phạm hạnh (hạnh tu hành trong sạch) trong trắng. Ngài vì người cầu Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, tu để thành A-la-hán) mà nói pháp Tứ đế (bốn chân lý: sự khổ, nguyên nhân của khổ, sự dứt khổ và con đường dứt khổ) cho phù hợp, giúp họ vượt qua sinh, già, bệnh, chết, rốt ráo đến Niết-bàn. Ngài vì người cầu Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ không cần thầy, còn gọi là Duyên giác) mà nói pháp Mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sinh tử, từ sự mê muội ban đầu cho đến già chết) cho phù hợp. Ngài vì các Bồ-tát mà nói sáu ba-la-mật (sáu hạnh đưa người sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định và trí tuệ) cho phù hợp, khiến họ đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thành tựu Nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ hết thảy mọi sự vật đến từng chi tiết, tức trí tuệ của Phật).

 "Kế đó lại có đức Phật cũng tên là Nhật Nguyệt Đăng Minh, kế đó nữa lại có đức Phật cũng tên là Nhật Nguyệt Đăng Minh. Như thế có hai vạn đức Phật đều cùng một tên, hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh, lại cùng một họ là họ Pha-la-đọa. Di-lặc nên biết, đức Phật đầu và đức Phật sau đều cùng một tên là Nhật Nguyệt Đăng Minh, đầy đủ mười danh hiệu. Pháp các ngài nói đều tốt ở phần đầu, phần giữa và phần cuối.

 Đức Phật sau cùng, khi chưa xuất gia, có tám vương tử: người thứ nhất tên Hữu Ý, thứ hai tên Thiện Ý, thứ ba tên Vô Lượng Ý, thứ tư tên Bảo Ý, thứ năm tên Tăng Ý, thứ sáu tên Trừ Nghi Ý, thứ bảy tên Hướng Ý, thứ tám tên Pháp Ý. Tám vương tử này oai đức tự tại, mỗi người cai quản bốn thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức cả một thế giới). Các vương tử nghe tin cha đã xuất gia và đạt được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, đều bỏ ngôi vua mà theo xuất gia, phát tâm Đại thừa, thường tu phạm hạnh. Ai cũng làm pháp sư (người giảng giải, truyền dạy giáo pháp), và đã gieo trồng các gốc lành ở chỗ nghìn vạn đức Phật.

 "Lúc ấy Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh nói kinh Đại thừa tên là Vô Lượng Nghĩa, là pháp dạy cho Bồ-tát, được Phật hộ niệm. Nói kinh ấy xong, ngay giữa đại chúng ngài ngồi kiết già, nhập vào tam-muội Vô Lượng Nghĩa Xứ, thân và tâm đều không động. Bấy giờ trời mưa xuống hoa mạn-đà-la, hoa ma-ha mạn-đà-la, hoa mạn-thù-sa, hoa ma-ha mạn-thù-sa, rải lên Phật và các đại chúng. Khắp các cõi Phật đều chấn động theo sáu cách. Lúc ấy trong hội có tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và loài chẳng phải người, cùng các vua nhỏ, các vị Chuyển Luân Thánh Vương… Các đại chúng ấy được thấy điều chưa từng có, vui mừng chắp tay, một lòng nhìn Phật.

 "Lúc ấy đức Như Lai phóng ánh sáng từ tướng lông trắng giữa hai mày, chiếu khắp một vạn tám nghìn cõi Phật ở phương đông, không chỗ nào không tới, giống như các cõi Phật mà nay chúng ta đang thấy. Di-lặc nên biết, khi ấy trong hội có hai mươi ức Bồ-tát ưa muốn nghe pháp. Các Bồ-tát ấy thấy ánh sáng này chiếu khắp các cõi Phật, được điều chưa từng có, nên muốn biết ánh sáng này do nhân duyên gì.

 Khi ấy có một vị Bồ-tát tên là Diệu Quang, có tám trăm đệ tử. Lúc ấy Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh ra khỏi tam-muội, nhân Bồ-tát Diệu Quang mà nói kinh Đại thừa tên là Diệu Pháp Liên Hoa, là pháp dạy cho Bồ-tát, được Phật hộ niệm. Suốt sáu mươi tiểu kiếp (tiểu kiếp: một đơn vị thời gian cực kỳ dài) ngài không rời chỗ ngồi. Những người nghe trong hội cũng ngồi yên một chỗ, sáu mươi tiểu kiếp thân và tâm đều không động, lắng nghe Phật nói mà tưởng như chỉ trong khoảng một bữa ăn. Lúc ấy trong chúng không có một người nào, dù thân hay tâm, sinh ra lười biếng mỏi mệt.

 "Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh trong sáu mươi tiểu kiếp nói kinh ấy xong, liền ở giữa chúng Phạm thiên, ma (ma vương, kẻ phá hoại việc tu hành), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (tầng lớp tu sĩ, tư tế trong xã hội Ấn Độ xưa) cùng trời, người và a-tu-la mà tuyên bố: 'Đêm nay, vào lúc nửa đêm, Như Lai sẽ nhập Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác, tức Phật qua đời).'

 Khi ấy có một vị Bồ-tát tên là Đức Tạng, Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh liền thụ ký cho vị ấy. Ngài bảo các tỳ-kheo: 'Bồ-tát Đức Tạng này kế tiếp sẽ thành Phật, hiệu là Tịnh Thân Đa-đà-a-già-độ, A-la-ha, Tam-miệu-tam-Phật-đà (ba từ phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là Như Lai, Ứng Cúng, Chính Biến Tri).' Phật thụ ký xong thì vào lúc nửa đêm nhập Vô dư Niết-bàn.

 Sau khi Phật diệt độ, Bồ-tát Diệu Quang giữ gìn kinh Diệu Pháp Liên Hoa, suốt tám mươi tiểu kiếp diễn nói cho mọi người. Tám người con của Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh đều thờ Diệu Quang làm thầy. Diệu Quang giáo hóa khiến họ vững chắc trên con đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Các vương tử ấy, sau khi cúng dường vô lượng trăm nghìn vạn ức đức Phật, đều thành Phật đạo. Người thành Phật sau cùng tên là Nhiên Đăng.

 Trong tám trăm đệ tử có một người hiệu là Cầu Danh. Người ấy tham đắm lợi lộc và sự cúng dường, tuy có đọc tụng nhiều kinh nhưng không thông thuộc, phần nhiều quên mất, cho nên hiệu là Cầu Danh (nghĩa là kẻ cầu danh tiếng). Người ấy cũng nhờ nhân duyên đã gieo trồng các thiện căn (gốc rễ điều lành) nên được gặp vô lượng trăm nghìn vạn ức đức Phật, được cúng dường, cung kính, tôn trọng và ngợi khen các ngài.

 Di-lặc nên biết, Bồ-tát Diệu Quang thuở ấy há phải là người nào khác? Chính là thân tôi đây. Còn Bồ-tát Cầu Danh chính là thân ngài. Nay thấy điềm lành này không khác gì thuở xưa, vì vậy tôi suy nghĩ rằng: 'Hôm nay Như Lai sẽ nói kinh Đại thừa tên là Diệu Pháp Liên Hoa, là pháp dạy cho Bồ-tát, được Phật hộ niệm.'"

 Lúc ấy Văn-thù-sư-lợi ở giữa đại chúng, muốn nói lại nghĩa ấy một lần nữa, bèn nói kệ rằng:

 "Tôi nhớ đời quá khứ, cách đây vô lượng vô số kiếp,

 có một đức Phật là bậc tôn quý trong loài người, hiệu là Nhật Nguyệt Đăng Minh.

 Đức Thế Tôn diễn nói pháp, cứu độ vô lượng chúng sinh,

 khiến vô số ức Bồ-tát vào được trí tuệ của Phật.

 Khi Phật chưa xuất gia, ngài sinh ra tám vương tử.

 Thấy bậc Đại Thánh xuất gia, họ cũng theo tu phạm hạnh.

 Bấy giờ Phật nói pháp Đại thừa, kinh tên là Vô Lượng Nghĩa,

 ở giữa các đại chúng mà phân giải rộng rãi.

 Phật nói kinh ấy xong, liền ngay trên pháp tòa (chỗ ngồi để giảng pháp)

 ngồi kiết già nhập tam-muội, gọi là Vô Lượng Nghĩa Xứ.

 Trời mưa xuống hoa mạn-đà, trống trời tự nhiên vang lên,

 các vị trời, rồng, quỷ thần cúng dường bậc tôn quý trong loài người.

 Hết thảy các cõi Phật ngay lúc ấy chấn động mạnh,

 Phật phóng ánh sáng giữa mày, hiện ra các việc hiếm có.

 Ánh sáng ấy chiếu sang phương đông, một vạn tám nghìn cõi Phật,

 chỉ cho hết thảy chúng sinh thấy nơi chịu quả báo của nghiệp trong sinh tử.

 Lại thấy các cõi Phật được trang hoàng bằng nhiều thứ báu,

 mang màu lưu ly (ngọc xanh biếc), màu pha lê, ấy là do ánh sáng Phật chiếu.

 Lại thấy các vị trời, người, rồng, thần, chúng dạ-xoa,

 càn-thát-bà, khẩn-na-la, mỗi loài đều cúng dường đức Phật của cõi mình.

 Lại thấy các đức Như Lai tự nhiên thành Phật đạo,

 thân màu như núi vàng, đoan nghiêm, rất vi diệu,

 như trong khối lưu ly trong suốt hiện ra pho tượng vàng thật.

 Thế Tôn ở giữa đại chúng diễn giảng nghĩa pháp sâu xa.

 Ở mỗi một cõi Phật, chúng Thanh văn nhiều vô số;

 nhờ ánh sáng Phật chiếu, đều thấy được đại chúng ở đó.

 Hoặc có các tỳ-kheo ở trong núi rừng

 tinh tấn giữ giới trong sạch, như người giữ gìn viên ngọc sáng.

 Lại thấy các Bồ-tát làm các hạnh bố thí, nhẫn nhục…,

 số nhiều như cát sông Hằng, ấy là do ánh sáng Phật chiếu.

 Lại thấy các Bồ-tát vào sâu trong các thiền định,

 thân tâm lặng yên không động, để cầu đạo cao nhất.

 Lại thấy các Bồ-tát biết tướng tịch diệt của các pháp,

 mỗi vị ở cõi nước của mình nói pháp, cầu Phật đạo.

 Bấy giờ bốn bộ chúng thấy Phật Nhật Nguyệt Đăng Minh

 hiện sức thần thông lớn, lòng ai cũng vui mừng,

 người này hỏi người kia: 'Việc này do nhân duyên gì?'

 Đấng được trời người tôn thờ vừa từ tam-muội đứng dậy,

 khen Bồ-tát Diệu Quang rằng: 'Ngươi là con mắt của thế gian,

 được hết thảy mọi người quy về tin tưởng, có thể vâng giữ kho tàng giáo pháp.

 Pháp như ta đã nói, chỉ có ngươi chứng biết được.'

 Đức Thế Tôn khen ngợi xong, khiến Diệu Quang vui mừng,

 rồi nói kinh Pháp Hoa này suốt sáu mươi tiểu kiếp,

 không rời khỏi chỗ ngồi. Pháp cao diệu mà ngài nói ra,

 pháp sư Diệu Quang đều thụ trì được hết.

 Phật nói kinh Pháp Hoa, khiến đại chúng vui mừng rồi,

 liền ngay trong ngày ấy bảo chúng trời và người:

 'Nghĩa thật tướng của các pháp (bộ mặt chân thật của mọi sự vật), ta đã vì các ngươi mà nói rồi.

 Nay ta, vào lúc nửa đêm, sẽ nhập Niết-bàn.

 Các ngươi hãy một lòng tinh tấn, phải lìa bỏ sự buông lung,

 chư Phật rất khó gặp, phải ức kiếp mới gặp được một lần.'

 Các đệ tử của Thế Tôn nghe Phật sắp nhập Niết-bàn,

 ai nấy ôm lòng buồn khổ: sao Phật diệt độ nhanh đến thế!

 Bậc Thánh chủ, vua của Pháp, an ủi vô lượng đại chúng:

 'Khi ta diệt độ, các ngươi chớ lo sợ.

 Bồ-tát Đức Tạng này, đối với thật tướng vô lậu (không còn phiền não rò rỉ),

 tâm đã thông suốt. Kế tiếp ta, vị ấy sẽ thành Phật,

 hiệu là Tịnh Thân, cũng sẽ cứu độ vô lượng chúng sinh.'

 Ngay đêm ấy Phật diệt độ, như củi hết thì lửa tắt.

 Người ta chia xá-lợi ra các nơi, dựng lên vô lượng ngôi tháp.

 Các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, số nhiều như cát sông Hằng,

 lại càng thêm tinh tấn để cầu đạo cao nhất.

 Pháp sư Diệu Quang ấy vâng giữ kho tàng pháp của Phật,

 trong tám mươi tiểu kiếp truyền bá rộng rãi kinh Pháp Hoa.

 Tám vương tử kia được Diệu Quang mở mang giáo hóa,

 vững chắc trên con đường đạo cao nhất, sẽ được gặp vô số đức Phật.

 Cúng dường chư Phật xong, họ thuận theo mà thực hành đạo lớn,

 lần lượt nối nhau thành Phật, rồi chuyển tiếp thụ ký cho nhau.

 Vị Trời trong các trời (tôn hiệu của Phật, bậc cao nhất trong các bậc cao quý) sau cùng hiệu là Phật Nhiên Đăng,

 là thầy dẫn đường của các bậc tiên (những người tu hành), cứu độ vô lượng chúng sinh.

 Pháp sư Diệu Quang ấy thuở đó có một người đệ tử,

 lòng thường lười biếng, tham đắm danh lợi,

 cầu danh lợi không biết chán, hay lui tới nhà các dòng họ quyền quý,

 bỏ bê những điều đã học tụng, quên mất, không thông thuộc.

 Vì nhân duyên ấy nên gọi người ấy là Cầu Danh.

 Người ấy cũng làm nhiều nghiệp lành, được thấy vô số đức Phật,

 cúng dường các đức Phật, thuận theo mà thực hành đạo lớn,

 đầy đủ sáu ba-la-mật, nay được gặp Thích Sư Tử (tức Phật Thích-ca, bậc sư tử của dòng họ Thích).

 Về sau người ấy sẽ thành Phật, hiệu là Di-lặc,

 cứu độ rộng khắp các chúng sinh, số nhiều không lường được.

 Sau khi đức Phật kia diệt độ, kẻ lười biếng ấy chính là ngài;

 còn pháp sư Diệu Quang thì nay chính là thân tôi.

 Tôi thấy Phật Đăng Minh thuở xưa có điềm ánh sáng như thế,

 do đó biết rằng nay Phật muốn nói kinh Pháp Hoa.

 Tướng hôm nay giống như điềm thuở xưa, đó là phương tiện (cách khéo léo dẫn dắt chúng sinh) của chư Phật.

 Nay Phật phóng ánh sáng là để giúp mở bày nghĩa thật tướng. Mọi người nay nên biết, hãy chắp tay một lòng chờ đợi.

 Phật sẽ tuôn mưa pháp, làm thỏa đầy cho những người cầu đạo.

 Những người cầu ba thừa (ba cỗ xe: Thanh văn, Duyên giác và Bồ-tát), nếu ai còn nghi ngờ hay hối tiếc,

 Phật sẽ vì họ mà trừ dứt, khiến hết sạch không còn sót lại."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video