Thiên 2 — Phẩm 2: Phương tiện

 Kinh Diệu Pháp Liên Hoa (kinh "Hoa Sen Pháp Mầu", một bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa), phẩm Phương Tiện thứ hai (phẩm: chương của kinh; phương tiện: những cách khéo léo, linh hoạt mà Phật dùng để dẫn dắt người nghe tùy theo khả năng của họ).

 Lúc ấy, Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) từ trong tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú hoàn toàn, không tán loạn) thong thả đứng dậy, bảo Xá-lợi-phất (một trong các đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ bậc nhất): "Trí tuệ của các đức Phật rất sâu, không thể đo lường. Cửa ngõ đi vào trí tuệ ấy khó hiểu, khó vào. Tất cả hàng Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ nhắm tới giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi-phật (người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, thường tu một mình, không giảng dạy cho người khác) đều không thể biết được.

 Vì sao vậy? Vì Phật từng gần gũi, theo học trăm nghìn vạn ức vô số đức Phật, thực hành trọn vẹn vô lượng (nhiều không thể đo đếm) đạo pháp (các phép tu dẫn đến giác ngộ) của các đức Phật, dũng mãnh tinh tấn (siêng năng không ngừng nghỉ trên đường tu), tiếng tăm vang khắp nơi, thành tựu pháp rất sâu xưa nay chưa từng có. Phật tùy theo điều thích hợp mà giảng nói, nên ý nghĩa khó hiểu.

 Này Xá-lợi-phất! Từ khi ta thành Phật đến nay, ta đã dùng đủ loại nhân duyên (ở đây: những câu chuyện kể về nguyên do, hoàn cảnh của sự việc), đủ loại thí dụ, rộng rãi giảng giải lời dạy, dùng vô số phương tiện để dẫn dắt chúng sinh (mọi loài có sự sống, có tâm thức), khiến họ lìa bỏ mọi sự bám chấp. Vì sao vậy? Vì Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc đã đến từ chân lý, đạt đến chân lý) đã đầy đủ trọn vẹn cả phương tiện lẫn tri kiến ba-la-mật (tri kiến: sự hiểu biết và thấy biết; ba-la-mật: sự viên mãn, hoàn hảo, đưa người sang bờ giác ngộ).

 Này Xá-lợi-phất! Tri kiến của Như Lai rộng lớn, sâu xa, không thể đo lường, không gì ngăn ngại. Các lực (mười trí lực, tức mười năng lực hiểu biết đặc biệt của Phật), vô sở úy (bốn điều không sợ hãi, tức sự tự tin tuyệt đối khi giảng pháp), thiền định (trạng thái tâm lắng yên, tập trung sâu), giải thoát (sự thoát khỏi mọi ràng buộc của phiền não) và tam-muội của Như Lai đều đi sâu vào chỗ không bờ bến, thành tựu mọi pháp chưa từng có.

 Này Xá-lợi-phất! Như Lai có thể phân biệt mọi lẽ, khéo léo giảng nói các pháp (pháp: giáo lý Phật dạy; cũng chỉ mọi sự vật, hiện tượng), lời lẽ dịu dàng, làm vui lòng mọi người. Này Xá-lợi-phất! Nói tóm lại cho gọn, vô lượng vô biên pháp chưa từng có, Phật đều đã thành tựu cả.

 "Thôi, Xá-lợi-phất! Không cần nói thêm nữa. Vì sao vậy? Vì pháp mà Phật thành tựu là pháp bậc nhất, hiếm có, khó hiểu. Chỉ có Phật với Phật mới có thể thấu suốt tận cùng thực tướng (bộ mặt chân thật, bản chất đích thực) của các pháp. Đó là: các pháp có tướng (hình dạng bề ngoài) như thế, tính (bản chất bên trong) như thế, thể (thực thể, cái làm chủ) như thế, lực (năng lực tiềm tàng) như thế, tác (hoạt động, tác dụng) như thế, nhân (nguyên nhân trực tiếp) như thế, duyên (điều kiện phụ trợ) như thế, quả (kết quả trực tiếp) như thế, báo (kết quả về sau, sự đền đáp) như thế, và bản mạt cứu cánh đẳng (từ gốc đến ngọn, tức từ tướng cho đến báo, rốt ráo đều bình đẳng như nhau) như thế."

 Lúc ấy Thế Tôn muốn nói lại ý này, bèn nói kệ (bài thơ, lời tụng theo thể văn vần trong kinh Phật) rằng:

 "Bậc Hùng mạnh của thế gian (chỉ Phật) không thể đo lường, chư thiên (các vị thần ở các cõi trời) và người đời,

 tất cả các loài chúng sinh, không ai có thể biết được Phật.

 Các lực, vô sở úy, giải thoát và các tam-muội của Phật,

 cùng những pháp khác của Phật, không ai có thể đo lường được.

 Xưa kia ta theo vô số đức Phật, thực hành đầy đủ các đạo,

 pháp rất sâu và vi diệu (tinh tế, mầu nhiệm), khó thấy, khó hiểu được.

 Trong vô lượng ức kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài theo quan niệm Ấn Độ), thực hành các đạo ấy xong,

 tại đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo, giác ngộ) đạt được kết quả, ta đã biết và thấy trọn vẹn.

 Quả báo lớn lao như thế, ý nghĩa của đủ loại tính và tướng,

 chỉ ta cùng các đức Phật mười phương (khắp mọi hướng: bốn phương, bốn hướng giữa, phía trên và phía dưới) mới biết được việc ấy.

 Pháp này không thể chỉ bày ra được, mọi dấu vết của lời nói đều lặng mất (tức vượt ngoài lời nói),

 các loài chúng sinh khác, không ai có thể hiểu được,

 trừ các hàng Bồ-tát (người tu hạnh cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh) có sức tin vững chắc.

 Các hàng đệ tử của Phật, từng cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự để tỏ lòng tôn kính) các đức Phật,

 mọi lậu (phiền não khiến tâm rò rỉ, trôi mãi trong vòng sinh tử) đã dứt hết, đang ở thân sau cùng (thân cuối cùng, không còn tái sinh nữa),

 những người như thế, sức họ cũng không kham nổi.

 Giả sử khắp thế gian đầy những người như Xá-lợi-phất,

 dốc hết suy nghĩ cùng nhau đo lường, cũng không thể đo được trí Phật.

 Giả sử khắp mười phương đầy những người như Xá-lợi-phất,

 cùng các đệ tử khác, cũng đầy khắp các cõi nước mười phương,

 dốc hết suy nghĩ cùng nhau đo lường, cũng vẫn không thể biết.

 Các Bích-chi-phật trí tuệ sắc bén, không còn lậu, ở thân sau cùng,

 cũng đầy khắp các cõi mười phương, số nhiều như rừng tre,

 những vị ấy cùng chung một lòng, trong vô lượng ức kiếp,

 muốn suy nghĩ về trí tuệ chân thật của Phật, cũng không biết được một phần nhỏ.

 Các Bồ-tát mới phát tâm (mới khởi chí nguyện cầu thành Phật), đã cúng dường vô số đức Phật,

 thông suốt các ý nghĩa, lại khéo giảng nói pháp,

 nhiều như lúa, gai, tre, lau, đầy khắp các cõi nước mười phương,

 một lòng dùng trí tuệ mầu nhiệm, trải qua số kiếp nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng ví cho số lượng nhiều không đếm xuể),

 tất cả cùng nhau suy lường, cũng không thể biết được trí Phật.

 Các Bồ-tát bất thoái (đã vững chắc, không còn lùi bước trên đường tu), số nhiều như cát sông Hằng,

 một lòng cùng nhau suy nghĩ tìm cầu, cũng vẫn không thể biết.

 Lại bảo Xá-lợi-phất: 'Pháp vô lậu (không còn phiền não), không thể nghĩ bàn,

 rất sâu và vi diệu, nay ta đã đạt được trọn vẹn,

 chỉ ta biết được tướng ấy, các đức Phật mười phương cũng vậy.

 Xá-lợi-phất nên biết, lời các đức Phật không khác nhau,

 đối với pháp Phật đã nói, nên sinh sức tin lớn.

 Pháp của Thế Tôn, sau một thời gian lâu, nhất định sẽ nói điều chân thật.'

 Bảo các hàng Thanh văn, và những người cầu Duyên giác thừa (thừa: cỗ xe, ví cho con đường tu chở người đến quả vị; Duyên giác thừa: con đường tu của Bích-chi-phật, tức người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên):

 'Ta khiến các ngươi thoát khỏi sự trói buộc của khổ, đạt được Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử).'

 Phật dùng sức phương tiện, chỉ bày giáo pháp ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn thừa, Duyên giác thừa và Bồ-tát thừa),

 chúng sinh chỗ nào cũng bám chấp, Phật dẫn dắt họ, khiến họ thoát ra."

 Lúc ấy trong đại chúng có các vị Thanh văn đã dứt hết lậu, là các A-la-hán (bậc đã diệt sạch phiền não, đạt quả vị cao nhất của Thanh văn), gồm A-nhã Kiều-trần-như (một trong năm vị đệ tử đầu tiên của Phật) cùng một nghìn hai trăm người, và các tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đủ giới), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đủ giới), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tại gia theo Phật), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia theo Phật) đã phát tâm cầu quả Thanh văn, Bích-chi-phật. Ai nấy đều nghĩ thế này: "Nay vì sao Thế Tôn ân cần khen ngợi phương tiện mà nói rằng: 'Pháp mà Phật đạt được rất sâu, khó hiểu; những gì Phật nói, ý nghĩa khó biết; tất cả hàng Thanh văn, Bích-chi-phật đều không theo kịp.' Phật đã nói một nghĩa giải thoát, chúng ta cũng đã đạt được pháp ấy mà đến Niết-bàn, thế mà nay lại không biết nghĩa này hướng về đâu."

 Lúc ấy Xá-lợi-phất biết trong lòng bốn chúng (bốn hàng đệ tử của Phật: tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di) đang nghi ngờ, chính mình cũng chưa hiểu, bèn bạch (thưa) Phật rằng: "Thưa Thế Tôn! Vì nhân gì, duyên gì mà Ngài ân cần khen ngợi pháp phương tiện bậc nhất, rất sâu, vi diệu, khó hiểu của các đức Phật? Từ xưa đến nay con chưa từng nghe Phật nói như vậy; nay bốn chúng đều có nghi. Cúi xin Thế Tôn giảng rõ việc này. Vì sao Thế Tôn ân cần khen ngợi pháp rất sâu, vi diệu, khó hiểu?"

 Lúc ấy Xá-lợi-phất muốn nói lại ý này, bèn nói kệ rằng:

 "Bậc Đại Thánh Tôn như mặt trời trí tuệ, lâu lắm mới nói pháp này,

 tự nói rằng mình đã đạt được những điều như thế: các lực, vô sở úy, tam-muội,

 thiền định, giải thoát v.v., những pháp không thể nghĩ bàn.

 Pháp đạt được tại đạo tràng, không ai có thể nêu câu hỏi;

 ý (của Phật) khó có thể lường được, cũng không ai có thể hỏi.

 Không ai hỏi mà Ngài tự nói, khen ngợi đạo mình đã thực hành,

 trí tuệ rất vi diệu, là điều các đức Phật đạt được.

 Các A-la-hán vô lậu, và những người cầu Niết-bàn,

 nay đều rơi vào lưới nghi: vì sao Phật nói điều này?

 Những người cầu Duyên giác, các tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni,

 chư thiên, rồng (loài rồng thần, một trong tám bộ thần hộ trì Phật pháp), quỷ thần, cùng càn-thát-bà (thần âm nhạc ở cõi trời, sống bằng mùi hương) v.v.,

 nhìn nhau mang lòng do dự, ngước trông bậc Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân; cũng hiểu là bậc đầy đủ cả phúc lẫn tuệ, tức Phật),

 việc này là thế nào, xin Phật giải nói cho.

 Trong các hàng Thanh văn, Phật nói con là bậc nhất.

 Nay đối với trí tuệ của chính mình, con còn nghi hoặc, chưa hiểu được:

 đây là pháp rốt ráo? Hay chỉ là con đường để thực hành?

 Những người con sinh ra từ miệng Phật (các đệ tử nhờ nghe lời Phật dạy mà được sinh vào đạo), chắp tay ngước trông chờ đợi,

 xin Ngài phát ra tiếng nói mầu nhiệm, nay đúng lúc mà nói đúng như thật.

 Chư thiên, rồng, thần v.v., số nhiều như cát sông Hằng,

 các Bồ-tát cầu thành Phật, số đông đến tám vạn,

 lại có các chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường) từ muôn ức nước kéo đến,

 chắp tay với lòng cung kính, muốn nghe đạo trọn vẹn."

 Lúc ấy Phật bảo Xá-lợi-phất: "Thôi, thôi! Không cần nói nữa. Nếu nói việc này, tất cả chư thiên và người trong thế gian đều sẽ kinh sợ, ngờ vực."

 Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Thưa Thế Tôn, cúi xin Ngài nói, cúi xin Ngài nói! Vì sao vậy? Trong hội này có vô số trăm nghìn vạn ức a-tăng-kỳ (con số cực lớn, không thể đếm được) chúng sinh đã từng gặp các đức Phật, các căn (năng lực tiếp nhận giáo pháp, như lòng tin, sự siêng năng, sự tỉnh thức, sự định tâm, trí tuệ) mạnh mẽ, sắc bén, trí tuệ sáng suốt, nghe Phật nói thì có thể kính tin."

 Lúc ấy Xá-lợi-phất muốn nói lại ý này, bèn nói kệ rằng:

 "Đấng Pháp vương (vua của các pháp, chỉ Phật) tôn quý không ai hơn, xin cứ nói, xin đừng lo ngại.

 Trong hội này, vô lượng đại chúng có người có thể kính tin."

 Phật lại ngăn Xá-lợi-phất: "Nếu nói việc này, tất cả trời, người, a-tu-la (loài thần hiếu chiến, có phúc báo gần như trời nhưng tâm hay sân hận, ganh ghét) trong thế gian đều sẽ kinh sợ, ngờ vực, các tỳ-kheo tăng thượng mạn (kiêu căng, tự cho mình đã đạt được điều thật ra chưa đạt) sẽ rơi xuống hố lớn (tức sa vào đường ác vì không tin mà chê bai pháp)."

 Lúc ấy Thế Tôn lại nói kệ:

 "Thôi, thôi, không cần nói, pháp của ta mầu nhiệm khó nghĩ bàn.

 Những kẻ tăng thượng mạn, nghe rồi ắt không kính tin."

 Lúc ấy Xá-lợi-phất lại bạch Phật: "Thưa Thế Tôn! Cúi xin Ngài nói, cúi xin Ngài nói! Nay trong hội này, những người như chúng con có đến trăm nghìn vạn ức, đời đời đã từng được Phật giáo hóa. Những người như thế ắt có thể kính tin, trong đêm dài (ví cho vòng sinh tử lâu dài) được yên ổn, được nhiều lợi ích."

 Lúc ấy Xá-lợi-phất muốn nói lại ý này, bèn nói kệ rằng:

 "Bậc Lưỡng Túc Tôn không ai hơn, xin nói pháp bậc nhất,

 con là con trưởng của Phật, xin rủ lòng phân biệt giảng nói.

 Vô lượng đại chúng trong hội này có thể kính tin pháp này,

 Phật đã từng đời đời giáo hóa những người như thế,

 tất cả đều một lòng chắp tay, muốn lắng nghe và tiếp nhận lời Phật.

 Chúng con một nghìn hai trăm người, cùng những người khác cầu thành Phật,

 xin vì đại chúng này, rủ lòng phân biệt giảng nói.

 Những người ấy nghe pháp này, sẽ sinh lòng vui mừng lớn."

 Lúc ấy Thế Tôn bảo Xá-lợi-phất: "Ngươi đã ân cần thỉnh cầu ba lần, sao ta lại không nói được. Nay ngươi hãy lắng nghe kỹ, khéo suy nghĩ, ta sẽ vì ngươi phân biệt giải nói." Khi Phật nói lời ấy, trong hội có năm nghìn người gồm tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di liền đứng dậy khỏi chỗ ngồi, lễ Phật rồi lui ra. Vì sao vậy? Vì bọn người này gốc tội sâu nặng lại tăng thượng mạn, chưa đạt mà bảo là đã đạt, chưa chứng (tự thân trải nghiệm và đạt được quả tu) mà bảo là đã chứng; vì có lỗi như thế nên họ không ở lại. Thế Tôn im lặng, không ngăn cản.

 Lúc ấy Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nay chúng hội này của ta không còn cành lá, chỉ toàn hạt chắc thật. Này Xá-lợi-phất! Những người tăng thượng mạn như thế, lui ra cũng tốt. Nay ngươi hãy khéo nghe, ta sẽ vì ngươi mà nói."

 Xá-lợi-phất thưa: "Dạ vâng, thưa Thế Tôn! Con rất mong muốn được nghe."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Pháp mầu nhiệm như thế, các đức Phật Như Lai lâu lâu mới nói, giống như hoa ưu-đàm-bát (loài hoa trong truyền thuyết, rất lâu mới nở một lần, ví cho điều cực kỳ hiếm có), lâu lắm mới hiện ra một lần. Này Xá-lợi-phất! Các ngươi nên tin lời Phật nói, lời ấy không hư dối. Này Xá-lợi-phất! Các đức Phật tùy theo điều thích hợp mà nói pháp, ý nghĩa khó hiểu. Vì sao vậy? Vì ta dùng vô số phương tiện, đủ loại nhân duyên, thí dụ, lời lẽ để giảng nói các pháp. Pháp này không phải dùng suy lường, phân biệt mà hiểu được; chỉ có các đức Phật mới biết được.

 Vì sao vậy? Vì các đức Phật Thế Tôn chỉ vì một nhân duyên là một việc lớn mà xuất hiện ở đời. Này Xá-lợi-phất! Thế nào gọi là các đức Phật Thế Tôn chỉ vì một nhân duyên là một việc lớn mà xuất hiện ở đời? Các đức Phật Thế Tôn vì muốn khiến chúng sinh mở ra tri kiến Phật (sự hiểu biết, thấy biết như Phật), được thanh tịnh (trong sạch, không còn phiền não), nên xuất hiện ở đời; vì muốn chỉ bày tri kiến Phật cho chúng sinh, nên xuất hiện ở đời; vì muốn khiến chúng sinh tỏ ngộ tri kiến Phật, nên xuất hiện ở đời; vì muốn khiến chúng sinh đi vào con đường tri kiến Phật, nên xuất hiện ở đời. Này Xá-lợi-phất! Đó là các đức Phật vì một nhân duyên là một việc lớn mà xuất hiện ở đời."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Các đức Phật Như Lai chỉ giáo hóa Bồ-tát; mọi việc làm thường chỉ vì một việc: chỉ đem tri kiến Phật chỉ bày cho chúng sinh tỏ ngộ. Này Xá-lợi-phất! Như Lai chỉ vì một Phật thừa (con đường duy nhất đưa mọi người đến thành Phật) mà nói pháp cho chúng sinh, không có thừa nào khác, dù là hai hay ba. Này Xá-lợi-phất! Pháp của tất cả các đức Phật mười phương cũng như vậy.

 "Này Xá-lợi-phất! Các đức Phật quá khứ dùng vô lượng vô số phương tiện, đủ loại nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà giảng nói các pháp cho chúng sinh; những pháp ấy đều vì một Phật thừa. Các chúng sinh ấy nghe pháp từ các đức Phật, rốt cuộc đều đạt được nhất thiết chủng trí (trí tuệ của Phật, biết rõ mọi mặt, mọi chủng loại của tất cả các pháp).

 "Này Xá-lợi-phất! Các đức Phật vị lai khi ra đời cũng dùng vô lượng vô số phương tiện, đủ loại nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà giảng nói các pháp cho chúng sinh; những pháp ấy đều vì một Phật thừa. Các chúng sinh ấy nghe pháp từ Phật, rốt cuộc đều đạt được nhất thiết chủng trí.

 "Này Xá-lợi-phất! Hiện nay, trong vô lượng trăm nghìn vạn ức cõi Phật (thế giới do một đức Phật giáo hóa) ở mười phương, các đức Phật Thế Tôn đem lại nhiều lợi ích, an vui cho chúng sinh; các đức Phật ấy cũng dùng vô lượng vô số phương tiện, đủ loại nhân duyên, thí dụ, lời lẽ mà giảng nói các pháp cho chúng sinh; những pháp ấy đều vì một Phật thừa. Các chúng sinh ấy nghe pháp từ Phật, rốt cuộc đều đạt được nhất thiết chủng trí.

 "Này Xá-lợi-phất! Các đức Phật ấy chỉ giáo hóa Bồ-tát, vì muốn đem tri kiến Phật chỉ bày cho chúng sinh, vì muốn đem tri kiến Phật làm cho chúng sinh tỏ ngộ, vì muốn khiến chúng sinh đi vào tri kiến Phật.

 "Này Xá-lợi-phất! Nay ta cũng như vậy: biết chúng sinh có đủ loại ham muốn, những điều tận đáy lòng họ bám chấp, nên theo bản tính của họ mà dùng đủ loại nhân duyên, thí dụ, lời lẽ và sức phương tiện để nói pháp cho họ. Này Xá-lợi-phất! Tất cả những điều ấy đều nhằm giúp họ đạt được một Phật thừa, đạt nhất thiết chủng trí.

 "Này Xá-lợi-phất! Trong các thế giới mười phương còn không có hai thừa, huống gì có ba. Này Xá-lợi-phất! Các đức Phật ra đời trong đời ác năm trược (năm thứ vẩn đục, ô nhiễm), đó là: kiếp trược (thời đại vẩn đục, đầy tai ương), phiền não trược (phiền não như tham lam, giận dữ, si mê hoành hành), chúng sinh trược (con người phẩm chất thấp kém, thân tâm yếu kém), kiến trược (tư tưởng, quan điểm sai lầm lan tràn), mệnh trược (tuổi thọ ngắn ngủi).

 Như vậy, này Xá-lợi-phất! Vào lúc thời kiếp vẩn đục rối loạn, chúng sinh nhơ bẩn nặng nề, keo kiệt, tham lam, ganh ghét, đố kỵ, thành tựu các gốc bất thiện (gốc rễ của điều ác), nên các đức Phật dùng sức phương tiện, từ một Phật thừa mà phân biệt nói thành ba. Này Xá-lợi-phất! Nếu đệ tử của ta tự cho mình là A-la-hán, là Bích-chi-phật, mà không nghe, không biết việc các đức Phật Như Lai chỉ giáo hóa Bồ-tát, thì người ấy không phải là đệ tử Phật, không phải A-la-hán, không phải Bích-chi-phật.

 "Lại nữa, này Xá-lợi-phất! Những tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni nào tự cho rằng mình đã đắc A-la-hán, đây là thân sau cùng, đã rốt ráo Niết-bàn, rồi không còn chí cầu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật), thì nên biết bọn ấy đều là người tăng thượng mạn. Vì sao vậy? Nếu có tỳ-kheo thật sự đắc A-la-hán mà không tin pháp này, thì không có lẽ ấy; trừ trường hợp sau khi Phật diệt độ (nhập Niết-bàn, tức qua đời), trước mắt không có Phật.

 Vì sao vậy? Vì sau khi Phật diệt độ, người thọ trì (tiếp nhận và giữ gìn), đọc tụng, hiểu nghĩa những kinh như thế này rất khó có. Nếu họ gặp được đức Phật khác, thì đối với pháp này sẽ hiểu rõ một cách quyết định. Này Xá-lợi-phất! Các ngươi nên một lòng tin hiểu, thọ trì lời Phật. Lời các đức Phật Như Lai không hư dối; không có thừa nào khác, chỉ có một Phật thừa."

 Lúc ấy Thế Tôn muốn nói lại ý này, bèn nói kệ rằng:

 "Tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni có người mang lòng tăng thượng mạn,

 ưu-bà-tắc thì ngã mạn (kiêu căng vì chấp có cái "ta"), ưu-bà-di thì không tin,

 bốn chúng như thế, số có năm nghìn người,

 không tự thấy lỗi mình, đối với giới (những điều răn cấm mà người tu phải giữ) có chỗ thiếu sót,

 lại che giấu, tiếc giữ vết nhơ của mình. Những kẻ trí nhỏ ấy đã ra khỏi,

 họ là trấu cám trong đại chúng, do uy đức (sức uy nghiêm và đức độ) của Phật nên họ bỏ đi,

 những người ấy ít phúc đức, không kham nhận được pháp này.

 Chúng hội này không còn cành lá, chỉ có toàn hạt chắc thật.

 Xá-lợi-phất hãy khéo nghe! Pháp mà các đức Phật đạt được,

 các Ngài dùng sức vô lượng phương tiện mà vì chúng sinh giảng nói.

 Những điều trong tâm chúng sinh nghĩ nhớ, các con đường họ thực hành,

 bao nhiêu tính ưa muốn, cùng nghiệp (hành động tạo tác bằng thân, miệng, ý, sẽ đưa đến quả báo) thiện ác đời trước,

 Phật biết hết những điều ấy rồi, dùng các nhân duyên, thí dụ,

 lời lẽ và sức phương tiện, khiến tất cả đều vui mừng.

 Hoặc nói tu-đa-la (phần kinh văn bằng văn xuôi), già-đà (bài kệ đứng riêng), bản sự (chuyện đời trước của các đệ tử), bản sinh (chuyện tiền thân của Phật), vị tằng hữu (chuyện những điều kỳ diệu chưa từng có), cũng nói nhân duyên (chuyện kể nguyên do Phật thuyết pháp), thí dụ, cùng kỳ-dạ (bài kệ lặp lại ý của đoạn văn xuôi trước đó), và kinh ưu-ba-đề-xá (phần luận giải, bàn rõ nghĩa lý).

 Kẻ căn tính chậm lụt ưa pháp nhỏ, tham đắm vào sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi nối tiếp không ngừng),

 dù gặp vô lượng đức Phật, cũng không thực hành đạo sâu mầu,

 bị muôn nỗi khổ làm phiền não rối loạn, vì họ ta nói Niết-bàn.

 Ta đặt ra phương tiện ấy, để khiến họ được vào tuệ Phật,

 chưa từng nói với các ngươi rằng các ngươi sẽ được thành Phật đạo (con đường dẫn đến quả vị Phật).

 Sở dĩ chưa từng nói, là vì chưa đến lúc nói,

 nay chính là lúc ấy, ta quyết định nói Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu cầu thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh).

 Chín bộ pháp ấy của ta, nói thuận theo chúng sinh,

 lấy việc đưa vào Đại thừa làm gốc, vì thế ta nói kinh này.

 Có những người con Phật tâm trong sạch, mềm mỏng, lại có căn tính lanh lợi,

 đã ở chỗ vô lượng đức Phật mà thực hành đạo sâu mầu.

 Vì những người con Phật ấy, ta nói kinh Đại thừa này,

 ta thụ ký (báo trước cho biết rằng người ấy sẽ thành Phật) cho những người như thế, đời sau sẽ thành Phật đạo,

 vì họ dùng tâm sâu xa nhớ nghĩ đến Phật, tu tập giữ gìn giới thanh tịnh.

 Những người ấy nghe mình sẽ thành Phật, niềm vui lớn tràn khắp thân,

 Phật biết tâm và hạnh của họ, nên vì họ nói Đại thừa.

 Thanh văn hay Bồ-tát, nghe pháp ta nói,

 dù chỉ một bài kệ, đều sẽ thành Phật, không còn nghi ngờ.

 Trong các cõi Phật mười phương, chỉ có pháp một thừa,

 không có hai, cũng không có ba, trừ khi Phật nói theo phương tiện.

 Phật chỉ dùng những tên gọi tạm để dẫn dắt chúng sinh,

 vì để nói trí tuệ Phật mà các đức Phật ra đời.

 Chỉ một việc này là thật, hai thừa kia không phải chân thật,

 trọn không dùng Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) để cứu độ (cứu giúp, đưa qua biển khổ) chúng sinh.

 Phật tự an trụ nơi Đại thừa, đúng như pháp mình đã đạt được,

 lấy sức của định và tuệ (thiền định và trí tuệ) làm trang nghiêm (tô điểm, làm cho tôn quý), dùng đó mà độ chúng sinh.

 Tự mình chứng được đạo cao tột, pháp bình đẳng của Đại thừa,

 nếu lại dùng Tiểu thừa để giáo hóa, dù chỉ một người,

 thì ta đã rơi vào keo kiệt, tham lam, việc ấy là không thể được.

 Nếu có người tin và quy y (nương về) Phật, thì Như Lai không lừa dối,

 cũng không có ý tham lam, ganh ghét, đã dứt mọi điều ác trong các pháp.

 Cho nên Phật ở khắp mười phương, riêng mình không có gì phải sợ.

 Ta lấy các tướng tốt (những nét đẹp đặc biệt trên thân Phật) trang nghiêm thân mình, ánh sáng chiếu khắp thế gian,

 được vô lượng đại chúng tôn kính, vì họ mà nói ấn thực tướng (dấu ấn xác chứng chân lý về bản chất thật của mọi pháp).

 Xá-lợi-phất nên biết, xưa kia ta lập thệ nguyện,

 muốn khiến tất cả mọi người đều được như ta, không khác.

 Như điều ta nguyện xưa kia, nay đã được đầy đủ,

 giáo hóa tất cả chúng sinh, đều khiến họ vào Phật đạo.

 Nếu ta gặp chúng sinh mà đều đem Phật đạo dạy hết cho họ,

 thì kẻ không có trí sẽ rối loạn, mê lầm không nhận lời dạy.

 Ta biết những chúng sinh này chưa từng tu gốc lành,

 bám chặt vào năm dục (năm thứ ham muốn do sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, cảm xúc chạm khơi lên), vì si mê và ái luyến mà sinh phiền não.

 Do nhân duyên của các ham muốn, họ rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ tức loài quỷ đói, và súc sinh),

 luân hồi (xoay vòng sinh tử mãi không dứt) trong sáu nẻo (trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), chịu đủ mọi khổ độc,

 thân hình nhỏ bé khi mới thọ thai, đời đời cứ thế lớn lên mãi (tức sinh rồi lại sinh không ngừng).

 Những người đức mỏng, phúc ít, bị muôn nỗi khổ bức bách,

 đi vào rừng rậm tà kiến (quan điểm sai lầm), như chấp là có, chấp là không v.v.

 Nương vào các kiến chấp ấy, đủ cả sáu mươi hai loại (sáu mươi hai quan điểm sai lầm của các học phái ngoài đạo Phật thời ấy),

 bám sâu vào pháp hư vọng, giữ chặt không chịu bỏ,

 ngã mạn tự cao, tự đắc, dua nịnh, quanh co, lòng không chân thật,

 trong nghìn vạn ức kiếp không nghe đến tên Phật,

 cũng không nghe chính pháp (giáo pháp chân chính), người như thế khó độ.

 Vì thế, Xá-lợi-phất! Ta vì họ mà đặt ra phương tiện,

 nói các con đường dứt khổ, chỉ bày cho họ Niết-bàn.

 Ta tuy nói Niết-bàn, nhưng đó cũng không phải là sự diệt chân thật,

 các pháp từ xưa đến nay, vốn thường tự mang tướng vắng lặng.

 Người con Phật thực hành đạo xong, đời sau sẽ được làm Phật,

 ta có sức phương tiện, nên mở bày pháp ba thừa.

 Tất cả các đức Thế Tôn đều nói đạo một thừa,

 nay đại chúng ở đây đều nên trừ bỏ nghi hoặc,

 lời các đức Phật không khác nhau, chỉ có một, không có hai thừa.

 Trong vô số kiếp quá khứ, vô lượng đức Phật đã diệt độ,

 có đến trăm nghìn vạn ức loại, số không thể đo lường.

 Các đức Thế Tôn như thế, dùng đủ loại nhân duyên, thí dụ,

 vô số sức phương tiện, để giảng nói tướng của các pháp.

 Các đức Thế Tôn ấy đều nói pháp một thừa,

 giáo hóa vô lượng chúng sinh, khiến họ vào Phật đạo.

 Lại các bậc Đại Thánh chủ biết tất cả thế gian,

 các loài trời, người và chúng sinh, điều tận đáy lòng họ mong muốn,

 nên lại dùng các phương tiện khác, giúp làm sáng tỏ đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng).

 Nếu có các loài chúng sinh gặp được các đức Phật quá khứ,

 hoặc nghe pháp, bố thí (đem của cải, sức lực, giáo pháp... giúp cho người), hoặc trì giới (giữ giới), nhẫn nhục (nhẫn chịu, không giận khi bị xúc phạm),

 tinh tấn, thiền định, trí tuệ v.v., tu đủ cách để có phúc và tuệ,

 những người như thế đều đã thành Phật đạo.

 Sau khi các đức Phật diệt độ, nếu có người tâm hiền lành, mềm mỏng,

 những chúng sinh như thế đều đã thành Phật đạo.

 Sau khi các đức Phật diệt độ, những người cúng dường xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng),

 dựng muôn ức thứ tháp, bằng vàng, bạc và pha lê,

 xa cừ (một loại vỏ sò lớn quý) và mã não, ngọc mai khôi (một loại ngọc đỏ quý), ngọc lưu ly (đá quý màu xanh biếc),

 trang hoàng rộng rãi, trong sạch, tô điểm các tháp.

 Hoặc có người dựng miếu bằng đá, bằng gỗ chiên đàn (gỗ đàn hương) và gỗ trầm thủy (gỗ trầm hương),

 gỗ mộc mật (một loại gỗ thơm) cùng các vật liệu khác, gạch ngói, bùn đất v.v.

 Hoặc nơi đồng hoang, đắp đất làm miếu Phật,

 cho đến trẻ con chơi đùa gom cát làm tháp Phật,

 những người như thế đều đã thành Phật đạo.

 Nếu có người vì Phật mà dựng các hình tượng,

 chạm khắc thành các tướng tốt, đều đã thành Phật đạo.

 Hoặc dùng bảy báu (bảy thứ quý: vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xa cừ, ngọc đỏ, mã não) làm thành, hoặc bằng đồng thau, đồng đỏ, đồng trắng,

 thiếc trắng, chì, thiếc, sắt, gỗ và bùn,

 hoặc dùng keo, sơn, vải trang hoàng làm tượng Phật,

 những người như thế đều đã thành Phật đạo.

 Vẽ màu làm tượng Phật, với tướng trang nghiêm trăm phúc (mỗi tướng tốt của Phật do trăm điều phúc đức tạo nên),

 dù tự mình làm hay sai người làm, đều đã thành Phật đạo.

 Cho đến trẻ con chơi đùa, dùng cỏ cây hoặc bút,

 hoặc dùng móng tay mà vẽ thành tượng Phật,

 những người như thế dần dần tích lũy công đức (phúc lành do việc thiện tạo nên),

 đầy đủ tâm đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu khổ cho mọi loài), đều đã thành Phật đạo,

 chỉ giáo hóa các Bồ-tát, độ thoát vô lượng chúng sinh.

 Nếu có người đối với tháp miếu, tượng báu và tượng vẽ,

 dùng hoa, hương, phan (cờ phướn dài treo nơi thờ Phật), lọng, kính cẩn mà cúng dường;

 hoặc sai người tấu nhạc, đánh trống, thổi tù và, thổi ốc,

 tiêu, sáo, đàn cầm, đàn không hầu (một loại đàn dây cổ, giống đàn hạc), tỳ bà, chiêng nhỏ, chũm chọe bằng đồng,

 những âm thanh mầu nhiệm như thế đều đem ra cúng dường;

 hoặc với tâm vui mừng ca hát, tán tụng đức của Phật,

 dù chỉ một tiếng nhỏ, đều đã thành Phật đạo.

 Nếu có người tâm tán loạn, dù chỉ dùng một bông hoa

 cúng dường tượng vẽ, dần dần sẽ thấy vô số đức Phật.

 Hoặc có người lễ lạy, hoặc chỉ chắp tay,

 cho đến giơ một tay, hoặc hơi cúi đầu,

 lấy đó cúng dường tượng, dần dần sẽ thấy vô lượng đức Phật,

 tự mình thành đạo cao tột, rộng độ vô số chúng sinh,

 vào Niết-bàn vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại cả thân xác), như củi hết thì lửa tắt.

 Nếu có người tâm tán loạn, đi vào trong tháp miếu,

 chỉ một lần xưng "Nam-mô Phật" (Kính lạy Phật; nam-mô là phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là quy kính, nương về), đều đã thành Phật đạo.

 Đối với các đức Phật quá khứ, dù lúc còn tại thế hay đã diệt độ,

 nếu có ai nghe được pháp này, đều đã thành Phật đạo.

 Các đức Thế Tôn đời vị lai, số nhiều không thể lường,

 các đức Như Lai ấy cũng dùng phương tiện mà nói pháp.

 Tất cả các đức Như Lai dùng vô lượng phương tiện

 độ thoát các chúng sinh, đưa vào trí tuệ vô lậu của Phật,

 nếu có ai nghe được pháp, không một người nào không thành Phật.

 Thệ nguyện gốc của các đức Phật là: "Đạo Phật mà ta thực hành,

 muốn khắp chúng sinh cũng cùng đạt được đạo này."

 Các đức Phật đời vị lai tuy nói trăm nghìn ức

 vô số pháp môn (cửa ngõ vào đạo, tức các phương pháp tu học), nhưng thật ra chỉ là một thừa.

 Các đức Phật Lưỡng Túc Tôn biết các pháp thường không có tự tính (không có bản chất riêng tồn tại độc lập),

 hạt giống thành Phật do duyên mà khởi lên, vì thế nói một thừa.

 Các pháp an trụ nơi vị trí vốn có của pháp (tức trong bản thể chân thật), tướng của thế gian cũng thường còn,

 tại đạo tràng đã biết rõ điều ấy, bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) dùng phương tiện mà nói.

 Các đức Phật mười phương hiện tại, được trời và người cúng dường,

 số nhiều như cát sông Hằng, xuất hiện ở thế gian,

 vì để chúng sinh được yên ổn, cũng nói pháp như thế.

 Các Ngài biết lẽ vắng lặng bậc nhất (tức Niết-bàn chân thật), nhưng vì dùng sức phương tiện,

 tuy chỉ bày nhiều con đường, thật ra đều là Phật thừa.

 Biết các hạnh của chúng sinh, những điều tận đáy lòng họ nghĩ nhớ,

 những nghiệp họ đã quen làm trong quá khứ, tính ưa muốn và sức tinh tấn của họ,

 cùng các căn lanh lợi hay chậm lụt, nên dùng đủ loại nhân duyên,

 thí dụ và lời lẽ, tùy chỗ thích ứng mà nói theo phương tiện.

 Nay ta cũng như thế, vì để chúng sinh được yên ổn,

 dùng đủ loại pháp môn để tuyên bày Phật đạo.

 Ta dùng sức trí tuệ biết tính tình và ham muốn của chúng sinh,

 dùng phương tiện nói các pháp, đều khiến họ được vui mừng.

 Xá-lợi-phất nên biết! Ta dùng Phật nhãn (con mắt của Phật, thấy biết hết thảy) mà nhìn,

 thấy chúng sinh trong sáu nẻo nghèo khốn, không có phúc và tuệ,

 đi vào con đường hiểm nguy của sinh tử, nối tiếp nhau chịu khổ không dứt,

 bám sâu vào năm dục, như con bò lông dài quý cái đuôi của mình (tức mê đắm thứ mình có mà quên cả hiểm nguy),

 vì tham ái mà tự che lấp, mù tối không thấy gì cả.

 Không cầu đức Phật có sức thế lớn, cũng không cầu pháp dứt khổ,

 lún sâu vào các tà kiến, lấy khổ mà muốn bỏ khổ,

 vì những chúng sinh ấy mà ta khởi tâm đại bi.

 Lúc ta mới ngồi nơi đạo tràng, ngắm nhìn cây và kinh hành (đi chậm rãi qua lại để tu tập, giữ tâm tỉnh thức),

 trong ba lần bảy ngày (hai mươi mốt ngày), suy nghĩ việc như thế này:

 "Trí tuệ ta đạt được vi diệu, bậc nhất,

 mà chúng sinh các căn chậm lụt, đắm vui, bị si mê làm mù quáng,

 những loài như thế, làm sao có thể độ được?"

 Lúc ấy các Phạm vương (vua cõi trời Phạm Thiên, cõi trời thanh tịnh), và các Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi),

 bốn vị Thiên vương hộ thế (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương thế gian), và trời Đại Tự Tại (vị trời đứng đầu cõi trời có hình sắc),

 cùng các chúng trời khác với quyến thuộc trăm nghìn vạn,

 cung kính chắp tay lễ lạy, thỉnh ta chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp, tức thuyết giảng giáo pháp).

 Ta liền tự suy nghĩ: 'Nếu chỉ khen ngợi Phật thừa,

 thì chúng sinh chìm trong khổ không thể tin pháp này;

 vì không tin mà phá hoại pháp, sẽ rơi vào ba đường ác.

 Ta thà không nói pháp, mau vào Niết-bàn.'

 Rồi ta nhớ đến sức phương tiện mà các đức Phật quá khứ đã dùng:

 'Đạo mà nay ta đạt được, cũng nên nói thành ba thừa.'

 Khi ta suy nghĩ như thế, các đức Phật mười phương đều hiện ra,

 dùng phạm âm (giọng nói thanh tịnh, trong trẻo, sâu xa của Phật) an ủi ta: 'Lành thay, Thích-ca Văn (tức Phật Thích-ca Mâu-ni)!

 Bậc Đạo sư đứng đầu, đạt được pháp cao tột này,

 lại theo các đức Phật mà dùng sức phương tiện.

 Chúng ta cũng đều đạt được pháp mầu nhiệm bậc nhất,

 nhưng vì các loài chúng sinh mà phân biệt nói ba thừa.

 Kẻ trí nhỏ ưa pháp nhỏ, không tự tin rằng mình sẽ làm Phật,

 vì thế dùng phương tiện mà phân biệt nói các quả vị.

 Tuy lại nói ba thừa, nhưng chỉ để dạy Bồ-tát.'

 Xá-lợi-phất nên biết! Ta nghe tiếng của các bậc Thánh Sư Tử (ví các đức Phật như sư tử, chúa loài thú, không sợ hãi điều gì),

 tiếng mầu nhiệm sâu xa, trong sạch, liền vui mừng xưng "Nam-mô Phật".

 Ta lại nghĩ thế này: 'Ta ra đời trong đời ác vẩn đục,

 như các đức Phật đã nói, ta cũng thuận theo mà làm.'

 Suy nghĩ việc ấy xong, ta liền đi đến Ba-la-nại (thành cổ ở Ấn Độ, nay là Varanasi, nơi Phật thuyết pháp lần đầu tiên).

 Tướng vắng lặng của các pháp không thể dùng lời mà nói ra,

 vì dùng sức phương tiện, nên ta vì năm tỳ-kheo (năm người bạn tu cũ, trở thành đệ tử đầu tiên của Phật) mà nói.

 Đó gọi là chuyển pháp luân, từ đó mới có tiếng nói về Niết-bàn,

 cùng tên gọi A-la-hán, và tên gọi phân biệt Pháp với Tăng (Pháp: giáo lý; Tăng: đoàn thể người xuất gia tu theo Phật).

 Từ những kiếp lâu xa đến nay, ta khen ngợi, chỉ bày pháp Niết-bàn,

 khổ sinh tử dứt hẳn, ta thường nói như thế.

 Xá-lợi-phất nên biết! Ta thấy các người con Phật

 chí cầu Phật đạo, đông đến vô lượng nghìn vạn ức,

 đều với lòng cung kính, cùng đến chỗ Phật,

 họ đã từng nghe các đức Phật nói pháp theo phương tiện.

 Ta liền nghĩ thế này: 'Sở dĩ Như Lai ra đời

 là để nói tuệ Phật, nay chính là lúc ấy.'

 Xá-lợi-phất nên biết! Những người căn tính chậm lụt, trí nhỏ,

 chấp vào tướng (bám vào hình thức bề ngoài), kiêu mạn, không thể tin pháp này.

 Nay ta vui mừng, không sợ hãi, ở giữa các Bồ-tát,

 ngay thẳng bỏ phương tiện, chỉ nói đạo cao tột.

 Bồ-tát nghe pháp này, lưới nghi đều đã trừ,

 một nghìn hai trăm vị A-la-hán cũng đều sẽ làm Phật.

 Như nghi thức nói pháp của các đức Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai),

 nay ta cũng như thế, nói pháp không phân biệt (một thừa duy nhất, không chia ra ba).

 Các đức Phật ra đời cách nhau xa xôi, khó gặp được,

 dù có ra đời, nói được pháp này lại càng khó.

 Trong vô lượng vô số kiếp, nghe được pháp này cũng khó,

 người có thể lắng nghe pháp này, cũng lại khó có.

 Ví như hoa ưu-đàm, mọi người đều yêu thích,

 trời và người cho là hiếm có, lâu lâu mới nở một lần.

 Người nghe pháp vui mừng khen ngợi, dù chỉ nói ra một lời,

 thì cũng đã là cúng dường tất cả các đức Phật ba đời,

 người ấy rất hiếm có, còn hơn cả hoa ưu-đàm.

 Các ngươi chớ có nghi ngờ, ta là vua của các pháp,

 bảo khắp đại chúng rằng: ta chỉ dùng đạo một thừa

 để giáo hóa các Bồ-tát, không có đệ tử Thanh văn.

 Các ngươi, Xá-lợi-phất, hàng Thanh văn và Bồ-tát,

 nên biết pháp mầu này là điều cốt yếu kín nhiệm của các đức Phật.

 Vì trong đời ác năm trược, người ta chỉ ưa đắm các dục,

 những chúng sinh như thế, trọn không cầu Phật đạo.

 Những kẻ ác đời sau, nghe Phật nói một thừa,

 mê lầm không tin nhận, phá hoại pháp, rơi vào đường ác.

 Có những người biết hổ thẹn, trong sạch, chí cầu Phật đạo,

 nên vì những người như thế mà rộng khen đạo một thừa.

 Xá-lợi-phất nên biết! Pháp của các đức Phật là như thế:

 dùng muôn ức phương tiện, tùy điều thích hợp mà nói pháp,

 người không học tập thì không thể hiểu rõ điều này.

 Các ngươi đã biết rằng các đức Phật là thầy của thế gian,

 biết việc dùng phương tiện tùy điều thích hợp, nên không còn các nghi hoặc,

 trong lòng sinh vui mừng lớn, tự biết mình sẽ làm Phật."

 Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, quyển thứ nhất (hết).

 Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, quyển thứ hai.

 Do Tam tạng pháp sư (vị thầy thông suốt cả ba kho giáo điển của Phật giáo: kinh, luật, luận) Cưu-ma-la-thập, người nước Quy Tư (một nước cổ ở vùng Tân Cương, Trung Quốc ngày nay), đời Hậu Tần (một triều đại ở miền bắc Trung Hoa, cuối thế kỷ IV – đầu thế kỷ V), vâng chiếu (lệnh của vua) dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video