Thiên 3 — Phẩm 3: Thí dụ

 Phẩm Thí Dụ, thứ ba (phẩm: chương của kinh; thí dụ: dùng một câu chuyện so sánh để làm rõ ý).

 Lúc bấy giờ, Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Đức Phật, nổi tiếng có trí tuệ bậc nhất) vui mừng hớn hở, liền đứng dậy chắp tay, ngước nhìn dung nhan của Phật mà thưa: "Nay con được nghe tiếng pháp (lời dạy về chân lý của Phật) này từ Thế Tôn (danh hiệu tôn kính của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính), lòng hăng hái phấn khởi, được điều chưa từng có. Vì sao vậy? Xưa con theo Phật nghe pháp như thế này. Con thấy các vị Bồ-tát (người tu hạnh lớn, phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) được thọ ký (được Phật báo trước rằng về sau sẽ thành Phật) làm Phật, còn chúng con không được dự vào việc ấy. Vì vậy con tự thấy buồn đau vô cùng, vì đã đánh mất tri kiến (sự thấy biết, trí tuệ thấu suốt) vô lượng của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến).

 Thưa Thế Tôn! Con thường ở một mình nơi núi rừng, dưới gốc cây, khi ngồi khi đi, thường nghĩ thế này: 'Chúng ta cùng vào pháp tánh (bản thể chân thật của mọi sự vật), cớ sao Như Lai lại dùng pháp Tiểu thừa (cỗ xe nhỏ: lối tu chỉ cầu cho riêng mình thoát khổ) mà cứu độ chúng ta? Đó là lỗi của chúng ta, không phải của Thế Tôn. Vì sao? Nếu chúng ta chờ Phật nói về con đường dẫn đến thành tựu A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (phiên âm tiếng Phạn, nghĩa là sự giác ngộ hoàn toàn, chân chính, cao tột nhất, tức quả vị Phật), thì ắt đã nhờ Đại thừa (cỗ xe lớn: lối tu cầu thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh) mà được giải thoát. Nhưng chúng ta không hiểu rằng Phật dùng phương tiện (cách khéo léo, tạm thời để dẫn dắt người nghe), tùy theo sức hiểu của từng người mà nói. Vì vậy vừa mới nghe Phật pháp, gặp đâu chúng ta liền tin nhận, suy ngẫm, rồi chứng lấy quả (đạt kết quả tu tập).'

 Thưa Thế Tôn! Từ trước đến nay, con suốt ngày thâu đêm thường tự trách mình. Nay theo Phật được nghe pháp chưa từng nghe, chưa từng có, con đã dứt hết mọi nghi ngờ hối tiếc, thân tâm thư thái, được yên ổn sung sướng. Hôm nay con mới biết mình thật là Phật tử (con của Phật), từ miệng Phật sinh ra, từ pháp mà hóa sinh, được phần trong Phật pháp."

 Lúc ấy Xá-lợi-phất muốn nói lại ý nghĩa này, nên đọc kệ (bài thơ tụng trong kinh) rằng:

 "Con nghe tiếng pháp này, được điều chưa từng có,

 lòng mừng vui vô cùng, lưới nghi (những mối nghi ngờ vướng mắc như tấm lưới) đều đã dứt.

 Từ xưa nhờ Phật dạy, chẳng mất phần Đại thừa.

 Tiếng Phật rất hiếm có, dứt được phiền não của chúng sinh;

 con đã được lậu tận (dứt sạch mọi phiền não, ô nhiễm), nay nghe pháp lại dứt cả nỗi buồn lo.

 Con ở nơi hang núi, hoặc ở dưới rừng cây,

 khi ngồi, khi kinh hành (đi chậm qua lại để tu tập), thường suy nghĩ việc này,

 than ôi, tự trách sâu xa: sao lại tự dối mình?

 Chúng con cũng là con Phật, cùng vào pháp vô lậu (pháp không còn phiền não ô nhiễm),

 mà chẳng được về sau giảng nói đạo vô thượng (đạo cao nhất, tức đạo thành Phật).

 Thân sắc vàng, ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nơi thân Phật), thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) và các giải thoát (các cảnh giới thoát khỏi mọi ràng buộc),

 cùng chung trong một pháp mà con chẳng được những điều này;

 tám mươi vẻ đẹp (tám mươi nét đẹp phụ nơi thân Phật), mười tám pháp bất cộng (mười tám đức tính chỉ riêng Phật có, không chung với hàng tu khác),

 những công đức như thế, con đều đã đánh mất.

 Khi con một mình kinh hành, thấy Phật ở giữa đại chúng,

 danh tiếng vang khắp mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới, tức khắp mọi nơi), làm lợi ích rộng lớn cho chúng sinh.

 Tự nghĩ mình mất lợi này, là con tự lừa dối mình.

 Con thường suốt ngày đêm, luôn suy nghĩ việc này,

 muốn đem ra hỏi Thế Tôn: con đã mất hay chưa mất?

 Con thường thấy Thế Tôn khen ngợi các Bồ-tát,

 vì vậy suốt ngày đêm, con suy tính việc như thế.

 Nay nghe tiếng của Phật, tùy theo người mà nói pháp,

 pháp vô lậu khó nghĩ bàn, khiến mọi người đến đạo tràng (nơi chứng đạo thành Phật).

 Con vốn chấp tà kiến (cái thấy sai lầm), làm thầy các Phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn, ngoài Phật giáo),

 Thế Tôn biết lòng con, nhổ bỏ tà kiến, nói cho con về Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não khổ đau, không còn sinh tử).

 Con dứt hết tà kiến, chứng được pháp không (lẽ mọi sự vật đều không có tự tính cố định),

 lúc ấy lòng tự cho rằng đã đến được diệt độ (diệt hết phiền não, vượt qua sinh tử, tức Niết-bàn);

 nay mới tự biết ra, đó chưa phải diệt độ thật.

 Nếu đến khi được làm Phật, đầy đủ ba mươi hai tướng,

 được trời, người, chúng dạ-xoa (một loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loại hung dữ), rồng, thần cùng cung kính,

 lúc ấy mới có thể nói là diệt hết vĩnh viễn, không còn sót lại.

 Phật ở giữa đại chúng, nói rằng con sẽ làm Phật,

 nghe tiếng pháp như thế, nghi ngờ hối tiếc đều đã dứt.

 Khi mới nghe Phật nói, trong lòng rất kinh hãi ngờ vực:

 phải chăng ma (kẻ ác chuyên phá hoại người tu) giả làm Phật, đến khuấy rối lòng con?

 Phật dùng đủ thứ nhân duyên (nguyên do, sự tích), thí dụ, lời khéo léo mà nói,

 lòng Phật yên lặng như biển, con nghe rồi, lưới nghi đứt hẳn.

 Phật nói trong đời quá khứ, vô lượng Phật đã diệt độ,

 an trú trong phương tiện, cũng đều nói pháp này.

 Phật hiện tại và tương lai, số nhiều không lường được,

 cũng dùng các phương tiện, giảng nói pháp như thế.

 Như Thế Tôn ngày nay, từ khi sinh ra đến khi xuất gia (rời nhà đi tu),

 đắc đạo, chuyển pháp luân (quay bánh xe pháp: ví việc giảng pháp lan truyền khắp nơi, nghiền nát phiền não), cũng dùng phương tiện mà nói.

 Thế Tôn nói đạo chân thật, Ba-tuần (tên vua ma) không thể có việc ấy,

 vì vậy con biết chắc, chẳng phải ma giả làm Phật.

 Vì con sa vào lưới nghi, nên ngỡ là việc ma làm;

 nay nghe tiếng Phật dịu dàng, sâu xa, rất vi diệu,

 giảng bày pháp thanh tịnh, lòng con rất vui mừng,

 nghi hối dứt hẳn mãi mãi, an trú trong thật trí (trí tuệ chân thật).

 Con quyết sẽ làm Phật, được trời người kính trọng,

 chuyển pháp luân vô thượng, giáo hóa các Bồ-tát."

 Lúc bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất: "Nay Ta ở giữa đại chúng gồm trời, người, sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ, lo việc tế lễ ở Ấn Độ xưa)… mà nói: xưa Ta từng ở chỗ hai vạn ức vị Phật, vì đạo vô thượng mà thường giáo hóa ông, ông cũng suốt đêm dài (ví thời gian rất lâu) theo Ta học. Vì Ta dùng phương tiện dẫn dắt ông, nên ông sinh ra trong pháp của Ta. Xá-lợi-phất! Xưa Ta dạy ông chí nguyện cầu Phật đạo, nay ông quên hết, lại tự cho rằng mình đã được diệt độ. Nay Ta lại muốn khiến ông nhớ lại con đường mà bổn nguyện (lời nguyện ban đầu) của ông đã thực hành, nên vì các Thanh văn (người nghe tiếng Phật giảng mà tu, chỉ cầu cho mình thoát sinh tử) nói kinh Đại thừa này, tên là Diệu Pháp Liên Hoa (Pháp mầu nhiệm như hoa sen). Đây là pháp dạy Bồ-tát, được chư Phật hộ niệm (giữ gìn, che chở)."

 "Xá-lợi-phất! Trong đời tương lai, ông trải qua vô lượng vô biên kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) không thể nghĩ bàn, cúng dường (dâng lễ vật, phụng sự) nhiều ngàn vạn ức vị Phật, giữ gìn và làm theo chánh pháp (giáo pháp chân chính), đầy đủ đạo hạnh của Bồ-tát, rồi sẽ được làm Phật. Hiệu của ông là Hoa Quang Như Lai, Ứng Cúng (xứng đáng được cúng dường), Chánh Biến Tri (hiểu biết chân chính và khắp cùng), Minh Hạnh Túc (trí tuệ và đức hạnh đầy đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến cõi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ mọi lẽ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc cao nhất, không ai hơn), Điều Ngự Trượng Phu (người khéo điều phục chúng sinh), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), Phật (bậc giác ngộ), Thế Tôn. Cõi nước tên là Ly Cấu (lìa nhơ bẩn), đất đai bằng phẳng, trong sạch, trang nghiêm, yên ổn, giàu có vui vẻ, trời người đông đúc. Nước ấy lấy lưu ly (một loại ngọc quý màu xanh trong) làm đất, có tám ngả đường giao nhau, dùng dây vàng làm ranh giới hai bên. Bên đường đều có hàng cây bằng bảy báu (bảy thứ quý như vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, mã não, ngọc đỏ), luôn có hoa trái. Hoa Quang Như Lai cũng dùng tam thừa (ba cỗ xe, tức ba lối tu: Thanh văn, Duyên giác — người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, và Bồ-tát) để giáo hóa chúng sinh."

 "Xá-lợi-phất! Khi Phật ấy ra đời, tuy không phải đời ác, nhưng vì bổn nguyện nên vẫn nói pháp tam thừa. Kiếp ấy tên là Đại Bảo Trang Nghiêm (được trang hoàng bằng của báu lớn). Vì sao gọi là Đại Bảo Trang Nghiêm? Vì trong nước ấy lấy Bồ-tát làm của báu lớn. Các vị Bồ-tát ấy nhiều vô lượng vô biên, không thể nghĩ bàn, tính đếm hay thí dụ đều không thể nói hết, nếu không phải sức trí của Phật thì không ai biết nổi. Khi các vị muốn đi, có hoa báu đỡ chân. Các Bồ-tát này không phải mới phát tâm, mà đều đã lâu đời vun trồng gốc công đức, ở chỗ vô lượng trăm ngàn vạn ức vị Phật tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới) thanh tịnh, luôn được chư Phật khen ngợi. Các vị thường tu trí tuệ của Phật, đủ thần thông (năng lực siêu phàm) lớn, khéo biết tất cả các cửa ngõ của pháp, ngay thẳng không giả dối, chí nguyện bền chắc. Những Bồ-tát như vậy đầy khắp nước ấy."

 "Xá-lợi-phất! Phật Hoa Quang thọ mười hai tiểu kiếp (một đơn vị thời gian rất dài, ngắn hơn đại kiếp), không kể thời gian làm vương tử chưa thành Phật. Nhân dân nước ấy thọ tám tiểu kiếp. Qua mười hai tiểu kiếp, Hoa Quang Như Lai sẽ thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề cho Bồ-tát Kiên Mãn, và bảo các tỳ-kheo (tăng sĩ nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ): 'Bồ-tát Kiên Mãn này sẽ kế tiếp làm Phật, hiệu là Hoa Túc An Hành, Đa-đà-a-già-độ (phiên âm tiếng Phạn của Như Lai), A-la-ha (phiên âm của Ứng Cúng), Tam-miệu-tam-Phật-đà (phiên âm của Chánh Biến Tri); cõi nước của vị Phật ấy cũng giống như vậy.'"

 "Xá-lợi-phất! Sau khi Phật Hoa Quang diệt độ, thời chánh pháp (thời kỳ giáo pháp còn nguyên vẹn, nhiều người tu chứng quả) tồn tại ba mươi hai tiểu kiếp, thời tượng pháp (thời kỳ giáo pháp chỉ còn hình thức giống chánh pháp, ít người chứng quả) cũng tồn tại ba mươi hai tiểu kiếp."

 Lúc ấy Thế Tôn muốn nói lại ý này, nên đọc kệ rằng:

 "Xá-lợi-phất đời sau sẽ thành Phật, bậc tôn quý có trí tuệ khắp cùng,

 hiệu là Hoa Quang, sẽ độ vô lượng chúng sinh.

 Cúng dường vô số Phật, đầy đủ hạnh Bồ-tát,

 cùng các công đức như mười lực, chứng được đạo vô thượng.

 Qua vô lượng kiếp rồi, có kiếp tên Đại Bảo Nghiêm,

 thế giới tên Ly Cấu, trong sạch không vết nhơ.

 Lấy lưu ly làm đất, dây vàng làm ranh đường,

 cây bảy báu nhiều màu, luôn có hoa và trái.

 Các Bồ-tát nước ấy, chí nguyện luôn bền chắc,

 thần thông và ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ bên kia, tức đến giải thoát trọn vẹn), thảy đều đã đầy đủ.

 Ở chỗ vô số Phật, khéo học đạo Bồ-tát,

 những đại sĩ (bậc tu hành lớn, chỉ Bồ-tát) như thế, đều do Phật Hoa Quang giáo hóa.

 Khi Phật ấy làm vương tử, bỏ nước, bỏ vinh hoa đời,

 ở thân sau cùng (đời cuối cùng, không còn tái sinh nữa), xuất gia thành Phật đạo.

 Phật Hoa Quang ở đời, thọ mười hai tiểu kiếp,

 nhân dân trong nước ấy, thọ mạng tám tiểu kiếp.

 Sau khi Phật diệt độ, chánh pháp còn ở đời

 ba mươi hai tiểu kiếp, rộng độ các chúng sinh.

 Chánh pháp diệt hết rồi, tượng pháp còn ba mươi hai tiểu kiếp,

 xá-lợi (di cốt của Phật sau khi hỏa táng) lưu truyền rộng khắp, trời người đều cúng dường.

 Những việc Phật Hoa Quang làm đều như thế cả,

 bậc Thánh Lưỡng Túc Tôn (bậc tôn quý nhất trong loài hai chân, tức loài người; cũng hiểu là bậc đầy đủ cả phước lẫn trí) ấy, thù thắng nhất, không ai sánh bằng.

 Vị ấy chính là ông, ông nên tự vui mừng."

 Lúc bấy giờ bốn bộ chúng (bốn hạng đệ tử Phật): tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni (tăng sĩ nữ xuất gia), ưu-bà-tắc (nam cư sĩ tu tại gia), ưu-bà-di (nữ cư sĩ tu tại gia), cùng đại chúng gồm trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà (thần âm nhạc), a-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay ganh đua với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca múa, hình dáng nửa người), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn)… thấy Xá-lợi-phất ở trước Phật được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì lòng rất vui mừng, hớn hở vô cùng, ai nấy cởi chiếc áo khoác ngoài đang mặc để cúng dường Phật. Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời Đao-lợi), Phạm thiên vương (vua cõi trời Phạm thiên)… cùng vô số thiên tử (các vị trời) cũng dùng áo đẹp cõi trời, hoa mạn-đà-la (một loài hoa cõi trời, đẹp và làm vui lòng người thấy) cõi trời, hoa ma-ha mạn-đà-la (hoa mạn-đà-la lớn)… để cúng dường Phật. Những chiếc áo trời rải ra thì dừng lại giữa hư không mà tự xoay chuyển; trăm ngàn vạn thứ nhạc trời cùng lúc trổi lên giữa hư không, mưa xuống các thứ hoa trời. Các vị nói rằng: "Xưa Phật ở Ba-la-nại (thành cổ ở Ấn Độ, nơi Phật giảng pháp lần đầu) lần đầu chuyển pháp luân, nay lại chuyển pháp luân lớn nhất, vô thượng."

 Lúc ấy các thiên tử muốn nói lại ý này, nên đọc kệ rằng:

 "Xưa ở Ba-la-nại, Phật chuyển pháp luân tứ đế (bốn chân lý: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ),

 phân biệt giảng các pháp, sự sinh diệt của năm uẩn (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm thọ, tri giác, các hoạt động tâm ý, nhận thức).

 Nay lại chuyển pháp luân lớn, vô thượng, mầu nhiệm nhất,

 pháp này rất sâu xa, ít người tin nổi.

 Chúng con từ xưa nay, nhiều lần nghe Thế Tôn nói,

 chưa từng nghe pháp cao như thế, sâu xa và mầu nhiệm.

 Thế Tôn nói pháp này, chúng con đều tùy hỷ (vui theo việc tốt lành).

 Xá-lợi-phất đại trí, nay được thọ ký tôn quý,

 chúng con cũng như vậy, ắt sẽ được làm Phật.

 Trong tất cả thế gian, Phật tôn quý nhất, không ai hơn,

 Phật đạo khó nghĩ bàn, dùng phương tiện tùy người mà nói.

 Bao nhiêu phước nghiệp (việc làm tạo phước) của con, trong đời này hay đời trước,

 cùng công đức được thấy Phật, thảy đều hồi hướng (đem công đức hướng về một mục đích) về Phật đạo."

 Lúc bấy giờ Xá-lợi-phất thưa Phật: "Thưa Thế Tôn! Nay con không còn nghi hối, chính mình ở trước Phật được thọ ký A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Còn một ngàn hai trăm vị đã được tâm tự tại (làm chủ được tâm, tức các vị A-la-hán: bậc đã dứt sạch phiền não) này, xưa khi còn ở học địa (giai đoạn còn phải tu học), Phật thường dạy rằng: 'Pháp của Ta có thể lìa sinh, già, bệnh, chết, rốt ráo đến Niết-bàn.' Những người hữu học (còn phải học) và vô học (đã học xong, tức A-la-hán) ấy, cũng đều tự cho rằng lìa được ngã kiến (chấp có một cái tôi thật) và hữu vô kiến (chấp mọi vật là còn mãi hoặc mất hẳn)… là đã được Niết-bàn. Nay ở trước Thế Tôn nghe điều chưa từng nghe, họ đều rơi vào nghi hoặc. Lành thay, Thế Tôn! Xin Ngài vì tứ chúng (bốn hạng đệ tử Phật) nói rõ nhân duyên ấy, khiến họ lìa được nghi hối."

 Lúc bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất: "Trước đây Ta chẳng đã nói rằng: 'Chư Phật Thế Tôn dùng đủ thứ nhân duyên, thí dụ, lời lẽ, phương tiện mà nói pháp, đều là vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề' đó sao? Những điều đã nói đều là để giáo hóa Bồ-tát. Nhưng, Xá-lợi-phất! Nay Ta sẽ lại dùng thí dụ để làm sáng tỏ thêm ý này; người có trí nhờ thí dụ mà hiểu được."

 "Xá-lợi-phất! Ví như trong một nước, thành ấp hay xóm làng, có một vị trưởng giả (người giàu có, đức độ, có địa vị) lớn, tuổi đã già yếu, của cải vô lượng, có nhiều ruộng nhà và tôi tớ. Nhà ông rộng lớn, nhưng chỉ có một cửa, rất đông người, một trăm, hai trăm, cho đến năm trăm người ở trong đó. Nhà cửa lầu gác mục nát cũ kỹ, tường vách sụt lở, chân cột mục rữa, rường cột nghiêng ngả sắp đổ. Bỗng nhiên khắp bốn phía cùng lúc bốc lửa, thiêu đốt nhà cửa. Các con của trưởng giả, hoặc mười, hai mươi, hoặc đến ba mươi người, đang ở trong nhà này. Trưởng giả thấy lửa lớn từ bốn phía bốc lên, liền rất kinh sợ, mà nghĩ rằng: 'Ta tuy có thể ra ngoài an toàn qua cái cửa đang cháy này, nhưng các con ở trong nhà lửa lại ham mê vui chơi, không hay không biết, không kinh không sợ. Lửa đến sát thân, đau đớn thấu vào mình, mà lòng chúng chẳng lo sợ, không có ý muốn ra.'"

 "Xá-lợi-phất! Trưởng giả ấy suy nghĩ: 'Thân và tay ta có sức, ta nên lấy vạt áo, hoặc dùng cái bàn, mà đưa các con ra khỏi nhà.' Rồi ông lại nghĩ thêm: 'Nhà này chỉ có một cửa, lại hẹp nhỏ. Các con còn non dại, chưa hiểu biết gì, lại quyến luyến chỗ chơi, có thể bị rơi ngã, bị lửa thiêu. Ta nên nói cho chúng biết điều đáng sợ: nhà này đã cháy, phải mau ra ngay, đừng để bị lửa thiêu hại.' Nghĩ xong, ông theo đúng điều đã nghĩ, bảo hết các con: 'Các con mau ra!' Cha tuy thương xót, dùng lời ngọt ngào dỗ dành, nhưng các con ham mê vui chơi, không chịu tin nghe, không kinh không sợ, hoàn toàn không có ý ra; cũng chẳng biết cái gì là lửa, cái gì là nhà, thế nào là mất mạng, chỉ chạy đông chạy tây đùa giỡn, ngó nhìn cha mà thôi."

 "Lúc ấy trưởng giả liền nghĩ: 'Nhà này đã bị lửa lớn đốt cháy, ta và các con nếu không ra ngay ắt sẽ bị thiêu. Nay ta nên bày ra phương tiện, khiến các con thoát khỏi tai họa này.' Người cha biết các con từ trước mỗi đứa đều có những đồ chơi quý lạ mà mình ưa thích, lòng ắt ham mê, nên bảo chúng rằng: 'Những thứ các con thích chơi đây hiếm có khó được, nếu không lấy, về sau ắt sẽ buồn hối. Những xe dê, xe hươu, xe trâu như thế đang ở ngoài cửa, có thể dùng để dạo chơi. Các con ở trong nhà lửa này hãy mau ra đây, các con muốn gì ta đều cho.' Khi ấy các con nghe cha nói về đồ chơi quý, hợp với ý mình, nên ai nấy hăng hái, xô đẩy nhau, đua nhau chạy, tranh nhau ra khỏi nhà lửa. Lúc ấy trưởng giả thấy các con đã ra được an toàn, đều ngồi trên khoảng đất trống giữa ngã tư đường, không còn gì ngăn trở, lòng ông thư thái, vui mừng hớn hở. Bấy giờ các con mỗi đứa thưa với cha: 'Những đồ chơi cha đã hứa lúc nãy, xe dê, xe hươu, xe trâu, xin cha cho ngay.'"

 "Xá-lợi-phất! Lúc ấy trưởng giả cho mỗi đứa con một cỗ xe lớn. Xe cao rộng, trang trí bằng nhiều thứ báu, chung quanh có lan can, bốn mặt treo chuông; trên xe lại giăng màn lọng, cũng trang hoàng bằng các thứ báu quý lạ, dây báu đan kết, rủ xuống những tua hoa, nệm gấm trải nhiều lớp, đặt gối đỏ. Kéo xe là trâu trắng, da lông trắng sạch mượt mà, thân hình đẹp đẽ, gân sức mạnh mẽ, bước đi vững vàng, nhanh như gió; lại có nhiều tôi tớ theo hầu hộ vệ. Vì sao vậy? Vì vị trưởng giả này của cải vô lượng, các kho đều đầy tràn, nên ông nghĩ rằng: 'Của cải của ta vô cùng, không nên cho các con xe nhỏ kém. Những đứa trẻ này đều là con ta, ta thương chúng không thiên vị. Ta có xe lớn bảy báu như thế, số nhiều vô lượng, nên lấy lòng bình đẳng mà cho mỗi đứa, không nên phân biệt. Vì sao? Với của cải này của ta, đem cho khắp cả một nước còn không hết, huống gì là cho các con!' Lúc ấy các con mỗi đứa ngồi một xe lớn, được điều chưa từng có, vượt hẳn điều chúng vốn mong."

 "Xá-lợi-phất! Ý ông thế nào: vị trưởng giả ấy cho các con đồng đều xe lớn quý báu, có phải là dối trá không?"

 Xá-lợi-phất thưa: "Thưa Thế Tôn, không phải vậy! Vị trưởng giả ấy chỉ cốt khiến các con thoát khỏi nạn lửa, giữ toàn được thân mạng, nên không phải là dối trá. Vì sao? Giữ toàn được thân mạng tức là đã được đồ chơi rồi, huống chi ông còn dùng phương tiện cứu chúng ra khỏi nhà lửa. Thưa Thế Tôn! Dù vị trưởng giả ấy không cho đến một chiếc xe nhỏ nhất, cũng vẫn không phải dối trá. Vì sao? Vì trưởng giả ngay từ đầu đã có ý này: 'Ta dùng phương tiện để các con ra được.' Do lẽ ấy nên không có gì dối trá. Huống chi trưởng giả tự biết của cải mình vô lượng, muốn làm lợi ích cho các con, nên cho đồng đều xe lớn."

 Phật bảo Xá-lợi-phất: "Lành thay, lành thay! Đúng như lời ông nói. Xá-lợi-phất! Như Lai cũng như vậy, là cha của tất cả thế gian. Đối với mọi sợ hãi, suy sụp phiền não, lo âu, sự tối tăm che lấp của vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý), Như Lai đã dứt hẳn không còn sót; lại thành tựu đầy đủ tri kiến vô lượng, các lực (các năng lực trí tuệ của Phật), vô sở úy (sự không sợ hãi, hoàn toàn tự tin khi thuyết pháp); có sức thần lớn và sức trí tuệ, đầy đủ phương tiện và trí tuệ ba-la-mật (sự viên mãn trí tuệ đưa đến bờ giải thoát); có đại từ đại bi (lòng thương lớn, ban vui và cứu khổ cho chúng sinh), luôn không mỏi mệt, thường tìm việc lành, làm lợi ích tất cả. Như Lai sinh vào ngôi nhà lửa mục nát cũ kỹ là tam giới (ba cõi chúng sinh trôi lăn sinh tử: cõi còn ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc), để cứu chúng sinh khỏi lửa sinh, già, bệnh, chết, buồn rầu, khổ não, ngu si, tối tăm và tam độc (ba thứ độc: tham lam, giận dữ, si mê), giáo hóa cho họ được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Như Lai thấy các chúng sinh bị sinh, già, bệnh, chết, buồn rầu khổ não thiêu nấu; lại vì ngũ dục (năm thứ ham muốn đối với hình sắc đẹp, tiếng hay, mùi thơm, vị ngon, cảm giác êm ái) và tiền của lợi lộc mà chịu đủ thứ khổ; lại vì tham đắm tìm cầu, nên đời này chịu nhiều khổ, đời sau chịu khổ trong địa ngục (cõi chịu tội khổ nặng nhất), súc sinh (loài vật), ngạ quỷ (quỷ đói). Nếu sinh lên cõi trời hay ở cõi người, thì có khổ nghèo cùng khốn đốn, khổ thương yêu mà phải chia lìa, khổ oán ghét mà phải gặp nhau, và nhiều thứ khổ như thế. Chúng sinh chìm trong đó mà vẫn vui mừng chơi giỡn, không hay không biết, không kinh không sợ, cũng chẳng sinh chán, chẳng cầu giải thoát. Họ ở trong nhà lửa tam giới này chạy đông chạy tây, tuy gặp khổ lớn mà không cho là đáng lo."

 "Xá-lợi-phất! Phật thấy vậy rồi liền nghĩ: 'Ta là cha của chúng sinh, nên cứu họ khỏi khổ nạn, ban cho họ niềm vui vô lượng vô biên của trí tuệ Phật, để họ được dạo chơi trong đó.'"

 "Xá-lợi-phất! Như Lai lại nghĩ: 'Nếu Ta chỉ dùng sức thần và sức trí tuệ, bỏ phương tiện, mà vì chúng sinh khen ngợi tri kiến, các lực và vô sở úy của Như Lai, thì chúng sinh không thể nhờ đó mà được độ. Vì sao? Vì các chúng sinh này chưa thoát khỏi sinh, già, bệnh, chết, buồn rầu khổ não, đang bị nhà lửa tam giới thiêu đốt, thì làm sao hiểu được trí tuệ của Phật?'"

 "Xá-lợi-phất! Như vị trưởng giả kia, tuy thân và tay có sức mà không dùng, chỉ dùng phương tiện ân cần để cứu các con khỏi nạn nhà lửa, sau đó cho mỗi đứa một xe lớn quý báu. Như Lai cũng như vậy, tuy có các lực và vô sở úy mà không dùng, chỉ dùng trí tuệ và phương tiện để cứu chúng sinh ra khỏi nhà lửa tam giới, vì họ mà nói ba thừa — Thanh văn, Bích-chi-Phật (tức Duyên giác: người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy, thường tu một mình), Phật thừa (cỗ xe đưa đến quả Phật) — và nói rằng: 'Các ngươi chớ ưa ở trong nhà lửa tam giới, chớ tham những thứ thô kệch tầm thường là sắc, thanh, hương, vị, xúc (năm đối tượng của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi, vị, sự xúc chạm). Nếu tham đắm sinh lòng yêu thích, thì sẽ bị thiêu đốt. Các ngươi mau ra khỏi tam giới, sẽ được ba thừa: Thanh văn, Bích-chi-Phật, Phật thừa. Nay Ta bảo đảm việc này cho các ngươi, quyết không hư dối. Các ngươi chỉ nên siêng tu tinh tấn (chăm chỉ tu hành, không lùi bước).'

 Như Lai dùng phương tiện này để dẫn dắt chúng sinh tiến lên, lại nói rằng: 'Các ngươi nên biết, pháp ba thừa này đều được bậc Thánh khen ngợi, tự tại không ràng buộc, không cần nương tựa hay cầu xin gì. Ngồi trên ba thừa này, dùng các căn, lực, giác, đạo vô lậu (các phép tu không còn phiền não như năm căn, năm lực, bảy giác chi, tám chánh đạo, giúp đạt giác ngộ), thiền định (tập trung tâm ý, lắng yên), giải thoát, tam-muội (trạng thái tâm định sâu, chuyên chú vào một cảnh)… mà tự vui thích, liền được an ổn khoái lạc vô lượng.'"

 "Xá-lợi-phất! Nếu có chúng sinh bên trong có tính trí tuệ, theo Phật Thế Tôn nghe pháp tin nhận, ân cần tinh tấn, muốn mau ra khỏi tam giới, tự cầu Niết-bàn, đó gọi là Thanh văn thừa, giống như các người con kia vì muốn xe dê mà ra khỏi nhà lửa. Nếu có chúng sinh theo Phật Thế Tôn nghe pháp tin nhận, ân cần tinh tấn, cầu trí tuệ tự nhiên (trí tuệ tự mình giác ngộ, không do thầy dạy), ưa sự vắng lặng tốt lành của riêng mình, hiểu sâu lẽ nhân duyên của các pháp, đó gọi là Bích-chi-Phật thừa, giống như các người con kia vì muốn xe hươu mà ra khỏi nhà lửa. Nếu có chúng sinh theo Phật Thế Tôn nghe pháp tin nhận, siêng tu tinh tấn, cầu nhất thiết trí (trí biết tất cả), trí Phật, trí tự nhiên, trí không thầy, cầu tri kiến, các lực, vô sở úy của Như Lai, thương xót và làm yên vui vô lượng chúng sinh, làm lợi ích cho trời người, độ thoát tất cả, đó gọi là Đại thừa. Vì Bồ-tát cầu thừa này nên được gọi là ma-ha-tát (bậc vĩ đại), giống như các người con kia vì muốn xe trâu mà ra khỏi nhà lửa."

 "Xá-lợi-phất! Như vị trưởng giả kia, thấy các con ra khỏi nhà lửa an toàn, đến được chỗ không còn sợ hãi, tự nghĩ của cải mình vô lượng, nên cho các con đồng đều xe lớn. Như Lai cũng như vậy, là cha của tất cả chúng sinh. Nếu thấy vô lượng ngàn ức chúng sinh nhờ cửa giáo pháp của Phật mà ra khỏi khổ tam giới, khỏi con đường hiểm nguy đáng sợ, được niềm vui Niết-bàn,

 thì lúc ấy Như Lai liền nghĩ: 'Ta có kho tàng Phật pháp gồm trí tuệ, các lực, vô sở úy… vô lượng vô biên. Các chúng sinh này đều là con Ta, Ta sẽ cho đồng đều Đại thừa, không để ai riêng mình được diệt độ, mà đều dùng sự diệt độ của Như Lai để cho họ diệt độ.' Những chúng sinh đã thoát khỏi tam giới, Như Lai đều cho họ những thứ vui chơi của chư Phật như thiền định, giải thoát… Những thứ ấy đều cùng một tướng, một loại, được bậc Thánh khen ngợi, có thể sinh ra niềm vui trong sạch mầu nhiệm bậc nhất."

 "Xá-lợi-phất! Như vị trưởng giả kia, lúc đầu dùng ba thứ xe để dụ dẫn các con, sau đó chỉ cho xe lớn, trang hoàng bằng vật báu, an ổn bậc nhất; vậy mà vị trưởng giả ấy không có lỗi dối trá. Như Lai cũng như vậy, không có dối trá: lúc đầu nói ba thừa để dẫn dắt chúng sinh, sau đó chỉ dùng Đại thừa để độ thoát họ. Vì sao? Vì Như Lai có kho tàng các pháp gồm trí tuệ, các lực, vô sở úy vô lượng, có thể ban cho tất cả chúng sinh pháp Đại thừa, chỉ là không phải ai cũng nhận nổi hết."

 "Xá-lợi-phất! Do nhân duyên ấy, nên biết rằng chư Phật vì sức phương tiện, nên từ nhất Phật thừa (một cỗ xe duy nhất đưa đến quả Phật) mà phân biệt nói thành ba."

 Phật muốn nói lại ý này, nên đọc kệ rằng:

 "Ví như một trưởng giả có một ngôi nhà lớn, nhà ấy đã lâu đời cũ kỹ,

 lại hư nát tồi tàn, nhà cửa cao chênh vênh nguy hiểm, chân cột gãy mục,

 rường cột nghiêng lệch, nền móng bậc thềm sụt lở, tường vách đổ nứt,

 lớp vữa bùn bong tróc, mái tranh rơi lả tả, rui mè lệch rời,

 tường vây cong queo, đồ dơ bẩn đầy khắp. Có năm trăm người

 ở trong nhà ấy. Chim cú, chim vọ, kên kên, diều hâu, quạ, chim khách, chim cưu, bồ câu,

 rắn mối, rắn hổ, bọ cạp, rết, sâu cuốn chiếu, thằn lằn, sâu trăm chân,

 vượn, chồn, chuột nhắt, các loài trùng ác chạy ngang dọc khắp nơi.

 Chỗ phân, nước tiểu hôi thối, đồ dơ chảy tràn, bọ hung và các loài sâu

 tụ tập trên đó. Cáo, sói, chó rừng nhai nuốt, giẫm đạp,

 cắn xé (?) thây chết, xương thịt vương vãi bừa bãi. Do đó bầy chó

 tranh nhau đến chụp giật, đói gầy hoảng hốt, khắp nơi tìm ăn,

 đánh nhau giành giật, cắn xé (?), nhe răng gầm gừ, tru sủa (?); ngôi nhà ấy đáng sợ,

 cảnh tượng biến đổi như thế. Khắp nơi đều có si mị võng lượng (các loài yêu quái núi rừng, sông nước),

 dạ-xoa, quỷ dữ, ăn nuốt thịt người. Các loài trùng độc,

 các thứ chim thú dữ, ấp nở sinh đẻ, mỗi loài tự che giấu giữ gìn con mình.

 Dạ-xoa tranh nhau đến, giành bắt mà ăn; ăn no rồi,

 lòng ác càng hừng hực, tiếng đánh nhau thật đáng sợ.

 Quỷ cưu-bàn-trà (loài quỷ hút tinh khí người) ngồi chồm hổm trên gò đất, có lúc nhảy lên khỏi mặt đất

 một thước, hai thước, qua lại dạo chơi, buông tuồng đùa giỡn,

 nắm hai chân chó, đập cho chó tắt tiếng, lấy chân đè lên cổ,

 dọa chó để làm vui. Lại có các quỷ thân hình to lớn,

 trần truồng, đen đủi, gầy gò, thường ở trong đó, phát ra tiếng dữ lớn,

 kêu la đòi ăn. Lại có các quỷ, cổ họng nhỏ như cây kim.

 Lại có các quỷ đầu như đầu trâu, hoặc ăn thịt người,

 hoặc ăn thịt chó, tóc rối bù, tàn hại hung dữ,

 bị đói khát bức bách, kêu gào chạy nhảy. Dạ-xoa, ngạ quỷ (quỷ đói),

 các chim thú dữ, đói cồn cào chạy bốn phía, rình nhìn qua cửa sổ.

 Bao nhiêu tai nạn như thế, đáng sợ vô cùng. Ngôi nhà cũ mục này

 thuộc về một người. Người ấy vừa đi ra ngoài, chưa được bao lâu,

 thì sau đó nhà cửa bỗng nhiên bốc lửa, bốn phía cùng một lúc

 ngọn lửa đều bừng cháy. Rường cột, rui mè nổ vang, nứt vỡ,

 gãy đổ rơi xuống, tường vách sụp đổ. Các quỷ thần

 cất tiếng kêu to. Kên kên, diều hâu và các loài chim, quỷ cưu-bàn-trà…

 hoảng hốt kinh sợ, không tự ra được. Thú dữ, trùng độc

 chui trốn vào hang lỗ. Quỷ tỳ-xá-xà (loài quỷ ăn tinh khí và thịt người) cũng ở trong đó,

 vì phước đức mỏng nên bị lửa bức bách, cùng nhau tàn hại,

 uống máu, ăn thịt. Loài chó rừng đều đã chết trước,

 các thú dữ lớn tranh nhau đến ăn nuốt; khói hôi mù mịt

 bốn phía đầy nghẹt. Rết, cuốn chiếu, các loài rắn độc

 bị lửa đốt, tranh nhau chạy ra khỏi hang; quỷ cưu-bàn-trà

 liền chụp bắt mà ăn. Lại có các ngạ quỷ, trên đầu lửa cháy,

 đói khát, nóng bức, khổ não, hoảng hốt chạy quanh trong ngột ngạt. Ngôi nhà như thế

 rất đáng sợ, độc hại, lửa cháy, bao nhiêu tai nạn chẳng phải chỉ một.

 Lúc ấy chủ nhà đứng ở ngoài cửa, nghe có người nói:

 'Các con của ông trước đây vì ham chơi mà vào nhà này,

 nhỏ dại không biết gì, mải mê vui đùa.' Trưởng giả nghe xong,

 kinh hãi bước vào nhà lửa, liệu cách cứu giúp, để các con không bị thiêu hại.

 Ông bảo các con, nói cho biết các hoạn nạn: quỷ dữ, trùng độc,

 lửa dữ lan tràn, các khổ nối nhau tiếp diễn không dứt.

 Rắn độc, rắn mối, rắn hổ, cùng các dạ-xoa, quỷ cưu-bàn-trà,

 chó rừng, cáo, chó, kên kên, diều hâu, cú vọ, loài sâu trăm chân,

 bị đói khát hành hạ gấp gáp, rất đáng sợ. Chỗ khổ nạn này

 đã như thế, huống chi còn có lửa lớn. Các con không hiểu biết, tuy nghe cha dạy

 vẫn cứ ham mê, chơi đùa không thôi. Lúc ấy trưởng giả

 nghĩ rằng: 'Các con như thế, càng làm ta thêm buồn khổ.

 Nay ngôi nhà này không có gì đáng vui, mà các con

 đắm chìm chơi đùa, không nghe lời ta dạy, sắp bị lửa hại.'

 Ông liền suy nghĩ, bày ra các phương tiện, bảo các con:

 'Ta có đủ thứ đồ chơi quý, xe báu đẹp tốt,

 xe dê, xe hươu, xe trâu lớn, nay đang ở ngoài cửa.

 Các con ra đây, ta đã vì các con làm những xe này,

 tùy ý các con ưa thích, có thể dùng để chơi đùa.' Các con nghe nói

 có những xe như thế, lập tức tranh nhau chạy ra ngoài,

 đến chỗ đất trống, lìa khỏi các khổ nạn. Trưởng giả thấy các con

 ra khỏi nhà lửa, ở giữa ngã tư đường, liền ngồi trên tòa sư tử (chỗ ngồi cao quý, ví như chỗ của chúa sư tử),

 tự mừng mà nói: 'Nay ta vui sướng! Các con này

 nuôi nấng rất khó, ngu dại non nớt không biết gì, mà vào nhà nguy hiểm,

 nhiều trùng độc, yêu quái đáng sợ, lửa lớn ngọn dữ

 bốn phía cùng bốc lên. Vậy mà các con này vẫn tham vui chơi đùa.

 Ta đã cứu chúng, khiến chúng thoát nạn. Vì vậy, hỡi mọi người,

 nay ta vui sướng.' Lúc ấy các con biết cha đã ngồi yên,

 đều đến chỗ cha mà thưa: 'Xin cha cho chúng con

 ba thứ xe báu, như trước cha đã hứa: "Các con ra đây,

 ta sẽ cho ba thứ xe, tùy các con muốn." Nay chính là lúc,

 xin cha ban cho.' Trưởng giả giàu lớn, kho tàng rất nhiều,

 vàng, bạc, lưu ly (ngọc quý màu xanh trong), xà cừ, mã não; ông dùng các vật báu

 làm những cỗ xe lớn, trang hoàng lộng lẫy, chung quanh có lan can,

 bốn mặt treo chuông, dây vàng đan chéo. Lưới ngọc trân châu

 giăng trên xe, các chuỗi hoa vàng khắp nơi rủ xuống,

 nhiều màu sắc xen nhau trang trí, vây quanh khắp xe; lụa và bông mềm mại

 dùng làm nệm đệm. Vải bông mịn (?) thượng hạng, giá trị ngàn ức,

 trắng tươi sạch sẽ, phủ lên trên. Có trâu trắng lớn,

 béo khỏe nhiều sức, thân hình đẹp đẽ, dùng để kéo xe báu.

 Có nhiều người theo hầu hộ vệ. Ông đem những xe đẹp này

 cho đồng đều các con. Các con lúc ấy vui mừng hớn hở,

 ngồi xe báu này dạo khắp bốn phương, chơi đùa vui sướng,

 tự tại không gì ngăn ngại. Phật bảo Xá-lợi-phất: 'Ta cũng như vậy,

 là bậc tôn quý trong các bậc Thánh, là cha của thế gian. Tất cả chúng sinh

 đều là con Ta, đắm sâu vào thú vui đời, không có lòng trí tuệ.

 Tam giới (ba cõi sinh tử: cõi còn ham muốn, cõi còn hình sắc, cõi không còn hình sắc) không yên ổn, giống như nhà lửa, đầy dẫy các khổ,

 rất đáng sợ. Thường có sinh, già, bệnh, chết, lo buồn,

 những ngọn lửa như thế cháy mãi không ngừng. Như Lai đã lìa

 nhà lửa tam giới, sống vắng lặng thảnh thơi, yên ổn nơi rừng nội.

 Nay tam giới này đều là của Ta, chúng sinh trong đó

 đều là con Ta. Mà nay nơi này nhiều hoạn nạn,

 chỉ một mình Ta có thể cứu giúp che chở. Tuy Ta đã dạy bảo

 mà chúng không tin nhận, vì chúng tham đắm sâu vào các dục lạc ô nhiễm.

 Vì thế Ta dùng phương tiện, nói ba thừa (ba cỗ xe, tức ba lối tu), khiến các chúng sinh

 biết cái khổ của tam giới, rồi mở bày giảng nói con đường ra khỏi thế gian.

 Các người con ấy, nếu tâm quyết định, sẽ đầy đủ tam minh (ba trí sáng suốt: biết các đời trước, thấy sự sống chết của chúng sinh, dứt sạch phiền não)

 và lục thông (sáu năng lực thần thông), có người được thành Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên), hoặc thành Bồ-tát bất thoái (Bồ-tát không còn lùi bước trên đường thành Phật).

 Này Xá-lợi-phất! Ta vì chúng sinh mà dùng thí dụ này

 để nói nhất Phật thừa (một cỗ xe duy nhất đưa đến quả Phật). Các ông nếu có thể tin nhận lời này,

 thì tất cả đều sẽ thành Phật đạo. Thừa này vi diệu,

 thanh tịnh bậc nhất, trong mọi thế gian không gì hơn được,

 được Phật vừa lòng. Tất cả chúng sinh đều nên khen ngợi,

 cúng dường, lễ lạy. Vô lượng ngàn ức các lực, các giải thoát,

 thiền định, trí tuệ và các pháp khác của Phật — được thừa như thế.

 Ta khiến các con ngày đêm, trải bao nhiêu kiếp, thường được dạo chơi,

 cùng các Bồ-tát và chúng Thanh văn ngồi xe báu này

 đi thẳng đến đạo tràng (nơi chứng đạo thành Phật). Vì nhân duyên ấy, dù tìm kỹ khắp mười phương

 cũng không có thừa nào khác, ngoại trừ phương tiện của Phật.' Phật bảo Xá-lợi-phất:

 'Các ông đều là con Ta, Ta là cha.

 Các ông nhiều kiếp bị các khổ thiêu đốt, Ta đều cứu vớt,

 khiến ra khỏi tam giới. Ta tuy trước đã nói: "Các ông đã diệt độ",

 nhưng đó chỉ là dứt sinh tử, thật ra chưa phải diệt độ; nay việc nên làm

 chỉ là cầu trí tuệ Phật. Nếu có Bồ-tát ở trong chúng này

 có thể một lòng nghe pháp chân thật của chư Phật, thì biết rằng chư Phật Thế Tôn

 tuy dùng phương tiện, nhưng chúng sinh được giáo hóa đều là Bồ-tát.

 Nếu người trí nhỏ, đắm sâu ái dục, vì những người ấy

 Phật nói khổ đế (chân lý về khổ). Chúng sinh lòng mừng, được điều chưa từng có;

 Phật nói khổ đế là chân thật, không sai khác. Nếu có chúng sinh

 không biết gốc rễ của khổ, đắm sâu vào nguyên nhân của khổ, không thể buông bỏ dù chỉ chốc lát,

 vì những người ấy, Phật dùng phương tiện nói đạo đế (chân lý về con đường diệt khổ). Nguyên nhân của các khổ

 lấy tham dục làm gốc; nếu diệt được tham dục, thì khổ không còn chỗ nương,

 diệt hết các khổ, gọi là đế thứ ba (diệt đế: chân lý về sự diệt khổ). Vì muốn đạt diệt đế

 mà tu hành theo đạo, lìa các trói buộc của khổ, gọi là được giải thoát.

 Người ấy giải thoát khỏi điều gì? Chỉ lìa khỏi hư vọng

 nên gọi là giải thoát; thật ra chưa được sự giải thoát hoàn toàn.

 Phật nói người ấy chưa thật diệt độ. Vì người ấy chưa được

 đạo vô thượng, nên ý Ta không muốn cho họ dừng ở diệt độ ấy.

 Ta là Pháp vương (vua của chánh pháp), tự tại đối với mọi pháp, vì làm yên ổn chúng sinh

 nên hiện ra ở đời. Này Xá-lợi-phất! Pháp ấn (dấu ấn của chánh pháp, chân lý quyết định không đổi) này của Ta

 là vì muốn lợi ích thế gian mà nói; ở những nơi ông đi đến,

 chớ truyền bá bừa bãi. Nếu có người nghe mà vui theo, kính cẩn nhận lãnh,

 nên biết người ấy là bậc A-bệ-bạt-trí (bậc không còn thoái lui trên đường thành Phật). Nếu có người tin nhận

 kinh pháp này, thì người ấy đã từng gặp các Phật đời quá khứ,

 cung kính cúng dường, và cũng đã nghe pháp này. Nếu có người

 tin được lời ông nói, thì đó là thấy Ta, cũng là thấy ông,

 thấy chúng tỳ-kheo tăng (đoàn thể tăng sĩ xuất gia) và các Bồ-tát. Kinh Pháp Hoa này

 nói cho người trí sâu; kẻ hiểu biết nông cạn nghe thì mê lầm không hiểu.

 Tất cả hàng Thanh văn và Bích-chi-Phật (tức Duyên giác), đối với kinh này

 sức hiểu đều không theo kịp. Này Xá-lợi-phất! Ngay cả ông, đối với kinh này

 cũng phải nhờ lòng tin mới vào được, huống chi các Thanh văn khác. Các Thanh văn khác

 vì tin lời Phật mà thuận theo kinh này, chứ không phải nhờ phần trí tuệ của chính mình.

 Lại nữa, Xá-lợi-phất! Đối với kẻ kiêu ngạo, lười biếng, chấp vào ngã kiến (cho rằng có một cái tôi thật),

 chớ nói kinh này. Phàm phu hiểu biết nông cạn, đắm sâu vào ngũ dục (năm thứ ham muốn của giác quan),

 nghe không hiểu được, cũng chớ nói cho họ. Nếu có người không tin,

 hủy báng kinh này, thì là dứt hết hạt giống thành Phật trong thế gian.

 Hoặc có kẻ nhăn mày khó chịu, ôm lòng nghi hoặc, ông hãy nghe Ta nói

 quả báo tội lỗi của người ấy. Dù khi Phật còn ở đời hay sau khi Phật diệt độ,

 kẻ nào phỉ báng kinh điển như thế, thấy có người đọc tụng,

 chép và giữ gìn kinh, mà khinh rẻ, ghét ghen, ôm lòng thù hận,

 thì quả báo tội lỗi của người ấy, nay ông hãy nghe tiếp. Người ấy chết rồi

 vào địa ngục A-tỳ (địa ngục khổ nặng nhất, khổ không lúc nào ngừng), ở đủ một kiếp, hết kiếp lại sinh vào đó nữa.

 Cứ xoay vần như thế cho đến vô số kiếp; ra khỏi địa ngục

 lại sẽ đọa làm súc sinh. Nếu làm chó hay chó rừng, thì hình dáng gầy trơ xương (?),

 đen đủi, ghẻ lở, bị người chọc phá. Lại bị người

 ghét bỏ khinh rẻ, thường khốn khổ vì đói khát, xương thịt khô kiệt,

 sống thì chịu đau đớn, chết thì bị ném gạch đá. Vì dứt hạt giống Phật

 nên chịu tội báo này. Nếu làm lạc đà, hoặc sinh làm lừa (?),

 thân thường chở nặng, lại bị roi gậy đánh, chỉ nghĩ đến nước và cỏ,

 ngoài ra không biết gì. Vì báng bổ kinh này mà chịu tội như thế.

 Có khi làm chó rừng, đi vào xóm làng, thân thể ghẻ lở,

 lại mù một mắt, bị lũ trẻ con đánh và ném đá,

 chịu đủ đau khổ, có khi đến chết. Chết ở đó rồi

 lại mang thân rắn mãng, hình thể dài lớn năm trăm do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng hơn mười cây số),

 điếc, ngây dại, không có chân, quằn quại bò bằng bụng, bị các loài trùng nhỏ

 rúc rỉa cắn ăn, ngày đêm chịu khổ không lúc nào nghỉ.

 Vì báng bổ kinh này mà chịu tội như thế. Nếu được làm người,

 thì các căn (các giác quan như mắt, tai, mũi…) tối tăm chậm lụt, lùn thấp xấu xí, tay chân co quắp, què quặt, mù, điếc, gù lưng.

 Nói điều gì người cũng không tin, hơi miệng thường hôi,

 bị quỷ ma ám. Nghèo cùng hèn hạ, bị người sai khiến,

 nhiều bệnh, gầy còm, không chỗ nương tựa. Tuy gần gũi nương nhờ người khác,

 người ta cũng chẳng để ý; nếu được thứ gì, liền lại quên mất.

 Nếu học nghề thuốc, theo đúng phương mà chữa bệnh, lại làm bệnh người khác nặng thêm,

 hoặc đến chết. Nếu tự mình có bệnh, không ai cứu chữa,

 dù có uống thuốc hay, bệnh lại càng nặng thêm. Nếu người khác làm phản nghịch,

 cướp bóc, trộm cắp, những tội như thế, thì người ấy oan ức mắc vạ lây.

 Người mang tội như thế, mãi không được thấy Phật, vua của các bậc Thánh,

 nói pháp giáo hóa. Người mang tội như thế thường sinh vào những nơi tai nạn (những nơi khó gặp Phật, khó nghe pháp),

 điên cuồng, điếc lác, tâm rối loạn, mãi không được nghe pháp. Trong vô số kiếp

 nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; ví số nhiều không đếm xuể), sinh ra liền điếc câm, các căn không đầy đủ.

 Thường ở trong địa ngục như dạo chơi vườn cảnh, ở trong các đường ác (các cõi khổ như ngạ quỷ, súc sinh) khác

 như ở nhà của mình; lạc đà, lừa, heo, chó là những nơi người ấy sinh vào.

 Vì báng bổ kinh này mà chịu tội như thế. Nếu được làm người,

 thì điếc, mù, câm, ngọng, nghèo cùng và mọi sự suy kém là đồ trang sức của mình.

 Phù thũng, khô gầy, ghẻ lở, ung nhọt, những bệnh như thế

 là áo quần của mình. Thân thường ở chỗ hôi hám, cáu bẩn dơ dáy,

 đắm sâu vào ngã kiến, giận dữ ngày càng tăng, dâm dục hừng hực,

 đến cả cầm thú cũng không chừa. Vì báng bổ kinh này mà chịu tội như thế.'

 Phật bảo Xá-lợi-phất: 'Kẻ báng bổ kinh này, nếu nói hết tội của họ

 thì nói suốt một kiếp cũng không hết. Vì nhân duyên ấy, nên Ta bảo ông:

 "Ở giữa những người không có trí, chớ nói kinh này." Nếu có người căn tính lanh lợi,

 trí tuệ sáng suốt, học nhiều nhớ kỹ, cầu Phật đạo,

 người như thế mới có thể nói cho. Nếu người đã từng gặp

 trăm ngàn ức vị Phật, gieo trồng các gốc lành, lòng thành sâu xa bền chắc,

 người như thế mới có thể nói cho. Nếu người tinh tấn (chăm chỉ tu hành, không lùi bước),

 thường tu lòng từ, không tiếc thân mạng, mới có thể nói cho.

 Nếu người cung kính, không có lòng hai ý, lìa xa những kẻ phàm phu ngu muội,

 ở một mình nơi núi rừng đầm vắng, người như thế mới có thể nói cho.

 Lại nữa, Xá-lợi-phất! Nếu thấy có người bỏ ác tri thức (bạn xấu, thầy xấu dẫn vào đường sai),

 gần gũi bạn lành, người như thế mới có thể nói cho.

 Nếu thấy Phật tử giữ giới trong sạch như viên ngọc sáng trong,

 tìm cầu kinh Đại thừa, người như thế mới có thể nói cho.

 Nếu người không giận dữ, ngay thẳng dịu dàng, thường thương xót tất cả,

 cung kính chư Phật, người như thế mới có thể nói cho.

 Lại có Phật tử ở giữa đại chúng, với tâm trong sạch,

 dùng đủ nhân duyên, thí dụ, lời lẽ, nói pháp không trở ngại,

 người như thế mới có thể nói cho. Nếu có tỳ-kheo

 vì cầu nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí Phật) mà tìm pháp khắp bốn phương, chắp tay kính cẩn nhận lãnh,

 chỉ ưa thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) kinh điển Đại thừa, cho đến không nhận

 dù chỉ một bài kệ của kinh khác, người như thế mới có thể nói cho.

 Như người hết lòng tìm xá-lợi (di cốt) của Phật, người tìm kinh cũng như thế,

 được rồi thì kính cẩn nhận lãnh; người ấy không còn chí tìm kinh khác,

 cũng chưa từng nghĩ đến sách vở của ngoại đạo (các đạo ngoài Phật giáo), người như thế

 mới có thể nói cho.' Phật bảo Xá-lợi-phất: 'Ta nói về những dấu hiệu

 của người cầu Phật đạo, thì nói suốt một kiếp cũng không hết.' Những người như thế

 thì có thể tin hiểu, ông nên vì họ mà nói Kinh Diệu Pháp Hoa."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video