Thiên 12 — Mười phép nữ đan, kèm Khôn quyết và hỏi đáp

 MƯỜI PHÉP TU LUYỆN NỮ ĐAN (nữ đan: phép luyện "đan" bên trong thân thể dành riêng cho phụ nữ. "Đan" vốn là viên thuốc tiên; ở đây là cách gọi ví von cái kết tinh của tinh, khí, thần trong người sau khi tu luyện, giúp sống lâu và thành tiên)

 Thanh Liệt Cổ Phật ở núi Hoa Tạng soạn.

 Trần Anh Ninh, người Hoản Giang (vùng sông Hoản, tỉnh An Huy), lược bỏ và hiệu đính.

 Ý chính về việc biên soạn bộ "Sách nhỏ về đạo học dành cho phụ nữ"

 Một, chọn kỹ những việc làm tốt đẹp và lời nói hay của giới phụ nữ xưa nay, cùng những bài viết ngắn, đủ để rèn cho phụ nữ một nhân cách cao thượng và truyền cho phụ nữ trí tuệ, tài năng ưu tú. Phần này thuộc về mặt tâm lý.

 Hai, chọn kỹ các phương pháp tu dưỡng của phụ nữ qua các đời, cùng kinh luận và thơ ca, đủ để đào tạo những người tài xuất chúng trong giới phụ nữ và làm cho thân thể phụ nữ nói chung khỏe đẹp. Phần này thuộc về mặt sinh lý.

 Ba, đạo học (học thuyết và phép tu luyện của Đạo gia) là tinh hoa riêng của dân tộc Trung Hoa, các nước trên thế giới đều không có, chỉ nước ta có. Trước kia vì giáo dục cho phụ nữ chưa phổ cập nên phụ nữ không thể nghiên cứu môn học vượt trội này; nay theo nguyên tắc nam nữ bình đẳng, xin dần dần công bố môn học này cho mọi người.

 Bốn, sách của người xưa có cuốn sâu cuốn cạn. Có cuốn quá huyền bí, khó hiểu; cũng có cuốn quá quê mùa thô tục, đọc không lọt tai. Nay để phổ biến rộng, chỗ nào huyền bí thì nhất định kèm chú thích, cốt cho người đọc dễ hiểu; chỗ nào thô tục thì sửa sang đôi chút, để khỏi bị người có học thức cao chê cười.

 Năm, mục đích biên soạn bộ sách này là đề cao đạo học vốn có của Trung Quốc và tuyệt đối dẹp bỏ mê tín. Hễ bài viết nào dính dáng chút ít tới mê tín thì đều không đưa vào.

 Điều người đọc cần biết

 Một, sách này không có tên họ tác giả, bản cũ đề là "Hương Dật Cổ Mẫu ở núi Kim Hoa". Cái danh xưng ấy rất nông cạn quê kệch. Người viết sách tuy không muốn dùng tên họ thật của mình, nhưng việc gì phải bịa ra một danh hiệu thánh thần? Vì vậy tôi bỏ đi, không chép.

 Hai, sách này tuy đề là mười phép, nhưng nội dung phép thứ năm và phép thứ sáu đại để giống nhau, còn điều bàn trong phép thứ mười thì quá chung chung, không cần lập thành một mục riêng. Vì vậy trong ba phép ấy tôi đều cắt bớt rất nhiều, để khỏi làm người đọc chán; các phép khác cũng có chỗ cắt bớt và sửa đổi. Người học nếu đem bản gốc so với bản này sẽ thấy có lý do không thể không cắt sửa, chứ không phải tôi bày chuyện.

 Ba, ngoài phần chính văn, những lời nhận xét do tôi thêm vào, người đọc nên đặc biệt lưu ý. Vì những lời bình ấy đều phải trải qua mấy chục năm từng trải mới viết ra được, không phải như người khác làm văn, nói bừa bãi, chẳng có căn cứ gì.

 Bốn, phần phụ lục có một bài "Khôn quyết" (khẩu quyết tu luyện cho nữ giới; "Khôn" là quẻ Khôn, tượng trưng cho đất, cho người nữ). Tuy không dám khẳng định chắc chắn đó là bút tích của Tôn Bất Nhị, nhưng lời văn cũng gọn gàng, đáng ưa. Còn phần chú giải của Phó Kim Thuyên thì tiếc là đầy những lời ví von, e người học khó lĩnh hội. Về nguồn gốc của bốn chữ "hoàng nha, bạch tuyết" ở cuối bài, tôi đã nói rất kỹ, người đọc nên nghiên cứu.

 Năm, những sách nữ đan có chứa khẩu quyết thật, từ xưa đến nay khắp trong nước chỉ có hơn hai mươi loại, không tìm được nhiều hơn. Người học phải đọc hết thì mới tìm ra lối vào, rồi sau đó lại tìm thầy hỏi bạn, thực hành luyện tập, như thế may ra mới mong thành công. Chớ có hiểu được nửa vời rồi tự mãn.

 Tháng bảy năm Dân Quốc thứ hai mươi bốn (năm 1935), tức năm thứ 4632 tính theo kỷ nguyên Hoàng Đế. Trần Anh Ninh người Hoản Giang viết bài này thay lời tựa.

 Phép thứ nhất: Dưỡng chân hóa khí (nuôi cái chân thật, biến hóa thành khí)

 (Anh Ninh nói: Công phu của Đạo gia quý ở khẩu quyết (bí quyết tu luyện truyền miệng từ thầy sang trò), còn văn chương hay dở thì chẳng quan trọng gì. Cho nên thường có chỗ lý luận không trọn vẹn, có chỗ câu chữ không thông, có chỗ cách nhìn thấp kém, có chỗ xen lẫn mê tín; những điều đó đều khiến người ta sinh lòng coi thường, rồi đến nỗi khẩu quyết thật trong đó cũng bị chìm mất, không ai biết đến, thật rất đáng tiếc. Nay tôi biên soạn sách này là muốn giúp những phụ nữ có học thức, tư chất từ bậc trung trở lên. Nếu cứ chép y nguyên bản gốc thì khó tránh bị người có học chê cười, nên nay tôi đặc biệt nhặt lấy phần tinh hoa, bỏ đi chỗ khiếm khuyết. Tuy chưa đạt được sự thuần túy hoàn toàn, nhưng so với bản gốc thì đã đáng xem hơn nhiều.)

 Việc tu hành của nữ khác với nam. Dương khí (sinh lực mang tính dương) của nam thoát ra từ phía dưới, dương khí của nữ thì bốc lên phía trên. Thân nam cứng rắn, thân nữ mềm mại. Nam giới thường giữ gìn dương tinh (tinh khí dương, tức tinh dịch và sinh lực gốc của nam) ở đan điền (vùng bụng dưới, dưới rốn, nơi tụ và luyện tinh khí), không để thoát ra ngoài. Tích lâu rồi thì dùng chân hỏa (lửa thật bên trong thân, tức sức ấm phát ra khi ý niệm và hơi thở được tập trung) trong thân mà nung luyện, khiến tinh hóa thành khí, khí hóa thành thần, thần hóa thành hư (tinh: chất tinh hoa vật chất của thân; khí: sinh khí vận hành trong người; thần: tinh thần, ý thức sâu; hư: cảnh giới trống rỗng, hòa vào Đạo), như thế là chứng đạo (đạt được Đạo).

 Còn nữ giới là thân âm, phải dùng linh chi (chất tinh nhờn quý báu) trong bầu vú để biến đổi khí chất. Vận luyện lâu ngày thì tự nhiên màu đỏ trở lại thành trắng, máu hóa thành khí. Máu đã hóa thành khí rồi thì lại dùng phép tiến thoái hỏa phù (hỏa phù: phép điều tiết lửa luyện trong thân — lúc tăng sức luyện gọi là "tiến dương hỏa", lúc giảm, lắng xuống để kết lại gọi là "thoái âm phù"), cũng có thể khiến khí trở về thuần dương, xong việc tu đạo, trở về cái chân thật. Cho nên công phu ban đầu của nữ là luyện hình chất trước (hình: hai bầu vú; chất: kinh nguyệt), rồi sau mới luyện bản nguyên (cái gốc nguyên sơ, tức tiên thiên khí — khí bẩm sinh có từ trước khi thành hình); không giống công phu của nam là luyện bản nguyên trước, luyện hình chất sau.

 Thế nào là dưỡng chân? Lòng người ta rất dễ dao động; nếu bắt nó luôn giữ yên ở bên trong thì liền sinh chán ngán. Vì vậy lúc mới bắt tay vào tập, trước hết dạy phép dưỡng chân, tự nhiên sự chán ngán vơi bớt, tứ chi yên ổn hòa thuận, rồi mới có thể tiến thêm.

 Ngày thường khi ngồi luyện, phải từ trong đan điền và huyết hải (biển máu, tức vùng tử cung ở bụng dưới, nơi chứa máu) mà vận động khí cơ (cái then máy của sinh khí, tức sự phát động và chuyển vận của khí trong thân), soi chiếu vào thần thất (nhà của thần, ở đây chỉ vùng giữa ngực) bên trong tim. Sẽ thấy có một luồng khí trong nhẹ từ huyết hải đi ra. Khi đã "định" (tâm lặng yên, không tán loạn) được lâu, khí ấy ắt sẽ động; cứ thuận theo khí cơ mà nó tung lên, bay vọt lên trên, xông tới nê hoàn (đỉnh đầu, chỗ não), rồi lại quay xuống. Lúc ấy dùng ý dẫn nhẹ nó, theo khí cơ từ nê hoàn đi xuống trùng lâu (lầu nhiều tầng, chỉ con đường chạy thẳng xuống chính giữa ngực). Lúc này tuyệt đối không được dùng ý, sợ làm tổn thương thân thể; cứ theo khí cơ từ trùng lâu đi xuống đến khoảng giữa hai vú, trong đó có một huyệt trống, cho khí ngưng tụ lại ở đó thật lâu. Nếu thấy lại có động, thì làm như trước. Chẳng qua bốn năm mươi ngày, khí ấy đã thông suốt, máu hóa thành khí, đỏ trở lại thành trắng. Lúc ấy đan nguyên (gốc của đan, nền móng để kết đan) đã lộ ra, đạo tâm (lòng hướng về Đạo) đã thành thật. Nếu giữ được sự kiên trì, lặng lẽ gìn giữ, sớm tối không lơi, lúc nào cũng dụng công, thì lo gì đại đan (đan lớn, thành quả cuối cùng của tu luyện) không kết, nữ tiên không thành? Đây là công phu bước đầu của nữ tu. Nếu thực sự làm đến chỗ cực kỳ huyền diệu thì những công phu về sau đều từ đây mà tiến lên. Người học hãy gắng sức.

 (Anh Ninh xét: Khi khí cơ từ nê hoàn đi xuống, đã nói "dùng ý dẫn nhẹ nó", lại nói "không được dùng ý". Rốt cuộc là dùng ý hay không dùng ý? Bởi vì động tác lúc này nằm giữa có ý và không có ý. Vì phải thuận theo tự nhiên nên nói "không được dùng ý"; mà lại không thể bỏ mặc, nên nói "dùng ý dẫn nó".)

 Phép thứ hai: Cửu chuyển luyện hình (luyện thân hình qua chín vòng vận chuyển)

 Luyện hình nghĩa là điều hòa và gìn giữ thân thể. Máu thuộc âm dương (?), đọng ở phía dưới, chứa trong túi bào ở huyết hải (bào: túi chứa, tức tử cung), được biến hóa ở "đỉnh núi ngũ uẩn" (chỉ vùng giữa ngực, nơi khí của ngũ hành hòa hợp), tưới khắp toàn thân, nuôi dưỡng trăm mạch, tuần hoàn không ngừng, tràn chảy qua các đường kinh, rồi biến thành vật cặn bã, thải đi không dùng. Đến khi đủ hai trăm bốn mươi khắc lậu, tức ba mươi thời thần (khắc lậu: đơn vị đo thời gian bằng đồng hồ nước thời xưa; thời thần: một canh giờ, bằng hai tiếng đồng hồ ngày nay — ba mươi thời thần là sáu mươi tiếng), lúc ấy "dung hoa" (tinh hoa tan chảy, tức sinh khí trong tử cung đã đầy đủ trở lại) lại hiện ra, cái tiên thiên (cái có sẵn từ trước khi thành hình, nguyên khí bẩm sinh) hóa thành hình, giữ lại để dùng vào việc sinh người. Đó chính là điều gọi là: phần khí trong thì bốc lên vú, phần khí đục thì chảy xuống thành máu ứ. Cái then máy để sinh ra người hay sinh ra tiên thật là phân chia ở chỗ này. Cho nên phụ nữ tu luyện phải biết rõ trước đâu là trong, đâu là đục, thì mới luyện được hình thật.

 Vậy hình luyện như thế nào? Khi ngồi, dùng thần cơ (then máy của thần, tức tâm ý) vận động, đợi trong miệng đầy nước bọt thì súc nhẹ mấy lần, chờ cho trong rồi dùng mũi hít khí trong, cùng với ngọc dịch (nước bọt trong miệng, quý như ngọc) nuốt xuống trùng lâu, vào giáng cung (cung đỏ, chỉ vùng tim giữa ngực), rồi xuống hoàng phòng (phòng vàng, vùng nằm giữa tim và rốn), đến huyết hải ở quan nguyên (huyệt dưới rốn chừng hai tấc) thì dừng. Hơi ngưng định một chút, rồi từ huyết hải vận đến vĩ lư (cuối xương sống, chỗ xương cụt), lên giáp tích (khoảng giữa sống lưng), xuyên qua đỉnh môn (cửa ở đỉnh đầu) mà vào thẳng nê hoàn; lại từ nê hoàn đi xuống, đến khoảng giữa hai vú thì dừng. Dừng tụ ở đó thật lâu, khiến nước bọt hóa thành khí, như vậy là một vòng. Làm như thế ba lần, đủ ba vòng. Xong rồi mới dùng hai tay xoa hai vú, xoay ba mươi sáu lần. Xoay xong, dùng hai tay nâng gom vào giữa, rồi nhẹ nhàng vận xuống huyết hải thì dừng, sau đó lại vận luyện như trước. Một lượt ba vòng, ba lượt cộng được chín vòng. Nếu người phụ nữ trầm tĩnh, đoan trang, căn cơ sâu, tư chất dày, thì làm chẳng quá trăm ngày, hình đã luyện thành, có đường để sống lâu. Từ đó cầu tiến thêm nữa thì có thể mong kết đại đan.

 Phép thứ ba: Vận dụng hỏa phù

 Nam giới luyện dược trước (dược: thuốc, tức tiên thiên khí dùng làm nguyên liệu kết đan), luyện hình sau; nữ giới luyện hình trước, luyện dược sau. Vì thân thể hai bên khác nhau nên công phu trước sau cũng khác. Người nữ học đạo cứ theo khẩu quyết ở đoạn trước mà dụng tâm thực hành. Nếu làm đến lúc trong đan điền, huyết hải khí cơ ấm áp, tự nhiên có một luồng khí trong xông lên tâm xá (nhà của tâm, vùng tim), đến thẳng hai vú, thì lúc ấy tuyệt đối không được khởi niệm. Cứ như cũ mà luyện, vận chuyển, tự nhiên khí lại đi xuống, trở về huyết hải. Lúc ấy khí cơ đã động, chân khí (khí thật, sinh khí gốc) đã sinh, cái âm của máu đỏ đã biến thành cái dương của khí trắng. Nếu không dùng lửa, vận phù, thì khí ấy vẫn lại hóa thành máu đỏ, trắng trở lại thành đỏ, uổng công. Đến lúc này phải dùng chân hỏa mà luyện, lại dùng chân phù mà ứng theo; phù đến, lửa đủ thì khí ắt ngưng kết. Đúng lúc khí ngưng kết ấy có những cảnh tượng khác lạ; nếu không nói rõ ra, e rằng dùng hỏa phù sai lệch, làm hỏng đan nguyên. Người tu đến đây phải hết sức cẩn thận, ghi nhớ kỹ, chớ tự quên mất. Nếu công phu lúc này sai một chút thì chẳng những công phu trước uổng phí, công phu sau khó tu, mà còn tổn hại thân mạng, phải đề phòng chứng băng huyết.

 Người học phải nhớ rõ: khi khí trở về huyết hải, khí này tuy từ máu hóa ra nhưng không phải là máu. Như người đi xa, đổi khác diện mạo mà về nhà, đến vợ con người nhà cũng không nhận ra, làm sao còn hòa hợp như ngày trước được? Cho nên khi khí đi xuống, trong huyết hải ắt có cảm giác như cá hút nước; lúc ấy tứ chi như say, khoái lạc như vợ chồng giao hợp, có thế không tự kìm được. (Anh Ninh xét: Có người nói cảm giác khoái lạc trong thân lúc này hơn chuyện nam nữ nhiều lần. Vì có những phụ nữ bản tính lạnh nhạt, lại gặp người đàn ông thân thể yếu, khi gần gũi thì người nữ chẳng có chút khoái cảm nào. Còn người nữ tu đạo làm công phu thì không như vậy: tuy một mình, lòng trong sạch, ít ham muốn, ngồi tĩnh tọa trong phòng yên, nếu quả thật làm đúng phép, phối hợp điều hòa âm dương trong thân mình, đi vào cảnh giới cực kỳ huyền diệu, thì có những cảnh tượng đặc biệt hiện ra, khoái lạc không thể dùng lời mà tả. Còn đàn ông làm công phu thanh tĩnh, tuy đôi khi trong thân cũng có cảnh tượng khoái lạc, nhưng so với mức độ khoái lạc của nữ thì chỉ được hai ba phần mười mà thôi. Điều này liên quan đến chỗ khác nhau về sinh lý giữa nam và nữ, không phải sức người có thể gượng làm được.) Đến mức này phải giữ vững chủ ý, tuyệt đối không được buông thả. Một niệm ngưng giữ ở trung cung (cung giữa, vùng dưới hõm ngực, trên rốn), dừng tụ thật lâu, khí ấy tự nhiên xông lên qua các cửa ải, lên vào nê hoàn, hóa thành ngọc dịch. Dùng ý dẫn xuống trùng lâu, trở về khoảng giữa hai vú thì dừng. Dùng phép ngưng khí để hòa hợp nó, khiến nó tụ lại không tan. Làm lâu ngày, tự nhiên có thể trở về gốc, trở về nguồn, mà thông được thai tức (hơi thở của thai nhi: thở như trẻ còn trong bụng mẹ, mũi gần như không còn ra vào hơi). Nếu thai tức đã thông thì đạo tiên có thể đếm ngày mà đến. Các nữ tu chân hãy cùng gắng sức.

 Phép thứ tư: Lặng lẽ vận hành thai tức

 Người nữ tu chân nếu quả thật theo khẩu quyết trên mà hết lòng thực hành thì tự nhiên chân khí ngày càng sinh, máu hóa thành dịch, từ khoảng giữa hai vú thông chảy khắp trăm mạch, thấm nhuần toàn thân. Dịch này do máu hóa thành, phải thường dùng khí nguyên hòa (khí gốc hòa thuận) vận chuyển bên trong để ấm nuôi nó, thì mới giữ yên được trung điền (đan điền giữa, ở vùng giữa hai vú), làm gốc để vượt lên cõi trên.

 Thế nào là vận chuyển khí nguyên hòa bên trong? Bởi vì hơi thở từ chỗ giữa mà sinh ra, cũng từ chỗ giữa mà yên định. Nữ tu chân đã được ngọc dịch rồi thì phải vận dụng khí này để ngưng nó lại, dịch ấy mới không thất thoát, và có thể nhờ đó mà kết thành hoàn đan (đan trở lại, tức khôi phục trọn vẹn nguyên khí đã hao tổn). Khi vận chuyển bên trong, thế của nó không bám vào miệng mũi mà cũng không lìa miệng mũi; tuy có tên gọi là hô hấp nhưng thật ra không có hình dáng của hô hấp. Vì sao? Ấy là mượn hô hấp để làm cái nghĩa hô hấp vậy. Bởi vì hô hấp bằng miệng mũi là hô hấp hậu thiên (thuộc về sau khi sinh ra, có hình có tướng), còn hô hấp vận chuyển bên trong là hô hấp tiên thiên. Lúc này chú trọng tiên thiên, không chú trọng hậu thiên. Hô hấp tiên thiên có tên mà không có hình, theo hô hấp hậu thiên của miệng mũi, một ra một vào, tự nhiên lên xuống. Làm lâu ngày thì mỗi hơi thở đều trở về gốc, khí hô hấp không còn đi qua miệng mũi nữa, thế là thai tức đã thành, đạo tiên không còn xa.

 (Trần Anh Ninh xét: Công phu đoạn này, nguyên văn vốn chưa nói rõ ràng. Tôi sợ người học sau khó hiểu nên cố viết cho dễ, đã cắt sửa hơn nửa nguyên văn, nên tương đối dễ hiểu hơn. Còn những chỗ tinh vi khúc chiết thì cốt ở người làm thầy truyền miệng, dạy tận mặt, lại cần người học tự lĩnh hội trong lòng, thực nghiệm trong thân mình. Công phu sâu, ngày tháng lâu, nước chảy đến đâu thì thành mương đến đó. Nếu một khi bỗng thông suốt, tự nhiên ngầm hợp với lẽ huyền diệu của Đạo, thì cũng chẳng cần câu nệ vào chữ nghĩa nữa.)

 Phép thứ năm: Lập công đức rộng khắp

 Người nữ nếu quả có thể lặng lẽ tu Đạo tối cao, đã luyện được ngọc dịch hoàn đan, nhận ra được bộ mặt tiên thiên, lại giữ vững được công phu thai tức, thì đến đây phải nhờ việc làm tốt bên ngoài để vun đắp gốc Đạo, như thế bên ngoài mới không thiếu sót, bên trong mới có chỗ giúp đỡ. Cho nên thờ cha mẹ chồng thì nên hết lòng hiếu thảo; tiếp xúc với người thì nên giữ lòng trung hậu. Thương kẻ mồ côi, giúp người góa bụa, cứu khổ giúp nghèo, tôn kính thầy và bậc trên, hòa thuận với láng giềng. Cử chỉ chớ nhẹ dạ, lời nói chớ kiêu căng; mọi hành vi đều đặt trong khuôn phép đạo lý, tự nhiên khí chất hòa nhã, không cầu công đức mà công đức tự thành.

 (Anh Ninh xét: Bài này đã cắt bỏ hơn nửa, chỉ chừng này là đủ.)

 Phép thứ sáu: Chí bền, giữ vững việc tu

 Người nữ tu chân nếu gặp được thầy sáng, biết được khẩu quyết, giữ phẩm hạnh chân chất, thề quyết dụng công, bền lâu không lười, thì có thể ngày một ngày hai thành thần tiên. Nhưng tính tình phụ nữ dễ phai dễ đổi; gặp việc không vừa ý thì khó bảo đảm không bỗng thay đổi chí hướng ban đầu. Hoặc bị đường lối sai lạc dẫn dụ, sinh ra cách nhìn lệch lạc, đến nỗi công phu trước bỏ hết, chìm đắm trong biển tội nghiệp, than ôi, lúc ấy hối sao kịp!

 Người truyền đạo trên đời tuy nhiều, nhưng người được chân truyền thì rất ít, thường thường tự hại mình lại hại người. Nay xin chỉ bày rõ ràng khẩu quyết nữ đan, để giúp những người có duyên. Mong họ thoát khỏi bến mê, lên được bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát), khiến nơi suối vàng không còn hồn của người con gái chết yểu như ngọc nát, khiến phụ nữ có được phép giữ mãi nhan sắc, giữ lâu không mất, hưởng vui không cùng, há chẳng sướng sao?

 Các giới luật kê ra sau đây:

 Giới thứ nhất: hiếu thảo phụng dưỡng cha mẹ chồng. Giới thứ hai: đoan chính ngay thẳng. Giới thứ ba: cẩn thận lời nói. Giới thứ tư: thận trọng trong việc tu hành. Giới thứ năm: tôn thầy, trọng đạo. Giới thứ sáu: lập chí không thay đổi.

 (Anh Ninh xét: Nguyên văn đã cắt bỏ bốn phần năm, vì không quan trọng. Còn sáu điều giới, tuy mỗi điều đều có lời giải thích kèm theo, cũng không chép, vì ý chính đã rõ.)

 Phép thứ bảy: Điều dưỡng nguyên thần (thần gốc, cái tinh thần nguyên sơ, sâu kín nhất của con người)

 Công phu của nữ nhanh gọn hơn của nam. Nữ đan từ dưỡng chân đến thai tức thì công phu đã làm xong quá nửa, không như công phu của nam phải qua nhiều thao tác mới đến được bước điều thần. Cho nên phép nữ đan sau khi làm xong từ dưỡng chân đến thai tức thì liền chép tiếp phần tu công đức bên ngoài; đợi khi việc làm tốt bên ngoài đã dư đủ thì có thể luyện phần công phu điều thần. Bởi vì lúc vận luyện trước đây, đã đem máu hóa thành khí, khí này liền có thể hóa thành thần. Đến lúc này nếu không rèn luyện tính tình, lấy việc làm tốt bên ngoài phụ giúp, e rằng sau này không ngưng giữ được, trái lại khiến công phu trước bỏ phí hết. Phải theo đúng giới luật, giữ nghiêm phép tắc, mài luyện lòng mình như một khối thủy tinh. Luyện rồi lại luyện, mài rồi lại mài, cho đến khi trong ngoài trắng trong, sáng suốt thấu suốt, thân và tướng đều không, chẳng vướng một hạt bụi. Làm đến đây, tự có một sự trong sáng linh diệu, khéo biến hóa, soi chiếu trong lồng ngực. Khi nhập định (đi vào trạng thái tâm hoàn toàn lắng yên, như quên cả thân), không ăn mà không đói, không động, không nói. Lúc này phải có người bảo vệ, không được để bị kinh sợ, e rằng tổn thương thần, sinh ma chướng (rối loạn tinh thần do tu sai), tai hại không nhỏ.

 Người nữ tu đến đây phải lưu tâm chú ý, chớ để sai sót; ngày đêm cần có người canh giữ. Nếu thấy người ấy hơi thở hoàn toàn không có mà sắc mặt không đổi, hoặc một hai ngày, hoặc năm bảy ngày, hoặc hơn mười ngày, đều không được làm kinh động. Đợi đến khi hơi thở ở mũi nhè nhẹ trở lại, thần quang (ánh sáng của thần, vẻ tinh anh) hé lộ, mới được gọi khẽ. Sau khi người ấy xuất định (ra khỏi trạng thái định), ăn uống, quần áo tùy ý thích hợp; bạn đồng tu phải luôn luôn đề phòng, nuôi dưỡng cho đến sau khi xuất thần thì mới khỏi nguy hiểm.

 Phép thứ tám: Dời thần ra khỏi vỏ (cho thần rời khỏi thân xác)

 Đạo của nữ là từ âm trở về dương, dương đến cực điểm thì thần trọn vẹn. Luyện cho đến khi thân như bình băng trong suốt, thần như nước mùa thu trong veo; nhưng cũng không thể để thần ở lâu trong thân. Cho nên dưa chín thì tự rụng, thần tròn đầy thì dời ra. Lúc này nên dùng phép xuất thần, dời thần ra ngoài thân. Nhưng không được cho ra quá nhanh, và lúc mới ra cũng không nên để quá lâu, sợ thần lạc lối không biết đường về. Nên đưa thần đã ra trở về trong thân, một ra một vào, từ gần đến xa, nhớ kỹ không được buông thả; phải đợi điều dưỡng cho già dặn rồi mới để nó đi về tùy ý. Sau khi đã thuần thục thì tự nhiên không còn gì phải sợ tránh. Nhưng công phu xuất thần lại cần bàn kỹ. Trước khi dương thần (thần thuần dương, đã luyện thành, có thể ra khỏi thân) chưa ra, tính nó rất tĩnh, công phu vẫn giống như quy tắc dưỡng chân, đợi đến khi thần tròn đầy mới thôi. Còn sau khi dương thần đã ra, tính nó thuộc động, thì không giống công phu đoạn trước nữa, phải dùng phép thả thần cho thong dong, khiến thần linh thông, hoạt bát, không bị ngăn trở. Hoặc dạo núi chơi sông, hoặc tùy duyên hiện hình giáo hóa, gặp dịp thì lập công đức. Nếu công đức đầy đủ trọn vẹn thì tự có ngày bay lên cõi tiên.

 Phép thứ chín: Đợi được độ mà bay lên

 Nữ đan tu thành, nuôi nên thân thuần dương, thoát khỏi mọi ràng buộc, ra vào tự do. Phải rộng làm công đức, gieo nhiều gốc lành; tuyệt đối không được vì thần ra ngoài thong dong mà gác chuyện đạo quả (thành quả tu Đạo) ra ngoài tâm, nói nhiều tiết lộ điều kỳ bí của tạo hóa, làm điều tà vạy trái lẽ trời. Đủ các thứ làm bậy ấy ắt bị trách phạt. Chỉ nên âm thầm thi thố phép lực, giúp nước cứu dân; đợi đến khi công đức viên mãn, tự có các bậc thánh cao, chân nhân cao đến độ (cứu giúp, đưa đi) cho bay lên. Lên chầu kim khuyết (cửa vàng, tức cung điện nơi trời), nhận sắc phong, ở mãi chốn thiên cung, vui sướng vô biên.

 Nhưng vì sao nữ tu chân phải đợi được độ? Bởi vì vốn là thân yếu đuối, may nhờ tu luyện nội công mà thành thân dương; nhưng phần chất âm ngưng đọng vẫn chưa tiêu hết, thiếu một phần công phu hoàn hư (trở về hư không), chưa thể dùng hết sự biến hóa kỳ diệu của trời đất, nên không thể tự vượt lên ngoài cõi đời; đều do thân tướng chưa bền chắc vậy. Không như thân nam, luyện thành thân kim cương không hư hoại, công phu hoàn hư đã thành, ánh sáng của thần đầy khắp trời đất, nên không cần đợi độ mà vẫn có thể xong Đạo, thành chân nhân, tự mình chầu Thượng đế, dạo chơi yến tiệc ở Bồng Lai (núi tiên ngoài biển theo truyền thuyết).

 (Anh Ninh xét: Lý luận ở điều này tôi không dám tán đồng, tạm giữ lại thuyết ấy mà thôi. Người nữ nếu quả có trí tuệ lớn, có sức mạnh lớn, được giải thoát lớn, thì từ đầu sào trăm thước tiến thêm một bước (đã lên đến chỗ cao tột vẫn còn vượt thêm), thấy sắc và không chẳng phải hai (vật có hình tướng và cái trống không vốn là một), quên cả người lẫn ta, bản tính sáng suốt, vượt thẳng đến chỗ chưa có khởi đầu; bấy giờ mới biết cõi trần và thiên cung, khổ và vui đều ngang nhau; nam nữ, âm dương, tuy khác tên mà cùng từ một gốc sinh ra. Mười phương ba cõi (mọi phương hướng và mọi cõi giới) đều không lìa cửa huyền tẫn (con cái huyền diệu, tức cội nguồn sinh ra trời đất); tiên, Phật và chúng sinh đều quý ở chỗ được Mẹ nuôi (tức nương vào Đạo, mẹ của muôn vật). Đến được chỗ ấy, còn có gì là phải đợi để bay lên nữa đâu? Ba câu "khác tên mà cùng sinh ra", "cửa huyền tẫn", "được Mẹ nuôi" thấy trong "Đạo Đức Kinh" của Lão Tử, trong đó chứa nghĩa sâu xa.)

 Phép thứ mười: Xong Đạo, thành chân nhân

 Cái quý của việc tu hành là ở chỗ biến thân phàm thành thân thánh; nếu không thì chẳng khác gì ếch ngồi đáy giếng, rốt cuộc vẫn là vật trong biển tội nghiệp, làm sao thoát khỏi luân hồi (vòng sống chết tái sinh không dứt) mà vượt qua kiếp vận (các vận tai họa lớn của trời đất)? Phụ nữ trên đời nếu quả có tấm lòng không vướng một hạt bụi, có chí khí trăm lần gãy không lùi, theo khẩu quyết của thầy, ngày đêm lặng lẽ tu, thì chẳng qua ba năm năm công phu là chứng được quả vị (địa vị thành tựu tu hành) bậc thượng thừa. Người ta còn ngại gì mà không làm? (Điều này cắt sửa quá nửa, vì toàn là lời nói suông.)

 Phụ lục: Khôn quyết

 Thanh Tĩnh Nguyên Quân Tôn Bất Nhị soạn (Tôn Bất Nhị: nữ đạo sĩ đời Kim, một trong bảy đại đệ tử của phái Toàn Chân).

 Tế Nhất Tử Phó Kim Thuyên hiệu đính.

 Có khẩu quyết chân truyền, có khẩu quyết chân truyền.

 Người nữ bẩm thụ đức mềm thuận của Khôn, mà trong chân âm (âm thật, phần âm gốc) có sẵn chân dương (dương thật, phần dương gốc), nên tu luyện tương đối dễ. Khẩu quyết đều ở chỗ dồn sức vào cái "có". "Có" là khởi đầu của "không"; từ có đến không, chính là vị trí của chân dương. Hai câu này tuy chú trọng mệnh công (công phu luyện sinh mệnh, thân thể, khí), nhưng là nói gộp cả tính (tâm, bản tính) và mệnh, là cửa ải then chốt bậc nhất của khôn đạo (con đường tu của nữ). Câu trên là phải từ trong "có" trở về "không"; câu dưới là phải từ trong "không" sinh ra "có".

 Canh Giáp phải biết, người học Nho đã nói kỹ.

 Nói rõ về Canh Giáp, đó là chỗ bắt tay vào mệnh công. Canh là kim, là hổ; Giáp là mộc, là rồng (Canh, Giáp là hai can trong mười thiên can; theo ngũ hành Canh thuộc kim, Giáp thuộc mộc; trong đan thuật, hổ và rồng là hai cách gọi ví von cho hai loại khí âm dương trong thân). Kim Canh là gốc của tu luyện; mộc Giáp thường sợ bị nó khắc, nhưng trong cái khắc lại có cơ sinh. Nhà luyện đan rất thích tìm cái sống trong cái chết. Cho nên hổ Canh đã hàng phục thì rồng Giáp liền trỗi lên; một hàng một trỗi, cái then máy sinh và giết đã ẩn trong đó, lẽ đảo ngược càng thêm chân thật. Biết được thời khắc sinh giết đảo ngược ấy thì dùng phép chém đầu rồng, dắt đuôi hổ, khiến rồng không làm mây, hổ không gọi gió; gió mây lặng thì trời trong trăng sáng, rồng hổ hàng phục thì tính và tình hòa hợp. Đưa về lò mà bắt đầu luyện, lập tức kết thành hạt châu như hạt kê (viên đan nhỏ đầu tiên). Phép giữ gìn sinh mệnh không gì hay bằng điều này. Chữ "biết" có ý chú tâm canh giữ, quan sát. Gió sắp đến thì phải bắt hổ, mưa sắp rơi mới chém được rồng; không trước không sau, đúng lúc mà chém lấy, mới có thể nung luyện.

 Không hiểu lý thì không lấy gì để học Đạo. Đi vào từ kinh học thì mới không rơi vào chỗ trống rỗng; với sách "Đại Học", "Trung Dung" mà nói ra được một câu tỏ ra đã chuyển ngộ, thế mới là thấy Đạo. Về lý thì nên suy xét, về tính tông (phần học về bản tính, tâm) thì phải thấu suốt; tính mệnh cùng tu, âm dương tiếp nối.

 Đạo luyện đan bao gồm trong "Kinh Dịch". Lời Thoán (lời giải thích quẻ) nói: "Lớn lao thay cái gốc của Khôn, muôn vật nhờ đó mà sinh." Khôn thuộc lão âm (âm già, âm đến cực độ); âm đến cực thì dương sinh. Thuận theo trời thì sinh người sinh vật; thuận theo chính mình thì thành Đạo thành chân nhân. Xét kỹ chân dương của Khôn phát ra từ đâu thì biết được "chân nhất" (cái Một chân thật, nguyên khí gốc) trong thân ta sinh ra ở chỗ nào. Tìm được cái Một này, giữ chắc được cái Một này, thì vật báu sinh mệnh mới trọn vẹn. Tính công (công phu luyện tâm tính) là đầu và cuối của việc vào Đạo; tính không thấu suốt thì vật báu này không thể ở mãi. Phải như trăng thu lặng trong (?), không vướng một hạt bụi; cái khởi đầu của chỗ không có khởi đầu đã hiểu rõ, cái không của chỗ chẳng phải không đều về chỗ tự tại; như thế là tính mệnh cùng tu, âm dương tiếp nối.

 Dạy người phân biệt kỹ có và không, chớ phụ một bầu nhiệt huyết.

 Âm dương tức là có và không. Phải lưu tâm vào lúc kinh nguyệt ẩn tàng (?); trong ba ngày thì chân dương đến, chân âm đi, đều đã rõ ràng trật tự. Đầu rồng đang đến có thể chém, đuôi hổ đang đi có thể giữ; hai khí giao nhau, quyện hòa êm thấm, mới thành pháp thể (cái thân dùng để thành Đạo). Nếu không thì chỉ uổng phí tâm huyết, làm sao tu luyện được?

 Cơ ở trước mắt, khí từ đây kéo lên; trên có thiên cốc, dưới có tuyền huyệt; nhận định hai chỗ ấy, không được sai lệch.

 Lúc gặp thời cơ, cốt yếu chỉ là: lấy mắt khởi ý, lấy ý khởi khí, lấy khí ngưng thần, lấy thần luyện cái chân, thông trời suốt đất, đi đâu cũng linh. Nếu thiên cốc (hang trời, chỗ trong não ở đỉnh đầu) không nóng thì khí không bốc lên; dũng tuyền (huyệt ở gan bàn chân) không nóng thì khí không đi xuống. Phải dùng ý và mắt chú nhìn, dồn sức trên dưới để dẫn nó; nhận định hai huyệt ấy, không được sai chút nào. Luyện công vào giờ tý (nửa đêm) và giờ ngọ (giữa trưa), lâu ngày thuần thục rồi lại tiến hành nấu luyện.

 Đúng thời phải tỏ ngộ mà tham cứu, tu luyện, tự có hoàng nha, bạch tuyết (mầm vàng, tuyết trắng).

 (Anh Ninh xét: Hoàng nha, bạch tuyết vốn là tên chuyên môn của ngoại đan (phép luyện đan bằng lò lửa, dùng khoáng vật như chì, thủy ngân để luyện thuốc uống). Nay dùng làm hình ảnh ví von cho nội đan (luyện đan bên trong thân bằng tinh, khí, thần), về điểm này tôi không thể không nói. Xét chương thứ bảy sách "Kim Dược Bí Quyết" của Phù Lê Tị Tổ (?) nói: "Bột tía như sương, mầm vàng đầy phòng." Bài luận về mẹ tía trong sách "Thạch Hàm Ký" của Hứa chân nhân (Hứa Tốn, đạo sĩ đời Tấn) nói: "Một đỉnh đan sa có thể uống, uống lâu hồi dương có thể thay xương; hồi dương thay xương làm thần tiên, cần phải có thần phù cùng bạch tuyết. Lớn thay thần phù, bạch tuyết thật, làm hồn trở lại, cứu sống Từ Giáp (người hầu của Lão Tử, tương truyền đã chết được Lão Tử làm cho sống lại)." Lại bài luận về thần thất tròn sáng trong "Thạch Hàm Ký" nói: "Từng hạt từng hạt châu đỏ thật, hoa đỏ mạch tía sinh ra 'kim công' (ông vàng, tên ẩn chỉ chì); kim công cùng nước, đất hợp lại, luyện thành mầm vàng thành tuyết trắng; cát tía bột đỏ bay lả tả, bay lả tả là cao rồng xanh; bột đỏ ít, hổ trắng già, luyện thành cao rồng cùng óc hổ, là ngọc như ý trên điện Trường Sinh. Điểm ra vạn lạng vàng có đáng gì, điểm được cho ông già yếu mãi không già." Thử xem những điều nói trên: hoa đỏ, mạch tía, mầm vàng, tuyết trắng, bột đỏ, cát tía, những danh từ này đều là vật chất có thật được luyện ra trong lò lửa ngoại đan. Thật có những hình dạng ấy, có thể nhìn bằng mắt, có thể cầm trong tay, có thể nuốt vào bụng, nên gọi là kim đan. Các nhà tu luyện đời sau không được chân truyền, hoặc tuy được chân truyền lại giữ bí mật, không dám công khai, bèn biến đổi lần thứ nhất: gọi việc kết tụ không tan tinh, khí, thần trên thân thể của chúng ta là kim đan. Như thế đã không hợp với phép tắc của thần tiên đời xưa, nhưng vẫn còn có dấu vết để tìm. Về sau lại biến đổi lần thứ hai: đem các danh từ nhà Phật dùng như chân như (cái như thật, bản thể chân thật), viên giác (giác ngộ tròn đầy), niết bàn diệu tâm (tâm mầu nhiệm của cõi tịch diệt), các danh từ nhà Nho dùng như vô cực, thái cực, thiên lý (lẽ trời), lương tri (cái biết tốt bẩm sinh), v.v., gán ghép hết vào, đều gọi là kim đan. Thế là người học tiên đời sau lạc vào trong đám sương mù năm dặm, chẳng hiểu ra làm sao, có thể nói là càng ngày càng sa sút. Thuật điểm thủy ngân thành vàng, người Trung Quốc không chịu công khai, đến nỗi thất truyền, trái lại để người nước ngoài phát minh ra; thuốc trường sinh bất lão, người Trung Quốc không dám tự thừa nhận, sau này lại sẽ bị người nước ngoài nhanh chân đến trước. Một quốc gia văn hóa mở mang sớm nhất với năm nghìn năm, một dân tộc văn minh với bốn trăm triệu người, lại đến nỗi kể chuyện sách vở mà quên mất tổ tiên, mất Đạo rồi phải đi tìm ở nước ngoài, than sao cho xiết!)

 Phụ lục: Hỏi đáp

 Nữ sĩ Lã Bích Thành hỏi

 Tiên sinh Trần Anh Ninh đáp

 Sách "Nữ đan thập tắc" nói: "Dương khí của nữ bốc lên phía trên." Xin hỏi dương khí của nữ là gì, bốc lên như thế nào?

 Đáp: Cái gọi là dương khí của nữ là chỉ một thứ khí sinh trưởng, phát triển bên trong thân người nữ. Bốc lên tức là bốc lên hai vú. Bởi vì bé gái không có hình dạng vú, do dương khí còn thu vào bên trong. Đến sau mười mấy tuổi, hai vú mới dần dần lớn lên. Sở dĩ có sự biến đổi ấy là do tác dụng của dương khí.

 Hỏi: Hai chữ "hỏa phù" giải thích thế nào? Tác dụng ra sao?

 Đáp: Đạo gia có các danh từ "tiến dương hỏa" và "thoái âm phù"; hai chữ "hỏa phù" là nói gọn lại. Ví như thợ rèn luyện sắt, trước dùng lửa mạnh nung cho trong ngoài đỏ rực, đó là "dương hỏa"; sau đó lại nhúng sắt đỏ vào nước lạnh để tôi cho cứng chắc, đó là "âm phù". Thân người cũng cùng một lẽ như vậy. Còn tác dụng thế nào thì không phải vài lời giải thích được.

 Hỏi: Thế nào là hình chất? Thế nào là bản nguyên? Thế nào là trước sau?

 Đáp: Hình chỉ hai vú, chất chỉ kinh nguyệt, bản nguyên chỉ "tiên thiên khí". Nam giới làm công phu, trước hết bắt tay từ việc thu lấy tiên thiên khí, sau đó lại đóng chặt khiếu tinh, mãi mãi không để tiết ra. Đó gọi là luyện bản nguyên trước, luyện hình chất sau. Nữ giới làm công phu, trước hết phải "trảm xích long" (chém rồng đỏ, tức luyện cho dứt kinh nguyệt); đợi đến khi kinh nguyệt trên thân đã luyện dứt không còn đến, hai vú săn nhỏ lại như của thiếu nữ, rồi mới thu lấy "tiên thiên khí" để kết nội đan. Đó gọi là luyện hình chất trước, luyện bản nguyên sau.

 Hỏi: "Công phu dưỡng chân" làm như thế nào?

 Đáp: Phép dưỡng chân, trong sách đã nói rõ, chính là cả một đoạn công phu nói ở dưới: "Ngày thường khi ngồi luyện, phải từ trong đan điền, huyết hải mà vận động khí cơ."

 Hỏi: Đan điền, huyết hải thuộc bộ phận nào trong thân người?

 Đáp: Sách "Hoàng Đế Nội Kinh" (bộ sách y học cổ nhất của Trung Quốc) nói: não là tủy hải (biển tủy), bào là huyết hải (biển máu), đản trung là khí hải (biển khí). Muốn biết huyết hải thuộc bộ phận nào thì trước phải biết "bào" là vật gì. Bào nằm trước ruột thẳng, sau bàng quang, ở nữ giới gọi là tử cung, tức là nơi thụ thai, mang thai.

 Hỏi: Thế nào là vận động khí cơ? Có phải như tập thể dục mềm dẻo không?

 Đáp: Khí cơ không phải nói sức lực của người, mà là cái then máy phát động của sinh khí trong thân. Hai chữ "vận động" là do chân ý (ý niệm chân thật, lặng lẽ) và nguyên thần làm chủ, không phải là dáng động tay động chân. Lúc này đang ngồi tĩnh tọa, không động.

 Hỏi: Thế nào là thần thất trong tim?

 Đáp: Chỗ này là chỉ "đản trung", tức chỗ màng ngăn trong ngực, là vị trí của tâm bao lạc (màng bao quanh tim theo y học cổ truyền).

 Hỏi: Thế nào là "định lâu"?

 Đáp: Lòng lặng, hơi thở điều hòa, thần và khí ngưng kết với nhau, gọi là "trạch" (chỗ ở) (?). Theo tình trạng ấy mà làm tiếp mãi, kéo dài hết mức được bao nhiêu thời khắc, vừa không tán thần, lại không mê man, gọi là "định lâu".

 Hỏi: Thế nào là nê hoàn? Thế nào là trùng lâu?

 Đáp: "Nê hoàn" ở đỉnh đầu người, tức là não tủy. "Trùng lâu" là con đường thẳng xuống ở chính giữa trước ngực, đại khái thuộc vị trí mạch Xung và mạch Nhâm của nhà y (hai đường kinh mạch chạy dọc phía trước thân theo y học cổ truyền).

 Hỏi: Huyệt trống giữa hai vú ở đâu? Tên gọi là gì?

 Đáp: Huyệt trống giữa hai vú, trong sách y gọi là đản trung. "Hoàng Đế Nội Kinh" nói: "Đản trung là khí hải." Lại nói: "Đản trung là chức quan sứ thần (như viên quan hầu cận truyền lệnh), niềm vui từ đó mà ra." Lại nói: "Đản trung là thành quách cung điện của tim (vua của cơ thể)." Chỗ này có cơ hoành, phía trước nối với mỏm cưu vĩ (mỏm dưới xương ức), phía sau nối với sống lưng, hai bên nối với xương sườn. Trên cơ hoành có tim, có phổi. Tim chứa thần, phổi chứa khí. Tim ngừng đập thì người chết ngay; phổi ngừng thở thì người cũng chết ngay. Cho nên vùng "đản trung" là quan trọng nhất trong thân người.

 Hỏi: Thế nào là "đỉnh núi ngũ uẩn"?

 Đáp: Hai chữ "ngũ uẩn" xuất phát từ kinh Phật, không phải lời của Đạo gia. Ngũ uẩn còn gọi là ngũ ấm, tức là "sắc, thụ, tưởng, hành, thức" (năm nhóm tạo nên con người theo đạo Phật: thân xác, cảm thọ, tri giác, ý chí hành động, nhận thức). Nhưng chữ "uẩn" ở đây nên hiểu là "hòa", ý nói khí của ngũ hành hòa hợp mà thành. "Đỉnh núi" tức chỉ vùng "đản trung", cao hơn vùng huyết hải nên gọi là "đỉnh núi".

 Hỏi: Sách nói "máu biến thành vật cặn bã, thải đi không dùng". Làm sao có thể thải đi không dùng?

 Đáp: Thải đi không dùng là chỉ việc hành kinh hằng tháng. Đó là tự nhiên, không phải do người làm.

 Hỏi: Hai trăm bốn mươi khắc lậu, ba mươi thời thần, cộng lại là bao nhiêu giờ đồng hồ?

 Đáp: Hai trăm bốn mươi khắc lậu chính là ba mươi thời thần, vì một thời thần là tám khắc. Ba mươi thời thần tức là sáu mươi giờ đồng hồ.

 Hỏi: Sách nói "dung hoa lại hiện ra", thế nào là dung hoa?

 Đáp: Hai chữ "dung hoa", sách đạo xưa vốn không có tên này. Ý của nó có lẽ là chỉ sau khi hành kinh mỗi tháng xong, qua ba mươi thời thần, sinh khí trong tử cung đầy đủ. Nếu làm đạo người (chuyện vợ chồng) thì có thể thụ thai sinh con; nếu làm đạo tiên thì có thể luyện thành nền móng của đan. "Dung" nên hiểu là tan chảy, "hoa" là tinh hoa.

 Hỏi: Hai chữ "tiên thiên" giải thích thế nào?

 Đáp: Thuyết "tiên thiên" phải nghiên cứu hình tượng các quẻ trong Kinh Dịch mới có được lời giải chính xác. Khổng Tử nói: "Đi trước trời mà trời không trái." Lão Tử nói: "Có một vật hỗn độn mà thành, sinh ra trước trời đất." Lại nói: "Mập mờ lờ mờ, trong đó có hình tượng; lờ mờ mập mờ, trong đó có vật; sâu thẳm tối tăm, trong đó có tinh; tinh ấy rất thật, trong đó có sự xác tín." Mấy câu này đã vẽ ra trọn (?) cảnh tượng "tiên thiên". Sách "Ngộ Chân Thiên" của Trương Tử Dương chân nhân (đạo sĩ đời Tống, tổ của phái Nam Tông Đạo giáo) nói: "Trong chốn mập mờ tìm cái có hình tượng, trong chốn sâu thẳm tìm tinh thật; có và không từ đây giao nhập vào nhau, chưa thấy thì nghĩ sao cho thành?" Bài thơ này ý nói cảnh tiên thiên phải tự mình làm công phu mà thực nghiệm mới lĩnh hội được. Nếu chưa từng tự mình thấy qua, chỉ dựa vào tưởng tượng suông thì vẫn mơ hồ như cũ thôi.

 Hỏi: Cái gì là trong? Cái gì là đục? Nhận biết thế nào?

 Đáp: Khí là trong, máu là đục. Cái trong thì bốc lên, cái đục thì lắng xuống. Cái trong dùng được, cái đục không dùng được. Nhưng người học chớ hiểu lầm câu "cái đục không dùng được" mà để mặc nó đi không giữ lại, không quý tiếc, không muốn luyện cho dứt. Phải biết máu đục cũng do khí trong biến hóa ra; mỗi tháng máu đục trong thân mất đi quá nhiều thì khí trong cũng thiếu hụt. Công phu bậc thượng là không để khí trong biến thành máu đục, kinh nguyệt tự nhiên dứt hẳn. Công phu bậc trung là phải từ trong máu đục luyện lấy ra khí trong, kinh nguyệt dần dần ít đi, cuối cùng đến chỗ dứt hẳn. Chẳng những huyết đỏ mãi mãi sạch hết, mà ngay cả khí hư trắng cũng không còn một giọt, như thế mới có hy vọng thành công. Nếu không thì chỉ đành tu cho kiếp sau thôi! Kiếp này chẳng cần mơ tưởng nữa.

 Hỏi: Sách nói: dùng "thần cơ vận động, khiến trong miệng đầy nước bọt". Chúng ta chỉ cần cong lưỡi lên một lúc thì trong miệng đầy nước bọt, có phải đó là cái gọi là dùng thần cơ vận động không? Lại nói: "Dùng mũi hít khí trong." Cái gọi là khí trong có phải là không khí bên ngoài không?

 Đáp: Nhà luyện đan có thuyết kim dịch, ngọc dịch (dịch vàng, dịch ngọc — hai cấp độ của chất tinh hoa được luyện trong thân). Công phu đoạn này dường như là cái người xưa gọi là "ngọc dịch hà xa" (xe sông ngọc dịch: phép vận chuyển ngọc dịch và khí theo một vòng, như xe chở nước đi khắp thân). Trước hết ngồi ngay thân, kế đến bình tâm tĩnh khí, kế đến điều hòa hơi thở, ngưng tụ thần; lúc này mắt nhìn chóp mũi, tai nghe hơi thở, lưỡi chạm vòm miệng trên (danh từ chuyên môn gọi là "bắc cầu trời", tức nối hai đường mạch trước và sau thân), để đợi nước bọt trong miệng sinh ra, hơi đầy thì nuốt. Sau đó lại theo phép vận chuyển hà xa trong sách mà làm; làm được thuận lợi là tốt nhất. Nếu có chỗ khó khăn, nghi ngờ, không thể làm theo sách được, thì phải dụng tâm nghiên cứu.

 Hỏi: "Tâm xá", "hoàng phòng", "quan nguyên" ở chỗ nào trong thân người? Ngọc dịch giải thích thế nào?

 Đáp: "Tâm xá" tức là vị trí của tim. "Hoàng phòng" ở dưới tim, trên rốn, nằm giữa hai chỗ ấy. "Quan nguyên" ở dưới rốn hơn hai tấc. "Ngọc dịch" tức là nước bọt ngọt mát, trong nhạt trong miệng.

 Hỏi: Vị trí của "vĩ lư", "giáp tích", "đỉnh môn"?

 Đáp: "Vĩ lư" là một đoạn nhỏ cuối cùng của xương sống, do bốn đốt xương hợp thành một khối, nằm ngay phía trên hậu môn. "Giáp tích" ở dưới đốt thứ mười một của xương sống, nhà châm cứu gọi là huyệt Tích Trung. "Đỉnh môn" tức là chính giữa đỉnh đầu, nhà châm cứu gọi là huyệt Bách Hội.

 Hỏi: Lên xuống thế nào? Là để mặc nó tự nhiên lên xuống, hay dùng sức ép buộc nó đi?

 Đáp: Ngọc dịch hà xa gần giống thuật đạo dẫn của người xưa (phép dẫn khí kết hợp co duỗi thân thể). Không phải để mặc tự nhiên, cũng không phải dùng sức mà làm, chỉ là dùng ý mà dẫn, dùng thần mà đưa đi thôi. Thần và ý của người không chỗ nào không đến được, nên có thể uyển chuyển như vậy.

 Hỏi: Vì sao "nước bọt" có thể hóa thành "khí"? Và dựa vào đâu mà biết nước bọt đã hóa thành khí?

 Đáp: Ngay lúc đang luyện công, tự thấy toàn thân thông suốt, đầu óc mắt mũi sảng khoái, trong bụng hơi ấm như lửa bốc lên ngùn ngụt, trong miệng nước bọt trong như nước, sinh ra không ngớt; đó chính là lúc nước bọt hóa thành khí. Người mới học làm công phu chưa thể đến mức ấy, nhưng xin đừng sốt ruột, từ từ sẽ có hiệu nghiệm này.

 Hỏi: Sách nói: "Dùng hai tay xoa hai vú, xoay ba mươi sáu lần; xoay xong, dùng hai tay nâng gom vào giữa." Hai vú vốn ở vị trí cố định, làm sao dời chuyển được? Cho dù dời chuyển được thì xoay thế nào? Làm sao nâng gom vào giữa được?

 Đáp: Ý nâng gom vào giữa là dùng hai tay nâng hai vú, khiến nó săn chặt như quả cầu, không để rủ xuống như cái túi; lại nâng vú phải cho hướng sang trái, nâng vú trái cho hướng sang phải, không để lệch ra hai bên. Lúc này thần và ý của mình nên lặng lẽ đặt ở vùng "đản trung" giữa hai vú. Xoay ba mươi sáu lần là dùng tay nhẹ nhàng xoa vòng đầu vú và bầu vú ba mươi sáu lần, không phải nói dời chuyển phần chân đế của vú, vì chân đế là cố định, không thể đổi vị trí. Người còn trinh nữ không dùng phép này.

 Hỏi: Thế nào là luyện dược, luyện hình, chân hỏa, chân phù?

 Đáp: Luyện hình trước, luyện dược sau, tức là ý luyện hình chất trước, luyện bản nguyên sau đã nói ở trên. "Chân hỏa, chân phù" tức là chỗ dùng nhiệm mầu của tiến dương hỏa, thoái âm phù. Có điều sự tuần hoàn của âm dương, lý lẽ rất sâu kín, mà cách vận dụng cũng biến hóa nhiều đường; chẳng những bút mực khó tả, mà dù nói miệng cũng chưa dễ hiểu thấu. Phải đọc nhiều sách đạo, chăm làm công phu, thực hành luyện tập, luôn luôn suy xét tỏ ngộ, mới có cái biết, cái thấy đúng đắn. Đến khi một sớm bỗng thông suốt rồi, lại chỉ có thể tự an ủi mình chứ không thể nói cho người khác. Bởi lẽ âm dương vốn huyền diệu, khó nói vậy.

 Hỏi: Thế nào là làm hỏng đan nguyên? Thế nào là trung cung?

 Đáp: Đan nguyên là nền móng của việc tu đan. Làm hỏng đan nguyên là nói khí tan, máu chảy dồn, nền móng đan không vững. Trung cung ở dưới hõm ngực, trên rốn; vì không phải châm cứu nên không cần chỉ đúng huyệt.

 Hỏi: Thế nào là xung quan (xông qua các cửa ải)?

 Đáp: "Xung quan" là nói chân khí của mình đã đầy đủ, nhất thời phát động; vì khiếu dưới đã đóng chặt, không thể tiết ra ngoài, bèn xông vào cửa ải "vĩ lư", xuyên qua cửa ải "giáp tích", lên thẳng cửa ải "ngọc chẩm" (gối ngọc, vùng xương chẩm sau gáy). Đó là khí đủ thì tự xông lên, trong thân thật sự có một luồng hơi nóng, sức khá mạnh, không phải dùng ý nghĩ để tưởng tượng suông, vận chuyển suông. Thơ xưa nói: "Hà xa qua giáp tích xuyên lên đỉnh đầu, đường tắt tu tiên lấy đây làm trọng; ngọc dịch ở hoa trì (ao hoa, tức trong miệng) luôn nuốt xuống, nguyên quân ở tử phủ (phủ tía, tức trong não) bay thẳng lên. Thường khiến khí xông đến các khớp ải, tự nhiên tinh đầy mà cốc thần (thần của hang trống, tức thần trong chỗ trống rỗng huyền diệu) còn mãi; một sớm nhận ra đường trường sinh, phải cảm ơn người chỉ dạy năm xưa." Tác dụng này không có xưa nay khác nhau, cũng không có nam nữ khác biệt, là một công thức để thành tiên xong Đạo, trở về gốc về nguồn; ngoài điều này không có con đường nào khác.

 Hỏi: Thế nào là ngưng khí hòa hợp?

 Đáp: Tức là ý chỉ "ngưng thần vào khí huyệt, tâm và hơi thở nương tựa nhau".

 Hỏi: Thế nào là "thai tức"? Thế nào là "trung điền"?

 Đáp: "Thai tức" là trong mũi không ra hơi, như trẻ sơ sinh khi còn trong bụng mẹ, mũi không thở. Trung điền tức là trung đan điền, còn gọi là giáng cung, tức là đản trung.

 Hỏi: Thế nào là ngọc dịch trở về gốc, dùng khí ngưng nó lại mới không thất thoát?

 Đáp: "Ngọc dịch trở về gốc" là chỉ đoạn công phu đưa khí hóa ra từ huyết hải trở về bầu vú. Cái gọi là "dùng khí ngưng nó lại" tức là thuyết ngưng khí hòa hợp ở trên, thật ra là tâm và hơi thở nương tựa nhau.

 Hỏi: Thế nào là "hoàn đan"?

 Đáp: "Hoàn" là trở lại trạng thái vốn có, tức là đem thân thể hư hao bồi bổ cho đầy đặn, đem nguyên khí đã mất trở lại như ban đầu.

 Hỏi: Thế nào là "hậu thiên"?

 Đáp: Phàm cái gì có hình chất đều gọi là "hậu thiên", vì nó sinh ra sau khi đã có trời đất. Đó là nghĩa rộng. Còn "tiên thiên", "hậu thiên" mà sách đan nói thì phần nhiều thuộc nghĩa hẹp: như khi thai nhi còn trong bụng mẹ thì gọi là "tiên thiên"; sau khi sinh ra rơi xuống đất thì gọi là "hậu thiên".

 Hỏi: Thế nào là hô hấp vận chuyển bên trong ở "trung cung"?

 Đáp: Bài "Linh Nguyên Đại Đạo Ca" của tiên cô Tào Văn Dật (nữ đạo sĩ đời Tống) nói: "Khí nguyên hòa vận chuyển bên trong thì thành chân nhân; hô hấp tìm ở bên ngoài thì rốt cuộc chẳng xong." Sách "Trang Tử" nói: "Người thường thở bằng cổ họng, bậc chân nhân thở bằng gót chân." Trong đó có nhiều điều huyền diệu. Người công phu chưa làm đến mức ấy thì giải thích thế nào cũng khó hiểu rõ, phải thực tu thực chứng mới biết.

 Hỏi: Thế nào là "mỗi hơi thở đều trở về gốc"? "Gốc" ở đâu?

 Đáp: Một lần thở ra, một lần hít vào gọi là một hơi thở. Gốc của hơi thở ở bên trong rốn. Khi trẻ còn trong thai, miệng mũi không thể thở, hoàn toàn nhờ dây rốn thông với nhau thai, nhau thai bám vào tử cung của mẹ; khí huyết tuần hoàn thông với thân mẹ, nên trẻ có thể lớn lên trong thai. Nay muốn trở về gốc về nguồn, phải tìm lại con đường cũ lúc mình đến, trở về trạng thái hỗn độn ban sơ, sau đó mới dám tự tin rằng "mệnh ta do ta, không do trời".

 Hỏi: Thế nào là "trảm xích long", phải chăng là ngừng kinh nguyệt?

 Đáp: Là luyện cho dứt kinh nguyệt, không phải ngừng kinh nguyệt. Phụ nữ bình thường cũng đôi khi có lúc kinh nguyệt ngừng, đó là bệnh. Còn luyện dứt kinh nguyệt là công phu, khác hẳn trạng thái bệnh. Thiếu nữ còn trẻ có thể miễn đoạn công phu "trảm xích long" này. Còn phụ nữ lớn tuổi, kinh nguyệt đã khô cạn, thì trước hết phải điều dưỡng thân thể, đồng thời làm công phu, khiến kinh nguyệt có lại, sau đó mới luyện cho nó không còn, càng thêm vòng vèo tốn công.

 Hỏi: "Hô hấp bên trong" có hình trạng thế nào?

 Đáp: Tác dụng của "hô hấp bên trong" có phân ra "khí tiên thiên" và "khí hậu thiên". Khí hậu thiên đi xuống thì đồng thời khí tiên thiên đi lên; khí hậu thiên đi lên thì đồng thời khí tiên thiên đi xuống. "Kinh Dịch" nói: "Đóng cửa gọi là Khôn, mở cửa gọi là Càn; một đóng một mở gọi là biến, qua lại không cùng gọi là thông." Lẽ ấy có quan hệ khá mật thiết với phép hô hấp bên trong. Nhưng người công phu chưa tới thì dù nói nghìn lời vạn chữ cũng không hiểu được. Người mới học, công phu bắt đầu còn chưa làm tốt, thì hô hấp bên trong càng chưa thể bàn tới. Người truyền đạo mà công phu còn nông, nói đến hình trạng của hô hấp bên trong thì chẳng khác gì gãi ngứa ngoài giày, khiến người học càng không biết hỏi đường vào đâu.

 Hỏi: Lúc nhập định, không nói không động, như người chết, thì nên làm thế nào?

 Đáp: Đó là hiện tượng tự nhiên, không phải gắng gượng làm ra. Nếu bàn về tư thế thì ngồi xếp bằng, hoặc ngồi ngay thân thả chân xuống, hoặc tựa nửa người trên vào chỗ cao mà nằm đều được; còn cách nằm thẳng thông thường thì dường như không thích hợp lắm. Người luyện dương thần thì hai mắt hé mở một nửa; người luyện âm thần (thần thuộc âm, chưa luyện thuần dương, chỉ ẩn hiện mờ nhạt) thì hai mắt nhắm hẳn.

 Hỏi: Sau khi xuất định, ăn uống, quần áo tùy theo ý muốn. Có phải là tùy những gì mình ưa thích mà lấy dùng không? Lại nói luôn luôn đề phòng nguy hiểm, có phải là đề phòng sự kinh động bất ngờ không?

 Đáp: Tùy theo ý muốn là nói có thể mặc áo, ăn cơm tùy ý mà thôi, chứ không có chuyện ưa thích. Nếu có ưa thích thì có lòng tham luyến, không thể nhập định được. Nguy hiểm cần đề phòng không chỉ một loại; nguy hiểm do kinh động cũng là một trong số đó, cũng nên đề phòng. Lúc này cần có người ngày đêm thay phiên canh giữ, cho nên người tu đạo phải kết bạn đồng tu.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video