Phần nữ đan (phép luyện đan bên trong cơ thể dành cho phụ nữ) trong sách «Nhị Lãn tâm thoại» (Lời tâm sự của hai ông Lãn; "Lãn" nghĩa là lười)
(Lời ghi của họ Tạ, người hiệu đính sách: Bài này giảng một bí quyết: dùng mắt, trước giữ ý rồi sau quên đi, để tiến hỏa (đưa "lửa", tức sức nóng do thần ý chuyên chú sinh ra, vào một chỗ để luyện). Đây thật là điều bí mật mà các sách luyện đan chưa từng tiết lộ. Trước giữ sau quên: giữ ý ở "chỗ nào" thì quên cũng ở "chỗ ấy", tự nhiên chân hỏa (lửa thật, tức nguồn nóng ấm tiên thiên sinh ra khi thần ý lặng mà chuyên nhất, khác với lửa của ham muốn và suy nghĩ) sẽ sinh ra ở "chỗ ấy". Chân hỏa sinh ra thì khí âm đục gây bệnh tự tiêu hóa. Nhưng phải đợi thác dược (vốn là ống bễ thổi lửa; trong đan đạo chỉ cơ chế hít thở bên trong, khi "mở thông" thì hơi thở thô ngưng lặng, chân tức tức hơi thở thật tự vận hành) mở thông rồi thì làm mới không sai lầm. Phép làm là: trước dùng ý chú vào một chỗ nào đó để dừng tâm; dừng rồi đến chỗ mềm dịu, mềm dịu rồi đến chỗ buông thả, buông thả rồi đến chỗ quên, quên rồi lại quên nữa, thì chân hỏa như bùng cháy vậy.)
Lời tựa
Hai người này không biết là người ở đâu, cũng không rõ họ tên. Đọc những lời tâm sự của họ, có lẽ là những người theo phép dưỡng sinh và sắp dấn thân vào việc tu lên Nam Cung (cõi tiên nơi ghi tên những người tu luyện thành đạo). Tôi thấy liền chép lại, thích ở chỗ lời lẽ nông mà ý sâu, thô mà tinh; ý tứ trong đó dường như có chỗ hướng tới, có lẽ cũng không phải hạng ẩn sĩ cố chấp, sở thích không khác gì tôi. Bèn bỏ đi những chỗ hoang đường, giữ lại những lời bàn bình thường, đặt tên là «Nhị Lãn tâm thoại». Gọi vậy vì một người hiệu là Lãn Ông, một người hiệu là Đại Lãn. Xét chữ "lãn" (lười) của họ, viết theo bộ tâm chứ không theo bộ nữ, tức là lấy nghĩa "nương vào tâm mà học" (chữ lãn gồm bộ tâm và chữ lại, nghĩa là nương cậy); có lẽ là người cùng loại với Tô Lãn Ông, tức những người biết dấn thân vào việc tu thiên tâm và đạo tâm. Ngày rằm tháng mười một năm Mậu Dần niên hiệu Gia Khánh (năm 1818), Tiểu Cấn kính cẩn chép và ghi lời này.
Gặp nhau như bèo nước
Anh ở trời Nam, tôi ở đất Bắc, mùa thu năm nay chợt gặp, vui như quen nhau từ trước, thật là duyên vậy! Thầy của anh là Lý Xích Cước, thầy của tôi là Thái Hư Ông; không có duyên mà thành duyên, ấy là do hai vị thầy ngầm xếp đặt cho hợp lại. Gần đây anh kết giao với Thành Bắc Công; Thành Bắc Công là đạo sĩ được Thạch Chiếu Sơn Nhân truyền pháp truyền đạo. Điều anh chưa biết là: sư tổ của ông ấy, người tên Kim Hoài Hoài, hiệu là Vương Nhi Thanh Sở (?), cũng chính là sư tổ của anh; vậy thì thầy anh là Xích Ông, chính là anh em đồng môn của Thạch Chiếu Sơn Nhân bên tôi. Kim Bôi Hoài (?) thì tôi từng thờ làm thầy, nhờ Thái Hư Ông mà được theo học. Tôi với anh vốn là anh em cùng một nhà trong đạo, vừa gặp đã hòa hợp như nước với sữa, cùng một tông phái, cùng một việc, tự nhiên ý thích hợp nhau vậy. Thành Bắc Công đã chỉ cho anh đạo gì?
Lời tâm sự của hai ông Lãn
Đáp: Điều tôi được nghe chỉ là nhận biết Huyền quan nhất khiếu (cái "cửa huyền diệu", một khiếu tức một huyệt đạo then chốt không có vị trí hữu hình cố định, nơi khí tiên thiên phát sinh khi người tu đạt đến tĩnh lặng) và tâm thận giao cấu (làm cho khí của tim, thuộc hỏa, và khí của thận, thuộc thủy, giao hòa với nhau) mà thôi.
Nói: Huyền quan nhất khiếu mở hay chưa, nhận biết điều đó không khó. Mở nó thì có phép; nếu cửa ải ấy còn chưa mở, tôi không biết anh làm cho tâm thận giao hòa bằng cách nào. Đáp: Xin được chỉ dạy. Nói: Vốn là người một nhà, há lại thờ ơ được sao. Chỉ là nay chúng ta còn như bèo dạt (mới gặp, chưa ở lâu với nhau), ngày khác cùng nhau phân tích những điều huyền diệu sâu xa cũng được.
Khéo hỏi
Đại Lãn hỏi: Người xưa nói "then máy huyền diệu nằm ở mắt", tôi muốn tìm hiểu đến tận cùng chỗ vi diệu của nó.
Lãn Ông nghiêm trang đứng dậy nói: Hỏi hay lắm! Toàn thân con người đều thuộc âm, cái mà nhờ đó có thể biến âm trở về dương chính là hai con mắt. Đây là khẩu quyết (bí quyết truyền miệng) thứ nhất để vào đạo. Anh đã biết điều này thì từ nay dùng nó để nội chiếu (soi chiếu vào bên trong thân), thì chỗ nào cũng là đạo, Huyền quan có thể mong mở được.
Hỏi: Nội chiếu thì bắt đầu từ đâu?
Đáp: Nhắm mắt lại, điều hòa hơi thở một lúc. Thấy hơi thở đã điều hòa rồi, mới bắt đầu dùng ý ngưng thần ở não, (Lời ghi của họ Tạ: Đây là cách gọi chung theo thứ tự đi dần từ nông đến sâu. Người công phu còn nông có thể làm theo phép chữ Y của Phạm Thiên (phép quán tưởng ba điểm xếp hình như chữ "i" trong chữ Phạn, thường là hai mắt và một điểm giữa trán), rồi dùng thần ý bao trùm toàn bộ lớp bề mặt của đầu, lấy sơn căn (chỗ sống mũi giữa hai mắt) làm gốc. Người công phu sâu thì có thể đi vào bên trong não; sâu hơn nữa thì trong ngoài hợp làm một, năm giác quan hòa lẫn như nhau.) đưa ánh mắt hơi nhìn về phía đỉnh đầu một cái, thấy có ánh sáng nhè nhẹ như ánh trăng trong đêm tối; liền dùng ý dẫn ánh sáng này chiếu vào Nê hoàn (cung ở giữa não, nơi chứa thần), (Lời ghi của họ Tạ: Đây là dẫn cái sinh ra ở cửa đỉnh đầu hợp với thần ý của ta (?), tức cái gọi là "hạt châu ý", "trên trời có sao Thiên Cương, trong người có chỗ trấn giữ" (?); giảng kỹ ở thiên "Tiết thiên cơ".) đợi đến khi trong não sáng đầy và cái đầu như pha lê trong suốt (đây là phép rửa tủy), lâu rồi thì dẫn ánh sáng ấy theo Trùng lâu (cổ họng, khí quản, ví như lầu nhiều tầng) xuống đến Giáng cung (cung đỏ, vùng tim giữa ngực), giữ ở đó một lúc, thấy Giáng cung của ta trắng trong thuần khiết (đây là phép rửa tâm); liền dùng ý dẫn xuống Trung hoàng (cung vàng ở giữa, vùng giữa bụng trên ngang dạ dày), cũng giữ như phép trên, thấy Trung hoàng trắng trong thuần khiết (đây là phép làm sạch đất); ánh sáng ấy tự thấy theo khí đi xuống, lại thấy Hạ điền (Hạ đan điền, vùng bụng dưới rốn) dần dần rộng mở và càng thêm sâu thẳm (đây là phép làm sạch biển). Nội chiếu đến mức này thì càng lâu càng sáng, càng rộng càng mênh mông, lâu lại thêm lâu, thấy có khí động ở bên trong (đây là "rồng hiện lên từ đáy biển"). Ta liền giữ một niệm trong trẻo trống rỗng, khẽ dùng ý dẫn ánh mắt từ Hải để (đáy biển, vùng huyệt Hội âm ở đáy thân, giữa hậu môn và bộ phận sinh dục) vòng chiếu ra phía sau, chẳng bao lâu thấy ánh sáng này đã thấu qua Vĩ lư (xương cùng cụt, cửa ải thứ nhất ở cuối xương sống) (đây là "hổ lật lên từ đáy nước"); dần dần có ánh sáng từ dưới đi lên (đây là "nước Hoàng Hà chảy ngược"), thấu suốt lên tận đỉnh đầu (đây là phép đưa tinh về bồi bổ não). Ta lúc ấy dùng phép "chăm sóc cả đầu lẫn đuôi". Phép ấy thế nào? Ánh sáng hai mắt của ta giữ ở giữa không trung, như mặt trời mặt trăng chiếu xuống đỉnh đầu, thấu thẳng qua Tam quan (ba cửa ải ở sau lưng: Vĩ lư, Giáp tích, Ngọc chẩm), chiếu đến tận đáy biển sâu thẳm (đây là bí quyết "mặt trời thánh, mặt trăng thánh chiếu sáng sân vàng"), gần như hiện ra một vầng trăng chìm dưới đáy biển, cùng vầng trăng giữa không trung trên kia trên dưới soi nhau (đây là bí quyết "nước ở sông dài, trăng ở trên trời"). Ta lúc ấy mọi âm thanh đều lặng, chỉ dùng một ý, theo bí quyết "trên xông lên, dưới thấu xuống, cùng làm mà không trái nhau". Làm lâu thật lâu, thấy ánh sáng trong này trên thấu chín tầng trời, dưới phá chín vực sâu. Lúc ấy ta không còn cảm thấy có thân mình nữa. Chỗ bắt đầu nội chiếu là như thế đó. Ôi! Nói thì dễ, làm thì khó! Đại Lãn nói: Tôi tuy không sáng dạ, xin làm theo lời này. (Lời ghi của họ Tạ: Phép nội chiếu này thật là điều bí mật mà sách luyện đan chưa tiết lộ. Phép ấy cốt ở chỗ tự nhiên; lúc mới bắt đầu, trước hết phải tâm trống rỗng, tâm yên tĩnh, đây là then chốt! Đây chính là công phu tầng đầu của phép "Tam quán" (ba phép quán chiếu). Việc điều hòa hơi thở lúc đầu cũng là điều cốt yếu. Nếu kết hợp phép này với phép "tâm và hơi thở nương vào nhau" mà làm, thì thành pháp lớn bậc vô thượng.)
Khéo ngờ
Một hôm gặp nhau trò chuyện, đã về rồi lại quay lại, nói: Tôi lần này về làm phép nội chiếu, tiếp đến tu phép vô tướng (không bám vào hình tướng nào), chẳng bao lâu tâm trong sáng, dần thấy phần dưới thân bỗng như mất đi, thấy như không có bờ cõi, sâu cũng không lường được. Từ đó mở rộng vào bên trong mà thêm công, rất lâu, niệm lặng đến cực độ, mới hiện ra cảnh này. Chỉ thấy toàn thân hòa dịu, rồi sau đến cảnh tượng ấy cũng gác ra ngoài, chỉ thấy hơi thở như không còn, mà phần dưới thì khí nóng bốc hừng hực; bỗng lúc nóng nhất thì có mấy luồng khí mát, hoặc từ ngực bụng đi xuống, hoặc từ phía sau tạng phủ, phía trước xương sống chảy xuống, quẩn quanh hai bên dương vật, như có cơ sắp xuất tinh ra ngoài; sợ không phải cảnh tốt (chính đây là cảnh tốt), nên bỏ dở giữa chừng (nếu dừng, không thêm lửa mà luyện, thì sinh hại). Nên tôi ra đây kính cẩn hỏi.
Lãn Ông nói: Ngờ hay lắm! Đây là âm tinh ở phần dưới, gặp Khí tiên thiên (khí gốc có từ trước khi sinh, khác với hơi thở thường) thì biến hóa (âm tinh này chính là mấy luồng khí mát chảy xuống bốn phía nói trên), nhưng chân khí (Khí tiên thiên thật) sức còn yếu, biến hóa mà không được luyện (không nóng lên mạnh được là vì chân khí yếu, cho nên chân khí tức là chân hỏa), thì hợp với khí phàm (khí phàm tức lửa phàm; lúc này lửa phàm là tướng hỏa, tức lửa của dục tình), sẽ thành tinh giao cảm (tinh dịch sinh ra do dục vọng), nếu không tiến dương hỏa (đóng hơi thở, giữ ý tưởng niệm thì gọi là tiến dương hỏa, tức tăng lửa dương để luyện) thì vật này ắt sẽ phá cửa ải mà thoát ra. Phép duy nhất là ngưng thần, tụ Khí ở đáy biển, dùng ánh sáng hai mắt đẩy mà khuấy nó, như quay cối xay. Ta lúc ấy tâm càng thêm yên lặng, thì hơi thở dừng, mà chân khí được dồn đọng ở phần dưới (đây thật là bí quyết lớn của việc tiến dương hỏa), phần dưới bèn nóng như vạc sôi (sôi là dáng nước gặp lửa mà sôi), và âm tinh hóa thành Khí. (Lời ghi của họ Tạ: Đoạn công quyết này trước hết coi trọng thần quang của hai mắt và việc đóng hơi thở, sau đó là quên thân hình trong cõi trống rỗng, cho nên lửa phàm mất đi mà chân hỏa sinh ra. Vì thế người tu mà tính công (công phu tu tâm tính) chưa thuần, công phu phần trên chưa thuần thục, khi làm phép này không làm được việc quên thân hình, lặng dứt cơ động, thì dễ sinh dục niệm; sinh dục niệm thì tinh không hóa khí, trái lại thành dịch đục mà thoát ra. Phải cẩn thận, cẩn thận!) Nó theo Khí công lên phía sau, xuyên qua Vĩ lư, lên đến Nê hoàn, hóa thành chân dịch (chất lỏng thật) (đây là bằng chứng thực của việc "đưa tinh về bồi bổ não"), đi xuống Trùng lâu, thấm nhuần Giáng cung (đây gọi là cam lộ hậu thiên, tức nước ngọt như sương từ trời nhưng thuộc phần sau khi sinh, là vật để hóa thành máu), (Lời ghi của họ Tạ: Phần trong, không hình, trở về Nê hoàn và Trung hoàng; phần đục trở về Giáng cung và Hạ đan điền.) từ phía sau tim, phía trước xương sống chia ra đến hai quả thận (lúc này cam lộ đã đổi sang màu đỏ, hóa thành máu). Ta liền dùng ánh sáng hai mắt đưa xuống đến thận, chia ra xoay trái xoay phải, xoay gấp chuyển gấp, liền nóng như lửa (đó là để luyện máu hóa tinh), từ hai thận nóng lan đến Tề luân (vòng quanh rốn) (đó là bí quyết luyện cái phàm trở về cái thật, luyện khí hậu thiên trở về Khí tiên thiên). Lần nóng này phải nóng gấp mấy lần lúc trước, thì vật ấy từ chân tinh hóa thành Khí tiên thiên. Từ đó không dừng tay (tuyệt đối không được dừng chút nào), sức nóng ấy lại xuống đến đáy biển, mà vẫn làm công phu giữ ý chú vào đó (đây là lời dặn cốt yếu), thì âm tinh như đã nói ở trước (thứ này ắt có và ắt nhiều, phải luyện đến khi toàn thân thuần dương mới hết) lại được hóa khí rồi đi lên. Bí quyết luyện âm trở về dương không ngoài điều này; hiệu nghiệm của nó lúc nào cũng có thể thấy (gián đoạn thì khó thấy, cho nên răn chớ gián đoạn); mà chỗ cốt yếu tinh diệu là ở chỗ giữ được lâu dài (dặn kỹ, dặn kỹ). Cho nên nếu xoay vòng không gián đoạn, ngày nào cũng làm, lúc nào cũng làm (nhất định phải như thế, như thế mới đúng), thì lo gì không như các bậc hiền xưa đã hứa, tính từng tháng mà thành (điều này chắc chắn, chắc chắn không nghi ngờ gì)! (Lời ghi của họ Tạ: Làm theo đoạn công quyết trên không phải việc dễ! Chi bằng trước mở thông thác dược, chân tức hình thành rồi hãy làm, mới dễ nắm giữ. Phép này hợp với người trung niên và người già.)
Đại Lãn nói: Lời anh đúng vậy, tôi xin làm theo. Nhưng phép tôi từng nghe nói "từ phía sau tim chia xuống hai thận" v.v., thì đó là bí quyết tu của phụ nữ. Vì phụ nữ lấy máu làm gốc, cho nên Huyền quan nhất khiếu của họ mở ra từ Giáng khuyết (tức Giáng cung, vùng tim). Theo bí quyết tu của họ, xoa nắn vào khoảng giữa hai vú, gọi là Nhũ khê (khe vú), xoa nắn đến trăm lần, nghìn lần, thì trong ngực nóng như lửa, chỉ thấy khí tức ngực, lại có cảm giác như cứng đờ, máu mới bắt đầu sinh ra dồi dào; phép làm chỉ là dùng ý lui vào phía sau tim, phía trước xương sống, chia ra dồn vào hai thận. Nếu làm như đàn ông, đi thẳng từ tim xuống bụng, thì có nguy cơ băng huyết. (Lời ghi của họ Tạ: Đây là điều bí mật mà sách luyện đan chưa tiết lộ!) (Câu hỏi này là vì bà cụ thân mẫu của Đại Lãn đang tu công phu luyện bên trong, Lãn Ông thường ngày từng giảng cho ông, cho nên nay lại có câu hỏi này; đây là bí quyết cốt yếu của phụ nữ tu đan.) Cho nên cách làm ấy quả đúng như lời anh nói. Nay điều anh thuật lại là khí; khí lên não, quay lại hóa thành dịch, như thế đã là lạ rồi. Đã hóa thành dịch thì đi thẳng xuống Hạ điền có gì trở ngại? Mà lại nhất định phải như phụ nữ, xuống đến Giáng khuyết, lui ra sau rồi mới đến, từ hai thận chuyển lên Tề luân mới hóa thành Khí tiên thiên — lẽ ấy tôi chưa rõ. Huống chi Khí tiên thiên với khí hậu thiên vốn là một vật, tính đều thuộc hỏa, chẳng qua có tên gọi tiên thiên, hậu thiên khác nhau mà thôi! Nay nghe lời anh bàn, chỗ ngờ mở ra bốn phía, không tự lấp được, mong anh chỉ bảo cho.
Lãn Ông nói: Hỏi hay lắm, anh thật đáng gọi là người khéo ngờ. Những điều tôi nói, một nửa nghe từ thầy, một nửa có được từ sách, nay xin nói sơ lược đại khái. Đại Lãn nói: Xin được nghe ý chỉ sâu xa. Lãn Ông nói: Dương của đàn ông ở bụng, dương của phụ nữ ở lưng, đây là lẽ tự nhiên không đổi của trời đất. Cái mà tôi gọi là âm tinh, hình dáng giống tinh mà không phải tinh, đó là chất dịch do ăn uống hóa ra, chưa hóa thành máu, chảy đọng trong trăm khiếu, thành loại đờm; đọng ở Trung tiêu (phần giữa của thân, vùng dạ dày, tỳ) thì thành chứng ẩm (chứng nước dịch ứ đọng trong cơ thể), chảy dồn vào bàng quang thì thành chất dịch trơn. Trong kẽ ba trăm đốt xương và trong tám vạn bốn nghìn lỗ chân lông của thân ta, không thiếu thứ này chiếm chỗ ở trong đó; tà khí bên ngoài thừa kẽ hở mà vào, kết bè với thứ này làm điều xấu, gây hại không nhỏ. Nay nhờ chân khí của ta hun ấm khắp nơi, vật ấy tan chảy linh hoạt, theo khí, bám theo Khí tiên thiên mà chảy dồn xuống Hạ điền; tính nó âm lạnh, cho nên khi chảy dồn xuống thì cảm giác chỉ là mát lạnh. Nhưng nếu để tích lại mà không hóa đi, thì nó lại ắt hóa thành hỏa mà phát ra ngoài; người đời gọi là chứng lưu hỏa (chứng da đỏ, sưng nóng lan ra, thường ở chân), cũng chính là thứ này. Cho nên mỗi khi tôi ngồi luyện, gặp lúc chân khí lưu hành, thì thấy có hơi mát vù vù từ trong thoát ra, đó cũng là công hiệu của thứ này được hóa mà thoát ra vậy. Vì thế vào lúc thứ này chảy dồn xuống Hạ điền, tôi ắt phải thêm nhiều chân hỏa để nung nó (đây đều là bí quyết hết sức cốt yếu), thì thứ này thành như mây hơi, theo chân khí từ phía sau đi lên, đến tận đỉnh đầu; hễ tụ lại, ngưng lại thì thành chân dịch, như mưa như sương, từ chỗ lỗ mũi nhỏ xuống miệng (đây là cam lộ phàm), thấm nhuần đến Giáng cung (đến đây phải giữ ý thêm một chút); lại được hỏa của tâm hun một lượt thì hóa thành máu. Cho nên phải từ phía sau tim, phía trước xương sống chia xuống hai thận, qua một lần nung luyện, theo Khí tiên thiên dồn vào rốn, lại qua một lần luyện lớn nữa, thì mới thành Khí tiên thiên. Đây là quá trình khí hóa nhất định, không phân biệt đàn ông hay đàn bà.
Ôi, người ta ai mà không ăn uống, thì chất dịch do ăn uống hóa ra không ngày nào không có; nếu không hiểu bí quyết "qua tim luyện một lượt" thì ít ai không vì thế mà sinh bệnh, cho nên mười người thì chín người nhiều đờm. Người tu hành thường mắc chứng di tinh, người đời không hiểu, đổ cho có tà niệm, hoặc đổ cho tâm thận không giao nhau, hoặc đổ cho tiêu hóa không tốt, đều không phải cả. Đều là do không biết qua tim giữ khí một lượt, nên tân dịch chảy tràn lan, tích lại hóa thành đờm, chảy dồn xuống dưới mà thoát ra; cho nên có người cố gắng ép giữ lại, thì biến thành bệnh bên ngoài, phát ra thành nhọt độc, đó lại là hóa hỏa mà thoát ra vậy. Tai hại của nó nhiều như tóc, đếm không xuể, cho nên tôi giảng kỹ ra. (Lời ghi của họ Tạ: Lẽ này, phép này, các sách luyện đan khác chưa từng nhắc đến, thật là pháp quyết hết sức bí mật. Người tu hành thường mắc bệnh di tinh, dĩ nhiên là do tính công chưa thuần, nhưng chất dịch bẩn do ăn uống này lan tràn, cấu kết với tà khí bên ngoài, bên trong kết với tính dục, kết bè làm điều xấu, gây rối ở trong, cũng là một nguyên nhân. Cho nên người tu hành ăn uống nên lấy thanh đạm làm chính; luyện tân dịch hậu thiên này thì nên đạt đến tầng nội hô hấp (hơi thở bên trong, không dựa vào mũi miệng), hoặc công phu nội chiếu đã thuần thục.)
Còn như cái gọi là chân tinh, thì cảm nhận toàn thể thì có, nắm lấy thì không. Đến như tinh giao cảm, còn là vật do khí hóa ra, cho nên có hình có sắc; mà nó đến từ bên trong, cho nên có thể sinh con. Còn chất dịch do ăn uống này, đến từ bên ngoài, chưa qua tim luyện, chưa hóa thành máu, chẳng qua hình dáng giống tinh mà thôi, làm sao sinh con được? Vốn không phải vật báu, thỉnh thoảng thoát ra thì có gì đáng tiếc, mà lại vì thế buồn bực! bứt rứt! chẳng phải là mê lầm sao! Thay vì uống thuốc để giữ nó lại, chi bằng theo lời tôi mà luyện nó, đây gọi là "rút củi dưới đáy nồi" (trừ tận gốc). Tôi nói đi nói lại kỹ càng về đoạn này là vì thứ này tuy là vật phàm, nhưng theo phép luyện một lượt thì thành âm khí, lên não xuống tim thì có thể hóa thành máu, đã là vật báu rồi. Lại xuống đến thận, đưa lên luyện ở rốn, được "Thổ" (Lời ghi của họ Tạ: Thổ tức là chân ý và chân tức) hòa vào một lượt, thì cùng với chân khí không hai không khác, thành ra vật báu bậc nhất vậy.
Đại Lãn! Tiên thiên (cái có từ trước khi sinh, thuộc gốc bẩm thụ) là dương, hậu thiên (cái có sau khi sinh, do ăn uống hít thở mà có) là âm; chúng ta tu trì, chẳng qua là con đường luyện âm trở về dương. Bí quyết ấy không ngoài việc quên thân hình để nuôi khí, quên khí để nuôi thần, quên thần để nuôi hư (cõi trống rỗng). Sở dĩ nhất định phải đạt đến cảnh giới chữ "quên" là vì tinh, khí, thần tụ được đều phải thuộc tiên thiên cả, thì mới không có tai hại. Huống chi điều quan trọng là thân thường được luyện, cái dùng để luyện chỉ là lửa; lửa đủ thì thịnh, lửa suy thì hỏng; không quên thì không tụ, quên được thì lửa mới đủ, đó là bí quyết hết sức cốt yếu của việc tu chân. (Lời ghi của họ Tạ: Quên ở đây là có "vật" mà quên, không phải quên trống không, cho nên nói trước giữ sau quên; giữ tức là giữ thần.) Đại Lãn hãy ghi nhớ.
Đại Lãn nói: Dám đâu không vâng lời. Rồi Đại Lãn lại hỏi: Tôi nghe nói tâm có ba, là thế nào?
Đáp: Phải. Gọi là thiên tâm (tâm trời), địa tâm (tâm đất), nhân tâm (tâm người), thật ra chỉ là một. Kinh chẳng đã nói sao: "Tâm là phủ của thần minh, con đường biến hóa từ đó mà ra." Bởi lẽ cả thân người đều nương vào khí của tâm mà đi mà dừng, như cá ở trong nước vậy. Người xưa nói: "Chỗ đặc của thân là đất; chỗ rỗng của thân là trời; co duỗi, nói năng, nhìn nghe là người." Lại nói: "Tâm của trời ở não, tâm của đất ở bụng, tâm của người ở Giáng cung. Tâm ở Giáng cung là một khối mà rỗng lặng linh thông không mờ tối, là một vật mà chứa cả ba." Bởi lẽ tâm ở não, ở bụng không có hình chất, chính là cái linh, cái Khí tiên thiên của khối tâm ở giữa, hình như hoa sen rủ xuống, thấu lên trên, dồn xuống dưới mà thật sự tồn tại; cho nên tôi nói thật ra chỉ là một. (Lời ghi của họ Tạ: Qua nhân tâm mới hiện ra được diệu dụng của thiên tâm, địa tâm, cho nên mới biết có thiên tâm, địa tâm; thiên tâm, địa tâm gửi ở nhân tâm mà hiển hiện diệu dụng. Nếu không thế, không có nhân tâm thì không biết có thiên tâm, địa tâm, cho nên nói ba tâm thật là một. Đối với việc tu đan ở tầng cao mà nói, cái gọi là nhân tâm chính là chân ý.)
Lãn Ông nói: Đại Lãn hãy ghi nhớ: ý là cái do tâm phát ra. Tâm vốn không tiếng không mùi, niệm động mà phát ra, thì gọi là ý. Chữ "niệm" là "tâm hiện nay" (chữ niệm gồm chữ "kim" là nay ở trên chữ "tâm"), như nói "chính tâm này đây". (Lời ghi của họ Tạ: Niệm tức là "tâm hiện tại".) Chữ "ý" là "tiếng của tâm" (chữ ý gồm chữ "âm" là tiếng ở trên chữ "tâm"), nghĩa là niệm đầu đã phát động. Đạo Phật gọi là Quán Thế Âm, thánh hiệu này chính là một bí quyết lớn để trị thân trị tâm, nên nghiền ngẫm kỹ. Tôi xét kinh Phật, chữ "thế" có thể hiểu là chữ "thân", như nói: xem xét kỹ cơ khí động tĩnh trong thân mình, chớ để rơi vào tà. Lã Tổ (Lã Động Tân, vị tiên tổ của Đạo giáo) có nói: "Đạo lớn dạy người trước hết dừng niệm, niệm đầu không dừng thì cũng uổng công." Lại nói: "Không sợ niệm khởi, chỉ sợ biết muộn." Khinh Vân Tử nói: "Niệm đầu chưa rời khỏi trong thân, trừ đi rất dễ; buông thả cho nó ra ngoài rồi, thì trừ hơi khó." Cho nên người xưa có câu: "Niệm vừa khởi liền trừ, thần tiên hứa cho ngươi." Đại Lãn hãy ghi nhớ.
Đại Lãn cười mà hỏi: Bí quyết tu tiên chỉ đến thế thôi sao? Tôi nghe có câu: "Tu mệnh mà không tu tính là bệnh số một của người tu hành", lại có câu: "Tu tính mà không tu mệnh, muôn kiếp chỉ là âm linh (hồn ma linh thiêng, không có thân) khó vào bậc thánh", là nghĩa thế nào? (Tính: tâm tính, phần tinh thần; mệnh: phần thân thể, tinh khí, sự sống.)
Lãn Ông nói: Ôi! Mệnh không có tính thì không linh, tính không có mệnh thì không hiện ra được, ý nói phải tính mệnh song tu (tu cả tính lẫn mệnh). Theo tôi thấy, tu được một phần tính thì giữ được một phần mệnh, bởi hai chữ tính mệnh không thể tách rời. Thật ra có lúc nghiêng về tính mà mệnh ở trong đó, nghiêng về mệnh mà tính ở trong đó, như hình với bóng, có thể tách ra được sao? Chỉ là phàm tu đạo, trước hết chuyên nhất ý chí của mình, đó là nền móng ban đầu của tính công; quý thân như ngọc, đó là nền móng ban đầu của mệnh công (công phu tu phần thân thể, tinh khí); từ đó tiến lên, dừng niệm trừ vọng tưởng, là tính công; điều hòa hơi thở, dừng hơi thở, vận hành lên xuống, là mệnh công. Thể nghiệm mà xét thì thấy: niệm không dừng, hơi thở không điều hòa, vọng tưởng không trừ, thì công phu không tiến. Phàm các công phu điều hòa, dừng, vận hành, lên xuống, cho đến hòa trộn, giao kết, đều có được trong lúc không nghĩ không lo, và thông suốt trong lúc muôn tiếng đều lặng, không vướng một hạt bụi. Cho nên tôi nói: "Tu được một phần tính, giữ được một phần mệnh." Đại Lãn cho là đúng chăng?
Đáp: Đúng vậy, anh đã từng thử qua rồi. Chỉ là đan đạo nói thân có bốn biển: tim gọi là huyết hải (biển máu), dạ dày gọi là cốc hải (biển lúa gạo), thận gọi là khí hải (biển khí), não gọi là tủy hải (biển tủy). Chỗ vi diệu của nó tôi chưa hiểu hết, mong được chỉ bảo.
Đáp: Hỏi hay lắm. Thân người đều nhờ Khí tiên thiên tự nhiên sinh ra mà sống mà thành. Chỉ có một biển là dạ dày, phải nhờ đồ ăn thức uống hậu thiên từ ngoài vào, để tiêu để hóa, bù vào chỗ thiếu hụt của sự sống khắp thân; điều này ai cũng biết, không cần nói thêm. Đại Lãn, anh có hiểu vì sao những nhà dưỡng sinh lập luận đều bắt đầu trước hết từ một tầng "minh tâm" (làm cho tâm lặng chìm, sâu kín) không? Thật vì tim là biển máu, tâm mát thì sinh máu, tâm lặng thì tâm mát. Bí quyết minh tâm là khẽ dùng ý dẫn khí của tim lui về bám ở phía trước Giáp tích (cửa ải giữa lưng, ngang khoảng giữa hai bả vai), thấy hơi ấm toàn thân ta lan tỏa mịt mù, quy về che chở trước sau, trái phải, trên dưới, chính giữa Giáng cung. (Lời ghi của họ Tạ: Công phu đoạn này cốt ở một chữ "quên"; công phu không đạt đến mức quên thân hình thì chưa thấy lợi đã chịu hại, mắc chứng bứt rứt, máu nóng; lúc ấy cần lui về giữ khiếu Giáp tích để "tắm gội" (tạm ngừng tăng lửa, để yên cho dịu) mà lui lửa.) Như vậy thì mọi sinh khí ấm áp, hễ đến gần Giáng cung liền tự nhiên hóa thành máu, lại tự lan tỏa đến khoảng giữa thịt da, kinh lạc. Phần tinh túy nhất thì lui ra sau mà xuống hai thận, thì cái đỏ tươi ấy hóa thành khí thuần tinh Thiên nhất (khí của số Một thuộc Trời, sinh ra Thủy, tức tinh khí gốc). Đại Lãn, anh có hiểu vì sao nhà dưỡng sinh trước khi minh tâm lại bảo nhắm mắt không? Ôi! Ý nghĩa huyền diệu, ý chỉ tinh vi lắm. Linh khí của tâm mở khiếu ra ở mắt, đó là một; hai mắt lại chứa tinh khí của hồn ở gan, phách ở phổi, linh ở tỳ, tinh ở thận, đó là hai; hễ minh tâm thì mắt đã nhắm trước, thì sinh khí của tạng phủ, tay chân, trong ngoài tự đến chầu hội về Giáng khuyết, đó là ba; vả lại khi sinh khí đến chầu, tự nhiên được, không hẹn mà hóa, tự hóa thành máu thuần, diệu dụng ấy cũng ở hai mắt, đó là bốn; lại còn khiến máu thuần ấy theo khí của nó mà phân bố, chảy nhuần khắp kinh mạch, thớ thịt, đều là nhờ hai mắt ta treo như mặt trời mặt trăng, soi khắp trong trong ngoài ngoài, cao cao thấp thấp, xa xa gần gần, như có ý mà như không có ý, như dẫn dắt mà không dẫn dắt, (Lời ghi của họ Tạ: Đây là công phu bước đầu của phép "quán chiếu cùng một thể, trong ngoài hòa làm một".) đó là năm. Trước đây anh nói "then máy ở mắt", chỉ cần qua điều này cũng đủ tin lời người xưa không dối ta.
Lãn Ông nói: Thận là tạng thủy, mà lại gọi là biển khí, anh ngờ điều ấy, là khéo ngờ đấy. Tuy vậy, phải biết rằng tạng thủy sở dĩ là tạng thủy, không phải vì bàng quang chứa nước đục mà nói thế. Mà đó là nơi khí hô hấp của thân ta quy về, hoàn toàn là hậu thiên mà lại có phân biệt âm dương — dương thì gọi là khí, âm thì gọi là dịch. Hai thứ này nếu không được lửa thái dương trong thân ta nấu luyện thì chúng ứ đọng mà không hóa, gây hại không nhỏ; khi biến thành bệnh thì tên bệnh nhiều không đếm xuể. Bí quyết luyện chúng là gì? Rốt cuộc không ngoài việc dùng hai mắt ta dẫn chân dương của nó giữ ở đáy biển. Ta thì một niệm không tạp, cơ khí thông suốt, không trong không ngoài, không biết đâu là năm tạng, sáu phủ, tay chân, trời đất. Chỉ luôn tự xét ở đáy biển có chìm một vầng mặt trời đỏ (đây là bí quyết hết sức cốt yếu); hễ quên mất thì phải tỉnh ra mà giữ lại, giữ rồi thì lại làm việc quên (làm thế thật là tuyệt diệu), mất rồi thì tỉnh lại mà giữ, xoay vòng như thế mà làm (đây là lời dặn cốt yếu), thì biển này yên ổn mà không có tai hại. Đại Lãn! Người tu đạo nhiều như lông trâu, người thành đạo hiếm như sừng thỏ (thỏ vốn không có sừng, ý nói hầu như không có), vì sao vậy? Vì bỏ dở ở một cửa ải biển này, khắp thiên hạ đâu cũng thế. Anh quả có chí thì hãy theo đó mà giữ vững. Giữ không vững, vững mà không bền lâu, thì cũng vô ích (răn kỹ, răn kỹ). Anh hãy gắng lên (nghìn lần, nghìn lần! dặn kỹ, dặn kỹ!)! (Lời ghi của họ Tạ: Đoạn này chỉ ra khiếu đáy biển là hết sức quan trọng.)
Lãn Ông nói: Đại Lãn! Anh hãy ghi nhớ: những điều nói trên tuy là chỉ cách luyện cửa ải biển khí, nhưng cảnh tượng trong đó rất nhiều, không kể xiết. Nghìn lời vạn lời, kinh sách ba đạo (Nho, Phật, Lão), sách của các nhà bách gia chư tử, nhiều đến mức chở thì trâu đổ mồ hôi, chất thì đầy tới nóc nhà, cũng không ngoài một phép trị tâm, Đại Lãn hãy ghi nhớ. Tốt không đáng mừng, xấu không đáng lo; mọi cảnh tượng tốt tốt xấu xấu, giống như thật nhưng đều là ảo; nếu có thì tâm không được vì thế mà động, niệm không được vì thế mà lay, việc tu không được vì thế mà ngăn trở. Những cảnh hiện ra rốt cuộc không ngoài hai loại: làm sợ và làm mừng; nhưng trong đó biến hóa lắm khi ra ngoài sức tưởng tượng của người, tóm lại lấy chỗ không động làm chủ, phải hiểu đó đều là ma ảo, hoặc là do bậc tiên chân trên cao sai đến để thử. Chỉ có không bị ma làm động, mới là bộ mặt vốn có của bậc đại trượng phu. Cho nên phàm gặp ma quấy nhiễu thì càng nên thêm kiên định, thêm dũng mãnh mới phải. Đại Lãn, Đại Lãn! Sở dĩ tôi kêu to nói gấp là vì tà với chính không cùng đứng được, mà ma với đạo thì thường cùng tồn tại. Vì sao vậy? Không có ma thì không hiện ra đạo; ma mà không lùi được thì đạo mới thành. Đại Lãn hãy gắng lên. (Lời ghi của họ Tạ: Được được mất mất đều coi như bình thường, chỉ hỏi việc cày cấy, không hỏi việc gặt hái! Điều này hết sức cốt yếu!)
Lãn Ông nói: Não gọi là biển tủy, lẽ ấy rõ ràng, không cần nói nhiều. Nhưng biển này, thuyết đời bàn về cách làm thì nhiều lắm! Phần lớn đều là bí quyết của địa tiên (tiên ở lại cõi đất, sống lâu nhưng chưa siêu thoát) và quỷ tiên (bậc tu chỉ thành âm thần, hồn linh mà không có thân dương), không phải đạo cao nhất, không nên theo. Cái mà anh hướng tới, tôi theo đuổi, là tông Thiên tiên (bậc tiên cao nhất, thần hợp với hư không, vượt ngoài sinh tử), lấy việc luyện cho thuần, trở về hoàn toàn với tiên thiên làm chỗ trọn vẹn, cho nên không thể không cẩn thận về cách luyện. Đại Lãn! Cần hiểu chỗ rốt ráo của Thiên tiên và sự thuần diệu của Khí tiên thiên duy nhất: chất của nó hết sức trong, hết sức mềm mà lại hết sức cứng, hết sức sắc bén, vàng sắt không ngăn được. Đi qua chỗ nào thì chỗ ấy được cảm hóa, ở lại chỗ nào thì chỗ ấy thành thần diệu, (Lời ghi của họ Tạ: Hễ ẩn phục thì là chí thần, hễ khởi hiện thì có tiến hóa.) lớn thì trùm khắp cõi trời, nhỏ thì vào được hạt bụi nhỏ nhất; buông ra thì có thể bao trùm ba nghìn đại thiên thế giới nhiều như cát sông Hằng (cách nói của nhà Phật chỉ vũ trụ vô cùng vô tận), biến hóa thì có thể kết thành ức ức vạn vạn người, vật, núi, sông, điện, thành, cung, quán.
(Những cảnh giới như thế không lo không có được, chỉ lo thần bám vào đó. Vì sao vậy? Hễ niệm động, thì những cảnh giới ấy biến hiện không ngừng, và ắt càng ra càng lạ; hễ bám vào hình tướng, liền vào ma đạo, nhẹ thì thành ma, nặng thì chết ngay. Người tu đạo trên đời vì bám vào đó mà chết thì nhiều lắm. Chẳng những bản thân không biết, mà người nhà và bạn đạo của họ cũng cho rằng người ấy quả đã đắc đạo mà đi, làm hại người không nhỏ vậy. Cho nên nhà Thiên tiên hoàn toàn không lấy những điều này làm hiệu nghiệm, mà đều coi đó là ma quấy nhiễu. Nếu ngồi luyện mà hiện ra cảnh này, lại không được dùng ý để xua đuổi nó; hễ dùng ý xua đuổi, thì lại biến thành cảnh đấu nhau, có những hình tướng biến hiện không lường được đến quấy nhiễu, đến hàng phục, ắt thành bệnh điên mà chết. Hoặc rốt cuộc bị ma bắt đi mà chết. Hoặc rốt cuộc rơi vào bẫy của ma: tưởng như đã thắng, từ đó thần thông pháp lực không luyện mà lớn, bản thân mê muội cho đó là bằng chứng rõ ràng của việc đắc đạo, nào biết chính là bị ma dụ vào bẫy, hết đời ra đi, chỉ thành quyến thuộc của A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay giận dữ trong kinh Phật) mà thôi. Lại hoặc vì đấu không thắng, toàn bộ thần rời khỏi xác mà đi, xác ấy trái lại bị ma chiếm. Người ngoài không biết được, cho rằng người này đạo đã thành, thử thần thông pháp lực thì không khác gì tiên xưa. Con ma chiếm xác ấy đem ma đạo ra làm thử, người theo đông như mây; xét lời bàn của nó thì cho rằng dâm, giận, tham, dối không hại gì đến chân đạo; người theo nó đều vào cảnh ma, thành quyến thuộc của ma. Như các giáo chủ của tà giáo Bạch Liên xưa nay, phần nhiều do tu đạo mê lầm, ma chiếm xác mà thành ra những tà giáo như thế. Điều này không thể không biết. Cho nên phàm người tu đạo, đều lấy "thấy mà như không thấy, nghe mà như không nghe" làm bí quyết lớn để hàng ma, như câu: "Mặc cho sóng gió nổi lên, ta cứ không ra thuyền." Đây là chỉ cho bí quyết lớn của việc không động niệm, phàm người luyện biển tủy nên lấy đó làm gương.)
Tụ lại thì thành hình, tan ra thì thành Khí tiên thiên, hòa với Tam Thanh (ba vị thần tối cao của Đạo giáo, cũng chỉ ba cõi trời cao nhất) mà không hai, hợp ba đạo làm một (đây là chỉ việc một mực giữ niệm trong trẻo, trống rỗng, không trụ vào đâu của ta, mặc cho nó có có không không, xanh vàng đỏ trắng thế nào cũng được mà thôi; người học cẩn thận chớ bám vào những chuyện tụ tan, hòa hợp, hình sắc). Đây là chỗ rốt ráo của Thiên tiên, cũng là diệu dụng của Khí tiên thiên duy nhất. Chúng ta có chí thì tự có thể đạt tới, đây không phải nói càn; chí thì phải như thế. Tiên xưa có câu: "Học tiên phải học Thiên tiên, chỉ có kim đan (thuốc vàng, tức đan kết thành bên trong do luyện tinh khí thần) là đích thực nhất." Cho nên chí không thể không tự lập. Bí quyết luyện biển tủy này là gì? Trên thông với trời, dưới suốt đến đất, bốn góc bốn phương không bờ không bến, khí tượng trong lặng tịch mịch, không có núi sông thành quách, chỉ giữ một thế giới vàng ròng đỏ rực, một vầng trăng sáng rực giữa trời, (Lời ghi của họ Tạ: Cảnh này là hình tượng đúng của "giờ Ngọ sống", tức lúc khí dương bên trong lên đến cực thịnh, không phải giờ Ngọ trên đồng hồ.) đây là bí quyết lúc bắt đầu. Phàm hiện ra đủ loại đài ngọc phòng quỳnh, mười châu ba đảo (những cõi tiên trong truyền thuyết), cũng không nhìn đến (đây là bí quyết "đức bậc trên thì vô vi, có mà như không có"); núi Thiết Vi, địa ngục Vô Gián, núi dao cây kiếm, đồng lửa ao sôi (những cảnh địa ngục), cũng không xét đến (đây là bí quyết "không dùng sự xét đoán mà cầu"); chỉ giữ một chính niệm không có chỗ để bám mà trừ cái tâm động, đây là bí quyết cốt yếu để trị cửa ải biển tủy.
Còn như cửa ải biển lúa gạo, cách luyện là: chỉ có dùng tay xoa bụng, giúp dương khí của ta để tiêu để hóa. Cho nên người xưa mỗi khi ăn xong, trước dùng một tay xoa từ Trung quản (huyệt ở giữa bụng trên, khoảng giữa rốn và mỏm xương ức) xuống đến bụng, thong thả đi chừng trăm bước; lại dùng tay xoa vòng ở bụng như mài gương, từ trong ra ngoài xoay vòng mà làm, chừng ba trăm bước; trong lúc ấy tay trái nếu mỏi thì đổi sang tay phải; sau đó lặng lẽ xét cơ khí, thấy đã thông thuận mới dừng. Sau đó nếu rảnh mà ngồi, thì tiếp làm phép minh tâm, nhắm mắt, giữ thần ở Giáng cung, thì khí lúa gạo ở Trung cung liền có thể hóa thành máu mà đến thận. Người làm kèm công phu này thì tuyệt không có cái hại tân dịch hóa thành đờm, cũng không có nỗi lo dịch hóa thành âm tinh. Tuy giống công phu hữu vi (có làm, có dụng công), mà thật là một sự trợ giúp cho vô vi (đây là một phép "đức bậc dưới thì hữu vi, công dụng không ngừng"). Đại Lãn hãy ghi nhớ, cẩn thận chớ vì nó là việc nhỏ mà coi thường, đây chính là đạo bí mật của thầy tôi để trị âm tinh từ trước. Làm cũng rất giản dị. Đại Lãn đứng dậy vái mà nói: Vâng! Xin kính cẩn nhận lời dạy.
Rồi Đại Lãn chỉnh tề áo mũ, hết lòng thành mà thưa: Tôi nghe nói: Huyền quan không mở thì thánh thai (cái "thai thánh", tức đan kết thành bên trong, nơi nuôi dưỡng thần) không kết; cho bú mớm không đúng cách thì thánh anh (đứa con thánh, tức dương thần mới thành hình) mắc bệnh bên trong; thoát thai dời thần không đúng đạo thì chân nhân (bậc tu đã thành) chết yểu. Tôi vì thế mà lo sợ, mong được dạy bảo: như tôi đây, Huyền quan có may mà mở được chăng? Thánh thai có may mà kết được chăng?
Lãn Ông nghe vậy, vui vẻ cười, khoan thai bước tới nói: Anh lầm rồi, hay là anh tự nói khiêm vậy? Huyền quan của anh đã mở toang từ đêm hôm trước rồi — lúc "phần dưới thân như thế như thế" chính là bằng chứng rõ ràng sau khi anh đã mở cửa ải. Còn như thai kết hay chưa, thì phải tự hỏi: anh có thấy toàn thân thông suốt không? Có cảnh tượng khí lan tỏa mịt mù không? Có đạt được chỗ ta và vật đều quên không? (Đây đều là công phu hết sức cốt yếu, siêng năng mới có được.)
Đáp: Đều đã có lúc gặp rồi. (Được thường xuyên có mới là tuyệt diệu.)
Hỏi: Có đạt được cảnh giới muôn tiếng đều lặng, chỉ một điểm linh hiện ra riêng không?
Đáp: Những điều ấy đều đã thử thấy có, mà tiếc là chưa giữ được lâu. (Nếu giữ được lâu thì cách việc kết thai không xa vậy.)
Hỏi: Bụng Khôn của anh (bụng, thuộc quẻ Khôn tức đất, chỉ vùng đan điền dưới) có những dấu hiệu nghiệm gì?
Đáp: Mỗi khi ngồi, thấy có chân khí từng sợi từ tim đi xuống; chẳng bao lâu, thấy như từ bên trong bỗng mở toang ra, lớn thì không có ngoài, nhỏ thì không có trong, thấy có đủ thứ chân khí lan tỏa dồn vào bên trong, lại thấy trong ấy không có đáy, chỉ thấy trong ấy ấm áp; lại như có lửa, lại như không có lửa, mà tự có một luồng hơi ấm, phơi phới nhẹ nhàng, từ phần dưới bốc lên hừng hực khắp bốn phía, chỉ thấy đi thẳng lên phía sau, đậm đặc đến lưng, đến đỉnh đầu; lại thấy ấm nóng đi xuống mặt, xuống cổ họng, vừa đến Giáng khuyết thì bỗng thấy hóa thành dịch mát nhỏ xuống; đã qua khỏi vùng tim, lại bỗng hóa như nước nóng chảy ào xuống, cả bụng nóng như lửa, thấy toàn thân rất thông suốt.
Lãn Ông nói: Quả như thế thì cách việc kết thai không xa vậy.
Lãn Ông lại nói: Đại Lãn, anh phải hiểu rằng việc kết thai của Thiên tiên không giống như những điều đời truyền nghe. Anh phải nghiền ngẫm kỹ sách «Tu tiên biện hoặc luận» (Bàn về việc phân biệt chỗ mê lầm trong tu tiên): luyện thế nào, kết thế nào, thái thủ (thu lấy dược liệu, tức Khí tiên thiên vừa phát sinh) thế nào, hỏa hầu (độ lửa, tức cách điều chỉnh mạnh nhẹ, nhanh chậm của ý và hơi thở khi luyện) thế nào, đề phòng thế nào, ôn dưỡng (nuôi ấm) thế nào, mộc dục (tắm gội, tức lúc ngừng tăng lửa để đan yên lặng tự hòa) thế nào, vận dụng thế nào, hàng phục thế nào, dời thần đổi đỉnh (chuyển thần từ chỗ luyện này lên chỗ luyện khác cao hơn) và thoát thai cho trọn vẹn thế nào. Trong một bài luận ấy đều đã trình bày đầy đủ. Bí quyết cốt yếu nhất là ở chỗ trong niệm mà không có niệm, như gà ấp trứng; và lấy việc ngồi ngay ngắn tập định làm thái thủ, lấy việc khi đứt khi nối không chuyên nhất làm điều phải đề phòng, lấy việc đi đứng ngồi nằm làm hỏa hầu.
Lại nói: Siêng mà chưa gặp thầy, ắt sẽ gặp bậc chí nhân (người đạt đạo đến cùng cực); gặp thầy mà không siêng, rốt cuộc thành quỷ hèn. Bốn câu này anh nên luôn luôn tự xét, ấy là điều cốt yếu.
Hỏi: Ngoài «Tu tiên biện hoặc luận», nên xem sách gì?
Đáp: «Hạc Lâm vấn đạo thiên», «Huyền quan hiển bí luận», «Tính mệnh thuyết»; ngoài ra thì «Kim Hoa tông chỉ», «Tiên Phật hợp tông», «Thiên tiên chính lý», «Nhiên tê thiên»; xa hơn lên thì «Tham đồng khế», «Ngộ chân thiên»; rộng ra mà hóa thông thì «Bạch chú Đạo đức kinh» (sách Đạo đức kinh do Bạch Ngọc Thiềm chú giải), các kinh «Kim Cương», «Lăng Nghiêm», «Viên Giác» v.v. Ôi! Bạch Tổ (Bạch Ngọc Thiềm, một tổ sư Đạo giáo đời Tống) có nói: "Một lời nửa câu liền thông chỗ huyền diệu, cần gì sách đan nghìn vạn thiên. Người nếu không bị thân hình ràng buộc, thì ngay trước mắt đã là cõi trời Đại La (cõi trời cao nhất của Đạo giáo)."
(Lời ghi của họ Tạ: Bài này có thể xem cùng với thiên "Tỏa ngôn tục" (Lời vụn vặt, phần tiếp); trong sách, người gọi là Lãn Ông chính là Mân Nhất Đắc tự nói về mình (Mân Nhất Đắc hiệu Tiểu Cấn, đạo sĩ phái Long Môn đời Thanh, người chép bài này).)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video