Thơ về các bậc tu luyện nội đan dành cho nữ giới của Tôn Bất Nhị Nguyên quân (Nguyên quân: tôn hiệu dành cho nữ tiên bậc cao trong Đạo giáo; nội đan: phép luyện tinh, khí, thần ngay trong thân mình để kết thành "đan", tức một khối tinh hoa giúp sống lâu và thành tiên, khác với ngoại đan là luyện thuốc bằng khoáng vật trong lò; nữ công: phép tu luyện riêng cho phụ nữ).
Tôn tiên cô (tiên cô: cách gọi kính trọng nữ đạo sĩ đã đắc đạo) tên là Bất Nhị, hiệu là Thanh Tĩnh tán nhân (tán nhân: người sống thong dong ngoài vòng danh lợi, một kiểu hiệu của người tu đạo), là vợ của Mã Đan Dương (đạo sĩ Mã Ngọc, hiệu Đan Dương, đệ tử của Vương Trùng Dương, tổ phái Toàn Chân).
Đan Dương có đôi tay buông xuống quá đầu gối, trên trán nổi ba gò như ba ngọn núi (theo tướng học, đó là tướng lạ của người phi thường). Ông từng làm bài thơ rằng: "Ôm giữ nguyên khí, giữ trọn cái Một mới là công phu (bão nguyên thủ nhất: giữ gìn nguyên khí gốc và giữ tâm chuyên nhất, không tán loạn), kẻ lười như ta nay đến một chút cũng chẳng có. Suốt ngày ngậm chén rượu cho tinh thần khoan khoái, trong cơn say lại có người kia đến dìu." Mọi người không ai hiểu ý ông.
Bỗng có một đạo sĩ tự xưng là Trùng Dương tử (tức Vương Trùng Dương, người sáng lập phái Toàn Chân) đến để cảm hóa Đan Dương, đến lúc tiên cô vào đạo. Khi được dâng dưa, ông ăn từ phía cuống trở đi. Hỏi vì sao, ông đáp: "Cái ngọt phải tìm trong cái đắng." Lại hỏi: "Từ đâu đến?" Ông đáp: "Chẳng quản nghìn dặm xa, đặc biệt đến để dìu người say." Đan Dương lấy làm lạ.
Hai vợ chồng thờ thầy rất cẩn trọng, dựng am Toàn Chân ở vườn phía nam. Mấy năm sau, thầy dẫn (?) Đan Dương đi chơi về phương tây, ở tại động Yên Hà trên núi Côn Lôn, còn tiên cô ở nhà chăm chỉ tu theo phép được truyền. Về sau, năm năm mươi tuổi, bà lại theo Phượng tiên cô đi đến Lạc Dương, sáu năm thì đạo thành.
Bà viết bài tụng rằng: "Ba nghìn công đức đầy đủ, vượt (?) khỏi tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ thế giới còn chịu sinh tử luân hồi), nhảy ra ngoài vòng bao bọc của âm dương; lúc ẩn lúc hiện, ngang dọc tự do, hồn say không còn trở về Ninh Hải (quê nhà của bà) nữa." Viết xong, bà ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) mà hóa (qua đời theo cách người tu đắc đạo, thoát xác thành tiên).
Bà cưỡi mây bay qua núi Côn Lôn, cúi xuống bảo Đan Dương: "Thiếp đợi chàng ở đảo Bồng (Bồng Lai, đảo tiên ngoài biển theo truyền thuyết)." Thế là Đan Dương liền viết bài tụng: "Sống được sáu mươi mốt năm, ở đời không ai biết mình; một tiếng sấm dữ (?), mênh mang theo gió mà đi." Rồi ném bút bay lên trời.
Bậc thứ nhất: Thu tâm (gom tâm trở về, không để tâm chạy theo ngoại cảnh)
Khi thân ta chưa có, một khí (nhất khí: nguyên khí ban đầu, gốc của sự sống) đã có sẵn từ trước; như ngọc càng mài càng bóng, nay đem luyện thì sao còn mờ tối được?
Quét sạch biển sinh diệt (dòng ý niệm cứ khởi lên rồi tắt đi không ngừng), giữ chặt cửa tổng trì (cửa then chốt nắm giữ tất cả, chỉ chỗ giữ tâm trong khi tu); nơi hư linh chỉ bằng nửa hạt kê (một điểm cực nhỏ, trống rỗng mà linh diệu, nơi tâm định lại), hỏa hậu (mức độ "lửa", tức sự điều chỉnh ý niệm và hơi thở mạnh nhẹ, nhanh chậm đúng lúc trong khi luyện đan) ấm áp, hòa dịu.
Bậc thứ hai: Dưỡng khí (nuôi dưỡng khí trong thân)
Vốn từ chỗ vô vi (trạng thái tự nhiên, không tạo tác, chưa có ham muốn) mà bắt đầu, đâu ngờ lại rơi vào hậu thiên (trạng thái sau khi sinh ra, đã bị tình dục và ngoại vật chi phối; đối lại với tiên thiên là trạng thái nguyên sơ trước khi sinh); một tiếng khóc vừa thốt ra khỏi miệng, thì hơi thở ba tấc (hơi thở thường qua cổ họng) đã nắm lấy quyền điều khiển;
huống chi còn bị bụi trần, lao nhọc làm hao tổn, sao chịu nổi bệnh tật quấn thân; con béo khỏe thì có thể bồi bổ cho mẹ (khí hậu thiên được nuôi đầy đủ thì có thể quay lại bồi đắp cho khí tiên thiên là gốc), chớ nói rằng không thể xoay chuyển quay về.
Bậc thứ ba: Hành công (bắt đầu vận hành công phu)
Ở chỗ thu nhiếp hơi thở, ngưng tụ thần (tinh thần, ý thức), thì sinh khí từ phương đông kéo đến; muôn mối duyên đời đều không vướng mắc, một khí lại trở về đài (?) (chỗ gốc trong thân);
khí âm nên cho giáng xuống phía trước, ánh dương nên vun trồng ở phía sau (khí đi xuống theo đường giữa phía trước thân và đi lên theo đường giữa phía sau lưng, tức hai mạch Nhâm và Đốc); nơi đỉnh núi và đáy biển (đỉnh đầu và vùng bụng dưới), mưa vừa qua thì một tiếng sấm vang (lúc khí bỗng chuyển động mạnh).
Bậc thứ tư: Trảm long (chém rồng; trong nữ công gọi đầy đủ là "trảm xích long", chém rồng đỏ, tức dùng công phu luyện cho kinh nguyệt dứt hẳn, giữ huyết lại hóa thành khí)
Tĩnh đến tột cùng thì sinh ra động, âm và dương cùng nương nhau theo một khuôn; trong gió bắt hổ ngọc, trong trăng tóm quạ vàng (hổ ngọc và quạ vàng, tức mặt trời, là hình ảnh tượng trưng cho tinh hoa âm và dương trong thân cần thu giữ);
dõi mắt vào lúc nhân uân (lúc khí trời đất hòa quyện mờ mịt, chỉ thời điểm khí trong thân vừa phát động), để tâm vào đường thuận và nghịch (thuận là để khí chảy ra theo lẽ thường sinh con cái, nghịch là đưa khí quay ngược về để luyện đan); ở chỗ lại đi qua Thước kiều (cầu Ô Thước, chỉ chỗ nối hai mạch Nhâm Đốc, như đầu lưỡi chạm hàm trên), khí đan lại trở về lò (vùng bụng dưới, nơi luyện đan).
Bậc thứ năm: Dưỡng đan (nuôi đan)
Trói hổ đưa về chân huyệt (huyệt chính, nơi đan kết), dắt rồng dần dần bồi thêm cho đan (hổ và rồng tượng trưng cho hai luồng khí âm dương trong thân); tính phải trong lặng như nước, tâm phải tĩnh như núi;
điều hòa hơi thở mà thu về kim đỉnh (vạc vàng, chỉ chỗ luyện đan trong thân), an định thần mà giữ ngọc quan (cửa ải ngọc, chỉ cửa then chốt cần đóng giữ để khí không thoát ra); mỗi ngày đan lớn thêm được bằng một hạt kê, tóc bạc như lông hạc lại trở về dung nhan hồng hào.
Bậc thứ sáu: Thai tức (thở như thai nhi trong bụng mẹ, hơi thở cực nhẹ như không còn thở bằng mũi miệng)
Muốn cho đan thành nhanh, trước hết phải trừ bỏ cảnh ảo; mỗi niệm tâm đều giữ lấy linh dược (thuốc linh, tức khối tinh khí đã kết trong thân), mỗi hơi thở đều quay về lúc ban đầu của Càn (trạng thái thuần dương tiên thiên, khi chưa bị tạp nhiễm);
khí lại thông suốt Tam đảo (?) (ba hòn đảo tiên, ở đây chỉ ba vùng quan trọng trong thân: đầu, ngực, bụng dưới), thần quên hết mà hợp với thái hư (khoảng trống mênh mông nguyên sơ của vũ trụ); dù như đến hay như đi, không đâu không phải chân như (cái thật vốn như thế, bản thể chân thật không đổi).
Bậc thứ bảy: Phù hỏa (điều chỉnh lửa cho hợp phép, tức canh giữ hỏa hậu đúng mức)
Ở chỗ thai tức kéo dài liên miên, phải phân rõ cơ động và tĩnh; ánh dương nên càng thêm tiến tới, âm phách (phần hồn thuộc âm, nặng đục) phải phòng nó bay tán đi;
viên ngọc trong đầm ngậm chứa ánh sáng, vầng trăng đầu núi nhả hào quang; suốt sáu thời (cả ngày đêm) chớ buông lơi chút nào, tưới tắm cho mầm dược béo tốt.
Bậc thứ tám: Tiếp dược (đón nhận thuốc, tức đón lấy tinh hoa dương khí để bồi cho đan)
Mới ngộ được một nửa huyền cơ (cái cơ mầu nhiệm sâu kín), đan đầu (mầm đan ban đầu) như giọt sương đọng; tuy nói đã có thể giữ vững mạng sống, nhưng sao đã luyện thành hình được;
lấy tỷ quán (cách quán sát, dồn mắt nhìn vào đầu mũi để định tâm) mà đón thuần dương, chì thần (thần diên: tinh hoa dương khí tiên thiên, ví như chì là vị thuốc chủ trong luyện đan) thấm suốt khắp thân linh diệu; mớm ngậm nuôi dưỡng phải thận trọng, đến khi tròn đầy thì bay lên.
Bậc thứ chín: Luyện thần (luyện tinh thần cho thuần nhất, sáng suốt)
Hạt xá lợi (ở đây chỉ hạt đan, viên ngọc tinh hoa) có từ trước khi sinh, một sớm đã vào lòng ta; phải cẩn thận như cầm đồ đựng đầy sợ tràn, phải mềm mại như vỗ về trẻ thơ;
cửa đất (địa môn: cửa dưới của thân) phải đóng chặt, cửa trời (thiên khuyết: cửa trên đỉnh đầu) phải mở trước; gột rửa hoàng nha (mầm vàng, chỉ mầm đan mới nảy) cho sạch, trên đỉnh núi sấm vang chấn động mặt đất.
Bậc thứ mười: Phục thực (hấp thụ, "ăn uống" khí trời đất)
Lò đúc lớn (trời đất) tạo thành núi và đầm, bên trong chứa tình ý của tạo hóa; buổi sáng đón khí của quạ mặt trời, ban đêm hút tinh của cóc mặt trăng (theo truyền thuyết, trong mặt trời có quạ vàng, trong mặt trăng có con cóc);
đến đúng thời thì đan có thể hái lấy, năm tháng qua đi thân tự trong sạch; nơi nguyên thần (cái thần gốc, ý thức nguyên sơ) qua lại, muôn khiếu (các lỗ, các huyệt trong thân) đều phát ra ánh sáng.
Bậc thứ mười một: Tịch cốc (nhịn ăn ngũ cốc, không dùng thức ăn thường)
Đã được ăn linh khí, phổi và tạng phủ trong mát lạ thường; quên cả thần thì không còn vướng vào hình tướng, hợp đến tột cùng thì cả có lẫn không đều lìa (?);
sáng ăn thì tìm khoai núi, chiều đói thì hái linh chi ở đầm; nếu đem lẫn vào đồ khói lửa (thức ăn nấu chín của người đời), thì thân không thể bước tới Dao Trì (ao ngọc, nơi ở của Tây Vương Mẫu, cõi tiên).
Bậc thứ mười hai: Diện bích (ngồi quay mặt vào vách, tức tĩnh tọa lâu dài để định tâm)
Muôn việc đều đã gọi là xong, lặng lẽ ngồi trong khám nhỏ; thân nhẹ cưỡi khí tía (mây khí màu tím, điềm lành của bậc tiên), tính tĩnh lặng như tắm trong đầm trong;
khí hòa âm dương làm một, thần cùng trời đất thành ba (sánh ngang trời đất, hợp thành tam tài: trời, đất, người); công phu xong thì vào chầu Ngọc khuyết (cung ngọc trên trời), hú dài một tiếng mà bước ra khỏi khói mây núi.
Bậc thứ mười ba: Xuất thần (nguyên thần đã luyện thành ra khỏi thân xác)
Ngoài thân lại có một thân nữa, chẳng phải nhờ ảo thuật mà thành; khí linh này viên thông (tròn đầy, thông suốt không trở ngại), sống động là một nguyên thần;
vầng trăng sáng ngưng thành kim dịch (nước vàng, chỉ tinh hoa đã luyện thành), hoa sen xanh luyện nên ngọc chân (chân thân quý như ngọc); nấu được tủy thỏ ngọc (thỏ ngọc trên mặt trăng, chỉ tinh hoa âm), viên ngọc sáng trong thì chẳng lo nghèo.
Bậc thứ mười bốn: Xung cử (bay vút lên trời, thành tiên)
Đến kỳ hẹn đẹp mới ra khỏi hang, chỉ gang tấc là lên tới Thần Tiêu (tầng trời cao nhất, cõi của các vị tiên); ngọc nữ đánh xe phượng xanh, kim đồng dâng đào đỏ (đào tiên ăn vào sống lâu);
trước hoa gảy đàn tỳ bà gấm, dưới trăng thổi sáo ngọc quỳnh; một sớm tiên với phàm cách biệt, nhẹ nhàng mát mẻ vượt qua sóng biển.
Thơ thất ngôn tứ tuyệt (thơ bốn câu, mỗi câu bảy chữ) của Tôn Bất Nhị Nguyên quân
Bài một
Chẳng cưỡi hạc trắng, lại thích cưỡi chim loan (loài chim thần giống phượng), hai mươi lá cờ phướn lượn quanh hai bên; tình cờ ghé vào đàn viết (đàn cầu cơ, nơi người đời cầu tiên giáng xuống viết chữ) tìm một nụ cười, hương giáng chân (loại hương quý dùng để thỉnh thần tiên) vấn vít quanh lan can biếc.
Bài hai
Tiết tiểu xuân (tháng mười âm lịch, trời ấm như mùa xuân) gió ấm mềm dịu, nắng chiếu nhà người ẩn sĩ ở Giang Nam; giục cho mai tháng chạp sớm nứt nhụy, người lòng trong trắng ngắm hoa lòng trong trắng (tố tâm: lòng mộc mạc trong sạch; cũng là tên một giống mai vàng nhụy trắng).
Bài ba
Muôn vật nhờ đó mà sinh, nhờ đó mà bắt đầu, thảy đều là âm dương (ý từ Kinh Dịch: muôn vật nương vào Khôn mà sinh, nương vào Càn mà bắt đầu); vô cực (trạng thái trống không, chưa phân chia, trước khi có trời đất) có thể mở ra ánh sáng của thái cực (khởi điểm của vũ trụ, nơi âm dương bắt đầu phân ra); gương lòng siêng mài thì sáng như trăng, cả đại thiên thế giới (toàn thể vũ trụ bao la) chỉ như một hạt thóc, mặc sức hiên ngang.
Bài bốn
Thần và khí phải trong lặng như khí ban đêm, xưa nay niềm vui tột cùng nằm ở chỗ không có tiếng; trong ảo có chỗ thật, trong thật lại có chỗ ảo, hãy hướng vào chậu bạc mà đùa với sự hóa sinh (?) (sinh thành biến hóa).
Bài năm
Đảo Bồng vẫn cần kết bạn cùng đi, một thân một mình khó lên tới đỉnh núi biếc; nếu lấy sự khô héo lặng lẽ làm tu luyện, thì sông Nhược Thủy (dòng sông nơi cõi tiên, nước yếu đến mức lông chim cũng chìm) mênh mang khó có thuyền mà qua.
Bài sáu
Nuôi thần, tiếc khí để giữ cho đầy đủ, mừng quá thì làm rơi rụng dương, giận quá thì làm tổn hại âm; hai mắt sáng soi vào trong thì thuần phục được đuôi hổ (chế ngự được khí mạnh đang động), hai tai mơ màng lắng nghe Hoàng Đình (vùng trung tâm trong thân, nơi tâm thần an trú).
Bài bảy
Giữa gai góc cũng phải khiến hoàng nha (mầm đan) nảy ra, trong bản tính tự có đóa sen nhiệm mầu; một sớm bỗng hiện ra cảnh ánh sáng, nhận ra được nó rồi thì chính nó là đây.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video