Phẩm thứ mười một: Quán Nông Vụ (Bồ-tát xem việc nhà nông).
Phật bảo các tỳ-kheo (tỳ-kheo: người nam xuất gia, thọ giới đầy đủ trong đạo Phật): Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; ở đây chỉ thái tử, tức Phật lúc chưa thành đạo) dần dần lớn lên. Một hôm, cùng các thiếu niên dòng họ Thích ra khỏi thành dạo chơi, đi đến một khu vườn, thấy các nông dân cực nhọc làm lụng. Bồ-tát thấy vậy, khởi lòng từ bi, thương xót thế gian có những nỗi khổ như thế, liền nghĩ: "Chỗ nào vắng vẻ, ta sẽ đến đó suy nghĩ cách thoát khổ". Bèn thấy trong vườn có một cây diêm-phù (cây jambu, một loại cây lớn ở Ấn Độ) cành lá xum xuê, tươi tốt đáng yêu.
Bấy giờ Bồ-tát ngồi kết già phu tọa (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa lên hai đùi) dưới gốc cây ấy. Lìa các dục và các điều ác, còn có giác có quán (giác: tâm còn tìm xét ở mức thô; quán: tâm còn dò xét ở mức tinh tế), có niềm vui sướng do lìa dục mà sinh, an trú trong sơ thiền (tầng thiền định thứ nhất). Trong tâm lặng trong, chuyên nhất, diệt giác và quán, có niềm vui sướng do lìa (?) mà sinh, an trú trong nhị thiền (tầng thiền định thứ hai). Lìa niềm vui hỷ, an trú trong xả (trạng thái tâm bình thản, không vướng mắc) mà bậc thánh khen ngợi, có chánh niệm có tưởng, thân chứng được sự an lạc, an trú trong tam thiền (tầng thiền định thứ ba). Dứt trừ khổ và vui, diệt lo và mừng, không khổ không vui, niệm trong sạch, an trú trong tứ thiền (tầng thiền định thứ tư).
Lúc ấy có các tiên nhân ngoại đạo đạt năm thần thông (người tu ngoài đạo Phật, có năm năng lực siêu phàm: đi lại biến hóa tự tại, thấy xa, nghe xa, biết tâm người, biết đời trước), bay trên không từ nam lên bắc, đến cây diêm-phù thì không bay qua được. Họ bảo nhau: "Hôm nay vì sao chúng ta không bay qua được cây diêm-phù này?" Lòng kinh hãi, lông tóc dựng đứng, mà nói kệ (bài thơ trong kinh Phật) rằng:
Xưa kia chúng ta bay qua được núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) và núi Kim Cương;
Những núi kiên cố như thế, đi qua về lại không hề vướng ngại;
Giống như con voi lớn xông băng qua khóm rừng nhỏ,
Ở đó không gì cản trở, việc ấy cũng như thế.
Lại từng bay qua cung điện của các trời, rồng và thần,
Đều không có gì khó, chẳng có gì ngăn ngại.
Nay là sức của ai đến chế ngự thần thông của chúng ta,
Khiến ở rừng diêm-phù này lần lữa mãi mà không qua được?
Bấy giờ trong rừng có một vị thần, nói kệ đáp rằng:
Là thái tử của vua Thâu-đầu-đàn (tức vua Tịnh Phạn, phụ vương của Bồ-tát), tròn đầy như vầng trăng trong sáng;
Thân tướng như mặt trời mới mọc, khuôn mặt như hoa sen nở.
Dưới bóng cây diêm-phù này, ngồi ngay thẳng tư duy trong định (trạng thái tâm lắng đọng, chuyên nhất) rất sâu.
Nhiều kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài lâu) đã từng tu hạnh lành, nên trừ được nóng bức (của phiền não) mà đạt mát mẻ.
Do uy thần của bậc Đại sĩ (người lớn lao, tức Bồ-tát) ấy, khiến các ông không bay qua nơi này được.
Bấy giờ các tiên nhân nghe kệ ấy xong, từ xa thấy Bồ-tát ánh uy quang rực rỡ, tướng hảo (các tướng tốt và vẻ đẹp trên thân) không ai sánh, ai nấy đều sinh lòng thấy hiếm có lạ lùng, cùng nói rằng: "Đây là người nào mà dáng vẻ uy nghi đến thế? Là Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị chúa tể của chư thiên)? Là Tứ Vương (bốn vị Thiên vương hộ trì bốn phương)? Là Ma vương (vua loài ma, kẻ chuyên ngăn cản người tu đạo)? Là Long vương (vua loài rồng)? Là trời Ma-hê-thủ-la (Đại Tự Tại thiên, vị thần tối cao của một số ngoại đạo, tức thần Shiva)? Là trời Tỳ-nữu (thần Vishnu của Ấn Độ giáo)? Hay là Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp)?" Khi ấy các tiên nhân nói kệ khen rằng:
Sắc thân vượt hơn bốn vị Hộ thế (bốn vị Thiên vương che chở thế gian), hơn Đế Thích, Phạm Thiên (vị trời chúa tể cõi sắc), mặt trời, mặt trăng và trời Tự Tại;
Phúc đức và tướng hảo không ai vượt nổi, trong sạch lìa cấu nhơ, chắc hẳn là Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn).
Bấy giờ thần rừng nói kệ đáp các tiên nhân rằng:
Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích) và các vị Hộ thế, Phạm vương, trời Tỳ-nữu cùng trời Tự Tại,
Nếu đem so với uy quang của Bồ-tát, thì trăm nghìn vạn phần không bằng được một.
Bấy giờ các tiên nhân nghe kệ ấy xong, từ trên không hạ xuống đến trước Bồ-tát, thấy Bồ-tát đang nhập thiền định sâu, thân tâm bất động, bèn nói kệ khen rằng:
Thế gian là lửa phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ đau như tham, giận, si), Ngài là ao nước mát trong;
Ngài sẽ dùng pháp vô thượng (giáo pháp cao nhất), khiến họ trừ được nóng bức khổ não.
Lại có một tiên nhân nói kệ khen rằng:
Thế gian bị vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý) che lấp, Ngài là ngọn đèn trí tuệ;
Ngài sẽ dùng pháp thù thắng trong sạch, trừ bóng tối cho họ.
Lại có một tiên nhân nói kệ khen rằng:
Thế gian là biển lo buồn khổ não, Ngài là chiếc thuyền bè lớn;
Ngài sẽ dùng pháp tối thắng, đưa họ lên bờ bên kia (bờ giải thoát).
Lại có một tiên nhân nói kệ khen rằng:
Thế gian khổ vì già và bệnh, Ngài là bậc vua thầy thuốc lớn;
Ngài sẽ dùng pháp vi diệu, cứu chữa cho họ được lành.
Phật bảo các tỳ-kheo: Các tiên nhân khen ngợi Bồ-tát xong, cúi đầu lễ, đi vòng quanh rồi bay lên không mà đi. Bấy giờ vua Thâu-đàn chỉ một lúc không thấy Bồ-tát, buồn bã không vui, nói rằng: "Thái tử nay đang ở đâu?" Liền sai các quan đi tìm khắp nơi. Có một vị đại thần đến cây diêm-phù, thấy Bồ-tát đang ngồi ngay thẳng tư duy dưới gốc cây. Bóng của các cây khác đều xoay theo mặt trời, chỉ riêng bóng cây diêm-phù vẫn lặng yên không dời. Vị đại thần thấy sự việc như thế, lòng cho là hiếm có, trở về tâu vua rằng:
Thái tử ngồi yên dưới cây diêm-phù, bóng cây ấy trải thời gian mà không dời chỗ;
Các tướng hảo trang nghiêm vượt bậc, ánh sáng uy đức vượt hơn Đế Thích và Phạm Thiên.
Bấy giờ vua Thâu-đàn nghe lời ấy xong, đi đến dưới cây diêm-phù, thấy thân Bồ-tát tướng hảo trang nghiêm, uy quang rực rỡ, nói kệ khen rằng:
Ví như đỉnh núi ban đêm đốt đuốc, cũng như vầng trăng sáng giữa hư không;
Thái tử an ổn nhập thiền sâu, nay ta thấy vậy vừa mừng vừa sợ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video