Thiên 23 — Phẩm 23 – Tán thán

 Phẩm thứ hai mươi ba: Tán Thán (khen ngợi)

 Bấy giờ Phật bảo các tỳ-kheo (người xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực): "Lúc ấy các thiên tử (vị trời nam) cõi Tịnh Cư (các tầng trời trong sạch, nơi bậc thánh đã dứt dục ở) đem hương hoa vi diệu cõi trời rải khắp trên Phật, theo đúng công đức chân thật của Phật Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính) mà nói kệ (bài thơ tụng) khen rằng:

 "Bóng tối phiền não của chúng sinh, trí tuệ tiêu trừ được;

 Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân như mà đến) vì thế mà ra đời, làm ánh sáng cho thế gian.

 Hàng phục các quân ma, công đức đều viên mãn,

 Sẽ tuôn mưa pháp lớn, thấm nhuần khắp muôn loài.

 Người thù thắng nhất thế gian, sức trí không ai vượt,

 Ở đời không nhiễm đắm, như hoa sen trong sạch.

 Chúng sinh trong đêm dài, bị bệnh phiền não trói buộc,

 Phật là Đại Y Vương (vị vua thầy thuốc lớn), chữa cho họ được lành.

 Đấng Tôn quý nay ra đời, bát nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp) đều vắng lặng,

 Tất cả người và trời, gặp Phật đều được an vui.

 Nếu ai được thấy bậc Trượng Phu thù thắng trong loài người này,

 Trong suốt trăm kiếp (thời gian vô cùng dài), không rơi vào các ác thú (nẻo xấu như địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh).

 Nếu ai được nghe pháp vi diệu rất sâu của Phật,

 Mau trừ bệnh phiền não, khối khổ cũng đều hết,

 Sẽ được quả thù thắng, niềm vui giải thoát Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, chấm dứt sinh tử),

 Ở trong các thế gian, trở thành bậc đáng được cúng dường.

 Nếu ai khuyên người cúng dường, cũng được phước lợi lớn,

 Sẽ được quả tốt đẹp, cho đến Niết-bàn."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Các thiên tử cõi Tịnh Cư khen Như Lai xong, chắp tay cung kính đứng sang một bên. Lúc ấy thiên tử Biến Quang lại đem đủ thứ hương hoa vi diệu, hương xoa, hương bột, hương đốt, hoa rải, cờ phướn, lọng báu cúng dường Như Lai, đi nhiễu quanh ba vòng, chắp tay hướng về Phật, nói kệ khen rằng:

 "Bậc Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng, danh hiệu của Phật Thích-ca) trí sâu, tiếng hòa nhã, đạt được đại bồ-đề (giác ngộ) vô thượng,

 Trong mọi âm thanh là bậc nhất, cho nên chúng con nay kính lễ.

 Vì khởi lòng từ với mọi thế gian, nên làm đèn sáng, làm chỗ nương tựa,

 Nhổ được mũi tên độc của chúng sinh, lại là Đại Y Vương của thế gian.

 Thuở xưa Ngài gặp Phật Nhiên Đăng (vị Phật thời quá khứ, đã thọ ký cho Phật Thích-ca), phát lòng đại từ thấm nhuần tất cả.

 Ngài như hoa sen sạch trong đời, không bị bùn nhơ ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) vấy bẩn.

 Tâm Ngài vững chắc không gì ngăn trở, cao rộng khó lay như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới),

 Lại như kim cương không thể phá hoại, cũng như trăng tròn trong trẻo giữa trời thu."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Thiên tử Biến Quang khen Như Lai xong, chắp tay cung kính đứng sang một bên. Lúc ấy các thiên tử cõi Phạm Chúng (tầng trời đầu của cõi sắc, nơi dân chúng của Phạm Thiên ở) đem vô lượng lưới báu trang nghiêm bằng ngọc ma-ni (ngọc báu tỏa sáng) che phủ đạo tràng bồ-đề (nơi Phật thành đạo) cúng dường Thế Tôn, đảnh lễ chân Phật, đi nhiễu bên phải ba vòng, nói kệ khen rằng:

 "Thế Tôn mang ánh sáng trí sáng suốt, và mang ba mươi hai tướng tốt thù thắng,

 Niệm, tuệ, công đức đều viên mãn, lìa các kết sử (những phiền não trói buộc và sai khiến tâm) cùng mọi lỗi ác.

 Thanh tịnh không nhơ, đoạn tam độc (ba thứ độc của tâm: tham, sân, si), cho nên chúng con nay kính lễ.

 Danh tiếng vang khắp, chứng tam minh (ba trí sáng: biết đời trước, thấy sự chết sinh của chúng sinh, biết đã dứt sạch phiền não), ban cho chúng sinh tam giải thoát (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện).

 Lắng sạch mọi đục nhơ, tâm được điều phục, khởi đại từ bi làm lợi thế gian.

 Tam nghiệp (hành động của thân, lời nói, ý) vắng lặng mà ra đời, dẹp trừ ba mối nghi (?), không nhiễm đắm.

 Vì thế gian mà tu khổ hạnh, đem tứ thánh đế (bốn sự thật cao quý: khổ, nguyên nhân khổ, sự hết khổ, con đường hết khổ) giáo hóa chúng sinh.

 Siêng tu hạnh lành vượt các hạnh, tự mình được độ rồi sẽ độ người.

 Ma vương dẫn các quân ma đến, Ngài lấy từ bi hàng phục hết.

 Đã được đạo bồ-đề cam lộ (nước bất tử, ví cho giáo pháp giải thoát), cho nên chúng con đều quy mạng (đem cả thân mạng nương về)."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Các thiên tử cõi Phạm Chúng khen ngợi Phật bằng đủ mọi cách như thế xong, lui đứng một bên. Lúc ấy người con của ma vương ở phía bên phải, thuộc phe Thanh Bạch (phe trong sạch, hướng thiện), đến chỗ Thế Tôn, đem các lọng báu đẹp dâng lên Như Lai, nói kệ khen rằng:

 "Con tự thấy Như Lai, ngồi ngay ngắn trên tòa bồ-đề,

 Quân ma vô cùng hung hãn, Ngài thản nhiên không kinh hãi,

 Chỉ trong khoảnh khắc một niệm, hàng phục hết không sót.

 Đã có đức như thế, con nay cúi đầu lễ

 Bậc Đại Mâu-ni vô thượng, hết thảy đều viên mãn.

 Quân ma nhiều như cát sông Hằng, vốn chẳng thể lay động Ngài.

 Ngài vì bồ-đề, vô lượng kiếp hành đàn (tức đàn-na, bố thí),

 Bỏ thí vợ con, thịt thân cùng tay chân,

 Hết thảy đều không tiếc, nên được trang nghiêm thù thắng.

 Ngài phát nguyện rộng lớn, được thành đạo vô thượng,

 Sẽ độ các muôn loài; lấy định tuệ làm áo giáp,

 Lấy pháp sạch làm thuyền bè; ý nguyện đã viên mãn,

 Mới độ các muôn loài. Con với lòng hoan hỷ,

 Khen các công đức Phật; nguyện con ở đời sau

 Được thành đạo vô thượng; lại nhờ công đức này

 Hàng phục các ma oán, mau chứng nhất thiết trí (trí biết hết thảy)."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Con ma Thanh Bạch nói kệ như thế khen ngợi Phật xong, đảnh lễ Như Lai, cung kính đi nhiễu rồi lui đứng một bên. Lúc ấy lại có Thiên vương cõi Tha Hóa Tự Tại (tầng trời cao nhất của cõi dục, nơi hưởng thụ các thú vui do người khác hóa ra), cùng vô số thiên tử cung kính vây quanh đến chỗ Phật, đem hoa trời bằng vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, sắc đỏ tía) rải trên Như Lai, nói kệ khen rằng:

 "Lời Như Lai nói đều chân thật, không che giấu, không lộn xộn,

 Xa lìa mê tối cùng tội nhơ, chứng được đại bồ-đề cam lộ,

 Ánh sáng chiếu khắp mười phương, cho nên con nay cúi đầu lễ.

 Thế Tôn từ bi với tất cả, khéo phân biệt căn cơ (khả năng tiếp nhận của mỗi người), dẹp ngoại đạo (các giáo phái ngoài đạo Phật),

 Bậc Thập Lực (có mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) trí tuệ thù thắng, làm rõ được hạnh vi diệu của chúng sinh.

 Thân ở hư không hiện thần biến, như đi trên đất không chướng ngại.

 Thấy lòng ái rộng lớn trong sinh tử kia, biết chỉ là khổ hư vọng mà vứt bỏ.

 Sẽ theo ý nghiệp của trời người, giáo hóa khiến đều được giải thoát.

 Làm lợi mười phương như ánh mặt trời, lại với ba cõi như con mắt,

 Làm chỗ nương tựa cho thế gian, mà tâm chưa từng sinh tham đắm,

 Dạo chơi thần thông được tự tại, ở thế gian không ai sánh bằng."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Thiên vương Tha Hóa Tự Tại khen ngợi Phật xong, cùng chư thiên đảnh lễ, đi nhiễu, lui đứng một bên. Lúc ấy Thiên vương cõi Hóa Lạc (tầng trời của cõi dục, nơi tự hóa ra cảnh vui để hưởng) cùng chư thiên cung kính vây quanh đến chỗ Phật, đem đủ loại tràng hoa, châu báu, lụa màu cúng dường Như Lai, nói kệ khen rằng:

 "Ánh sáng trí tuệ Như Lai, diệt sạch tam cấu (ba thứ nhơ: tham, sân, si),

 Phiền não đều đã đoạn, điều cát tường đều thành tựu.

 Chúng sinh trong thế gian, chấp đắm tà kiến kiêu mạn,

 Ngài nay nhiếp lấy họ, đưa đến đạo cam lộ.

 Cho nên Ngài ra đời, được trời người cúng dường,

 Trừ được bệnh phiền não, nên gọi là Đại Y Vương.

 Mặt trời, mặt trăng, ngọc ma-ni, lửa, cùng Đế Thích (vua cõi trời Ba Mươi Ba), Phạm Vương (vua cõi trời Phạm Thiên),

 Nếu ở trước Thế Tôn, ánh sáng đều chẳng hiện.

 Nơi trí tuệ soi chiếu, nơi ấy đều cát tường,

 Hết thảy đều hiếm có, nên con nay đảnh lễ.

 Thế Tôn biết nghĩa thật, cũng biết pháp hư vọng,

 Trong hai pháp ấy, không gì không nói đúng như thật.

 Lời lẽ rất vi diệu, tâm ý cực điều nhu,

 Làm Đạo Sư của trời người, nên con nay đảnh lễ.

 Ngài có trí tuệ lớn, giác ngộ các muôn loài,

 Tam minh và bát giải thoát (tám tầng thiền định giúp thoát khỏi đắm trước), trừ được ba độc kia.

 Khéo biết căn cơ chúng sinh, kham nhận hay không kham nhận,

 Đều tùy theo ý ưa thích, nên con nay đảnh lễ."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Thiên vương Hóa Lạc nói kệ ấy xong, cùng chư thiên đảnh lễ chân Phật rồi lui đứng một bên. Lúc ấy Thiên vương cõi Đâu-suất (tầng trời của cõi dục, nơi Bồ-tát ở trước khi giáng sinh thành Phật) cùng chư thiên cung kính vây quanh đến chỗ Phật, đem đủ loại y phục vi diệu cõi trời, lưới ngọc, lọng báu che trên Phật, nói kệ khen rằng:

 "Thuở trước ở cung Đâu-suất, Ngài giảng rộng pháp thanh tịnh,

 Lời dạy để lại nay vẫn còn, chư thiên đều luyến mộ.

 Biển công đức như thế, làm đèn sáng cho đời,

 Người thấy không biết chán, nên con nay đảnh lễ.

 Ngài từ cõi trời ấy xuống, bát nạn đều tiêu hết,

 Rồi ngồi đạo tràng bồ-đề, thế gian được an vui.

 Phật vì chúng sinh, khởi đại tâm bồ-đề,

 Nay đã hàng ma oán, được thành đạo vô thượng.

 Xin mau độ người chưa được độ, chuyển đại pháp luân (bánh xe pháp lớn, tức giảng dạy chánh pháp)."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Thiên vương Đâu-suất nói kệ ấy xong, đảnh lễ chân Phật, lui ngồi một bên. Lúc ấy Thiên vương cõi Dạ-ma (tầng trời của cõi dục, nơi luôn hưởng vui đúng thời) cùng chư thiên cung kính vây quanh đến chỗ Phật, đem đủ thứ hương hoa, hương xoa, hương bột, cờ phướn, lọng báu cúng dường Phật, nói kệ khen rằng:

 "Phật là bậc Vô Thượng Sĩ (người cao tột không ai hơn), thế gian ai sánh bằng?

 Đủ giới, định, tuệ, giải thoát, nên con nay đảnh lễ.

 Con thấy các chư thiên, ở đạo tràng bồ-đề này,

 Đem đài gác báu đẹp, cúng dường Đấng Tôn quý.

 Không có người trời nào khác, kham nhận sự cúng dường như thế.

 Phật vì thế gian ra đời, tu khổ hạnh lâu dài xong,

 Hàng phục quân ma, được thành đạo vô thượng,

 Diệt trừ bóng tối vô minh (sự mê muội, không thấy rõ chân lý), ánh sáng trí chiếu mười phương,

 Làm pháp nhãn (con mắt thấy chánh pháp) cho đời, làm lợi ích tất cả.

 Dẫu trải vô lượng kiếp, khen ngợi Phật Thế Tôn,

 Công đức một lỗ chân lông, còn chẳng thể nói hết.

 Danh tiếng vang mười phương, nên con nay đảnh lễ."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Thiên vương Dạ-ma khen ngợi Phật xong, cùng chư thiên cung kính vây quanh, đảnh lễ chân Phật rồi lui đứng một bên. Lúc ấy Thích-đề-hoàn-nhân (tức Đế Thích, vua cõi trời) cùng chư thiên cõi Tam Thập Tam (cõi trời Ba Mươi Ba, trên đỉnh núi Tu-di) và các thiên chúng cung kính vây quanh đến chỗ Phật, đem đủ thứ cờ báu, phướn, lọng, hương hoa, y phục cúng dường Phật xong, đảnh lễ Như Lai, nói kệ khen rằng:

 "Công đức Như Lai rất thanh tịnh, thân tâm bất động như Tu-di,

 Ánh sáng trí tuệ chiếu mười phương, danh tiếng vang khắp hết thảy.

 Thế Tôn thuở xưa trải nhiều kiếp, cúng dường vô lượng các Như Lai,

 Nên được hàng ma thành chánh giác, kham nhận cúng dường thù thắng của trời người.

 Ngài là bậc học rộng, có định có tuệ, mở con mắt pháp trí tuệ vô thượng kia.

 Con nay quy y ngọn cờ thắng lợi của dòng họ Thích, bậc Đại Pháp Chủ của mọi thế gian.

 Ngài vì bồ-đề trải nhiều kiếp, làm rộng vô lượng các khổ hạnh:

 Từ, bi, hỷ, xả (thương yêu, xót thương, vui theo, buông bỏ bình thản) cùng phương tiện (cách khéo léo để cứu độ), tinh tấn, trí tuệ, phước Đại Phạm (?),

 Đã được những công đức như thế, nay lại đầy đủ quả mười lực.

 Con thấy Phật ngồi dưới bồ-đề, quân chúng ma vương muốn làm hại,

 Chư thiên có vị lo sợ, mà thân tâm Như Lai không kinh động.

 Khi Thế Tôn buông tay xuống, quân ma liền đều tan chạy.

 Thuở xưa chư Phật thành chánh giác, Ngài nay đắc đạo cũng như vậy,

 Phước và trí hết thảy không khác, đó là bậc đáng được trời người cúng dường."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Thích-đề-hoàn-nhân dùng những bài kệ như thế khen Phật xong, cúi đầu lễ chân rồi lui đứng một bên. Lúc ấy Tứ Đại Thiên Vương (bốn vị vua trời hộ thế ở bốn phương núi Tu-di) cùng các thể nữ cõi trời, đều cầm hoa chiêm-ba (hoa ngọc lan vàng, rất thơm), hoa bà-lợi-sư (một loài hoa nhài thơm) và đủ thứ hương hoa, tấu nhạc trời đến chỗ Phật, cúng dường Phật xong, nói kệ khen rằng:

 "Âm thanh Như Lai đẹp, làm vui lòng tất cả,

 Khéo hành tinh tấn, giữ giới, tâm sạch thường mỉm cười,

 Khiến chúng sinh yêu mến, nên con nay đảnh lễ.

 Dùng lời vi diệu ấy, trừ phiền não chúng sinh,

 Ban được vô lượng niềm vui, lìa tội, tâm thanh tịnh,

 Đạt được trí vô lậu (trí không còn ô nhiễm phiền não), thế gian không ai bằng,

 Bình đẳng mà bất động, như núi Tu-di,

 Thị hiện ở thế gian, như hoa sen vượt khỏi nước."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Bốn Thiên vương khen ngợi Phật xong, đảnh lễ, đi nhiễu rồi lui đứng một bên. Lúc ấy chư thiên ở hư không cũng đem đủ thứ hương hoa, lọng báu, cờ phướn, lưới chuông phủ kín hư không, lại hiện nửa thân, mỗi vị cầm đủ thứ ngọc báu, chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) cúng dường Như Lai, nói kệ khen rằng:

 "Chúng con thường ở hư không, điều thiện điều ác đều thấy cả,

 Chỉ có thân Như Lai, thanh tịnh không lỗi lầm.

 Lại thấy chúng Bồ-tát (bậc tu hành cầu giác ngộ để cứu độ chúng sinh), mang đủ thứ đài báu,

 Khắp trong hư không, số lượng không thể đếm.

 Lại thấy chúng Bồ-tát, cúng dường Như Lai,

 Rải hoa vi diệu kia, chất đầy cõi đại thiên (một vũ trụ lớn gồm một tỷ thế giới).

 Lại thấy chúng Bồ-tát, đem vô lượng phẩm vật cúng dường:

 Tràng hoa, các chuỗi anh lạc, lọng dù và bông tai,

 Hoa hương cực kỳ đầy dẫy, đều không lộn xộn,

 Như dòng sông về biển lớn, như mây tụ khắp hư không.

 Như Lai nhận sự cúng dường ấy, đối với tất cả tâm đều bình đẳng."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Chư thiên hư không cúng dường Phật xong, đảnh lễ, đi nhiễu rồi lui đứng một bên. Lúc ấy Địa thần (vị thần đất), vì cúng dường Phật, quét sạch mặt đất, rưới nước thơm, rải hoa quý khắp đạo tràng bồ-đề, đều được thanh tịnh, lại dùng màn báu phủ kín bên trên, rồi nói kệ khen ngợi Như Lai:

 "Như Lai ngồi trong cõi đại thiên này, đây là tòa kim cương bền chắc.

 Dẫu cho thân thịt khô cạn hết, chưa được bồ-đề quyết không đứng dậy.

 Nếu Như Lai không dùng sức thần thông, chỗ con ở đây hẳn đã vỡ nát.

 Thấy chúng Bồ-tát đến đây, chúng con nay đều được an ổn.

 Vì Thế Tôn kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để tu tập) trên đất này, ba nghìn thế giới đều được ánh sáng.

 Nơi ánh sáng Phật đến đều thành tháp (nơi đáng tôn thờ), huống gì nơi thân Ngài ở mà thành đạo.

 Mọi đất đai con cai quản, đều nguyện Thế Tôn dùng cho.

 Các Phật tử (con Phật, người theo Phật) và Thanh văn (đệ tử nghe tiếng Phật dạy mà giác ngộ), cùng công đức của pháp được giảng nói,

 Nguyện khiến tất cả chúng sinh, đều chứng Phật bồ-đề vô thượng."

 Đức Phật bảo các tỳ-kheo: "Địa thần nói kệ ấy xong, đảnh lễ chân Phật, chắp tay cung kính, lui đứng một bên."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video