Thiên 10 — Thiên 10: Bàn về chì và thuỷ ngân

 Chung Lã truyền đạo tập (sách ghi lại lời Chung Ly Quyền truyền đạo cho Lã Động Tân)

 Luận về Diên Hống (chì và thủy ngân; trong thuật luyện đan, đây là hai vị thuốc cốt yếu, vừa chỉ khoáng vật thật luyện trong lò, vừa dùng làm hình ảnh cho hai thứ khí âm và dương trong thân người), thiên thứ mười

 Lã hỏi: “Nội dược (thuốc bên trong, tức thứ ‘thuốc’ luyện từ tinh và khí ngay trong thân người) không ra ngoài Long và Hổ (rồng và hổ; trong thuật luyện đan, rồng tượng trưng cho dương, hổ tượng trưng cho âm). Hổ sinh ra từ cung Khảm (vị trí của quẻ Khảm trong Bát quái, thuộc Thủy, phương Bắc, trong thân người ứng với thận), chính là phần nước ở trong khí. Rồng sinh ra từ cung Ly (vị trí của quẻ Ly, thuộc Hỏa, phương Nam, trong thân người ứng với tim), chính là phần khí ở trong nước. Ngoại dược (thuốc bên ngoài, tức thuốc luyện từ khoáng vật trong lò) thì lấy thủy ngân trong chu sa (khoáng chất đỏ, có chứa thủy ngân), ví như rồng dương; dùng bạc trong chì, ví như hổ âm. Vậy chì và thủy ngân là ngoại dược, cớ sao lại nói rồng hổ giao nhau mà biến thành Hoàng nha (mầm vàng: tinh chất đầu tiên kết thành khi âm dương hòa hợp, là mầm của kim đan), Hoàng nha thành rồi lại chia ra chì và thủy ngân? Cái gọi là chì và thủy ngân ở trong nội dược, là thứ gì?”

 Chung đáp: “Mang chất của Thiên nhất (số một của trời; theo thuyết cổ ‘trời số một sinh ra Thủy’, chỉ cái gốc âm thủy đầu tiên) mà đứng đầu ngũ kim (năm loại kim loại: vàng, bạc, đồng, sắt, chì), ấy là chì đen. Chì sinh ra bạc, chì là mẹ của bạc. Cảm khí của Thái dương (khí dương mạnh nhất, như khí mặt trời) mà đứng đầu các loại đá, ấy là chu sa. Chu sa sinh ra thủy ngân, thủy ngân là con của chu sa. Thứ khó lấy chính là bạc trong chì và thủy ngân trong chu sa. Bạc và thủy ngân nếu hợp được với nhau, đem nung luyện thì tự thành báu vật quý nhất. Lẽ của chì và thủy ngân thấy được ở bên ngoài là như thế.

 Nếu nói về việc bên trong, tức điều thấy ở con người, thì xưa nay bàn luận mỗi người một khác, nay chọn lấy thuyết sâu xa tinh diệu nhất. Gốc là lúc cha mẹ giao hợp, tinh của cha và huyết của mẹ hòa với nhau, ôm chứa chân khí (khí gốc chân thật, nguồn sống bẩm sinh của con người), gửi hình chất vào cung thuần âm của mẹ (tức tử cung), giấu thần ở chỗ âm dương chưa phân. Ba trăm ngày thì thai đủ hình, năm nghìn ngày thì khí đủ đầy.

 Lấy ngũ hành (năm yếu tố Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, dùng để giải thích mọi biến hóa) mà nói, thân người vốn là tinh và huyết, nên có Thủy trước tiên. Lấy ngũ tạng (năm tạng chính: tim, gan, lá lách, phổi, thận) mà nói, tinh huyết làm nên hình thể, nên sinh ra thận trước tiên. Trong thủy của thận có ẩn giấu chân khí của cha mẹ từ lúc mới thụ thai; chân khí ấy ẩn trong nội thận (thận bên trong, cội gốc của tinh khí) của người, cái gọi là chì chính là nó. Trong thận sinh ra khí, trong khí có chân nhất chi thủy (thứ nước chân thật, thuần nhất, tức phần âm tinh túy nhất ẩn trong khí của thận), gọi là chân hổ (hổ thật), cái gọi là bạc trong chì chính là nó.

 Khí thận truyền sang khí gan, khí gan truyền sang khí tim, khí tim lên đến cực điểm thì sinh ra dịch, trong dịch có chính dương chi khí (khí dương thuần chính, phần dương tinh túy nhất). Cái gọi là chu sa, chính là dịch của tim. Thủy ngân chính là khí chính dương trong dịch của tim. Tích khí và dịch lại thành bào thai, đưa vào trong Hoàng đình (sân vàng: vùng trung tâm trong bụng, nơi kết đan). Tiến hỏa (đưa lửa vào, tức điều độ công phu luyện khí như điều chỉnh lửa lò) không sai lệch, thì thai tiên (bào thai của bậc tiên, tức đan đã thành hình) tự hóa thành; ấy chính là chì, bạc hợp với thủy ngân, nung luyện mà thành báu vật vậy.”

 Lã hỏi: “Trong ngũ kim, lấy bạc từ chì. Trong bát thạch (tám loại khoáng thạch dùng luyện đan, như chu sa, hùng hoàng, thư hoàng…), lấy thủy ngân từ chu sa. Đặt vào đỉnh khí (lò vạc luyện đan), phối với thuốc men, thì thủy ngân tự thành chu sa, bạc tự thành báu vật. Thế nhưng chì ở trong người thì lấy bạc thế nào? Chu sa ở trong người thì lấy thủy ngân thế nào? Thủy ngân làm sao thành chu sa? Bạc làm sao thành báu vật?”

 Chung đáp: “Chì vốn là chân khí của cha mẹ hợp làm một, thuần túy không rời nhau. Sau khi đã thành hình thì cất giữ trong thận. Hai quả thận đối nhau, cùng bốc lên thành khí, gọi là nguyên dương chi khí (khí dương gốc, khí dương bẩm sinh). Trong khí có nước, gọi là chân nhất chi thủy. Nước theo khí mà bốc lên; khí dừng thì nước dừng, khí tan thì nước tan. Nước ấy với khí như mẹ với con không rời nhau. Người khéo nhìn cũng chỉ thấy khí mà không thấy nước.

 Nếu đem chân nhất chi thủy này hợp với khí chính dương của tim, thì gọi là long hổ giao cấu (rồng hổ giao hợp, tức âm dương trong thân hòa hợp) mà biến thành Hoàng nha. Lấy Hoàng nha làm đại dược (thuốc lớn, tức chất liệu chính để kết kim đan). Chất liệu của đại dược vốn lấy chân nhất chi thủy làm thai, bên trong bọc khí chính dương, giống như chân khí của cha mẹ ngày trước, lấy tinh huyết làm bào thai. Tạo hóa ba trăm ngày, thai đủ khí đầy, hình thể hoàn bị, thần nhập vào, thì rời khỏi mẹ. Hình ở ngoài đã hợp, hợp thì hình sinh ra hình vậy.

 Người theo đạo thì cho khí thận giao với khí tim; trong khí có chân nhất chi thủy chở theo khí chính dương; lấy khí giao với nước làm bào thai, hình dạng như hạt kê, ôn dưỡng (nuôi dưỡng bằng hơi ấm vừa phải, đều đặn) không thiếu sót. Lúc đầu dùng âm để giữ dương lại, sau đó dùng dương để luyện âm. Khí biến thành tinh, tinh biến thành thủy ngân, thủy ngân biến thành chu sa, chu sa biến thành kim đan (viên đan vàng: kết tinh cuối cùng của công phu luyện tinh khí, giúp trường sinh thành tiên). Kim đan đã thành thì chân khí tự sinh, luyện khí thành thần mà được siêu thoát (vượt khỏi thân xác phàm tục). Hóa thành rồng lửa mà ra khỏi con đường tối tăm (cõi đời u mê), cưỡi hạc đen mà vào đảo Bồng (núi Bồng Lai, cõi tiên ngoài biển).”

 Lã hỏi: “Lấy hình giao với hình, hình hợp thì sinh ra hình. Lấy khí hợp với khí, khí hợp thì sinh ra khí, số ngày không quá ba trăm. Sau khi tách hình ra rồi, hình dạng nam nữ khác nhau thế nào, còn đan sa (chu sa luyện thành đan) của chính mình thì màu sắc trông giống cái gì?”

 Chung đáp: “Khi hình thể cha mẹ giao nhau, nếu tinh của cha đến trước mà huyết của mẹ đến sau, thì huyết bọc lấy tinh (?) mà thành con gái. Con gái thì trong dương ngoài âm, giống mẹ, vì huyết ở bên ngoài. Nếu huyết của mẹ đến trước mà tinh của cha đến sau, thì tinh bọc lấy huyết mà thành con trai. Con trai thì trong âm ngoài dương, giống cha, vì tinh ở bên ngoài. Cái gọi là huyết, vốn sinh từ tim mà không có khí chính dương. Cái gọi là tinh, vốn sinh từ thận mà có khí chính dương. Khí chính dương là gốc của thủy ngân, nó hòa hợp với chân nhất chi thủy mà vào trong Hoàng đình. Thủy ngân thì dùng nước chì mà nấu, chì thì dùng lửa thủy ngân mà sắc. Chì không có thủy ngân thì không thể đẩy chân nhất chi thủy bốc lên. Thủy ngân không có chì thì không thể biến hóa thành khí thuần dương.”

 Lã hỏi: “Chì ở trong thận mà sinh ra khí nguyên dương, trong khí có chân nhất chi thủy, nhìn thì không thấy. Chì có được thủy ngân thì thủy ngân sinh ra khí chính dương. Lấy khí chính dương mà nung luyện chì, chì sinh khí mạnh, đẩy chân nhất chi thủy lên, có thể bốc lên trên. Thế nhưng thủy ngân vốn là khí chính dương, hợp với chân nhất chi thủy làm bào thai, đưa giữ trong Hoàng đình, đó là rồng hổ giao cấu, âm dương cân bằng; nay lại cũng dùng nước chì mà nấu, há chẳng phải âm quá thịnh, làm hao tán chân dương (khí dương chân thật), thì làm sao thành được đại dược mà trong khí sinh ra khí được?”

 Chung đáp: “Khí thận đi đến khí tim, khí lên đến cực điểm thì sinh ra dịch. Trong dịch có khí chính dương, phối hợp với chân nhất chi thủy, gọi là long hổ giao cấu. Mỗi ngày được một lượng to bằng hạt kê, gọi là kim đan đại dược, đưa giữ vào trong Hoàng đình. Hoàng đình ấy ở dưới tỳ vị (lá lách và dạ dày), trên bàng quang, phía bắc tim, phía nam thận, phía tây gan, phía đông phổi; trên trong dưới đục, bên ngoài ứng với bốn màu, sức chứa hai thăng (đơn vị đo dung tích thời xưa), đường thông với tám dòng nước (?). Thuốc thu được thì ngày đêm ở trong đó.

 Nếu hái thuốc mà không tiến hỏa, thuốc ắt hao tán, không giữ lại được. Nếu tiến hỏa mà không hái thuốc, thì dương trong âm không giữ lại được, chỉ đến mức đẩy khí thận lên, làm mạnh và ấm hạ nguyên (vùng gốc khí ở bụng dưới) mà thôi. Nếu hái thuốc đúng thời, tiến hỏa đúng độ, thì trước hết phải làm từ trong chì, mượn khí mà tiến hỏa, khiến đại dược bền chắc, giữ mãi ở hạ điền (hạ đan điền, vùng bụng dưới, nơi chứa tinh khí), gọi là phép thái bổ (phép hái thuốc để bồi bổ). Rồi luyện thủy ngân để bồi bổ đan điền (vùng chứa và luyện tinh khí trong thân), kéo dài tuổi thọ, có thể gọi là địa tiên (bậc tiên ở mặt đất, sống lâu không già nhưng chưa bay lên trời).

 Nếu hái thuốc rồi dùng nguyên diên (chì gốc, tức khí nguyên dương trong thận) mà rút lên, thì thành phép ‘trửu hậu phi kim tinh’ (sau khuỷu tay bay tinh vàng: phép dẫn tinh khí từ đuôi xương sống ở sau lưng đi ngược lên não). Đã rút chì thì phải thêm thủy ngân. Không thêm thủy ngân thì chỉ là hoàn tinh bổ não (đưa tinh trở ngược lên để bồi bổ não) suông, chân khí làm sao sinh được? Chân khí không sinh thì dương thần (thần thuần dương do luyện đan mà thành, có thể xuất ra khỏi thân) làm sao thành được? Thêm thủy ngân thì phải rút chì; không rút chì thì chỉ là luyện thủy ngân bồi bổ đan điền suông, làm sao biến thành chu sa được? Chu sa đã không biến thành, thì kim đan làm sao thành được?”

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video