Chung Lữ truyền đạo tập (Sách ghi lời Chung Ly Quyền truyền đạo cho Lữ Động Tân)
Thiên thứ chín: Bàn về đan dược (thuốc tiên luyện thành để được sống lâu, thành tiên)
Lữ hỏi: "Lẽ của long hổ (rồng và hổ: hai hình ảnh chỉ khí dương ẩn trong tâm và chất thủy âm ẩn trong thận; hai thứ này giao hợp thì kết thành thuốc tiên) con đã biết rồi. Còn cái gọi là kim đan đại dược (viên thuốc vàng, tức thứ thuốc lớn quý nhất luyện thành để được trường sinh) thì có thể cho con được nghe chăng?"
Chung đáp: "Cái gọi là thuốc là thứ dùng để chữa bệnh. Bệnh có ba bậc. Ngồi hứng gió, nằm chỗ ẩm, đội nắng nóng, lội qua giá rét, làm lụng quá sức hay nhàn rỗi quá độ, đói no không đúng bữa, bất chợt thấy trong người khó ở, thì gọi là mắc bệnh. Bệnh ấy là bệnh theo thời tiết.
Còn như không chịu tu luyện giữ gìn, buông thả theo tình ý, làm tan mất nguyên dương (khí dương gốc có từ lúc mới sinh), hao tổn chân khí (khí thật, khí gốc nuôi sự sống), đến tuổi cao thì tiều tụy, thì gọi là già. Già là bệnh của tuổi tác. Còn như khí đã cạn, thân đã rỗng, hồn tiêu tan, thần rời đi (?), thở dài một tiếng mà tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, gió, lửa hợp thành thân xác) không còn ai làm chủ, thân nằm nơi đồng hoang, thì gọi là chết. Chết là bệnh của thân.
Vả lại bệnh theo thời tiết là do xuân, hạ, thu, đông lần lượt vận hành qua lạnh, nóng, ấm, mát. Dương quá thừa mà âm không đủ thì nên chữa bằng thuốc mát. Âm quá thừa mà dương không đủ thì nên chữa bằng thuốc ấm. Người già phần nhiều bị lạnh, trẻ nhỏ phần nhiều bị nóng. Người béo phần nhiều nhiều đờm dãi, người gầy yếu phần nhiều mắc chứng tích (chất ứ đọng tích tụ trong bụng). Đàn ông thì bệnh sinh ra từ khí, đàn bà thì bệnh gốc ở huyết. Chỗ nào hư thiếu thì bồi bổ, chỗ nào thực dư thì rút bớt; phần nào yếu thì giữ gìn, phần nào thừa thì giảm đi. Bệnh nhẹ thì châm cứu, bệnh nặng thì uống thuốc. Tuy có khi bất chợt khó ở, nhưng bệnh theo thời tiết mà giao cho bậc hiểu biết, thầy thuốc giỏi, đúng bệnh dùng thuốc, thì đều giữ được và khỏi cả.
Thế nhưng bệnh già thì chữa thế nào? Bệnh chết thì trị thế nào? Rửa ruột, đắp thịt, đó là những thầy thuốc giỏi đời xưa; nhưng làm cho mặt nhăn tóc bạc trở lại dung nhan trẻ thơ thì chẳng ai làm được. Thay đầu, nối chân tay, đó là những thầy thuốc giỏi đời xưa; nhưng giữ thân hình ở lại cõi đời để được trường sinh thì chẳng ai làm được."
Lữ hỏi: "Bất chợt khó ở, theo thời tiết mà sinh bệnh, thì thầy giỏi thuốc hay vốn chữa được rồi. Còn bệnh suy kiệt của tuổi già, nỗi khổ khí cạn mệnh dứt, thì chữa thế nào? Lẽ nào không có thuốc sao?"
Chung đáp: "Bệnh có ba bậc. Bệnh theo thời tiết thì dùng thuốc cỏ cây chữa là tự khỏi. Còn bệnh của thân và bệnh của tuổi tác thì thuốc chữa có hai loại: một là nội đan (thuốc tiên luyện ngay bên trong thân mình, bằng tinh, khí, thần của chính mình), hai là ngoại đan (thuốc tiên luyện bên ngoài, bằng khoáng vật và kim loại nung trong lò, trong đỉnh)."
Lữ hỏi: "Ngoại đan là gì?"
Chung đáp: "Xưa kia Cao Thượng Nguyên Quân (một vị tiên thần tôn quý trong Đạo giáo) truyền đạo ở nhân gian, chỉ bày lẽ trời đất khí lên khí xuống, lẽ mặt trời mặt trăng đi rồi lại về. Từ đó sách luyện đan đầy khắp thế gian, người đời mới được nghe đến đạo lớn. Quảng Thành Tử (vị tiên tương truyền ở núi Không Đồng) đem đạo dạy cho Hoàng Đế (vị vua huyền thoại thời thượng cổ). Hoàng Đế lúc rảnh việc trị nước thì theo phép mà tu luyện, lâu ngày vẫn không thấy kết quả.
Quảng Thành Tử thấy rằng giữa tâm và thận có chân khí và chân thủy (khí thật và nước thật, tức tinh hoa gốc trong thân), giữa khí và thủy lại có chân âm và chân dương, phối hợp lại thì thành thuốc lớn, có thể ví như trong vàng đá ẩn giấu báu vật bậc nhất. Bèn ở trong núi Không Đồng lấy việc luyện bên trong thân làm khuôn mẫu mà luyện đại đan bằng vật liệu bên ngoài.
Trong tám thứ đá (tám loại khoáng vật dùng luyện đan) chỉ dùng chu sa (khoáng chất màu đỏ chứa thủy ngân), từ chu sa lấy ra hống (thủy ngân). Trong năm thứ kim (vàng, bạc, đồng, sắt, chì) chỉ dùng chì đen, từ chì lấy ra bạc. Hống ví với rồng dương, bạc ví với hổ âm. Bởi vì lửa của tâm đỏ như màu chu sa, nước của thận đen như màu chì.
Lửa luyện theo năm thì thuận theo thời tiết, không sai số sách của Càn Khôn (số que bói của hai quẻ Càn và Khôn trong Kinh Dịch, cộng lại là ba trăm sáu mươi, ứng với số ngày trong một năm). Lửa luyện theo tháng thì thêm dầu vào, tự phân chia cho hợp lúc nào dùng văn hỏa (lửa nhỏ, nhẹ), lúc nào dùng võ hỏa (lửa lớn, mạnh).
Dựng lò ba tầng, mỗi tầng cao chín tấc, ngoài vuông trong tròn, để thu khí của tám phương, ứng với tiết khí của bốn mùa. Hình dáng của đỉnh vàng (cái nồi luyện đặt trong lò) bao chứa chì và hống, chẳng khác gì dịch của phổi bao chứa trong thân. Lấy lưu huỳnh làm thuốc, hòa hợp với linh sa (chu sa đã được luyện), có thể ví như hoàng bà (bà mối vàng: hình ảnh chỉ cái làm trung gian cho âm dương giao hợp).
Ba năm thì tiểu thành, uống vào có thể dứt trăm bệnh. Sáu năm thì trung thành, uống vào tự nhiên kéo dài tuổi thọ. Chín năm thì đại thành, uống vào thì bay lên tùy ý; chỉ trong khoảnh khắc như tráng sĩ duỗi cánh tay mà đi được nghìn dặm vạn dặm. Tuy không thể trở về Bồng Lai (núi tiên ngoài biển), nhưng ở cõi người cũng trải qua hạo kiếp (kiếp nạn lớn, khoảng thời gian cực kỳ dài) mà không chết."
Lữ hỏi: "Từ xưa đến nay, người luyện đan rất nhiều mà người thấy kết quả lại ít, là vì sao?"
Chung đáp: "Luyện đan không thành có ba lẽ. Không phân biệt được dược liệu thật giả, không biết hỏa hậu (cách điều chỉnh độ lửa và thời điểm luyện cho đúng) cùng việc rút bớt, thêm vào, đem vật quý nhất mà một sớm làm tan biến trong khói lửa thành tro bụi, phí thời gian, uổng ngày tháng, rốt cuộc chẳng thành gì, đó là lẽ thứ nhất. Dược liệu tuy tốt mà không biết hỏa hậu; hoặc hỏa hậu tuy biết mà lại thiếu dược liệu; hai bên không khớp với nhau, rốt cuộc chẳng thành gì, đó là lẽ thứ hai. Dược liệu tốt, hỏa hậu hợp, trong năm không sai tháng, trong tháng không lầm ngày, thêm bớt có số, tiến lui có lúc, khí đầy đủ mà đan đã thành; nhưng công đức làm việc thiện ở đời chưa đủ, nên đan hóa thành hạc đen bay vút lên không, người luyện không có duyên mà được uống, đó là lẽ thứ ba không thành.
Huống chi dược liệu vốn là vật do khí tốt đẹp của trời đất kết lại mà thành, hỏa hậu lại là phép thuật của thần tiên tu luyện đắc đạo. Thời Tam Hoàng (ba vị vua thời thượng cổ), Hoàng Đế luyện đan phải cửu chuyển (luyện đi luyện lại đủ chín lượt) mới thành. Sau thời Ngũ Đế (năm vị vua thời thượng cổ), Hỗn Nguyên (tức Lão Tử, tôn hiệu Thái Thượng Hỗn Nguyên) luyện đan ba năm mới xong. Đến thời Chiến Quốc, khí hung ác đọng đầy không trung, xác chết trôi đầy đồng ruộng, muôn vật không nhận được khí tốt đẹp của trời đất, nên đời thiếu dược liệu. Những người có được phép luyện thì trốn tránh tai họa, già chết trong hang núi. Các phương luyện đan, phép tu tiên, có cái được ghi trên thẻ tre, tấm lụa, lâu ngày bị bỏ rơi, mục nát, cõi đời không còn nữa.
Nếu cõi trần có dược liệu thì Tần Thủy Hoàng đã chẳng phải đi tìm ở các đảo ngoài biển. Nếu cõi trần có phương luyện đan thì Ngụy Bá Dương (đạo sĩ đời Hán, tác giả sách Chu Dịch tham đồng khế) đã chẳng phải dựa vào Chu Dịch mà soạn sách. Lại có kẻ nghe nhiều mà nhớ gượng, làm mê hoặc người đời sau, muôn vạn người phá tan cửa nhà mà không một ai thành. Đi tìm ở bên ngoài, ấy cũng là lầm vậy."
Lữ hỏi: "Lẽ của ngoại đan bắt nguồn từ Quảng Thành Tử, lấy việc luyện bên trong làm khuôn mẫu, dẫu có thành thì cũng phải chín năm mới xong. Huống chi dược liệu khó tìm, phương luyện khó được, rốt cuộc cũng chỉ bay lên được mà thôi, chẳng thấy ai vượt khỏi phàm tục để vào bậc thánh mà trở về Thập Châu (mười châu tiên ngoài biển). Dám hỏi về nội dược (thuốc luyện bên trong thân), con có thể được nghe chăng?"
Chung đáp: "Ngoại dược không phải là không dùng được. Người theo đạo mà đến tuổi già mới tỉnh ngộ thì gốc rễ không được vững chắc lắm. Thận là gốc của khí; gốc không sâu thì lá không tốt. Tâm là nguồn của dịch; nguồn không trong thì dòng không dài. Ắt phải mượn năm thứ kim, tám thứ đá, chồng ngày chất tháng, luyện thành ba phẩm, mỗi phẩm lại có ba bậc, gọi là chín phẩm. Long hổ đại đan giúp nối thêm chân khí, luyện thân hình để ở lại cõi đời, nhẹ nhàng nhấc mình lên như bay.
Còn nếu tu luyện việc bên trong, biết lúc giao hợp, biết phép hái lấy thuốc, thì khi thai tiên (cái "thai" tiên do tinh khí kết thành bên trong thân) đã thành, chẳng bao lâu sẽ được siêu thoát. Kẻ kia không tỉnh ngộ, cứ khư khư bám lấy ngoại đan, thêm lửa thêm ngày, uống vào mong được bay lên cõi trời, thật đáng buồn cười.
Họ đã không xét đến nguồn gốc của ngoại dược, vậy ta nên bày tỏ tường tận lẽ của nội đan. Dược liệu của nội đan ra từ tâm và thận, ai ai cũng có. Dược liệu của nội đan vốn ở nơi trời đất, mà trời đất thì ngày nào cũng thấy được. Hỏa hậu thì lấy theo số vòng đi về của mặt trời mặt trăng; việc tu luyện hòa hợp thì bắt chước lẽ vợ chồng giao hợp. Thánh thai (cái thai thiêng kết bên trong thân) thành thì chân khí sinh ra. Trong khí lại có khí, như rồng nuôi ngọc. Thuốc lớn thành thì dương thần (phần thần thuần dương, có thể rời khỏi thân xác) xuất ra, ngoài thân lại có thân, như ve sầu lột xác. Thứ nội dược này gốc ở chỗ rồng và hổ giao nhau mà biến thành hoàng nha (mầm vàng: chất thuốc đầu tiên kết lại khi âm dương trong thân giao hợp); hoàng nha thành rồi thì chia ra chì và hống (ở đây là tên gọi ẩn chỉ hai phần dương và âm tinh túy trong thân, không phải kim loại thật)."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video