Thiên 12 — Thiên 12: Bàn về hà xa

 Chung Lã truyền đạo tập (Tập sách ghi lời Chung Ly Quyền truyền đạo cho Lã Động Tân)

 Bàn về hà xa, thiên thứ mười hai

 Lã hỏi: "Cái gọi là hà xa (nghĩa đen là "xe sông"; trong thuật luyện đan bên trong thân, đây là cơ chế chuyên chở, xoay vần tinh và khí đi khắp cơ thể) là gì?"

 Chung đáp: "Ngày xưa có người khôn ngoan, thấy mây nổi che mặt trời thì có thể lấy bóng râm, bèn làm ra cái lọng. Thấy lá rụng nổi trên sóng thì có thể chở vật, bèn làm ra thuyền. Thấy cỏ bồng bay theo gió, qua lại xoay chuyển không ngừng, ông lui về làm ra xe. Vả lại cái xe, phần mui tròn phía trên và khung vuông bên dưới mang hình tượng trời và đất, còn bánh xe xoay vòng thì như mặt trời, mặt trăng. Các bậc tu đạo cao lấy cái xe để làm ví dụ. Xe thì đi trên đất, lăn trên đường bộ. Nay nói đến hà xa thì cũng có lý lẽ của nó.

 Trong thân người, dương ít âm nhiều, những chỗ thuộc về nước rất nhiều. Chữ "xa" (xe) lấy ý chuyên chở. Chữ "hà" (sông) là hình tượng của âm nhiều. Cho nên hà xa này không đi trên đất mà đi trong nước. Nó đi từ trên xuống dưới, khi ra trước khi ra sau, chở chuyên trong bát quỳnh (tám chốn ngọc quý, chỉ các vùng trọng yếu trong thân), rong ruổi trong tứ hải (bốn biển, chỉ bốn bể chứa trong thân như bể tủy, bể máu, bể khí, bể thức ăn). Khi thăng thiên (đi lên trời) thì nó lên tới Côn Lôn (tên núi thiêng, ở đây chỉ đỉnh đầu). Khi ký tế (nước và lửa giao nhau, lấy theo quẻ Ký Tế trong Kinh Dịch: nước ở trên, lửa ở dưới, hai bên giúp nhau thành việc) thì nó chạy xuống Phượng khuyết (cửa cung chim phượng, một cửa ải ở phía dưới thân) (?).

 Nó chở nguyên dương (khí dương gốc có từ lúc mới sinh) thẳng vào cung Ly (Ly là quẻ thuộc lửa, ở đây chỉ tim). Nó vác chân khí (khí thật, khí gốc nuôi sự sống) theo đường quanh co trở về Thọ phủ (kho giữ tuổi thọ, chỉ vùng thận và bụng dưới) (?). Nó qua lại chín châu (chín vùng trong thân) mà không tạm dừng, đi khắp ba núi (ba vùng trọng yếu trong thân) (?) mà không nghỉ ngơi.

 Khi long hổ đã giao nhau (rồng là khí dương chính trong dịch của tim, hổ là phần nước thật trong khí của thận; hai thứ này hợp lại là bước đầu kết đan), nó sai Hoàng bà (bà mụ vàng, hình tượng chỉ ý niệm và tỳ thuộc hành Thổ, làm môi giới cho âm dương gặp nhau) đánh xe đưa vào Hoàng đình (sân vàng, vùng giữa thân, dưới tim trên thận, nơi kết đan). Khi diên hống (chì và thủy ngân; chì chỉ khí thật trong thận, thủy ngân chỉ dịch thật và thần trong tim) vừa phân ra, nó giao cho Kim nam (cậu bé vàng, hình tượng chỉ sức chuyên chở của khí) chở vào Kim khuyết (cửa cung vàng, chỉ vùng trên đầu).

 Ngọc tuyền (suối ngọc, chỉ nước bọt và các thứ dịch quý trong thân) có nghìn nhánh, vậy mà chở đi chỉ mất nửa khắc (khắc là đơn vị giờ xưa, một ngày đêm có một trăm khắc, một khắc khoảng mười bốn phút rưỡi). Kim dịch (nước vàng, thứ dịch quý luyện thành đan) đầy một bình, vậy mà chở qua chỉ trong chốc lát. Ngũ hành (năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, ứng với năm tạng trong thân) nếu không nhờ xe này chuyên chở thì khó sinh thành một khí thống nhất. Không có xe này chuyên chở thì làm sao giao hội được?

 Theo tiết khí, thuận thời mà bỏ công tu luyện thì phải nhờ xe này chuyên chở mới có hiệu nghiệm. Việc nuôi dương, luyện âm phải nhờ xe này chuyên chở mới không sai lệch. Càn Khôn (Càn là thuần dương, Khôn là thuần âm; ở đây chỉ thân người) chưa thuần, có lúc âm dương qua lại với nhau, đó là công của xe này. Vũ trụ trong thân chưa vận hành trọn vòng, có lúc khí và huyết thông nhau, đó cũng là công của xe này. Từ ngoài vào trong, nó chở khí thuần túy của trời đất vào để đón lấy nguyên dương của cung gốc mình. Từ phàm lên thánh, nó chở khí chân chính của âm dương để bồi bổ và luyện nguyên thần (thần thức gốc, phần tinh thần nguyên sơ) của bản thân. Công dụng của nó không thể ghi chép cho hết."

 Lã hỏi: "Hà xa có công dụng kỳ diệu như vậy, xin hỏi lẽ của hà xa. Rốt cuộc trong thân người, vật gì làm ra nó? Khi đã có được rồi thì vận dụng thế nào?"

 Chung đáp: "Hà xa khởi lên từ trong nước chính của phương bắc (phương bắc thuộc hành Thủy, ứng với thận). Thận chứa chân khí, và chính khí do chân khí sinh ra gọi là hà xa. Tác dụng của hà xa thì xưa nay ít ai được nghe, vì các bậc chân tiên giữ kín không nói.

 Ví như Càn lần thứ hai cầu vào Khôn mà sinh ra Khảm (theo Kinh Dịch, hào dương giữa của quẻ Càn đi vào giữa quẻ Khôn thì thành quẻ Khảm). Khảm vốn là nước, nước là tinh túy của âm. Dương đã cầu vào âm thì dương lại cõng âm mà trở về chỗ cũ, trên đường đi qua các quẻ Cấn, Chấn, Tốn. Lấy dương cầu âm, nhân âm mà lấy âm (?), chở vào Ly, nhận lấy dương mà sinh ra. Đó là hà xa chở âm vào cung dương.

 Còn khi Khôn lần thứ hai cầu vào Càn mà sinh ra Ly (hào âm giữa của quẻ Khôn đi vào giữa quẻ Càn thì thành quẻ Ly). Ly vốn là lửa, lửa là tinh túy của dương. Âm đã cầu vào dương thì âm lại ôm dương mà trở về chỗ cũ, trên đường đi qua các quẻ Khôn, Đoài, Càn. Lấy âm cầu dương, nhân âm mà lấy dương, chở vào Khảm, nhận lấy âm mà sinh ra. Đó là hà xa chở dương vào cung âm.

 Đến khi hái thuốc ở trên Cửu cung (chín cung trên đầu, chỉ não), có được rồi thì đưa xuống Hoàng đình. Khi rút chì ở dưới Khúc giang (sông quanh co, chỉ vùng bụng dưới) (?), chở nó đi lên Nội viện (sân trong, chỉ vùng não trên đầu). Ngọc dịch và kim dịch vốn để hoàn đan (luyện cho tinh và khí quay về gốc, kết thành đan), nhưng đem chở đi thì có thể dùng để luyện hình (luyện thân xác), khiến nước đi lên trên. Quân hỏa (lửa vua, lửa của tim) và dân hỏa (lửa dân, lửa ở phía dưới, thuộc thận và bàng quang) vốn để luyện hình, nhưng đem chở đi thì có thể dùng để nung đan, khiến lửa đi xuống dưới.

 Lúc ngũ khí triều nguyên (khí của năm tạng cùng quy về một gốc), việc chuyên chở có giờ giấc riêng. Lúc tam hoa tụ đỉnh (ba "đóa hoa" là tinh, khí, thần cùng tụ lên đỉnh đầu), việc chuyên chở có ngày tháng riêng. Khi thần đã tụ thì hay gặp nhiều ma chướng; chở chân hỏa (lửa thật) lên đốt khắp thân thì tam thi (ba con trùng hay ba thứ ma trong thân theo Đạo giáo, xúi người làm điều xấu, rút ngắn tuổi thọ) tuyệt tích. Khi thuốc đã thành, biển đã cạn, chở hà tương (nước ráng mây, chất dịch quý) lên để mộc dục (tắm gội; trong luyện đan là giai đoạn ngừng lửa, giữ yên để rửa sạch và nuôi đan), thì vào nước mà không gợn sóng. Đó là tác dụng của hà xa."

 Lã nói: "Hà xa vốn là chính khí phương bắc, xoay vần không cùng, lại chở cả âm lẫn dương, mỗi việc đều có thành tựu riêng, cách dụng công cũng không giống nhau. Xin thầy nói kỹ cho."

 Chung đáp: "Ngũ hành xoay vòng, hết vòng lại bắt đầu, ngầm hợp với thuật điên đảo (đảo ngược chiều tự nhiên, khiến cái thường đi xuống thì đi lên, cái thường đi lên thì đi xuống), lấy long hổ giao nhau mà biến thành hoàng nha (mầm vàng, mầm đan đầu tiên), đó là tiểu hà xa (xe sông nhỏ). Phi kim tinh qua sau khuỷu tay (đưa tinh quý gọi là kim tinh bay ngược lên theo đường sống lưng phía sau), đưa tinh trở về Nê hoàn (cung trong não, đan điền trên), rút chì thêm thủy ngân mà thành đại dược (thuốc lớn, tức đan đã thành), đó là đại hà xa (xe sông lớn).

 Lấy long hổ giao nhau mà biến thành hoàng nha, lấy chì và thủy ngân giao nhau mà thành đại dược. Chân khí sinh ra thì ngũ khí chầu về trung nguyên (đan điền giữa); dương thần (thân thần thuần dương do tu luyện mà thành, có thể xuất ra ngoài thân) thành tựu thì ba thần vượt lên Nội viện. Tử kim đan (đan vàng tía) thành thì thường như đôi hạc đen bay sóng đôi; bạch ngọc hống (thủy ngân ngọc trắng) thành thì giống hệt rồng lửa vọt lên. Muôn đạo ánh vàng bao phủ thân xác phàm tục bằng hào quang; một cây ngọc hiện ra những đóa hoa tươi rực rỡ. Khi ra khi vào, ra vào tùy ý; khi đi khi đến, qua lại không ngăn trở. Chở thần nhập vào thân thì tạm hòa lẫn với người đời; hóa thánh lìa tục thì thành vũ khách (khách mọc lông cánh, tức người đã thành tiên). Đó gọi là tử hà xa (xe sông màu tía).

 Ba tên xe này chia làm ba bậc thượng, trung, hạ. Gọi là ba bậc là nói về sự hiệu nghiệm của công phu, chứ không giống tam thừa của Phật giáo (ba cỗ xe, chỉ ba cấp giáo pháp) gọi là xe dê, xe hươu, xe trâu lớn.

 Nói theo Đạo thì sau hà xa còn có ba thứ xe khác. Hễ gom lửa lại, để tâm thi hành, ý sai khiến, dùng mà đánh lui bệnh tật, gọi là xe sứ giả. Hễ đến lúc ký tế, từ trên xuống dưới, âm dương hợp đúng, nước lửa ở chung, trong lúc tĩnh lặng nghe tiếng sấm sét, gọi là xe sấm. Còn nếu tâm bị cảnh bên ngoài sai khiến, bị vật lôi kéo bởi tình cảm, cảm theo vật mà làm tan mất khí chân dương, cứ từ ngoài vào trong mà không biết nghỉ, lâu ngày khí yếu thân suy, thành ra già cỗi. Hoặc tà khí của năm thứ dịch bệnh xâm nhập, lại bị chở vào thế chỗ chân khí (?), nguyên dương khó chống đỡ, đã già lại bệnh mà chết, thì gọi là xe vỡ."

 Lã hỏi: "Ngũ hành điên đảo mà long hổ giao nhau thì tiểu hà xa đã vận hành rồi. Ba đan điền (ba vùng luyện đan ở bụng dưới, ngực và đầu) qua lại mà phi kim tinh qua sau khuỷu tay thì đại hà xa sắp vận hành. Vậy đến ngày nào thì có được tử hà xa mà cho nó vận hành?"

 Chung đáp: "Người tu chân (tu luyện để trở về cái thật, thành tiên) đã được nghe đại đạo, gặp được thầy sáng suốt, hiểu thấu lẽ lên xuống của trời đất, số độ đi lại của mặt trời mặt trăng. Bước đầu là phối hợp âm dương, kế đến là gom và tản nước lửa. Sau đó hái thuốc, tiến hỏa (tăng lửa luyện đan), thêm thủy ngân, rút chì, thì tiểu hà xa sẽ vận hành. Đến khi phi kim tinh qua sau khuỷu tay lên tới đỉnh đầu, đại dược ở Hoàng đình dần thành, một lần xông qua tam quan (ba cửa ải dọc sống lưng: Vĩ lư ở xương cùng, Giáp tích ở giữa lưng, Ngọc chẩm ở sau gáy), thẳng tới Nội viện, phía sau đưa lên, phía trước thu về, bên trên bồi bổ, bên dưới tôi luyện, thì đại hà xa chắc chắn vận hành. Đến khi kim dịch, ngọc dịch hoàn đan rồi mới luyện hình, luyện hình rồi mới luyện khí, luyện khí rồi mới luyện thần, luyện thần đến chỗ hợp với Đạo thì mới gọi là đạo thành. Ra khỏi cõi phàm, vào cõi tiên, đó gọi là tử hà xa."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video