Chung Lữ truyền đạo tập (Tập ghi lời Chung Ly Quyền truyền đạo cho Lữ Động Tân; "Chung" là Chung Ly Quyền, "Lữ" là Lữ Động Tân, hai vị tiên nổi tiếng của Đạo giáo)
Bàn về triều nguyên (khí và tinh hoa của các tạng trong cơ thể quy tụ, "chầu" về gốc, tức về các đan điền), thiên thứ mười lăm
Lữ hỏi: "Lẽ của luyện hình (luyện thân xác, làm thân thể biến đổi, bền chắc để sống lâu) thì con đã biết rồi. Còn cái gọi là triều nguyên, có thể cho con được nghe chăng?"
Chung đáp: "Khi đại dược (thuốc lớn: tinh hoa kết lại trong cơ thể nhờ âm dương giao hòa, là gốc để thành tiên) sắp thành, thì dùng ngọc dịch hoàn đan (đưa ngọc dịch, tức dòng nước quý trong thân, trở về đan điền) mà mộc dục (giai đoạn "tắm gội": giữ yên, nuôi dưỡng, không thêm bớt lửa) cho thai tiên (cái mầm tiên kết lại trong đan điền, ví như bào thai). Chân khí (khí gốc thật của sự sống) đã sinh thì xông lên ngọc dịch, đi lên mà thay đổi xương cốt phàm tục; việc ấy gọi là ngọc dịch luyện hình.
Đến khi làm phép trửu hậu phi kim tinh (đưa tinh hoa quý như vàng từ sau lưng bay vọt lên), dùng hà xa (cỗ xe sông: phép vận chuyển khí theo đường cột sống đi lên) để đưa vào nội viện (sân trong: chỉ vùng não, tức thượng đan điền), rồi từ trên xuống giữa, từ giữa xuống dưới. Dùng kim dịch hoàn đan (đưa kim dịch, thứ dịch quý như vàng, trở về đan điền) để luyện kim sa (cát vàng: tinh chất đã kết tụ), khiến ngũ khí triều nguyên (khí của năm tạng gan, tim, tỳ, phổi, thận đều quy về gốc), tam dương tụ đỉnh (ba thứ khí dương tụ lên đỉnh đầu). Ấy là luyện khí thành thần, chứ không chỉ dừng ở luyện hình để sống lâu ở đời mà thôi.
Cái gọi là triều nguyên, xưa nay ít người biết. Dẫu có người biết thì thánh hiền cũng không nói ra. Bởi đó là phép đại thành của bậc chân tiên, ngầm chứa cái cơ mầu không lường được của trời đất. Thật là việc ẩn kín của "tam tình" (?), là ý chỉ huyền diệu phải quên lời quên hình tượng, là lẽ mầu không hỏi không đáp được. Ta sợ chí con không bền, học không chuyên, lòng không yên, hỏi không tha thiết. Nếu ta nói năng nhẹ dạ dễ dãi, thì chỉ thêm cho ta tội tiết lộ cơ mầu của thánh, mà việc này rốt cuộc đều vô ích cả (?)."
Lữ thưa: "Thoạt đầu con được hiểu về chân tiên mà biết đại đạo, kế đến biết thời hậu (thời điểm thích hợp để tu luyện) mà thấu được cơ trời. Con đã phân biệt được nguồn thật của thủy hỏa (nước và lửa: hai thứ âm dương trong thân), biết long hổ (rồng và hổ: hai thứ dương khí và âm dịch tinh túy trong thân) không sinh ra từ gan và phổi. Con đã xét lẽ lớn của trừu thiêm (rút bớt và thêm vào: điều chỉnh lửa luyện và thuốc cho vừa), hiểu rõ diên hống (chì và thủy ngân: hình ảnh tượng trưng cho hai thứ tinh hoa dương và âm cần luyện) không phải là khảm ly (quẻ Khảm và quẻ Ly, tượng trưng cho thận và tim).
Phép ngũ hành điên đảo (đảo ngược chiều vận hành thông thường của năm hành kim, mộc, thủy, hỏa, thổ) con đã được thầy chỉ dạy; cơ tam điền phản phục (khí qua lại, lên xuống giữa ba đan điền: dưới bụng, giữa ngực, trên đầu) con cũng đã đội ơn thầy giảng giải. Con đã thông thạo lẽ hoàn đan luyện hình, hiểu sâu thuật sống lâu không chết. Nhưng cái gốc để vượt phàm vào thánh, con đường thoát xác lên tiên, lại nằm ở luyện khí mà triều nguyên. Về cái gọi là triều nguyên, con mạn phép thưa, xin thầy chỉ dạy sơ lược khẩu quyết."
Chung đáp: "Đạo vốn không có hình, cõi thái nguyên (cõi gốc ban sơ khi chưa có trời đất) chỉ bày ra sự mộc mạc; trên trong dưới đục, ôm lấy nhau làm một. Khi thái cực (trạng thái nguyên sơ, âm dương còn hòa làm một) đã phân, hỗn độn mới tách ra thành trời đất. Trong trời đất có đông, tây, nam, bắc mà bày thành năm phương. Mỗi phương có một vị Đế, mỗi vị Đế có hai con: một là dương, một là âm. Cho nên nói hai khí âm dương sinh nhau, thành nhau mà chia thành ngũ hành; ngũ hành sinh nhau, thành nhau mà định ra lục khí (sáu khí), tức là ba âm ba dương.
Theo đó mà suy, như con người lúc mới thụ thai, tinh và khí là một. Đến khi tinh khí đã phân thì trước hết sinh ra hai quả thận. Một quả thận ở bên trái, bên trái là huyền (cái dương, cái huyền diệu); huyền đưa khí đi lên mà truyền lên gan. Một quả thận ở bên phải, bên phải là tẫn (cái âm, giống cái); tẫn thu nạp dịch mà truyền xuống bàng quang. Huyền tẫn vốn từ chỗ không mà ra, lấy cái không làm thành cái có. Đó là chân khí của cha mẹ, được nạp vào nơi thuần âm, cho nên nói: "Cốc thần bất tử, thị vị huyền tẫn chi môn" (câu trong Đạo Đức Kinh: thần của hang trống không bao giờ chết, đó gọi là cửa của huyền tẫn), có thể ví như cội rễ của trời đất. Huyền tẫn chính là hai quả thận; từ thận mà sinh ra, năm tạng sáu phủ đều đủ cả.
Trong đó gan thuộc mộc, ứng với Giáp Ất (hai thiên can thuộc mộc; thiên can là mười ký hiệu dùng ghi thời gian và phối với ngũ hành), có thể ví với Thanh Đế (vua Xanh) phương đông. Tim thuộc hỏa, ứng với Bính Đinh, ví với Xích Đế (vua Đỏ) phương nam. Phổi thuộc kim, ứng với Canh Tân, ví với Bạch Đế (vua Trắng) phương tây. Tỳ thuộc thổ, ứng với Mậu Kỷ, ví với Hoàng Đế (vua Vàng) ở giữa. Thận thuộc thủy, ứng với Nhâm Quý, ví với Hắc Đế (vua Đen) phương bắc.
Người lúc mới hình thành vốn chưa có hình tượng, chỉ là một âm một dương. Đến khi bào thai hoàn chỉnh, có ruột có dạ dày, mới chia thành sáu khí, tức là ba trai ba gái mà thôi. Một khí vận hành năm hành, năm hành vận hành sáu khí. Trước hết phải biết âm và dương: dương có thứ dương ở trong âm, âm có thứ âm ở trong dương. Kế đến phải biết kim, mộc, thủy, hỏa, thổ: có hỏa trong thủy, thủy trong hỏa, kim trong thủy, mộc trong kim, hỏa trong mộc, thổ trong hỏa. Năm thứ giao hợp lẫn nhau, cho nên hai khí chia thành sáu khí, đại đạo tản ra thành ngũ hành.
Như sau ngày đông chí, một hào dương sinh ra ở đất của năm phương, thì dương khí đều sinh. Một vị Đế ban lệnh, bốn vị Đế kia giúp đỡ. Nếu lệnh mùa xuân đã thi hành mà Hắc Đế không thu lệnh của mình lại, thì lạnh không thể chuyển sang ấm; Xích Đế không sửa soạn lệnh của mình, thì ấm không thể chuyển sang nóng. Đến sau ngày hạ chí, một hào âm sinh ra ở trời của năm phương, thì âm khí đều giáng xuống. Một vị Đế ban lệnh, bốn vị Đế kia giúp đỡ. Nếu lệnh mùa thu đã thi hành mà Xích Đế không thu lệnh của mình lại, thì nóng không thể chuyển sang mát; Hắc Đế không sửa soạn lệnh của mình, thì mát không thể chuyển sang lạnh. Đông chí thì dương sinh ở đất, để chầu khí lên trời; hạ chí thì dương (?) sinh ở trời, để chầu khí xuống đất.
Người theo đạo nên xét kỹ lẽ này. Trong vòng ngày tháng, khi một dương vừa sinh thì khí của năm tạng chầu về trung nguyên (đan điền giữa, vùng ngực); khi một âm vừa sinh thì dịch của năm tạng chầu về hạ nguyên (đan điền dưới, vùng bụng dưới). Dương trong âm, dương trong dương, dương trong cả âm lẫn dương — ba thứ dương ấy chầu lên nội viện, thần của tim trở về thiên cung (cung trời: chỉ thượng đan điền ở đầu). Những điều ấy đều là triều nguyên cả."
Lữ thưa: "Lúc dương sinh thì năm khí chầu về trung nguyên; lúc âm sinh thì năm dịch tụ về hạ nguyên. Lại khiến dương trong dương, dương trong âm, dương trong âm dương chầu lên thượng nguyên (đan điền trên, vùng đầu). Tu luyện như thế thì kẻ tầm thường cũng có người biết, làm sao mà siêu thoát ra khỏi cõi trần tục được?"
Chung đáp: "Nếu chỉ là khí nguyên dương (khí dương gốc trong thân), vào lúc một dương vừa sinh, đi lên chầu về trung nguyên, thì ai ai cũng như vậy. Nếu chỉ là tích khí sinh dịch, vào lúc một âm vừa sinh, đi xuống chầu về hạ nguyên, thì ai ai cũng như vậy. Tu như thế nên không thể siêu thoát được. Còn muốn vượt phàm vào thánh, thoát xác lên tiên, thì trước hết phải cho long hổ giao cấu (rồng hổ giao hợp: dương khí và âm dịch trong thân hòa quyện) mà thành đại dược. Đại dược thành thì sinh chân khí.
Chân khí đã sinh, thì trong năm phải dùng tháng, theo tháng mà định thịnh suy; trong tháng phải dùng ngày, theo ngày mà tính tạng nào trực sự (đang làm chủ, đang "trực ban" vào lúc ấy); trong ngày phải dùng giờ, theo giờ mà định số hơi thở. Lấy dương nuôi dương, trong dương không được để sót lại âm. Lấy dương luyện âm, trong âm không được để dương tan mất.
Phàm mùa xuân thì gan vượng mà tỳ yếu, mùa hạ thì tim vượng mà phổi yếu, mùa thu thì phổi vượng mà gan yếu, mùa đông thì thận vượng mà tim yếu. Con người lấy thận làm gốc. Mỗi mùa lại có một quý (khoảng mười tám ngày cuối mỗi mùa, thuộc thổ) là lúc tỳ vượng mà thận yếu; riêng thận thì mùa nào cũng bị tổn. Người ta lắm bệnh tật là vì thế.
Phàm khi Giáp Ất ở gan trực sự, phải đề phòng khí tỳ không vận hành. Khi Bính Đinh ở tim trực sự, phải đề phòng khí phổi không vận hành. Khi Mậu Kỷ ở tỳ trực sự, phải đề phòng khí thận không vận hành. Khi Canh Tân ở phổi trực sự, phải đề phòng khí gan không vận hành. Khi Nhâm Quý ở thận trực sự, phải đề phòng khí tim không vận hành. Một khí thịnh thì một khí yếu, một tạng vượng thì một tạng suy. Người ta lắm bệnh tật là vì thế.
Phàm khí tim nhú mầm ở Hợi, sinh ở Dần, vượng ở Tỵ, yếu ở Thân (Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi là mười hai địa chi, dùng để ghi tháng và giờ). Khí gan nhú mầm ở Thân, sinh ở Hợi, vượng ở Dần, yếu ở Tỵ. Khí phổi nhú mầm ở Dần, sinh ở Tỵ, vượng ở Thân, yếu ở Hợi. Khí thận nhú mầm ở Tỵ, sinh ở Thân, vượng ở Hợi, yếu ở Dần. Khí tỳ thì mùa xuân theo gan, mùa hạ theo tim, mùa thu theo phổi, mùa đông theo thận. Người ta không biết vận dụng hằng ngày, không rõ lúc sinh, lúc vượng, lúc mạnh, lúc yếu, cho nên lắm bệnh tật là vì thế.
Nếu ngày, tháng, giờ ba dương đã tụ, thì nên luyện dương để âm không sinh ra; nếu ngày, tháng, giờ ba âm đã tụ, thì nên nuôi dương để dương không tan đi. Huống chi lấy khí thuần dương luyện khí năm tạng không ngừng, cho đến khi hiện ra màu gốc của mỗi tạng, thì một lần là lên tới thiên trì (ao trời: nơi trên đầu là chỗ khí quy tụ). Trước tiên thận không còn âm thì cửu giang (chín dòng sông: các đường thủy dịch trong thân) không còn sóng; kế đến gan không còn âm thì bát quan (tám cửa ải trong thân, nơi khí có thể thoát ra) đóng chặt mãi mãi; kế đến phổi không còn âm thì kim và hỏa cùng chung một lò; kế đến tỳ không còn âm thì ngọc hộ (cửa ngọc: cửa ngõ trong thân nơi tinh khí có thể tiết ra) không mở; kế đến chân khí đi lên, bốn khí tụ lại làm một.
Dẫu có kim dịch giáng xuống, thì cũng như chén nước không dập nổi lửa cả xe củi. Thủy và hỏa bao lấy nhau mà hợp làm một, đi vào thần cung (cung của thần: nơi thần trú ngụ), định hơi thở mà nội quan (nhắm mắt nhìn vào bên trong thân tâm). Một ý không tán loạn, thần và thức đều trở nên huyền diệu. Trong lúc tĩnh lặng thường nghe tiếng nhạc, như mơ mà chẳng phải mơ, như đang ở cõi hư vô. Cảnh vật chẳng giống trần tục, sự phồn hoa đẹp đẽ còn hơn cõi người. Lầu đài cung điện, ngói biếc như đọng khói. Châu ngọc lụa là, hương thơm từng đợt ngào ngạt.
Lúc ấy gọi là vượt lên nội viện, dương thần (phần thần thuần dương do tu luyện mà thành, có thể xuất ra khỏi thân) mới được tụ hội mà trở về thượng đan điền, luyện thần thành tiên để hợp với đại đạo. Một lần xông qua thiên môn (cửa trời: chỗ đỉnh đầu), trong bóng ánh sáng vàng hiện ra pháp thân (thân thiêng do thần kết thành), còn thân phàm thì vẫn ngồi nơi sâu giữa rừng hoa rộn rã (?). Bay trên không như đi trên đất bằng, muôn dặm chỉ như duỗi cánh tay. Rồi lại quay về nhập vào thân cũ, thần với hình hợp làm một, sống dài lâu ngang với trời đất.
Khi đã chán ở cõi trần, thì bỏ lại thân phàm mà trở về Thập Châu (mười châu tiên ngoài biển, chốn ở của tiên nhân). Tại chỗ Tử Phủ Thái Vi (?) Chân Quân (vị tiên quan cai quản sổ sách các tiên), đối chiếu quê quán, kiểm tra tên họ, so xét công đức và đức hạnh cao thấp, rồi được ở Tam Đảo (ba đảo tiên: Bồng Lai, Phương Trượng, Doanh Châu), mãi mãi rong chơi ngoài cõi gió bụi. Việc ấy gọi là siêu trần thoát phàm (vượt khỏi cõi trần, thoát khỏi kiếp phàm)."
Lữ thưa: "Luyện hình chỉ đến mức sống lâu ở đời, luyện khí mới có thể lên tiên. Người đời không hiểu cơ huyền diệu, chưa có thuốc đã vội làm phép thai tức (thở như thai nhi trong bụng mẹ: hơi thở nhỏ nhẹ, gần như ngừng, chỉ còn chuyển động bên trong). Cố nén giữ hơi trong bụng, có khi tích khí lạnh mà sinh bệnh, có khi phát ra hư dương (dương khí giả, nóng bốc mà không có gốc) mà thành tật. Tu hành vốn mong sống lâu, mà mê chấp như thế thì còn chẳng tránh khỏi bệnh tật. Họ đâu biết rằng thai tiên thành thì chân khí sinh, chân khí sinh thì tự nhiên có thai tức. Thai tức để luyện khí, luyện khí để thành thần.
Nhưng luyện khí thì phải xét tháng trong năm, ngày trong tháng, giờ trong ngày. Ngồi ngay ngắn trong tĩnh thất (phòng yên tĩnh để tu luyện), quên hết toan tính, dứt bặt dấu vết với đời. Lúc ấy, những vướng bận trong lòng chưa dứt thì đều phải dứt hết. Nhưng nếu vọng tưởng không ngừng, trí thức còn chỗ rò rỉ, chí muốn lên tiên mà tâm thần không định, thì phải làm sao?"
Chung đáp: "Giao hợp đều có thời của nó, tu trì đều có phép của nó. Theo đúng thời mà làm phép, theo đúng phép mà cầu đạo, thì ngày thành công chẳng còn xa, dễ như trở bàn tay. Những bậc đạt đạo xưa nay nhắm mắt, lặng lòng để vào cõi hi di (cõi không nghe không thấy, chữ của Đạo Đức Kinh: trạng thái lặng sâu vượt ngoài nghe nhìn), thật là nhờ nội quan mà thần thức tự nhiên dừng lại yên ổn vậy."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video