Thiên 3 — Kinh núi phía Bắc

 ● KINH NÚI PHÍA BẮC (Bắc Sơn Kinh)

 Ngọn núi đầu tiên của dãy núi phía Bắc gọi là núi Đơn Hồ. Núi có nhiều cây cơ (một loài cây giống cây du), trên núi nhiều cỏ có hoa. Sông Phùng bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào sông U. Trong sông có nhiều đá màu tím và đá có vân.

 Lại đi về phía bắc hai trăm năm mươi dặm (dặm, tức "lý": đơn vị đo đường dài thời xưa) là núi Cầu Như. Trên núi nhiều ngọc, không có cây cỏ. Sông Hoạt bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào sông Chư Tì. Trong sông có nhiều cá Hoạt, hình dạng như con lươn, lưng đỏ, tiếng kêu như tiếng đàn (?). Ăn nó thì khỏi mụn cóc. Trong sông còn có nhiều thủy mã (ngựa nước), hình dạng như ngựa, chân trước có vân, đuôi như đuôi trâu, tiếng kêu như tiếng người gọi.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Đới. Trên núi nhiều ngọc, dưới núi nhiều đá xanh biếc. Có một loài thú, hình dạng như ngựa, có một sừng nhám như đá mài, tên là Sơ (?). Nuôi nó thì tránh được hỏa hoạn. Có một loài chim, hình dạng như quạ, lông năm màu, có vân đỏ, tên là Kỳ Dư. Loài này tự nó vừa là con trống vừa là con mái (tự sinh sản, không cần bạn đôi). Ăn nó thì không bị nhọt độc. Sông Bành bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào hồ Tỉ. Trong sông có nhiều cá Thúc (?), hình dạng như gà, lông đỏ, ba đuôi, sáu chân, bốn đầu, tiếng kêu như chim khách. Ăn nó thì hết buồn lo.

 Lại đi về phía bắc bốn trăm dặm là núi Tiều Minh. Sông Tiều bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có nhiều cá Hà La, một đầu mà mười thân, tiếng kêu như chó sủa. Ăn nó thì khỏi ung nhọt. Có một loài thú, hình dạng như con hoàn (một loài thú giống con lửng hoặc con nhím), lông cứng màu đỏ, tiếng kêu như "lưu lưu", tên là Mạnh Hòe. Nuôi nó thì chống được điều dữ. Núi này không có cây cỏ, có nhiều đá xanh và hùng hoàng (một khoáng vật màu vàng cam, thường dùng làm thuốc).

 Lại đi về phía bắc ba trăm năm mươi dặm là núi Trác Quang. Sông Hiêu bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có nhiều cá Tập Tập, hình dạng như chim khách mà có mười cánh, vảy đều mọc ở đầu lông cánh, tiếng kêu như chim khách. Nuôi nó thì chống được hỏa hoạn; ăn nó thì không mắc bệnh đản (bệnh sốt nóng, có khi kèm vàng da). Trên núi nhiều cây tùng, cây bách; dưới núi nhiều cây cọ. Thú trong núi phần nhiều là linh dương; chim phần nhiều là chim Phồn (?).

 Lại đi về phía bắc ba trăm tám mươi dặm là núi Quắc. Trên núi nhiều cây sơn (loài cây lấy nhựa làm sơn), dưới núi nhiều cây ngô đồng và cây cư. Sườn nam nhiều ngọc, sườn bắc nhiều sắt. Sông Y bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà. Thú trong núi phần nhiều là lạc đà. Chim phần nhiều là chim Ngụ, hình dạng như chuột mà có cánh chim, tiếng kêu như dê. Nuôi nó thì chống được binh đao.

 Lại đi về phía bắc bốn trăm dặm thì đến cuối dãy núi Quắc. Trên núi nhiều ngọc mà không có đá. Sông Ngư bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có nhiều vỏ sò có vân.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Đan Huân. Trên núi nhiều cây xư (cây xú xuân, gỗ có mùi hôi) và cây bách; cỏ phần nhiều là hẹ và kiệu; lại nhiều đá son đỏ (?). Sông Huân bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào sông Đường. Có một loài thú, hình dạng như chuột, đầu thỏ, thân nai, tiếng kêu như chó tru, dùng đuôi để bay, tên là Nhĩ Thử. Ăn nó thì không bị trướng bụng (?), lại chống được trăm thứ độc.

 Lại đi về phía bắc hai trăm tám mươi dặm là núi Thạch Giả. Trên núi không có cây cỏ, nhiều ngọc dao (ngọc đẹp) và đá biếc. Sông Thử (?) bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà. Có một loài thú, hình dạng như báo, trán có vân, thân trắng, tên là Mạnh Cực. Loài này giỏi nằm phục ẩn nấp, tiếng kêu như tự gọi tên mình.

 Lại đi về phía bắc một trăm mười dặm là núi Biên Xuân. Núi có nhiều hành, rau quỳ, hẹ, đào, mận. Sông Giang bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào đầm U. Có một loài thú, hình dạng như khỉ ngu (một loài khỉ đuôi dài) mà thân có vân, hay cười, thấy người thì nằm lăn ra, tên là U An, tiếng kêu như tự gọi tên mình.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Mạn Liên. Trên núi không có cây cỏ. Có một loài thú, hình dạng như khỉ mà có bờm, đuôi trâu, chân trước có vân, móng ngựa (?), thấy người thì kêu, tên là Túc Tí, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Có một loài chim, sống thành bầy, bay từng đàn, lông giống chim trĩ mái, tên là … (?, tên bị mất chữ), tiếng kêu như tự gọi tên mình. Ăn nó thì khỏi bệnh phong (các chứng bệnh người xưa cho là do "gió" độc gây ra, như tê liệt, co giật, đau đầu).

 Lại đi về phía bắc tám trăm dặm là núi Đơn Trương. Trên núi không có cây cỏ. Có một loài thú, hình dạng như báo mà đuôi dài, đầu người, tai trâu, một mắt, tên là Chư Kiền, hay gầm thét, khi đi thì ngậm đuôi mình. Có một loài chim, hình dạng như chim trĩ, đầu có vân, cánh trắng, chân vàng, tên là Bạch Dạ. Ăn nó thì khỏi đau họng, lại chữa được chứng si dại co giật (?). Sông Lịch bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào sông Giang.

 Lại đi về phía bắc ba trăm hai mươi dặm là núi Quán Đề. Trên núi nhiều cây xư và cây giá (một loài cây họ dâu, lá dùng nuôi tằm); dưới núi nhiều cát chảy (bãi cát trôi, lún), nhiều đá mài. Có một loài thú, hình dạng như trâu mà đuôi trắng, tiếng kêu như người hò hét, tên là Na Phụ. Có một loài chim, hình dạng như chim trĩ mái mà mặt người, thấy người thì nhảy lên, tên là Tủng Tư, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Sông Tượng Hàn bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào đầm U. Trong sông có nhiều đá nam châm.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Phan Hầu. Trên núi nhiều cây tùng, cây bách; dưới núi nhiều cây trăn (cây phỉ, hạt ăn được) và cây hộ (?, loại cây gỗ dùng làm cán tên). Sườn nam nhiều ngọc, sườn bắc nhiều sắt. Có một loài thú, hình dạng như trâu mà bốn khớp chân đều mọc lông dài, có người gọi là mao ngưu (bò lông dài, như bò Tây Tạng). Sông Biên bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào đầm Lịch.

 Lại đi về phía bắc hai trăm ba mươi dặm là núi Tiểu Hàm. Núi không có cây cỏ, mùa đông lẫn mùa hè đều có tuyết.

 Đi về phía bắc hai trăm tám mươi dặm là núi Đại Hàm. Núi không có cây cỏ, dưới núi nhiều ngọc. Núi này bốn mặt vuông vức như vách, không thể trèo lên được. Có loài rắn tên là Trường Xà (rắn dài), lông như lông cứng của lợn, tiếng kêu như tiếng gõ mõ canh đêm.

 Lại đi về phía bắc ba trăm hai mươi dặm là núi Đôn Hoăng. Trên núi nhiều cây cọ và cây nam (?); dưới núi nhiều cỏ tử (cỏ màu tím, rễ dùng nhuộm). Sông Đôn Hoăng bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào đầm U. Đầm này thông ra từ góc đông bắc núi Côn Lôn, chính là nguồn của Hoàng Hà. Trong sông có nhiều cá hồi đỏ. Thú trong núi phần nhiều là tê (một loài giống tê giác, một sừng, da xanh) và mao ngưu; chim phần nhiều là chim thi cưu (?, một loài chim cu).

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Thiếu Hàm. Núi không có cây cỏ, nhiều đá xanh biếc. Có một loài thú, hình dạng như trâu, thân đỏ, mặt người, chân ngựa, tên là Khuy Dũ, tiếng kêu như trẻ sơ sinh; loài này ăn thịt người. Sông Đôn bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Nhạn Môn. Trong sông có nhiều cá Thị Thị (?). Ăn nó thì chết người.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Ngục Pháp. Sông Hoài Trạch bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông bắc, đổ vào đầm Thái. Trong sông có nhiều cá Sào (?), hình dạng như cá chép mà có chân gà. Ăn nó thì khỏi mụn cóc. Có một loài thú, hình dạng như chó mà mặt người, giỏi ném đồ vật, thấy người thì cười, tên là Sơn Huy, đi nhanh như gió; hễ nó xuất hiện thì thiên hạ có gió lớn.

 Lại đi về phía bắc hai (trăm?) dặm (?) là núi Bắc Nhạc. Núi có nhiều cây chỉ (cây cam đắng có gai), cây táo gai và các loại cây gỗ cứng. Có một loài thú, hình dạng như trâu, có bốn sừng, mắt người (?), tai lợn, tên là Chư Hoài, tiếng kêu như nhạn kêu; loài này ăn thịt người. Sông Chư Hoài bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào sông Hiêu. Trong sông có nhiều cá Chỉ, thân cá mà đầu chó, tiếng kêu như trẻ sơ sinh. Ăn nó thì khỏi bệnh điên.

 Lại đi về phía bắc một trăm tám mươi dặm là núi Hồn Tịch. Núi không có cây cỏ, nhiều đồng và ngọc. Sông Hiêu bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ ra biển. Có loài rắn một đầu hai thân, tên là Phì Di; hễ nó xuất hiện thì nước ấy bị hạn hán lớn.

 Lại đi về phía bắc năm mươi dặm là núi Bắc Đơn. Núi không có cây cỏ, nhiều hành và hẹ.

 Lại đi về phía bắc một trăm dặm là núi Bi Sai. Núi không có cây cỏ, có nhiều ngựa.

 Lại đi về phía bắc một trăm tám mươi dặm là núi Bắc Tiên. Núi này có nhiều ngựa. Sông Tiên bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây bắc, đổ vào sông Đồ Ngô.

 Lại đi về phía bắc một trăm bảy mươi dặm là núi Thị (?), có nhiều ngựa. Có một loài thú, hình dạng như báo mà đầu có vân, tên là Yểu. Sông Thị (?) bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào đầm Thái. Trong sông có nhiều rồng và rùa.

 Tính chung dãy núi phía Bắc thứ nhất, từ núi Đơn Hồ đến núi Thị, cả thảy hai mươi lăm ngọn núi, dài năm nghìn bốn trăm chín mươi dặm. Thần núi ở đây đều mặt người thân rắn. Lễ tế các thần ấy: lễ vật thuộc loài có lông (gia súc, gia cầm) dùng một con gà trống và một con lợn, chôn xuống đất; cát ngọc (ngọc tốt lành dùng để tế) dùng một viên, chôn xuống, không dùng gạo tinh (gạo đã giã kỹ, dùng để cúng thần). Người ở phía bắc dãy núi này đều ăn đồ sống, không nấu bằng lửa.

 Ngọn núi đầu tiên của dãy núi phía Bắc thứ hai nằm ở phía đông Hoàng Hà, đầu núi gối lên sông Phần, tên là núi Quản Sầm. Trên núi không có cây mà nhiều cỏ, dưới núi nhiều ngọc. Sông Phần bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía tây hai trăm năm mươi dặm là núi Thiếu Dương. Trên núi nhiều ngọc, dưới núi nhiều bạc đỏ (bạc chất tốt, ánh hơi đỏ). Sông Toan bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Phần. Trong sông có nhiều đất son đỏ loại tốt.

 Lại đi về phía bắc năm mươi dặm là núi Huyền Ung. Trên núi nhiều ngọc, dưới núi nhiều đồng. Thú trong núi phần nhiều là con lư (loài thú giống lừa, móng chẻ, sừng như linh dương) và nai lớn; chim phần nhiều là trĩ trắng và … trắng (?). Sông Tấn bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông nam, đổ vào sông Phần. Trong sông có nhiều cá Tễ, hình dạng như cá Thúc (?) mà vảy đỏ, tiếng kêu như tiếng quát mắng. Ăn nó thì không bị mùi hôi nách (?).

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Hồ Kỳ. Núi không có cây cỏ, nhiều đá xanh biếc. Sông Thắng bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông bắc, đổ vào sông Phần. Trong sông có nhiều ngọc xanh thẫm.

 Lại đi về phía bắc ba trăm năm mươi dặm là núi Bạch Sa (Cát Trắng), chu vi ba trăm dặm, toàn là cát, không có cây cỏ, chim thú. Sông Vị bắt nguồn trên đỉnh núi, rồi chảy ngầm xuống dưới chân núi. Nơi này có nhiều ngọc trắng.

 Lại đi về phía bắc bốn trăm dặm là núi Nhĩ Thị. Núi không có cây cỏ, không có nước.

 Lại đi về phía bắc ba trăm tám mươi dặm là núi Cuồng. Núi không có cây cỏ; núi này mùa đông lẫn mùa hè đều có tuyết. Sông Cuồng bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào sông Phù. Trong sông có nhiều ngọc đẹp.

 Lại đi về phía bắc ba trăm tám mươi dặm là núi Chư Dư. Trên núi nhiều đồng và ngọc, dưới núi nhiều cây tùng, cây bách. Sông Chư Dư bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Mao.

 Lại đi về phía bắc ba trăm năm mươi dặm là núi Đôn Đầu. Trên núi nhiều vàng và ngọc, không có cây cỏ. Sông Mao bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào đầm Ấn. Trong vùng có nhiều ngựa Bội, đuôi trâu, thân trắng, một sừng, tiếng kêu như tiếng người gọi.

 Lại đi về phía bắc ba trăm năm mươi dặm (?) là núi Câu Ngô. Trên núi nhiều ngọc, dưới núi nhiều đồng. Có một loài thú, thân dê mặt người, mắt mọc dưới nách, răng hổ, móng tay người, tiếng kêu như trẻ sơ sinh, tên là Bào (?); loài này ăn thịt người.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Bắc Hiêu. Núi không có đá, sườn nam nhiều ngọc. Có một loài thú, hình dạng như hổ, thân trắng, đầu chó, đuôi ngựa, bờm lợn, tên là Độc Cốc. Có một loài chim, hình dạng như quạ, mặt người, tên là … Mạo (?), ban đêm bay, ban ngày ẩn nấp. Ăn nó thì khỏi chứng trúng nắng (?). Sông Sầm bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào đầm Cung.

 Lại đi về phía bắc ba trăm năm mươi dặm là núi Lương Cừ. Núi không có cây cỏ, nhiều vàng và ngọc. Sông Tu bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Nhạn Môn. Thú trong núi phần nhiều là con Cư Kỵ, hình dạng như con nhím (?) mà lông đỏ, tiếng kêu như lợn con. Có một loài chim, hình dạng như con Khoa Phụ (một loài thú giống khỉ), có bốn cánh, một mắt, đuôi chó, tên là Hiêu, tiếng kêu như chim khách. Ăn nó thì khỏi đau bụng, lại cầm được chứng tiêu chảy (?).

 Lại đi về phía bắc bốn trăm dặm là núi Cô Quán. Núi không có cây cỏ. Núi này mùa đông lẫn mùa hè đều có tuyết.

 Lại đi về phía bắc ba trăm tám mươi dặm là núi Hồ Quán. Sườn nam nhiều ngọc, sườn bắc nhiều đá biếc, có nhiều ngựa. Sông Hồ Quán bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ ra biển. Trong sông có nhiều lươn (?). Có một loài cây, lá như lá liễu mà thớ màu đỏ.

 Lại đi về phía bắc theo đường thủy năm trăm dặm, qua vùng cát chảy ba trăm dặm, thì đến núi Hoàn. Trên núi nhiều vàng và ngọc. Có ba cây dâu mọc ở đây, đều không có cành, cao trăm nhận (nhận: đơn vị đo chiều cao thời xưa, mỗi nhận khoảng bảy, tám thước cổ, chừng bằng chiều cao một người). Trăm loài cây ăn quả mọc ở đây. Dưới núi có nhiều rắn kỳ lạ.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Đôn Đề. Núi không có cây cỏ, nhiều vàng và ngọc. Núi này nằm sát biển Bắc.

 Tính chung dãy núi phía Bắc thứ hai, từ núi Quản Sầm đến núi Đôn Đề, cả thảy mười bảy ngọn núi, dài năm nghìn sáu trăm chín mươi dặm. Thần núi ở đây đều thân rắn mặt người. Lễ tế các thần ấy: lễ vật thuộc loài có lông dùng một con gà trống và một con lợn, chôn xuống đất; dùng một viên ngọc bích (ngọc tròn dẹt, có lỗ ở giữa, dùng trong lễ tế) và một viên ngọc khuê (?, thẻ ngọc dài đầu nhọn), ném xuống núi, không dùng gạo tinh.

 Dãy núi phía Bắc thứ ba bắt đầu từ núi Thái Hành. Ngọn đầu tiên gọi là núi Quy. Trên núi có vàng và ngọc, dưới núi có đá biếc. Có một loài thú, hình dạng như linh dương (?) mà có bốn sừng, đuôi ngựa, chân có cựa, tên là Quân, giỏi xoay tròn, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Có một loài chim, hình dạng như chim khách, thân trắng, đuôi đỏ, sáu chân, tên là … (?, tên bị mất chữ). Loài này hay giật mình, tiếng kêu như tự gọi tên mình.

 Lại đi về phía đông bắc hai trăm dặm là núi Long Hầu. Núi không có cây cỏ, nhiều vàng và ngọc. Sông Quyết Quyết bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có nhiều nhân ngư (cá người), hình dạng như cá đề (?, một loài cá nheo), có bốn chân, tiếng kêu như trẻ sơ sinh. Ăn nó thì không mắc bệnh si dại.

 Lại đi về phía đông bắc hai trăm dặm là núi Mã Thành. Trên núi nhiều đá có vân, sườn bắc nhiều vàng và ngọc. Có một loài thú, hình dạng như chó trắng mà đầu đen, thấy người thì bay lên, tên là Thiên Mã, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Có một loài chim, hình dạng như quạ, đầu trắng, thân xanh, chân vàng, tên là Khuất Cư (?), tiếng kêu như tự gọi tên mình. Ăn nó thì không đói, lại chữa được chứng lú lẫn (?).

 Lại đi về phía đông bắc bảy mươi dặm là núi Hàm. Trên núi có ngọc, dưới núi nhiều đồng; núi có nhiều cây tùng, cây bách; cỏ phần nhiều là cỏ tử. Sông Điều Gian bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây nam, đổ vào đầm Trường. Trong sông có nhiều khí toan (?, một thứ chất có vị chua), ba năm mới kết thành một lần. Ăn nó thì khỏi bệnh dịch độc.

 Lại đi về phía đông bắc hai trăm dặm là núi Thiên Trì. Trên núi không có cây cỏ, nhiều đá có vân. Có một loài thú, hình dạng như thỏ mà đầu chuột, dùng lưng để bay, tên là Phi Thử (chuột bay). Sông Mẫn bắt nguồn từ đây, chảy ngầm xuống dưới chân núi. Trong sông có nhiều đất sét vàng.

 Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Dương. Trên núi nhiều ngọc, dưới núi nhiều vàng và đồng. Có một loài thú, hình dạng như trâu mà đuôi (đỏ?) (?), cổ có cái bướu thịt (?), hình như cái đấu đong, tên là Lĩnh Hồ, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Ăn nó thì khỏi bệnh điên. Có một loài chim, hình dạng như chim trĩ đỏ, lông năm màu có vân, tự nó vừa là con trống vừa là con mái, tên là Tượng Xà, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Sông Lưu bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có cá … Phụ (?), hình dạng như cá diếc, đầu cá mà thân lợn. Ăn nó thì khỏi nôn mửa.

 Lại đi về phía đông ba trăm năm mươi dặm là núi Bí Văn. Trên núi nhiều ngọc xanh thẫm, dưới núi nhiều đất sét vàng, nhiều đá niết (đá màu đen, dùng để nhuộm đen).

 Lại đi về phía bắc một trăm dặm là núi Vương Ốc. Núi này nhiều đá. Sông Liên bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây bắc, đổ vào đầm Thái.

 Lại đi về phía đông bắc ba trăm dặm là núi Giáo. Trên núi nhiều ngọc mà không có đá. Sông Giáo bắt nguồn từ đây, chảy về phía tây, đổ vào Hoàng Hà. Sông này mùa đông khô cạn, mùa hè mới có nước chảy, thật đúng là sông cạn. Trong lòng sông có hai hòn núi. Núi ấy chu vi ba trăm bước, tên là núi Phát Hoàn, trên núi có vàng và ngọc.

 Lại đi về phía nam ba trăm dặm là núi Cảnh. Phía nam trông ra đầm muối Diêm Phán, phía bắc trông ra đầm Thiếu. Trên núi nhiều cỏ và củ mài (?); cỏ phần nhiều là cây tần tiêu (cây hoa tiêu, quả dùng làm gia vị). Sườn bắc nhiều đất son đỏ, sườn nam nhiều ngọc. Có một loài chim, hình dạng như rắn mà có bốn cánh, sáu mắt, sáu chân, tên là Toan Dữ, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Hễ nó xuất hiện thì vùng ấy có chuyện kinh hoàng.

 Lại đi về phía đông nam ba trăm hai mươi dặm là núi Mạnh Môn. Trên núi nhiều ngọc xanh thẫm, nhiều vàng; dưới núi nhiều đất sét vàng, nhiều đá niết.

 Lại đi về phía đông nam ba trăm hai mươi dặm là núi Bình. Sông Bình bắt nguồn trên đỉnh núi, rồi chảy ngầm xuống dưới chân núi. Nơi này có nhiều ngọc đẹp.

 Lại đi về phía đông hai trăm dặm là núi Kinh. Núi có ngọc đẹp, nhiều cây sơn, nhiều tre. Sườn nam có đồng đỏ, sườn bắc có đá mài màu đen (?). Sông Cao bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía đông hai trăm dặm là núi Trùng Vĩ. Trên núi nhiều vàng và ngọc, dưới núi nhiều tre, nhiều đá xanh biếc. Sông Đan bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào Hoàng Hà; sông Bạc cũng bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông nam, đổ vào đầm Hoàng.

 Lại đi về phía đông ba trăm dặm là núi Bành Tì. Trên núi không có cây cỏ, nhiều vàng và ngọc; dưới núi nhiều nước. Sông Tảo Lâm bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông nam, đổ vào Hoàng Hà. Sông Phì bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào sông Sàng. Trong sông có nhiều rắn Phì Di.

 Lại đi về phía đông một trăm tám mươi dặm là núi Tiểu Hầu. Sông Minh Chương bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào đầm Hoàng. Có một loài chim, hình dạng như quạ mà có vân trắng, tên là Cô Tập (?). Ăn nó thì không bị mờ mắt (?).

 Lại đi về phía đông ba trăm bảy mươi dặm là núi Thái Đầu. Sông Cộng bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào sông Hô Đà (?). Trên núi nhiều vàng và ngọc, dưới núi nhiều trúc tên (loại trúc nhỏ dùng làm thân mũi tên).

 Lại đi về phía đông bắc hai trăm dặm là núi Hiên Viên. Trên núi nhiều đồng, dưới núi nhiều tre. Có một loài chim, hình dạng như chim cú mà đầu trắng, tên là Hoàng Điểu (chim vàng), tiếng kêu như tự gọi tên mình. Ăn nó thì không còn ghen tuông.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Yết Lệ. Trên núi nhiều cây tùng, cây bách, có vàng và ngọc. Sông Thấm bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào Hoàng Hà. Phía đông núi có một khu rừng, tên là Đan Lâm (rừng Đỏ). Sông Đan Lâm bắt nguồn từ đó, chảy về phía nam, đổ vào Hoàng Hà. Sông Anh Hầu bắt nguồn từ đây, chảy về phía bắc, đổ vào sông Tự.

 Đi về phía đông ba trăm dặm là núi Thư Như. Núi không có cây cỏ, có vàng và ngọc. Sông Kỳ bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Thần … (?, tên núi bị mất chữ). Trên núi có đá có vân, dưới núi có rắn trắng, có sâu bọ biết bay. Sông Hoàng bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Hoàn; sông Phủ bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Âu.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Phát Cưu. Trên núi nhiều cây giá. Có một loài chim, hình dạng như quạ, đầu có vân, mỏ trắng, chân đỏ, tên là Tinh Vệ, tiếng kêu như tự gọi tên mình. Chim này vốn là con gái út của Viêm Đế (vị vua thần thoại thời thượng cổ, tương truyền dạy dân trồng trọt), tên là Nữ Oa. Nữ Oa đi chơi ở biển Đông, chết đuối không trở về, vì thế hóa thành chim Tinh Vệ. Chim thường ngậm cành cây, hòn đá ở núi phía Tây đem đi lấp biển Đông. Sông Chương bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía đông bắc một trăm hai mươi dặm là núi Thiếu. Trên núi có vàng và ngọc, dưới núi có đồng. Sông Thanh Chương (Chương trong) bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Trọc Chương (Chương đục).

 Lại đi về phía đông bắc hai trăm dặm là núi Tích. Trên núi nhiều ngọc, dưới núi có đá mài. Sông Ngưu Thủ bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Phủ.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Cảnh, có ngọc đẹp. Sông Cảnh bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông nam, đổ vào đầm Hải.

 Lại đi về phía bắc một trăm dặm là núi Đề Thủ. Núi có ngọc, nhiều đá, không có nước.

 Lại đi về phía bắc một trăm dặm là núi Tú. Trên núi có ngọc và đá xanh biếc. Cây trong núi phần nhiều là cây … (?, tên cây bị mất chữ); cỏ phần nhiều là thược dược và xuyên khung (?, một loài cây có rễ dùng làm thuốc). Sông Vĩ bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có cá hộ (?) và ếch nhái.

 Lại đi về phía bắc một trăm hai mươi dặm là núi Tùng. Sông Dương bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông bắc, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía bắc một trăm hai mươi dặm là núi Đôn Dữ. Trên núi không có cây cỏ, có vàng và ngọc. Sông Tố bắt nguồn từ sườn nam, chảy về phía đông, đổ vào sông Thái Lục; sông Để bắt nguồn từ sườn bắc, chảy về phía đông, đổ vào sông Bành; sông Hòe bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào đầm Để.

 Lại đi về phía bắc một trăm bảy mươi dặm là núi Giá. Sườn nam có vàng và ngọc, sườn bắc có sắt. Sông Lịch Tụ bắt nguồn từ đây, chảy về phía bắc, đổ vào sông Vĩ.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Duy Long. Trên núi có ngọc biếc, sườn nam có vàng, sườn bắc có sắt. Sông Phì bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào đầm Cao. Trong sông có nhiều đá Lỗi (?). Sông Sưởng Thiết bắt nguồn từ đây, chảy về phía bắc, đổ vào đầm Đại.

 Lại đi về phía bắc một trăm tám mươi dặm là núi Bạch Mã. Sườn nam nhiều đá và ngọc, sườn bắc nhiều sắt, nhiều đồng đỏ. Sông Mộc Mã bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông bắc, đổ vào sông Đà.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Không Tang. Núi không có cây cỏ, mùa đông lẫn mùa hè đều có tuyết.

 Sông Không Tang bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Đà.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Thái Hý. Núi không có cây cỏ, nhiều vàng và ngọc. Có một loài thú, hình dạng như dê, một sừng, một mắt, mắt nằm sau tai, tên là Đông Đông (?), tiếng kêu như tự gọi tên mình. Sông Đà bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông … (?, tên sông bị mất chữ). Sông Dịch Nữ bắt nguồn từ sườn nam, chảy về phía nam, đổ vào sông Thấm.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Thạch. Núi chứa nhiều vàng và ngọc. Sông … (?, tên sông bị mất chữ) bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Đà; sông Tiên Vu bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào sông Đà.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Đồng Nhung. Sông Cao Đồ bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào sông Dịch.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Cao Thị. Sông Tư bắt nguồn từ đây, chảy về phía nam, đổ vào sông Đà. Cây trong núi phần nhiều là cây cọ, cỏ phần nhiều là cỏ điều. Sông Khấu bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía bắc ba trăm dặm là núi Lục, có nhiều ngọc đẹp. Sông Khương (?) bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía bắc hai trăm dặm là núi Nghi. Sông Bàn bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà.

 Đi về phía bắc một trăm hai mươi dặm là núi Yên, có nhiều đá anh (loại đá có vân đẹp như ngọc). Sông Yên bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà.

 Lại đi về phía bắc theo đường núi năm trăm dặm, theo đường thủy năm trăm dặm, thì đến núi Nhiêu. Núi này không có cây cỏ, nhiều ngọc dao và đá biếc. Thú trong núi phần nhiều là lạc đà (?); chim phần nhiều là chim hưu lưu (?, một loài cú). Sông Lịch Quắc bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có cá Sư, ăn vào thì chết người.

 Lại đi về phía bắc bốn trăm dặm là núi Can. Núi không có cây cỏ; sườn nam có vàng và ngọc, sườn bắc có sắt nhưng không có nước. Có một loài thú, hình dạng như trâu mà có ba chân, tên là Nguyên, tiếng kêu như tự gọi tên mình.

 Lại đi về phía bắc năm trăm dặm là núi Luân. Sông Luân bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà. Có một loài thú, hình dạng như nai lớn, lỗ hậu môn (?) nằm ở trên đuôi, tên là Bi.

 Lại đi về phía bắc năm trăm dặm là núi Kiệt Thạch. Sông Thằng bắt nguồn từ đây, chảy về phía đông, đổ vào Hoàng Hà. Trong sông có nhiều cá Bồ Di. Trên núi có ngọc, dưới núi nhiều đá xanh biếc.

 Lại đi về phía bắc theo đường thủy năm trăm dặm thì đến núi Nhạn Môn. Núi không có cây cỏ.

 Lại đi về phía bắc theo đường thủy bốn trăm dặm thì đến đầm Thái. Trong đầm có một ngọn núi, gọi là núi Đế Đô, chu vi một trăm dặm, không có cây cỏ, có vàng và ngọc.

 Lại đi về phía bắc năm trăm dặm là núi Đôn Vu Vô Phùng (?). Phía bắc trông sang núi Kê Hào, gió ở đó mạnh như gió lốc (?). Phía tây trông sang núi U Đô, sông Dục bắt nguồn từ đó. Nơi đây có rắn Bằng (rắn lớn), đầu đỏ, thân trắng, tiếng kêu như trâu; hễ nó xuất hiện thì vùng ấy bị hạn hán lớn.

 Tính chung dãy núi phía Bắc thứ ba, từ núi Thái Hành đến núi Vô Phùng, cả thảy bốn mươi sáu ngọn núi, dài một vạn hai nghìn ba trăm năm mươi dặm. Trong các thần núi ở đây, có hai mươi vị mang hình thân ngựa mặt người. Lễ tế các vị ấy đều dùng một bó cỏ thơm (?), chôn xuống đất. Mười bốn vị khác mang hình thân lợn mà đeo ngọc; lễ tế các vị ấy đều dùng ngọc, không chôn. Mười vị khác mang hình thân lợn, tám chân, đuôi rắn; lễ tế các vị ấy đều dùng một viên ngọc bích, chôn xuống đất. Tổng cộng bốn mươi bốn vị thần, đều dùng gạo tinh để tế. Người ở những nơi này đều không ăn đồ nấu bằng lửa.

 Trên đây là phần ghi chép các núi trong Kinh Núi phía Bắc, cả thảy tám mươi bảy ngọn núi, dài hai vạn ba nghìn hai trăm ba mươi dặm.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video