Thiên 34 — Phẩm Sa Môn

 Phẩm Sa-môn, thứ ba mươi bốn (Sa-môn: người xuất gia tu hành; ở đây chỉ người tu theo đạo Phật).

 Phẩm này gồm ba mươi hai chương. Phẩm Sa-môn là phẩm dùng Pháp (lời dạy của Phật) để uốn nắn hàng đệ tử cho ngay chính, khiến họ tiếp nhận và làm theo, đắc đạo (đạt được quả tu chứng), được giải thoát và trong sạch.

 Giữ cho mắt, tai, mũi, miệng ngay ngắn, thân và ý thường giữ cho đúng đắn.

 Tỳ-kheo (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật của tăng) làm được như thế thì có thể thoát khỏi mọi nỗi khổ.

 Tay chân chớ làm điều sai trái, nói năng có chừng mực, thuận theo điều mình tu.

 Trong lòng luôn vui với định ý (tâm tập trung, lắng yên, không tán loạn), giữ tâm chuyên vào một mối, cư xử lặng lẽ yên tĩnh.

 Người học đạo phải giữ gìn miệng, nói năng rộng lượng (?), điềm đạm, thong thả, lấy nghĩa lý của Pháp làm chỗ đứng vững.

 Lời nói ắt phải mềm mỏng. Vui với Pháp, mong cầu Pháp, suy ngẫm và an trú trong Pháp.

 Tỳ-kheo nương theo Pháp, ngay chính mà không sa sút; học đạo mà không cầu lợi.

 Đừng thèm thuồng những gì người khác có được. Tỳ-kheo hay thèm muốn của người khác thì không đạt được định ý.

 Tỳ-kheo nhận ít, có được gì cũng không tích trữ, nên được trời và người khen ngợi.

 Sống trong sạch, không nhơ bẩn. Tỳ-kheo sống với lòng từ (lòng thương, mong muốn mọi loài được an vui), yêu kính lời Phật dạy.

 Đi sâu vào chỉ quán (chỉ: dừng các ý nghĩ lan man, giữ tâm yên lặng; quán: dùng trí tuệ soi xét để thấy rõ sự thật), diệt hết các hành (những tạo tác của thân, miệng, ý khiến con người cứ trôi lăn trong vòng sinh tử) thì mới được an ổn. Hết thảy danh sắc (danh: phần tinh thần; sắc: phần vật chất; gộp lại chỉ toàn bộ thân và tâm con người)

 đều không thật có, chớ có mê lầm. Không gần gũi bám víu, không lo buồn vì chúng, như thế mới là tỳ-kheo.

 Tỳ-kheo hãy tát nước khỏi thuyền, trong thuyền trống rỗng thì thuyền nhẹ. Trừ bỏ dâm dục, giận dữ, si mê,

 đó là nê-hoàn (tức niết-bàn: cảnh giới đã dứt sạch phiền não, thoát khỏi vòng sinh tử). Bỏ năm điều, dứt năm điều (năm mối trói buộc ở tầng thấp và năm mối trói buộc ở tầng cao, giữ chân con người trong vòng sinh tử), suy ngẫm và vun bồi năm căn (năm sức mạnh tinh thần làm gốc cho việc tu: lòng tin, sự siêng năng, sự ghi nhớ tỉnh giác, sự định tâm, trí tuệ).

 Phân biệt rõ được năm điều ấy (?) thì mới vượt qua được vực sâu sông lớn (dòng sinh tử). Tu thiền (tập trung tâm ý để lắng tâm, soi xét) đừng buông lung lơ là.

 Chớ để dục vọng làm rối loạn, kẻo phải nuốt nước đồng sôi (cực hình trong địa ngục), tự chuốc khổ não, thân hình cháy sém.

 Không có thiền thì không có trí, không có trí thì không có thiền. Đạo nhờ thiền và trí

 mà đến được niết-bàn. Nên học để vào được không (thấy rõ mọi sự vật đều do nhân duyên hợp lại, không có cái gì tồn tại riêng, cố định), ở nơi yên tĩnh, dừng lặng ý nghĩ.

 Vui với chỗ vắng vẻ một mình, một lòng quán xét các pháp (mọi sự vật, hiện tượng). Thường chế ngự năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân xác, cảm giác, tưởng tượng, tạo tác của ý, nhận biết).

 Hàng phục ý cho lặng như nước, trong sạch, hòa vui, đó là vị cam lộ (nước ngọt của cõi trời, ví cho niết-bàn bất tử và chánh pháp).

 Không nhận giữ của cải sở hữu, đó là tỳ-kheo có trí tuệ. Thu giữ các căn (các giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), biết đủ.

 Giữ trọn giới luật (những điều răn cấm và phép tắc của người tu). Sống thì phải sống trong sạch, tìm thầy hay bạn tốt.

 Người trí thành người toàn vẹn, vượt qua khổ mà đến chỗ vui. Như hoa vệ-sư (một loài hoa nhài),

 chín rồi thì tự rụng; buông bỏ dâm dục, giận dữ, si mê thì vòng sinh tử tự được cởi bỏ.

 Dừng thân, dừng lời, tâm giữ sự lặng lẽ sâu thẳm. Tỳ-kheo rời bỏ việc đời,

 đó gọi là nhận được sự tịch tĩnh. Phải tự răn dạy mình, bên trong tranh đấu với chính tâm mình.

 Giữ gìn thân, nghĩ nhớ chân lý, tỳ-kheo chỉ nhờ vậy mà được an. Ta tự làm chỗ dựa cho chính ta,

 nhưng xét kỹ thì không có cái ta (không có cái tôi thường còn, bất biến); vì thế phải bớt cái ta đi, điều phục được nó mới là người hiền.

 Vui với lời Phật dạy thì có thể vui nhiều, đến được chỗ tịch lặng,

 các hành đã diệt thì an ổn mãi mãi. Nếu có người tuổi trẻ tu hành, làm đúng theo giáo giới (lời dạy và giới luật) của Phật,

 người ấy soi sáng thế gian như mặt trời không bị mây che.

 Bỏ thói ngạo mạn, không còn chút kiêu căng nào, như hoa sen mọc trong nước mà vẫn trong sạch.

 Người học đạo bỏ được cả bờ bên này lẫn bờ bên kia, biết như thế là hơn chỗ cũ (?).

 Cắt đứt ái luyến, không còn quyến luyến mến mộ, không nhiễm bẩn như hoa sen.

 Tỳ-kheo vượt qua dòng sông, thắng được dục vọng, sáng suốt hơn trước (?).

 Cắt đứt dòng chảy, tự nương vào mình, dứt tâm đắm nhiễm, đẩy lùi dục vọng. Người không cắt đứt dục vọng

 thì ý vẫn còn chạy theo. Hãy làm đi, hãy làm đi, nhất định phải gắng sức tự chế ngự.

 Bỏ nhà đi tu mà biếng nhác thì ý vẫn lại nhiễm bẩn. Người tu hành lơi lỏng chậm chạp

 thì không trừ được sự nhọc nhằn trong ý, không phải là phạm hạnh (đời sống trong sạch, giữ giới, dứt dâm dục của người tu) trong sạch, sao đạt được của báu lớn?

 Sa-môn tu cái gì, nếu không ngăn giữ ý mình thì từng bước đều dính mắc,

 chỉ chạy theo ý nghĩ. Áo cà-sa (áo của người tu đạo Phật) khoác trên vai mà làm điều ác không bớt,

 kẻ làm việc ác ấy sẽ rơi vào đường ác (những cõi khổ như địa ngục, quỷ đói, súc sinh). Không chịu điều phục thì khó mà răn dạy,

 như gió thổi cây khô (dễ gãy đổ). Mình làm thì chính mình chịu, sao không tinh tấn (siêng năng, gắng sức tu)?

 Tức tâm (tên khác của sa-môn: người làm cho tâm dứt lặng) không phải ở chỗ cạo tóc. Kẻ kiêu mạn, dối trá, không giữ giới thì không phải. Bỏ lòng tham, suy nghĩ về đạo,

 mới đáng gọi là tức tâm. Tức tâm không phải ở chỗ cạo tóc; kẻ buông lung, không có lòng tin thì không phải.

 Diệt được mọi nỗi khổ, đó mới là sa-môn bậc cao.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video