Thiên 9 — Phẩm Cặp Đối

 Phẩm Song Yếu (phẩm: chương; "song yếu" nghĩa là những điều cốt yếu đi thành từng cặp), thứ chín

 Gồm hai mươi hai bài kệ (kệ: bài thơ ngắn chứa lời dạy). Phẩm Song Yếu là phẩm nêu từng cặp, cặp nào cũng soi sáng cho nhau: điều thiện và điều ác đối nhau. Ý nghĩa đưa ra không đứng một mình mà đi thành đôi.

 Tâm là gốc của các pháp (pháp: mọi sự việc, hiện tượng; ở đây chỉ mọi lời nói và việc làm). Tâm làm chủ, tâm sai khiến. Trong lòng nghĩ điều ác,

 thì lời nói và việc làm đều theo đó mà ác. Tội lỗi và khổ đau tự đuổi theo, như bánh xe lăn theo vết bánh đã in (ý nói không sao tránh được).

 Tâm là gốc của các pháp. Tâm làm chủ, tâm sai khiến. Trong lòng nghĩ điều lành,

 thì lời nói và việc làm đều theo đó mà lành. Phúc và niềm vui tự theo đến, như bóng theo hình.

 Ai làm theo ý rối loạn thì bị cái ngu trói buộc mà đi vào chốn tối tăm. Kẻ tự cao tự đại, không theo phép tắc,

 làm sao hiểu được lời lành? Ai làm theo ý ngay chính thì được mở mang hiểu biết, lòng trong sáng,

 không ganh ghét đố kỵ, mau thông hiểu lời lành. Giận dữ với kẻ oán mình

 thì oán chưa bao giờ hết. Không giận thì oán tự tiêu tan. Đạo này đáng để tôn theo.

 Đừng ưa trách móc người khác, hãy chuyên tự xét lại bản thân. Nếu ai biết được điều này

 thì mãi dứt được mọi tai họa. Kẻ sống mà cho rằng thân này trong sạch, đáng ưa, không thu giữ các căn (căn: các giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý),

 ăn uống không điều độ, lười biếng, nhút nhát, yếu hèn, thì bị điều tà ác chế ngự,

 như gió quật ngã cỏ. Kẻ quán thân bất tịnh (quán: chăm chú suy xét cho thấy rõ; bất tịnh: không sạch sẽ, nghĩa là thấy rõ thân này vốn nhơ uế, không đáng say đắm), giữ gìn được các căn,

 ăn uống biết chừng mực, luôn vui vẻ tinh tấn (siêng năng, gắng sức tu tập không lơi), thì không bị điều tà lay động,

 như gió không lay nổi núi lớn. Kẻ chưa nhả bỏ được những thói độc hại (như tham lam, giận dữ, si mê), lòng ham muốn rong ruổi buông thả,

 chưa tự điều phục được mình, thì không xứng đáng mặc pháp y (áo cà-sa, áo của người xuất gia tu theo Phật). Ai nhả bỏ được những thói độc hại,

 giữ giới, ý yên tĩnh, đã hàng phục và điều phục được tâm, người ấy mới xứng mặc pháp y.

 Lấy cái thật làm cái giả, lấy cái giả làm cái thật, đó là suy tính tà vạy,

 không được lợi ích chân thật. Biết cái thật là thật, thấy cái giả biết là giả,

 đó là suy tính chân chính, ắt được lợi ích chân thật. Lợp nhà không kín

 thì trời mưa sẽ dột. Ý không chuyên tâm suy xét việc tu tập thì lòng dâm dục buông thả sẽ xuyên thủng vào.

 Lợp nhà khéo, kín thì mưa không dột. Thu giữ ý, chuyên tâm suy xét việc tu tập

 thì lòng dâm dục buông thả không sinh ra. Kẻ tầm thường hèn kém làm nhiễm người khác, như đến gần vật hôi thối:

 dần dần mê muội, quen làm điều sai, chẳng hay biết mà thành ác. Bậc hiền làm nhiễm người khác,

 như đến gần hương thơm xông ướp: trí tuệ tăng thêm, quen làm điều lành, việc làm trở nên trong sạch, thơm tho.

 Làm điều đáng lo thì nay lo, sau cũng lo; làm ác thì lo cả hai nơi (cả đời này lẫn đời sau). Người ấy lo âu và sợ hãi,

 thấy tội lỗi mình mà lòng hoảng hốt. Làm điều đáng vui thì nay vui, sau cũng vui; làm lành thì vui cả hai nơi.

 Người ấy vui mừng, thấy phúc mà lòng yên ổn. Nay hối hận, sau cũng hối hận:

 làm ác thì hối hận cả hai nơi. Đó là tự chuốc tai ương cho mình, chịu tội, bị phiền não thiêu đốt.

 Nay vui, sau cũng vui: làm lành thì vui cả hai nơi. Đó là tự che chở cho mình,

 hưởng phúc mà vui sướng. Kẻ nói năng khéo léo mà cầu nhiều, phóng túng không giữ giới,

 ôm lòng dâm dục, giận dữ, si mê, không tu chỉ quán (chỉ: dừng các ý nghĩ tán loạn, giữ tâm yên định; quán: dùng trí tuệ soi xét để thấy rõ sự thật), chỉ tụ tập như bầy bò,

 thì không phải là đệ tử Phật. Người nói năng đúng lúc, ít cầu, tu đạo đúng như pháp (ở đây là lời Phật dạy),

 trừ bỏ dâm dục, giận dữ, si mê, giác ngộ chân chính, ý được cởi mở giải thoát, gặp những thứ đối diện bên ngoài mà tâm phiền não không khởi lên,

 người ấy mới là đệ tử Phật.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video