Kinh Tô Bà Hô Đồng Tử Thỉnh Vấn, Phẩm thứ hai: Phân biệt nơi chốn
Lại nữa, Tô Bà Hô đồng tử! Người niệm tụng nếu muốn mau thành tựu thì nên tìm những nơi chư Phật từng ở, hoặc nơi Bồ Tát (người tu hạnh lớn, tự giác ngộ và giúp người khác giác ngộ) ở, hoặc nơi các bậc duyên giác (bậc tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên) và thanh văn (bậc giác ngộ nhờ nghe lời Phật dạy) từng ở. Những chỗ đất như thế thường được chư thiên, loài rồng v.v. cúng dường và bảo vệ. Vì thế người niệm tụng trước hết rửa sạch thân tâm, giữ đủ giới luật, nên thường ở những nơi tốt đẹp như thế. Nếu không gặp được đất phước như thế thì cũng có thể ở bên bờ sông lớn, hoặc gần sông nhỏ và ao hồ, hoặc nơi hoa thơm nổi tiếng mọc tươi tốt cũng được. Phải lìa chỗ chợ búa ồn ào, đừng ở lẫn với người. Nước ở đó trong, chảy đầy tràn, không có các loài thủy tộc, rắn rết độc hại. Hoặc ở nơi vắng vẻ sạch sẽ trong núi, đất mọc cỏ mềm, nhiều hoa trái; hoặc ở lưng chừng núi và trong hang đá, không có các loài thú dữ độc đáng sợ.
Những nơi như thế đều phải đào sâu một khuỷu tay (khoảng nửa thước, tính từ cùi chỏ đến đầu ngón tay giữa), dọn sạch tất cả gai góc, ngói gạch vụn, trấu, xương, lông tóc, tro than, đất mặn chua và các hang ổ côn trùng. Nếu đào sâu mà vẫn không sạch hết thì phải bỏ chỗ đó, tìm chỗ khác. Tìm được rồi thì sửa sang y như phép trước. Chỗ đã đào thì lấp bằng đất sạch, trên đất đó dựng tinh xá (nhà tu hành thanh tịnh), phải hết sức vững chắc, đừng để gió mạnh lọt vào nhà. Lấy bùn trét kín các lỗ trên vách, đừng để bọ chét, kiến ở. Mái nhà lợp cho tốt, đừng để dột nước. Bốn vách đặt cửa sổ cho thật sáng sủa sạch sẽ. Cửa nhà đặt ở hướng đông, tây, bắc; chỉ riêng hướng nam không nên đặt cửa.
Dựng xong, dùng phân bò trét khắp trong nhà (theo phong tục Ấn Độ, phân bò được xem là vật làm sạch). Tùy theo phương hướng phù hợp với việc pháp mà an vị tượng bậc tôn kính. Dung nhan vị tôn ấy hoặc vẽ màu, hoặc chạm khắc, hoặc đúc bằng đồng, vàng, bạc, tùy sức lo liệu được đều có thể dùng để cúng dường. Vật để vẽ nên dùng vải bông trắng, mịn mềm, dệt dày chặt bởi người thợ giỏi, hai đầu còn để nguyên sợi, đừng cắt xén; khổ rộng, không có lông tóc lẫn vào, chưa từng dùng qua. Trước hết phải giặt sạch, rồi rảy nước thơm. Màu vẽ không được pha keo, đựng trong đồ mới, lấy lông bò làm bút. Người vẽ tượng phải tắm rửa sạch sẽ, nên thọ bát giới (tám giới cho người tại gia giữ trong một ngày một đêm: không giết, không trộm, không dâm dục, không nói dối, không uống rượu, không trang điểm và xem ca múa, không nằm giường cao rộng, không ăn quá giờ ngọ), ngày nào cũng thọ bát giới như vậy. Vẽ tượng đúng phép xong, đem hương thoa, hương đốt, tràng hoa, đồ ăn uống, đèn sáng đặt trước tượng, ca ngợi, lễ bái, cúng dường rộng rãi xong rồi mới làm pháp, thì điều cầu mong mau được thành tựu như ý.
Lại nữa, Tô Bà Hô đồng tử! Người niệm tụng nếu là người thế tục thì cũng nên cạo đầu, chỉ để lại chỏm tóc trên đỉnh. Quần áo mặc đều phải màu đỏ, hoặc mặc áo trắng, hoặc áo bằng cỏ, hoặc áo bằng vỏ cây, áo vải lanh. Phải có bốn loại bình bát: bát bằng gỗ, sắt, sành, vỏ bầu; bát phải thật tròn trịa, kín khít không sứt mẻ, đừng để vỡ rò. Nên cầm bát này đi lần lượt từng nhà xin ăn. Xin đủ thức ăn rồi, đến gần suối trong, lấy nước rửa sạch. Khi muốn ăn cơm, trước hết lấy cơm trong bát chia làm năm phần: một phần dành cho người đi đường đói đến xin; một phần thí cho chúng sinh dưới nước; một phần thí cho chúng sinh trên cạn; một phần thí cho cha mẹ bảy đời và chúng sinh ngạ quỷ (quỷ đói); phần thứ năm, đủ hay không đủ thì tự mình ăn.
Khi sắp ăn, quán cơm trong bát này theo phép quán bất tịnh (quán thấy thức ăn là dơ bẩn để không sinh lòng ham thích), rồi sau mới ăn; chỉ để chữa bệnh đói, đừng tham vị ngon. Ăn xong, liền đến sông, ao, suối tắm rửa sạch sẽ, súc miệng, lấy cành liễu chà răng; lên khỏi nước mặc áo, vào tịnh thất, lạy Phật ba lạy, phát nguyện xong thì ra khỏi tịnh thất, đi kinh hành (đi chậm rãi qua lại với tâm tỉnh giác) ba mươi đến năm mươi vòng, sau đó đọc kinh Đại Bát-nhã Ba-la-mật-đa (bộ kinh lớn nói về trí tuệ đưa người qua bờ giác).
Chỗ ở nên cách làng xóm không xa, không gần nơi đông người, không có ngoại đạo (người theo tôn giáo ngoài Phật giáo), thức ăn uống đầy đủ, người dân thường thích bố thí, quy tín Tam bảo (Phật, Pháp, Tăng), ở nơi như thế mà an cư. Đừng ở chung với nhà ngoại đạo và kẻ ngã mạn (tự cao tự đại). Có những kẻ cậy thế hào tộc, ở giữa đám người không trí, cướp bóc lợi lộc của tăng, không từ không bi, miệng nói làm lành mà lòng ôm rắn độc, nương tựa Phật, Tăng chỉ để cầu danh lợi — những người như thế cẩn thận đừng gần gũi, phải kính mà xa lìa. Có một phần chúng sinh khi thấy người niệm tụng tôn sùng giáo pháp của đức Thích Ca, thì lòng thường ôm độc, giận dữ chửi mắng; chưa được mà bảo đã được, chưa chứng mà bảo đã chứng; hay bới lỗi người, thường rình chỗ sơ hở, khởi lòng quấy phá. Mong sao không phải làm bạn chung với họ, thế là rất tốt. Nếu phân biệt được thiện ác thì chỉ nên thỉnh thoảng gặp họ, dùng phương tiện khéo léo cảm hóa người ấy, khiến nảy mầm đạo. Chưa thấy họ có căn cơ thì đừng vội nói nghĩa lý sâu mầu, vì căn lành chưa chín; hãy nói nghĩa nông gần, khiến họ tu hành dần dần mới vào được pháp lớn.
Người niệm tụng nếu thuộc dòng Bà-la-môn (giai cấp tư tế cao nhất trong xã hội Ấn Độ), họ sẽ vặn hỏi rằng: “Ông là dòng Bà-la-môn, sao lại trì tụng chân ngôn (câu chú bí mật) của đạo Thích Ca? Ông phải tự học và dạy người, tự nhận bố thí và bố thí cho người, tự tế trời thần và tế giúp người khác; sáu pháp ấy là gốc đạo của ông. Lại phải thờ lửa và thờ vua (?), cũng phải lấy vợ sinh con trai để nối dòng. Ông làm theo các pháp này mới được giải thoát, sao lại trì tụng chân ngôn của đạo Thích Ca?” Người niệm tụng nếu thuộc dòng Sát-đế-lợi (giai cấp vua chúa, võ tướng), họ sẽ vặn hỏi rằng: “Ông là dòng Sát-đế-lợi thuộc họ quý, phải tế tự, bố thí, tự học; ba pháp ấy là gốc đạo của ông. Lại phải nối ngôi, dẹp tan kẻ thù. Ông làm theo các pháp này mới được giải thoát; chân ngôn như thế ông không nên học.” Người niệm tụng nếu thuộc dòng Tỳ-xá (giai cấp buôn bán, làm nghề), họ sẽ vặn hỏi rằng: “Ông là dòng Tỳ-xá cùng loại hạ tiện làm nghề lặt vặt; buôn bán cầu lợi, tham rộng của người, mua rẻ bán đắt (?), gian lận cân đong, lấy nói dối làm nghề, đó là gốc đạo của ông. Sao lại cầu trì tụng chân ngôn? Ông không nên học chân ngôn của đạo Thích Ca.”
Người niệm tụng nếu thuộc dòng Thâu-đạt-la (Thủ-đà-la, giai cấp thấp nhất, làm tôi tớ, lao dịch), họ sẽ vặn hỏi rằng: “Ông là dòng Thâu-đạt-la thấp nhất, phải làm ruộng, phải thường cúng dường các vị Bà-la-môn sống thanh tịnh.” Những lời vặn vẹo đủ thứ như thế quấy rối người tu, muốn khiến người tu thối chí. Những kẻ ngoại đạo ác ấy chẳng những làm hại người, mà còn tự hại mình. Theo phép của ngoại đạo, họ ăn quá giờ ngọ; người tu đạo thánh không giống họ, vì thế không nên đến nhà ngoại đạo mà xin ăn. Nếu nhà nào có ngũ tân (năm thứ rau cay nồng: hành, tỏi, hẹ, kiệu, hưng cừ), rượu thịt, thì người tu chân ngôn dù phải chịu khổ đói suốt một kiếp (một khoảng thời gian cực kỳ dài) cũng không được ăn ở đó. Vì sao? Vì như thế không khác gì sống chung với chiên-đà-la (hạng người bị xem là thấp hèn nhất, ngoài các giai cấp, làm nghề giết mổ). Cũng không nên đi qua trước cửa nhà ấy và nói chuyện với người nhà ấy, huống gì ăn của họ. Nếu ăn thức ăn ấy thì khác gì người ấy? Không gọi là người sống thanh tịnh, cũng như chiên-đà-la. Phải khéo phân biệt, biết chỗ đi, ngồi, đứng, ở; rất phải chú ý quán xét rồi mới qua lại.
Nếu bàn về pháp nhân quả thiện ác, thì người có trí hay không trí, Sát-đế-lợi, Bà-la-môn, Tỳ-xá, Thâu-đạt-la đều như nhau, không khác biệt. Chỉ vì thế gian phân biệt sai lầm nên tạm đặt ra tên gọi. Nếu biết tu thiện thì sẽ chứng Niết-bàn (cảnh giới dứt sạch phiền não, thoát khỏi sống chết). Nếu không nói đến nhân quả thì đừng bàn đến bốn giai cấp: tất cả những ai tạo tội đều vào đường ác chịu khổ, chẳng riêng gì bốn giai cấp.
Lại nữa, Tô Bà Hô đồng tử! Thân dơ bẩn của chúng sinh từ vô thủy (từ thời quá khứ không có khởi đầu) đến nay không phải nhờ ăn đồ sạch mà sạch; mà phải nhờ thân tâm trong sạch, dứt trừ nghiệp ác, tu các pháp lành, mới có thể được thân tâm thanh tịnh. Ví như có người thân mắc ghẻ lở, chỉ mong cho lành nên lấy thuốc bôi; người tu ăn uống cũng như thế, chỉ để trừ đói khát, không ham béo bổ ngon lành. Lại có ví dụ: như có hai cha con đi vào sa mạc lớn, đường xa diệu vợi, bị đói khát bức bách, người cha đành ăn thịt con; người tu ăn uống cũng như thế, chỉ để trừ bệnh đói, đừng đắm vị ngon. Khi thấy thí chủ mang cơm đến, lòng nên sợ hãi, hổ thẹn, nghĩ rằng vật bố thí khó tiêu (khó đền đáp); ăn bữa này phải nghĩ như ăn thịt con mình.
Ví như cân đồ vật: bên nặng thì đầu cân hạ xuống, vật nhẹ ít thì đầu cân vểnh lên, vật cân bằng thì cân cũng thăng bằng. Người niệm tụng cũng như thế, không được ăn quá lượng, cũng không nên ăn quá ít. Ví như ngôi nhà mục sắp đổ, muốn không cho sập nên lấy cột chống đỡ; người tu ăn uống cũng như thế, chỉ để giữ thân mà tìm cầu quả chân thật, không phải vì tham thân sống lâu ở thế gian mà ham vị ngon. Ví như xe chạy phải tra dầu; vì tăng trưởng điều lành nên phải ăn vậy. Vì thế Thế Tôn nói pháp như thế này: chúng sinh cõi dục (cõi có ham muốn ăn uống, dâm dục, gồm cõi người và một số cõi trời thấp) nương vào thức ăn mà sống. Người tu phải thường quán xét thân mình như cây chuối (thân chuối bóc mãi không có lõi, ví thân người là không bền chắc, không có thực thể), thức ăn uống đừng tham vị. Trong bốn loại bát, tùy dùng một cái, quán xét bốn thời (?) mà lần lượt xin ăn.
Trí tuệ và phương tiện mà Thế Tôn dạy là chế ngự sáu căn (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), đừng để buông lung. Đàn bà sắc đẹp, cười duyên, nói ngọt, tính thích làm dáng điểm trang, dáng đi lả lơi, tư thái làm lòng nam giới mê hoặc rối loạn. Người trì chân ngôn thà để tàn lửa bay vào mắt, mất cả hai mắt, mù không thấy gì, chứ không đem tâm loạn mà nhìn sắc đẹp phụ nữ, phân biệt các nét đẹp kiều diễm, vì điều đó khiến người niệm tụng mất hết uy lực. Tùy duyên xin ăn, đừng sinh lòng bám víu; lấy chánh tư duy (suy nghĩ đúng đắn) mà chế ngự tâm, giữ hạnh của bậc Mâu-ni (bậc thánh tịch lặng, chỉ Phật và người tu theo hạnh của Phật) mà vào nhà người, không chọn nhà sang, nhà vừa hay nhà nghèo hèn.
Lại không nên vào nhà người đàn bà mới sinh; nhà có bò, ngựa, lừa, lạc đà, heo, chó, dê mới đẻ đều không nên đến; cũng không đến chỗ đông người uống rượu. Chỗ trai gái dâm đãng tụ họp buông thả không nên đến. Chỗ nhiều trẻ con chơi đùa cũng không nhìn ngó. Chỗ nhà thế tục làm đám cưới, nhà có chó dữ, và chỗ phường hát làm âm nhạc cũng không đến. Lại có kẻ bạn bè quen biết lâu, giả nói tốt bụng: “Ta trì chân ngôn chương cú”, nhưng chưa từng thọ học với minh sư (thầy sáng suốt), lại gượng nói “ta hiểu kho bí mật chân ngôn”, ưa gây chuyện tranh cãi; ở giữa đám người không trí thì nói: “Ta từng nghe và hiểu, đáng làm thầy các ngươi”; nhưng gặp người trí hỏi đến thì như con dê câm. Kẻ ấy lừa gạt người tốt thật lòng, nhận tiền của để nuôi vợ con; trong lòng đầy tam độc (ba thứ độc: tham, sân, si), phiền não, ngu si, giận dữ; ngã mạn cao hơn cả cõi trời Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất); tâm đạo không có một phần, mà giả xưng “ta hiểu Phật pháp”, khinh lờn Tam tôn (Phật, Pháp, Tăng), cũng khinh lờn mọi người lớn nhỏ. Những người như thế lỗi lầm vô biên. Nói tóm lại, những nơi kể trên đều không được đến xin ăn; những nơi khác thì tùy ý đến.
Xin được thức ăn rồi, liền về chỗ ở, lấy nước rửa chân, y theo phép chia thức ăn như đã nói ở trước: một phần cúng dường bản tôn (vị Phật, Bồ Tát hay tôn thần mà mình chuyên tu, chuyên trì chú), không trở ngại gì; một phần tự ăn; phần còn lại cho chúng sinh dưới nước, trên cạn, cha mẹ bảy đời quá khứ và ngạ quỷ — trước đã giải thích nên không kể lại đầy đủ. Ăn đúng giờ, đừng phạm ăn quá giờ ngọ. Ngày tắm ba lần, biết đúng lúc đúng thời. Dâng hoa, hương thoa để cúng dường, lấy bùn thơm xoa tay, và nên (?) ca ngợi; đừng bỏ thiếu ba thời. Vật cúng dường đừng để dơ bẩn. Ban đêm ba thời chỉ đốt hương cúng dường, lấy bùn thơm xoa tay; đừng dùng tay dơ mà kết thủ ấn (các tư thế bàn tay, ngón tay mang ý nghĩa thiêng, dùng kèm khi tụng chú). Khi niệm tụng nên ngồi trên cỏ tranh. Nếu không lo liệu được các thứ cúng dường khác thì dâng hoa và nước cũng được. Về hoa thơm: tất cả các loài hoa có hương mọc dưới nước, ngoài đồng, trong núi, đều dùng để cúng dường được. Lúc đi, đứng, ngồi đều cho phép niệm tụng; chỉ trừ lúc nằm thì không được trì tụng. Niệm tụng xong, luôn nghĩ đến sáu niệm (nhớ nghĩ sáu điều: Phật, Pháp, Tăng, giới, bố thí, cõi trời), quán xét các công đức của chúng, đừng để tâm tán loạn.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video