Kinh Kim Cang Tam Muội (kim cang: kim cương, ví sự vững chắc không gì phá nổi; tam muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) – Phẩm Pháp Vô Tướng (pháp không có hình tướng), thứ hai
Bấy giờ Đức Tôn giả (bậc đáng tôn kính, ở đây chỉ Phật) từ tam muội đứng dậy mà nói lời này: "Địa vị trí tuệ của chư Phật (những bậc đã giác ngộ hoàn toàn) vào thật tướng (tướng chân thật) của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng); vì là tánh quyết định (chắc chắn, không đổi), nên phương tiện (cách khéo léo giáo hóa) và thần thông đều là lợi ích không có hình tướng. Nghĩa rốt ráo của Nhất giác (một tánh giác ngộ duy nhất) khó hiểu, khó vào, chẳng phải chỗ biết thấy của hàng Nhị thừa (hai hạng tu hành Thanh văn và Duyên giác, chỉ cầu tự giải thoát cho mình), chỉ có Phật và Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh) mới biết được. Với chúng sinh có thể cứu độ, đều nói pháp một vị."
Bấy giờ Bồ-tát Giải Thoát liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay quỳ gối, bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, sau khi Phật diệt độ, thời chánh pháp (thời kỳ giáo pháp được giữ đúng, có người tu mà chứng quả) qua đi, thời tượng pháp (thời kỳ giáo pháp chỉ còn giống như thật về hình thức) còn ở đời, rồi vào thời mạt kiếp (thời kỳ cuối, giáo pháp suy tàn), chúng sinh ở đời ngũ trược (năm thứ vẩn đục: thời đại vẩn đục, kiến chấp vẩn đục, phiền não vẩn đục, chúng sinh vẩn đục, mạng sống vẩn đục) phần nhiều tạo nghiệp ác, luân hồi (xoay vòng sống chết) trong tam giới (ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới – toàn bộ thế giới sinh tử) không có lúc ra khỏi. Mong Phật thương xót, vì chúng sinh đời sau mà giảng nói pháp một vị quyết định chân thật, khiến các chúng sinh ấy đều được giải thoát."
Phật nói: "Thiện nam tử (người con trai hiền lành, tiếng Phật gọi người nghe pháp), ông có thể hỏi ta về nhân ra khỏi thế gian, muốn giáo hóa chúng sinh, khiến chúng sinh ấy được quả ra khỏi thế gian. Đây là một việc lớn không thể nghĩ bàn. Vì lòng đại từ, vì lòng đại bi, nếu ta không nói thì rơi vào bỏn xẻn tham lam. Các ông hãy một lòng lắng nghe, lắng nghe cho kỹ,
ta sẽ vì các ông mà giảng nói. Thiện nam tử, nếu giáo hóa chúng sinh mà không khởi ý niệm về việc giáo hóa, không khởi cũng chẳng phải không giáo hóa, thì sự giáo hóa ấy mới lớn lao. Hãy khiến chúng sinh ấy đều lìa tâm và ngã (cái tâm phân biệt và cái "ta"). Tất cả tâm và ngã xưa nay vốn trống rỗng, vắng lặng. Nếu được cái tâm trống rỗng ấy thì tâm không còn biến hiện hư ảo; không hư ảo, không biến hiện thì được vô sinh (không còn sinh khởi). Tâm vô sinh nằm ở chỗ không biến hiện."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, tánh của tâm chúng sinh vốn trống rỗng vắng lặng, thể của cái tâm trống rỗng vắng lặng ấy không có sắc tướng (hình sắc, tướng mạo). Phải tu tập thế nào để được cái tâm vốn trống rỗng ấy? Mong Phật thương xót giảng nói cho con." Phật nói: "Này Bồ-tát, tất cả tướng của tâm xưa nay không có gốc; vốn không có chỗ gốc nên trống rỗng vắng lặng, không sinh. Nếu tâm không sinh thì vào nơi trống rỗng vắng lặng; nơi tâm địa (đất tâm, ví tâm như mảnh đất) trống rỗng vắng lặng thì được tâm không. Thiện nam tử, tâm không có tướng thì không có tâm, không có ngã; tướng của tất cả các pháp cũng đều như vậy."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, tất cả chúng sinh, nếu còn chấp có ngã, nếu còn chấp có tâm, thì dùng pháp gì để giác ngộ, khiến chúng sinh ấy ra khỏi sự trói buộc này?" Phật nói: "Thiện nam tử, nếu chấp có ngã thì khiến họ quán mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sống chết: vô minh, hành, thức, danh sắc, lục nhập, xúc, thọ, ái, thủ, hữu, sinh, lão tử). Mười hai nhân duyên vốn từ nhân và quả; nhân quả khởi lên là do sự vận hành của tâm. Tâm còn không có, huống gì có thân. Nếu chấp có ngã thì khiến diệt cái thấy 'có'; nếu chấp không có ngã thì khiến diệt cái thấy 'không'. Nếu thấy tâm sinh thì khiến diệt cái tánh diệt; nếu thấy tâm diệt thì khiến diệt cái tánh sinh. Diệt được những cái thấy ấy thì vào thật tế (chân lý tột cùng, bản thể chân thật của muôn pháp). Vì sao? Vì vốn sinh thì không diệt, vốn diệt thì không sinh; chẳng diệt chẳng sinh, chẳng sinh chẳng diệt. Tất cả các pháp cũng đều như vậy."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, nếu có chúng sinh, khi thấy pháp sinh thì khiến diệt cái thấy nào? Khi thấy pháp diệt thì khiến diệt cái thấy nào?" Phật nói: "Này Bồ-tát, nếu có chúng sinh, khi thấy pháp sinh thì khiến diệt cái thấy 'không'; khi thấy pháp diệt thì khiến diệt cái thấy 'có'. Nếu diệt được những cái thấy ấy thì được pháp chân thật, không chỗ vào mà vào tánh quyết định, chắc chắn là vô sinh (?)."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, khiến chúng sinh ấy trụ (dừng lại, bám vào) nơi vô sinh, như thế là vô sinh chăng?" Phật nói: "Trụ nơi vô sinh tức là có sinh. Vì sao? Không trụ vào vô sinh mới là vô sinh. Này Bồ-tát, nếu sinh ra cái ý vô sinh thì là lấy sinh để diệt sinh; sinh và diệt đều diệt thì cái vốn sinh không còn sinh. Tâm thường trống rỗng vắng lặng, tánh không thì không có chỗ trụ; tâm không có chỗ trụ mới là vô sinh."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, tâm không có chỗ trụ thì còn tu học gì? Là còn phải học hay không còn phải học?" Phật nói: "Này Bồ-tát, tâm vô sinh thì không ra không vào, vốn là tánh Như Lai tạng (tánh Phật vốn sẵn trong mỗi chúng sinh, như kho báu bị che giấu) vắng lặng không động; cũng chẳng phải còn phải học, cũng chẳng phải không còn phải học. Không có học hay không học, đó tức là không còn phải học; chẳng phải là không có gì để học, đó chính là chỗ cần học."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, thế nào là tánh Như Lai tạng vắng lặng không động?" Phật nói: "Như Lai tạng là nơi các tướng sinh diệt, suy nghĩ, hay biết đều ẩn mất, còn lý thì không lộ ra thành tướng; đó là tánh Như Lai tạng vắng lặng không động."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, thế nào là tướng sinh diệt, suy nghĩ, hay biết?" Phật nói: "Này Bồ-tát, lý thì không có 'phải' hay 'không phải'. Nếu có phải với không phải thì sinh ra các niệm, nghìn suy muôn nghĩ, đó là tướng sinh diệt. Bồ-tát quán tánh và tướng vốn có thì lý tự đầy đủ; nghìn suy muôn nghĩ chẳng thêm gì cho đạo lý, chỉ thêm động loạn, làm mất tâm vương (cái tâm gốc làm chủ mọi hoạt động của tâm) vốn có. Nếu không suy lường thì không sinh diệt; đúng như thật mà không khởi, các thức (các chức năng nhận biết như thấy, nghe, ngửi, nếm, chạm, nghĩ…) yên lặng, dòng chảy nối tiếp của niệm không sinh, được năm pháp thanh tịnh (ngũ pháp: danh – tên gọi, tướng – hình tướng, phân biệt, chánh trí – trí đúng đắn, như như – chân lý không đổi); đó gọi là Đại thừa (giáo pháp 'cỗ xe lớn' đưa tất cả chúng sinh đến thành Phật). Bồ-tát vào năm pháp thanh tịnh thì tâm không còn vọng (hư dối, sai lầm). Nếu không có vọng thì vào địa vị Thánh trí tự giác của Như Lai (trí tuệ của bậc Thánh tự mình chứng ngộ; Như Lai là một danh hiệu của Phật). Người vào địa vị trí tuệ ấy biết rõ tất cả xưa nay vốn không sinh; biết vốn không sinh thì không có vọng tưởng."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, người không vọng tưởng thì lẽ ra không cần dừng dứt gì nữa?" Phật nói: "Này Bồ-tát, vọng vốn không sinh nên không có vọng để dứt; biết tâm là không tâm nên không có tâm để dừng. Không phân không biệt thì hiện thức (thức làm hiện ra cảnh giới) không sinh; không có sinh để dừng, như thế là không dừng, nhưng cũng chẳng phải không dừng. Vì sao? Vì dừng mà không có gì để dừng."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, nếu dừng cái không dừng thì dừng tức là sinh, sao gọi là vô sinh?" Phật nói: "Này Bồ-tát, đang dừng thì là sinh; dừng rồi thì không còn dừng, cũng không trụ nơi không dừng, cũng không trụ nơi không trụ, sao lại là sinh được?"
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, tâm vô sinh có lấy, có bỏ gì không? Trụ nơi tướng pháp nào?" Phật nói: "Tâm vô sinh không lấy không bỏ, trụ nơi chẳng phải tâm, trụ nơi chẳng phải pháp." Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, thế nào là trụ nơi chẳng phải tâm, trụ nơi chẳng phải pháp?" Phật nói: "Không sinh tâm, đó là trụ nơi chẳng phải tâm; không sinh pháp, đó là trụ nơi chẳng phải pháp. Thiện nam tử, không sinh tâm và pháp thì không có chỗ nương tựa; không trụ nơi các hành (mọi hoạt động tạo tác), tâm thường trống rỗng vắng lặng, không có tướng khác nào. Ví như hư không, không động không trụ, không khởi không làm, không kia không đây. Được con mắt của tâm không, được thân của pháp không; năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc – thân xác, thọ – cảm nhận, tưởng – hình dung, hành – ý chí tạo tác, thức – nhận biết) và sáu nhập (sáu giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý – cửa ngõ tiếp nhận cảnh) thảy đều trống rỗng vắng lặng. Thiện nam tử, người tu pháp không thì không nương vào ba cõi, không trụ nơi hình tướng của giới (các điều răn cấm), trong sạch không niệm, không thu không buông, tánh như kim cương, không phá hoại Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), tâm không bất động, đầy đủ sáu ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ)."
Bồ-tát Giải Thoát bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, sáu ba-la-mật đều là có tướng; pháp có tướng mà có thể ra khỏi thế gian sao?" Phật nói: "Thiện nam tử, sáu ba-la-mật ta nói là không tướng, vô vi (không tạo tác). Vì sao? Nếu người lìa ham muốn, tâm thường trong sạch, nói lời chân thật, khéo dùng phương tiện, đem lợi ích vốn có mà làm lợi cho người, đó là đàn ba-la-mật (hạnh bố thí). Chí nguyện bền vững, tâm thường không trụ, trong sạch không nhiễm, không vướng ba cõi, đó là thi ba-la-mật (hạnh giữ giới). Tu pháp không, dứt kết sử (phiền não trói buộc), không nương các cõi hữu (các cõi còn sinh tử), lặng yên ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ), không trụ nơi thân tâm, đó là sằn-đề ba-la-mật (hạnh nhẫn nhục). Xa lìa danh số (tên gọi và sự phân chia số lượng), dứt cái thấy chấp không và chấp có, vào sâu chỗ năm ấm đều không, đó là tỳ-lê-da ba-la-mật (hạnh tinh tấn). Lìa cả trống rỗng lẫn vắng lặng, không trụ nơi các cái không, tâm ở nơi không trụ, không trụ nơi cái không lớn, đó là thiền ba-la-mật (hạnh thiền định). Tâm không có tướng tâm, không chấp lấy hư không, các hành không sinh, không chứng tịch diệt (vắng lặng, dứt hết sinh diệt), tâm không ra không vào, tánh thường bình đẳng; thật tế của các pháp đều là tánh quyết định; không nương các địa (các bậc tu chứng), không trụ nơi trí tuệ, đó là bát-nhã ba-la-mật (hạnh trí tuệ thấy rõ thật tướng). Thiện nam tử, sáu ba-la-mật này đều được lợi ích vốn có, vào tánh quyết định, vượt hẳn ra khỏi thế gian, giải thoát không ngăn ngại.
Thiện nam tử, tướng của pháp giải thoát như thế đều là hạnh không tướng, cũng không có giải hay không giải; đó gọi là giải thoát. Vì sao? Tướng giải thoát là không tướng, không hành, không động, không loạn, là Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử, vắng lặng an vui) vắng lặng, mà cũng không chấp lấy tướng Niết-bàn." Bồ-tát Giải Thoát nghe lời ấy xong, lòng rất vui mừng, được điều chưa từng có, muốn nói lại ý nghĩa nên đọc kệ rằng:
Đấng Đại giác đầy đủ tôn quý, Vì đại chúng diễn bày giáo pháp,
Đều nói về Nhất thừa (một cỗ xe duy nhất đưa tất cả đến thành Phật), Không có đạo Nhị thừa.
Lợi ích không tướng của pháp một vị, Giống như khoảng hư không lớn,
Không gì không dung chứa, Tùy theo tánh mỗi loài khác nhau,
Đều được trở về chỗ gốc, Như lìa được tâm và ngã kia.
Do một pháp tạo thành, Các cõi hữu, các hạnh đồng hay khác,
Thảy được lợi ích vốn có, Diệt dứt cái thấy chấp hai tướng.
Niết-bàn vắng lặng, Cũng không trụ nơi việc chấp lấy chứng đắc.
Vào nơi chỗ quyết định, Không tướng, không có hành.
Đất tịch diệt của tâm không, Tâm tịch diệt thì không sinh,
Đồng với tánh kim cương kia, Không phá hoại Tam bảo.
Đầy đủ sáu ba-la-mật, Cứu độ tất cả chúng sinh,
Vượt hẳn ra khỏi ba cõi, Đều không dùng Tiểu thừa (giáo pháp "cỗ xe nhỏ", chỉ cầu tự giải thoát).
Pháp ấn (dấu ấn xác chứng chân lý) của pháp một vị, Do Nhất thừa tạo thành.
Bấy giờ đại chúng nghe nói nghĩa này, lòng rất vui mừng, được lìa tâm và ngã, vào nơi không và không tướng, rộng rãi thênh thang, đều được quyết định, dứt kết sử, hết lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video