Thiên 3 — Phẩm 3 – Hạnh vô sinh

 Kinh Kim Cang Tam Muội (kim cang: kim cương, ví sự vững chắc không gì phá nổi; tam muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) – Phẩm Hạnh Vô Sinh (hạnh không sinh khởi), thứ ba

 Bấy giờ Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh) Tâm Vương nghe Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) nói pháp vượt ngoài tam giới (ba cõi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới – toàn bộ thế giới sinh tử) không thể nghĩ bàn, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, chắp tay, dùng kệ (thể thơ trong kinh Phật) hỏi rằng:

 Nghĩa mà Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) đã nói, Ra khỏi thế gian, không có tướng,

 Khiến tất cả chúng sinh, Đều được dứt hết hữu lậu (phiền não còn rỉ chảy, ràng buộc vào sinh tử).

 Dứt kết sử (phiền não trói buộc), tâm và ngã đều không, Thế là không có sinh.

 Vì sao không có sinh, Mà lại được vô sinh nhẫn (sự an trụ, chấp nhận chân lý rằng các pháp vốn không sinh)?

 Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Tâm Vương rằng: "Thiện nam tử (người con trai hiền, tiếng Phật gọi người nghe pháp), vô sinh pháp nhẫn là pháp vốn không sinh; các hành (mọi hoạt động tạo tác) không sinh, chẳng phải có cái hạnh vô sinh. Cho rằng được vô sinh nhẫn tức là hư vọng." Bồ-tát Tâm Vương nói: "Bạch Tôn giả (bậc đáng tôn kính, ở đây chỉ Phật), được vô sinh nhẫn tức là hư vọng, vậy không được, không nhẫn thì lẽ ra chẳng phải hư vọng?" Phật nói: "Không phải. Vì sao? Không được, không nhẫn thì vẫn là có được; có được có nhẫn thì là có sinh. Có sinh nơi sự được, có pháp để được, đều là hư vọng." Bồ-tát Tâm Vương nói: "Bạch Tôn giả, thế nào là tâm không nhẫn, không sinh mà chẳng phải hư vọng?"

 Phật nói: "Tâm không nhẫn, không sinh là tâm không có hình dạng, phần đoạn, giống như tánh của lửa, tuy ở trong gỗ mà không ở chỗ nào, vì đó là tánh quyết định (chắc chắn, không đổi). Chỉ là tên, chỉ là chữ, tánh thì không thể nắm bắt. Muốn nói rõ lý ấy nên tạm đặt ra tên gọi, mà tên gọi cũng không thể nắm bắt. Tướng của tâm cũng như thế, không thấy chỗ ở. Biết tâm như vậy tức là tâm vô sinh. Thiện nam tử, tánh tướng của tâm này lại như quả a-ma-lặc (một loại quả ở Ấn Độ, thường dùng ví cho vật rõ ràng trước mắt): vốn không tự sinh, không từ cái khác sinh, không cùng sinh, không do nhân sinh, cũng không phải không nhân mà sinh. Vì sao? Vì các duyên (điều kiện) thay đổi nối nhau. Duyên hợp lại thì không phải là sinh, duyên tan đi thì không phải là diệt; ẩn hay hiện đều không có tướng; gốc lý vắng lặng, ở chỗ không có chỗ, không thấy nơi trụ, vì là tánh quyết định. Tánh quyết định này cũng chẳng một chẳng khác, chẳng đứt chẳng thường, chẳng vào chẳng ra, chẳng sinh chẳng diệt, lìa bốn lời chê sai (bốn cách chấp lệch: chấp có, chấp không, chấp vừa có vừa không, chấp chẳng có chẳng không), đường ngôn ngữ dứt bặt. Tánh của tâm vô sinh cũng như vậy, sao lại nói sinh hay không sinh, có nhẫn hay không nhẫn? Nếu ai nói tâm có được, có trụ, có thấy, thì người ấy không được bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng) của A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn vẹn – tức quả vị Phật), ấy là ở trong đêm dài (ví sự mê muội kéo dài). Người rõ biết tánh tâm thì biết tánh tâm như vậy, tánh ấy cũng như vậy: không sinh, không hành."

 Bồ-tát Tâm Vương nói: "Bạch Tôn giả, nếu tâm vốn như như, không sinh nơi hành, các hành không sinh, thì hành có sinh cũng không sinh, không sinh thì không hành, đó tức là hạnh vô sinh vậy (?)." Phật nói: "Thiện nam tử, ông dùng vô sinh mà chứng hạnh vô sinh chăng?" Bồ-tát Tâm Vương nói: "Không phải. Vì sao? Như hạnh vô sinh thì tánh tướng trống rỗng vắng lặng, không thấy, không nghe, không được, không mất, không lời, không nói, không biết, không tướng, không lấy, không bỏ, làm sao chấp lấy mà chứng? Nếu chấp lấy mà chứng thì thành tranh cãi; không tranh không cãi mới là hạnh vô sinh." Phật nói: "Ông được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi chăng?" Bồ-tát Tâm Vương nói: "Bạch Tôn giả, con không được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề. Vì sao? Trong tánh bồ-đề (giác ngộ) không có được, không có mất, không có giác, không có biết, không có tướng phân biệt. Trong chỗ không phân biệt tức là tánh trong sạch; tánh ấy không xen tạp, không có lời nói, chẳng có chẳng không, chẳng biết chẳng phải không biết. Các pháp và các hành cũng đều như vậy. Vì sao? Vì tất cả pháp và hành đều không thấy chỗ ở, vì là tánh quyết định, vốn không có được hay không được, thì làm sao được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề?"

 Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy, như lời ông nói. Tất cả hoạt động của tâm không ngoài chỗ không tướng, thể vắng lặng, không sinh. Các thức (các chức năng nhận biết) cũng như thế. Vì sao? Mắt và sự tiếp xúc của mắt với cảnh thảy đều trống rỗng vắng lặng, nhãn thức (sự nhận biết của mắt) cũng trống rỗng vắng lặng, không có tướng động hay không động; bên trong không có ba thọ (ba loại cảm nhận: khổ, vui, không khổ không vui), ba thọ đều tịch diệt (vắng lặng, dứt hết). Tai, mũi, lưỡi, thân, tâm ý, ý thức cho đến thức mạt-na (thức thứ bảy, thức luôn chấp có cái ta) và thức a-lê-da (thức thứ tám, thức tàng chứa mọi hạt giống nghiệp) cũng đều như thế, đều không sinh. Còn tâm tịch diệt và tâm vô sinh, nếu sinh ra tâm tịch diệt, nếu sinh ra tâm vô sinh, thì đó là hạnh có sinh, không phải hạnh vô sinh. Này Bồ-tát, bên trong sinh ra ba thọ, ba hành (hành động của thân, lời nói, ý nghĩ), ba giới (ba nhóm giới của Bồ-tát: giới giữ luật nghi ngăn điều ác, giới làm mọi việc thiện, giới làm lợi ích chúng sinh); nếu đã tịch diệt thì tâm sinh ra cũng không sinh, tâm thường tịch diệt, không công, không dụng, không chứng tướng tịch diệt, cũng không trụ nơi không chứng; ở nơi không trụ, tổng trì (nắm giữ tất cả) mà không tướng, thì không có ba thọ, ba hành, ba giới, thảy đều tịch diệt, trong sạch không trụ, không nhập tam muội, không trụ nơi ngồi thiền, không sinh không hành."

 Bồ-tát Tâm Vương nói: "Thiền có thể thu nhiếp cái động, làm yên các thứ hư ảo, rối loạn, sao lại không thiền?" Phật nói: "Này Bồ-tát, thiền tức là động; không động, không thiền mới là thiền vô sinh. Tánh thiền không sinh, lìa tướng sinh của thiền; tánh thiền không trụ, lìa cái động của việc trụ nơi thiền. Nếu biết tánh thiền không có động tĩnh thì được vô sinh. Bát-nhã vô sinh cũng không nương trụ, tâm cũng không động; nhờ trí này nên được bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa người qua bờ giác ngộ) vô sinh."

 Bồ-tát Tâm Vương nói: "Bạch Tôn giả, bát-nhã vô sinh ở tất cả mọi chỗ mà không trụ, ở tất cả mọi chỗ mà không lìa; tâm không có chỗ trụ, không có chỗ để trụ tâm; không trụ, không tâm, tâm không sinh không trụ. Trụ tâm như vậy tức là trụ vô sinh. Bạch Tôn giả, tâm không sinh không trụ thật không thể nghĩ bàn; trong chỗ không thể nghĩ bàn, có thể nói hay không thể nói?" Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy." Bồ-tát Tâm Vương nghe lời như thế, khen là chưa từng có, rồi đọc kệ rằng:

 Đấng tôn quý đầy đủ trí lớn, Nói rộng pháp vô sinh.

 Được nghe điều chưa từng nghe, Điều chưa nói nay đã nói.

 Như cam lồ (nước ngọt thần diệu, uống vào được bất tử, ví pháp Phật) trong sạch, Lâu lâu mới xuất hiện một lần.

 Khó gặp, khó nghĩ bàn, Người được nghe cũng khó.

 Là ruộng phước (chỗ gieo phước, như gieo hạt vào ruộng tốt) tốt tột bậc, Là thuốc mầu nhiệm thù thắng bậc nhất.

 Vì cứu độ chúng sinh, Nên nay giảng nói ra.

 Bấy giờ trong chúng nghe nói xong, đều được vô sinh và bát-nhã vô sinh.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video