Thiên 4 — Phẩm 4 – Lợi ích của bản giác

 Kinh Kim Cang Tam Muội (kim cang: kim cương, ví sự vững chắc không gì phá nổi; tam muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) – Phẩm Lợi Ích Của Bản Giác (bản giác: tánh giác ngộ vốn sẵn có trong mỗi chúng sinh), thứ tư

 Bấy giờ Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh) Vô Trụ nghe Phật (bậc đã giác ngộ hoàn toàn) nói pháp một vị chân thật không thể nghĩ bàn, từ xa đến gần, đến sát tòa của Như Lai (một danh hiệu của Phật), chuyên tâm lắng nghe, vào chỗ trong trắng, thân tâm không lay động. Bấy giờ Phật bảo Bồ-tát Vô Trụ rằng: "Ông từ đâu đến, nay đến chỗ nào?" Bồ-tát Vô Trụ nói: "Bạch Tôn giả (bậc đáng tôn kính, ở đây chỉ Phật), con từ chỗ không gốc mà đến, nay đến nơi không gốc." Phật nói: "Ông vốn không từ đâu đến, nay vốn không đến nơi nào. Ông được lợi ích vốn có không thể nghĩ bàn, là bậc đại Bồ-tát Ma-ha-tát (bậc lớn)." Phật liền phóng ánh sáng lớn chiếu khắp nghìn thế giới, rồi đọc kệ (thể thơ trong kinh Phật) rằng:

 Lớn thay Bồ-tát, Trí tuệ đầy đủ, Thường dùng lợi ích vốn có,

 Làm lợi ích chúng sinh. Trong bốn oai nghi (bốn tư thế đi, đứng, ngồi, nằm), Thường trụ nơi lợi ích vốn có,

 Dẫn dắt muôn dân, Không đến không đi.

 Bấy giờ Bồ-tát Vô Trụ bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả, dùng lợi ích gì để chuyển, chuyển tất cả tình thức (các thức mê lầm, đầy tình cảm phân biệt) của chúng sinh vào thức am-ma-la (thức thứ chín, thức hoàn toàn thanh tịnh, không nhiễm ô)?" Phật nói: "Chư Phật Như Lai thường dùng một giác mà chuyển các thức vào am-ma-la. Vì sao? Tất cả chúng sinh vốn có bản giác; (Phật) thường dùng một giác để giác ngộ chúng sinh, khiến chúng sinh ấy đều được bản giác, giác ngộ rằng các tình thức đều trống rỗng vắng lặng, không sinh. Vì sao? Vì bản tánh quyết định (chắc chắn, không đổi) vốn không có động."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Tất cả tám thức (tám chức năng nhận biết: thức của mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, thức mạt-na chấp ngã, thức a-lại-da tàng chứa nghiệp) đều nương theo cảnh mà khởi, sao lại không động?" Phật nói: "Tất cả cảnh vốn không, tất cả thức vốn không; cái không thì không có tánh nương duyên (điều kiện), làm sao nương duyên mà khởi?" Bồ-tát Vô Trụ nói: "Tất cả cảnh đều không, sao lại có thấy?" Phật nói: "Thấy tức là vọng (hư dối). Vì sao? Tất cả muôn vật không sinh, không tướng, vốn không tự đặt tên, thảy đều trống rỗng vắng lặng. Tướng của tất cả các pháp (mọi sự vật, hiện tượng) cũng như thế, thân của tất cả chúng sinh cũng như thế. Thân còn không có, làm sao có thấy?"

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Tất cả cảnh đều không, tất cả thân đều không, tất cả thức đều không, thì giác lẽ ra cũng không?" Phật nói: "Cái một giác ấy không hủy không hoại, vì là tánh quyết định; chẳng không, chẳng phải không không, không có không hay chẳng không." Bồ-tát Vô Trụ nói: "Các cảnh cũng vậy, chẳng phải tướng không, chẳng phải tướng không có không." Phật nói: "Đúng vậy. Những cảnh kia tánh vốn quyết định; gốc của tánh quyết định không có chỗ ở." Bồ-tát Vô Trụ nói: "Giác cũng như thế, không có chỗ ở." Phật nói: "Đúng vậy. Giác không có chỗ ở nên trong sạch, trong sạch thì không có (cái tướng) giác; vật không có chỗ ở nên trong sạch, trong sạch thì không có sắc (hình sắc)."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Tâm, mắt và thức cũng như vậy, không thể nghĩ bàn." Phật nói: "Tâm, mắt và thức cũng như vậy, không thể nghĩ bàn. Vì sao? Sắc không có chỗ ở, trong sạch không tên, không vào bên trong; mắt không có chỗ ở, trong sạch không thấy, không ra bên ngoài; tâm không có chỗ ở, trong sạch không dừng, không có chỗ khởi; thức không có chỗ ở, trong sạch không động, không có duyên với sự phân biệt. Tánh đều trống rỗng vắng lặng; tánh vốn không có giác, biết được như vậy mới là giác. Thiện nam tử (người con trai hiền, tiếng Phật gọi người nghe pháp), giác biết rằng không có giác thì các thức liền vào (am-ma-la). Vì sao? Ở địa vị trí kim cương (trí tuệ vững chắc như kim cương, phá tan mọi phiền não), đạo giải thoát dứt sạch (phiền não) (?); dứt rồi thì vào địa vị không trụ, không có ra vào, tâm ở nơi không chỗ, tức địa vị tánh quyết định. Đất ấy trong sạch như ngọc lưu ly (ngọc trong suốt) sạch sẽ; tánh thường bình đẳng như mặt đất lớn; giác ngộ, quan sát mầu nhiệm như ánh mặt trời trí tuệ; làm thành lợi ích, được về gốc như trận mưa pháp lớn. Người vào trí ấy là vào địa vị trí tuệ của Phật; người vào địa vị trí tuệ ấy thì các thức không sinh."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Như Lai đã nói sức thánh của một giác, địa vị bốn trí rộng lớn (bốn trí của Phật tương ứng bốn điều vừa nói: Đại viên cảnh trí – trí trong sáng như gương lớn, Bình đẳng tánh trí – trí thấy mọi sự bình đẳng, Diệu quan sát trí – trí quan sát mầu nhiệm, Thành sở tác trí – trí làm thành mọi việc lợi ích), tức là lợi ích giác ngộ vốn là gốc rễ của tất cả chúng sinh. Vì sao? Vì ngay trong thân này của tất cả chúng sinh vốn đã đầy đủ." Phật nói: "Đúng vậy. Vì sao? Tất cả chúng sinh xưa nay vốn vô lậu (không có phiền não rỉ chảy), vốn là gốc của mọi lợi ích thiện lành; nay có gai nhọn của tham muốn là vì chưa hàng phục được."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Nếu có chúng sinh chưa được lợi ích vốn có, vẫn còn gom góp (phiền não), thì làm sao hàng phục cái khó hàng phục?" Phật nói: "Dù ở chỗ đông người hay đi một mình, dù phân biệt hay nhiễm ô, hãy đem tâm thần quay về trụ nơi hang không, hàng phục cái khó điều phục, thoát khỏi sự trói buộc của ma (kẻ phá hoại việc tu đạo), thong dong ngồi nơi đất trống (ví chỗ không còn bị che lấp), thức ấm (nhóm thức – một trong năm nhóm hợp thành con người) vào bát-niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn: cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử)."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Tâm được Niết-bàn thì một mình không bạn; thường trụ nơi Niết-bàn thì lẽ ra là giải thoát?" Phật nói: "Thường trụ nơi Niết-bàn là bị Niết-bàn trói buộc. Vì sao? Niết-bàn là lợi ích của bản giác, lợi ích ấy là Niết-bàn của bản giác; phần giác của Niết-bàn tức là phần bản giác. Tánh giác không khác thì Niết-bàn không khác; giác vốn không sinh thì Niết-bàn không sinh; giác vốn không diệt thì Niết-bàn không diệt. Vì Niết-bàn và giác vốn không khác nhau, nên không có được Niết-bàn; Niết-bàn đã không thể được, thì làm sao có trụ? Thiện nam tử, người giác ngộ không trụ nơi Niết-bàn. Vì sao? Giác vốn không sinh, lìa cấu nhơ của chúng sinh; giác vốn không vắng lặng, lìa cái động của (việc trụ) Niết-bàn. Trụ nơi địa vị như thế thì tâm không chỗ trụ, không có ra vào, vào thức am-ma-la."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Thức am-ma-la là có chỗ để vào; có chỗ thì có sở đắc, vậy là được pháp rồi?" Phật nói: "Không phải. Vì sao? Ví như một người con mê muội, tay cầm đồng tiền vàng mà không biết mình có, đi khắp mười phương, trải năm mươi năm, nghèo khổ khốn đốn, chỉ lo đi kiếm cái để nuôi thân mà vẫn không đủ. Cha thấy con như thế, bèn bảo con rằng: 'Con cầm đồng tiền vàng, sao không lấy ra dùng? Cần gì tùy ý đều được đầy đủ.' Người con tỉnh ra, được đồng tiền vàng, lòng rất vui mừng, cho là mình được tiền. Cha nói: 'Đứa con mê muội kia, con chớ mừng; đồng tiền vàng con được vốn là vật của con, con chẳng phải được thêm gì, sao lại mừng?' Thiện nam tử, thức am-ma-la cũng như vậy, vốn không có tướng ra, nay cũng chẳng phải vào; xưa vì mê nên tưởng là không, chứ chẳng phải không có; nay vì giác nên tưởng là vào, chứ chẳng phải vào."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Người cha kia biết con mình mê, sao để trải qua năm mươi năm đi khắp mười phương, nghèo khổ khốn đốn rồi mới bảo?" Phật nói: "Trải năm mươi năm là một niệm tâm động, đi khắp mười phương, đi xa, so đo tính toán khắp nơi." Bồ-tát Vô Trụ nói: "Thế nào là một niệm tâm động?" Phật nói: "Một niệm tâm động thì năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: sắc – thân xác, thọ – cảm nhận, tưởng – hình dung, hành – ý chí tạo tác, thức – nhận biết) cùng sinh; trong năm ấm sinh ra có đủ năm mươi điều ác." Bồ-tát Vô Trụ nói: "Đi xa, so đo khắp nơi, đi khắp mười phương, một niệm tâm sinh có đủ năm mươi điều ác; làm sao khiến chúng sinh ấy không sinh một niệm?" Phật nói: "Hãy khiến chúng sinh ấy an định tâm thần, trụ nơi địa vị kim cương, lặng niệm không khởi, tâm thường an ổn thì không có một niệm nào."

 Bồ-tát Vô Trụ nói: "Không thể nghĩ bàn! Niệm giác không sinh, tâm ấy an ổn, tức là lợi ích của bản giác. Lợi ích ấy không động, thường còn, chẳng phải không có; không có cái không có, không phải không có thì chẳng phải không giác; giác biết rằng không có giác, đó là lợi ích vốn có, là bản giác. Giác thì trong sạch, không nhiễm, không vướng, không biến, không đổi, vì là tánh quyết định, không thể nghĩ bàn." Phật nói: "Đúng vậy." Bồ-tát Vô Trụ nghe lời ấy xong, được điều chưa từng có, rồi đọc kệ rằng:

 Tôn giả, bậc Đại giác tôn quý, Nói cho chúng sinh pháp vô niệm (không khởi niệm),

 Tâm không niệm, không sinh, Tâm thường còn, chẳng diệt (?).

 Lợi ích bản giác của một giác, Làm lợi cho những người có bản giác,

 Như người được đồng tiền vàng kia, Được mà thật chẳng phải được.

 Bấy giờ đại chúng nghe nói lời này, đều được bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ đưa người qua bờ giác ngộ) của lợi ích bản giác.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video