Kinh Kim Cang Tam Muội (kim cang: kim cương, ví sự vững chắc không gì phá nổi; tam muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) – Phẩm Vào Thật Tế (thật tế: chân lý tột cùng, bản thể chân thật của muôn pháp), thứ năm
Bấy giờ Như Lai (một danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) nói như thế này: "Các vị Bồ-tát (người phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh) đã vào sâu lợi ích vốn có, có thể cứu độ chúng sinh. Nếu về sau, vào lúc chẳng phải thời (Phật còn ở đời) (?), thì nên như lúc nói pháp này mà nói về lợi ích ấy; không chỉ nói thuận hay không thuận, chẳng đồng chẳng khác, tương ứng mà nói đúng như thật, dẫn dắt các tình thức và trí hiểu (của chúng sinh) chảy vào biển tát-bà-nhã (nhất thiết trí: trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật); đừng để đại chúng múc lấy làn gió hư dối kia, mà khiến tất cả dân chúng ấy đều được (uống) sữa thần một vị. Thế gian và chẳng phải thế gian, trụ nơi chẳng phải chỗ trụ, ra vào năm không mà không có lấy bỏ. Vì sao? Tướng không của các pháp (mọi sự vật, hiện tượng), tánh chẳng có chẳng không; chẳng phải không, chẳng phải không không; chẳng không chẳng có; không có tánh quyết định, không trụ nơi có hay không. Chẳng phải trí của phàm phu hay Thánh nhân (theo lối chấp) có không kia mà dò được chỗ sâu kín này. Các Bồ-tát nếu biết lợi ích này thì được bồ-đề (giác ngộ)."
Bấy giờ trong chúng có một vị Bồ-tát tên là Đại Lực, liền từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả (bậc đáng tôn kính, ở đây chỉ Phật), như Phật đã nói, ra vào năm không mà không có lấy bỏ; thế nào là năm không mà không lấy bỏ?" Phật nói: "Này Bồ-tát, năm không là: ba cõi hữu (ba cõi còn sinh tử: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới) là không; bóng của sáu đường (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) là không; tướng của pháp là không; danh và tướng (tên gọi và hình tướng) là không; nghĩa của tâm thức là không. Này Bồ-tát, những cái không như thế, không không trụ nơi không, không không có tướng không; pháp không có tướng thì có gì để lấy bỏ? Vào nơi không chấp lấy thì vào ba không."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Thế nào là ba không?" Phật nói: "Ba không là: tướng không cũng không, cái không của không cũng không, cái bị làm cho không cũng không. Những cái không như thế không trụ nơi ba tướng, nhưng chẳng phải không có chân thật; đường văn chữ lời nói dứt bặt, không thể nghĩ bàn." Bồ-tát Đại Lực nói: "Chẳng phải không có chân thật, vậy tướng ấy lẽ ra là có?" Phật nói: "Không thì không trụ nơi không, có thì không trụ nơi có; chẳng không chẳng có. Pháp chẳng có thì không phải là trụ nơi không; tướng chẳng không thì không phải là trụ nơi có. Không thể dùng có hay không mà diễn đạt được lý. Này Bồ-tát, tướng không tên không nghĩa thì không thể nghĩ bàn. Vì sao? Cái tên của chỗ không tên chẳng phải không có tên; cái nghĩa của chỗ không nghĩa chẳng phải không có nghĩa."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Danh và nghĩa như thế là tướng như (chân như) chân thật, là tướng như của Như Lai. Như không trụ nơi như, như không có tướng như; vì tướng không có như nên chẳng phải không là Như Lai. Tướng tâm của chúng sinh, tướng ấy cũng là Như Lai; vậy tâm chúng sinh lẽ ra không có cảnh riêng?" Phật nói: "Đúng vậy. Tâm chúng sinh thật không có cảnh riêng. Vì sao? Vì tâm vốn trong sạch, lý không có nhơ bẩn; vì nhiễm bụi trần (sáu cảnh bên ngoài: sắc, thanh, hương, vị, xúc, pháp, làm nhơ tâm) nên gọi là ba cõi; tâm trong ba cõi gọi là cảnh riêng. Cảnh này hư vọng, từ tâm biến sinh ra; tâm nếu không vọng thì không có cảnh riêng."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Tâm nếu ở nơi trong sạch thì các cảnh không sinh; khi tâm này trong sạch thì lẽ ra không có ba cõi?" Phật nói: "Đúng vậy. Này Bồ-tát, tâm không sinh cảnh, cảnh không sinh tâm. Vì sao? Các cảnh được thấy chỉ là cái tâm thấy; tâm không biến hiện hư ảo thì không có gì được thấy. Này Bồ-tát, bên trong không có chúng sinh, ba tánh (ba tính chất của sự vật: tánh do vọng tưởng chấp lấy, tánh nương duyên mà có, tánh chân thật viên mãn) đều trống rỗng vắng lặng, thì không có chúng của mình, cũng không có chúng của người, cho đến hai nhập (hai lối vào đạo) cũng không sinh nơi tâm. Được lợi ích như thế thì không có ba cõi."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Thế nào là hai nhập không sinh nơi tâm? Tâm vốn không sinh, sao lại có nhập?" Phật nói: "Hai nhập là: một là lý nhập (vào đạo bằng lý), hai là hạnh nhập (vào đạo bằng sự thực hành). Lý nhập là tin sâu rằng chúng sinh không khác chân tánh, chẳng một chẳng chung, chỉ vì bụi khách (phiền não từ ngoài đến, không phải bản chất của tâm) che lấp; không đi không đến, lắng yên nơi sự tỉnh giác quán chiếu, quán kỹ Phật tánh (tánh có thể thành Phật sẵn có trong mỗi chúng sinh) chẳng có chẳng không, không mình không người, phàm và thánh không hai, tâm địa kim cương bền vững không dời, vắng lặng vô vi (không tạo tác), không có phân biệt; đó gọi là lý nhập. Hạnh nhập là tâm không nghiêng lệch, không có bóng dáng trôi đổi; ở mọi chỗ đều lặng niệm không cầu, gió thổi không động, giống như mặt đất lớn; buông bỏ tâm và ngã (cái 'ta'), cứu độ chúng sinh, không sinh không tướng, không lấy không bỏ. Này Bồ-tát, tâm không ra không vào; tâm không ra vào thì vào mà không vào, nên gọi là vào. Này Bồ-tát, vào pháp như thế thì tướng pháp chẳng không; pháp chẳng không thì pháp không bị bỏ phí. Vì sao? Pháp chẳng phải không thì đầy đủ công đức, chẳng phải tâm chẳng phải bóng, tự nhiên vốn trong sạch."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Thế nào là chẳng phải tâm chẳng phải bóng, tự nhiên vốn trong sạch?" Phật nói: "Pháp không và như chẳng phải pháp của tâm thức, chẳng phải thứ do tâm sử (phiền não sai khiến tâm) có ra; pháp chẳng phải tướng không, chẳng phải tướng sắc; chẳng phải là pháp hữu vi (do duyên hợp thành, có tạo tác) không tương ưng (không cùng khởi) với tâm, chẳng phải là pháp vô vi tương ưng với tâm (?); chẳng phải bóng được hiện ra, chẳng phải cái được bày tỏ, chẳng phải tự tánh, chẳng phải sai biệt, chẳng phải danh, chẳng phải tướng, chẳng phải nghĩa. Vì sao? Vì nghĩa không có như; pháp không có như thì cũng không có cái không có như; không có cái không có như, chẳng phải không có như mà có (?). Vì sao? Pháp của gốc và lý thì chẳng phải lý, chẳng phải gốc, lìa mọi tranh cãi, không thấy tướng của nó. Này Bồ-tát, pháp trong sạch như thế không phải do sinh mà sinh ra, không phải do diệt mà diệt mất."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Không thể nghĩ bàn! Tướng pháp như thế không hợp lại mà thành, không một mình mà thành, không bị buộc không bị trói, không tụ không tán, không sinh không diệt, cũng không có tướng đến, đi hay ở, không thể nghĩ bàn." Phật nói: "Đúng vậy, không thể nghĩ bàn. Tâm không thể nghĩ bàn, tâm cũng như thế. Vì sao? Như chẳng khác tâm, vì tâm vốn là như. Phật tánh của chúng sinh chẳng một chẳng khác. Tánh của chúng sinh vốn không sinh diệt; tánh sinh diệt thì tánh vốn là Niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử, vắng lặng an vui). Tánh và tướng vốn như, vì như thì không động. Tướng của tất cả các pháp, theo duyên (điều kiện) mà thật không khởi; tướng khởi thì tánh vẫn như, như thì không động. Tánh tướng của nhân duyên, tướng vốn trống không; duyên và duyên đều không, không có duyên khởi. Tất cả pháp do duyên là do tâm mê lầm thấy sai; hiện ra mà vốn không sinh, vì duyên vốn không có. Tâm như, pháp lý, tự thể trống không, như vua Không (danh hiệu một vị Phật xưa, ví bậc làm chủ cái không) (?), vốn không có chỗ ở. Tâm phàm phu thấy biết phân biệt sai lầm. Tướng như như vốn chẳng có chẳng không; tướng có không là chỉ do tâm thức thấy ra. Này Bồ-tát, tâm và pháp như thế chẳng phải không có tự thể, mà tự thể cũng chẳng có; chẳng có chẳng không. Này Bồ-tát, tướng không phải không thì không phải là chỗ của lời nói. Vì sao? Pháp chân như (bản thể chân thật, như như không đổi của muôn pháp) trống rỗng thênh thang, không có tướng, chẳng phải chỗ hàng Nhị thừa (Thanh văn và Duyên giác, hai hạng chỉ cầu tự giải thoát) theo kịp; là cảnh giới hư không, trong ngoài không thể dò lường, chỉ người tu sáu hạnh mới biết được."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Thế nào là sáu hạnh? Mong Ngài nói cho." Phật nói: "Một là hạnh mười tín (mười tâm tin, giai đoạn đầu trên đường tu Bồ-tát); hai là hạnh mười trụ (mười bậc an trụ trong đạo); ba là hạnh mười hạnh (mười bậc thực hành lợi người); bốn là hạnh mười hồi hướng (mười bậc đem công đức hướng về chúng sinh và quả Phật); năm là hạnh mười địa (mười địa vị Thánh của Bồ-tát); sáu là hạnh đẳng giác (bậc giác ngộ gần ngang với Phật). Người tu các hạnh như thế mới biết được."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Lợi ích giác ngộ của thật tế không có ra vào; tâm nào, pháp nào thì được vào thật tế?" Phật nói: "Pháp thật tế là pháp không có bờ mé; tâm không bờ mé thì vào thật tế." Bồ-tát Đại Lực nói: "Trí của tâm không bờ mé, trí ấy không có giới hạn; tâm không giới hạn thì tâm được tự tại; trí tự tại thì được vào thật tế. Như những phàm phu, chúng sinh tâm yếu mềm, tâm họ hay xao động như thở dốc, thì dùng pháp gì chế ngự để họ được tâm vững chắc mà vào thật tế?" Phật nói: "Này Bồ-tát, tâm thở dốc ấy là do các phiền não sai khiến trong và ngoài, theo sự sai khiến mà chảy mãi, giọt giọt thành biển, gió lớn nổi sóng, rồng lớn kinh hãi; vì tâm kinh hãi nên hay thở dốc. Này Bồ-tát, hãy khiến chúng sinh ấy giữ ba, giữ một, vào thiền của Như Lai; nhờ thiền định nên tâm không còn thở dốc."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Thế nào là giữ ba, giữ một, vào thiền của Như Lai?" Phật nói: "Giữ ba là giữ ba giải thoát; giữ một là giữ một tâm như; vào thiền của Như Lai là quán theo lý, tâm trong sạch như. Vào nơi tâm địa như thế tức là vào thật tế." Bồ-tát Đại Lực nói: "Pháp ba giải thoát là những gì? Tam muội quán lý vào từ pháp nào?" Phật nói: "Ba giải thoát là giải thoát hư không, giải thoát kim cương, giải thoát bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng). Quán lý là tâm như lý trong sạch, không có tâm phải hay không phải." Bồ-tát Đại Lực nói: "Thế nào là giữ và dùng? Thế nào là quán?" Phật nói: "Tâm và việc không hai, đó gọi là giữ và dùng. Hạnh trong hạnh ngoài, ra vào không hai, không trụ một tướng, tâm không được mất; ở nơi một và không một, tâm trong sạch chảy vào, đó gọi là quán.
Này Bồ-tát, người như thế không ở nơi hai tướng; tuy không xuất gia mà không trụ ở tại gia; tuy không mặc pháp phục (áo cà-sa của người xuất gia), không giữ đủ giới ba-la-đề-mộc-xoa (bộ giới luật của người xuất gia, giữ từng điều thì được giải thoát từng phần), không dự lễ bố-tát (lễ họp nửa tháng một lần để tụng giới, sám hối), mà có thể dùng tự tâm vô vi để tự tứ (lễ cuối mùa an cư, tăng chúng tự nói lỗi mình và thỉnh người khác chỉ lỗi) mà được thánh quả; không trụ nơi Nhị thừa mà vào đạo Bồ-tát, về sau sẽ đầy đủ các địa mà thành bồ-đề của Phật."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Không thể nghĩ bàn! Người như thế chẳng phải xuất gia, chẳng phải không xuất gia. Vì sao? Vì đã vào nhà Niết-bàn, mặc áo Như Lai, ngồi tòa bồ-đề. Người như thế, cho đến sa-môn (người xuất gia tu hành) cũng nên cung kính cúng dường." Phật nói: "Đúng vậy. Vì sao? Vào nhà Niết-bàn thì tâm vượt ba cõi; mặc áo Như Lai thì vào chỗ pháp không; ngồi tòa bồ-đề thì lên địa vị chánh giác (giác ngộ chân chánh). Tâm người như thế vượt khỏi hai ngã (chấp có cái ta nơi thân người và chấp các pháp có thật thể), huống gì sa-môn lại không kính trọng cúng dường?"
Bồ-tát Đại Lực nói: "Như đất một vị và biển không kia, người Nhị thừa không thấy được chăng?" Phật nói: "Đúng vậy. Người Nhị thừa kia đắm vào mùi vị tam muội, được thân tam muội, đối với biển không và đất một vị kia như người mắc bệnh rượu, say mê không tỉnh, cho đến mấy kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) vẫn chưa giác ngộ; rượu tan mới tỉnh, bấy giờ mới tu hạnh này, về sau được thân Phật. Như người kia, từ khi bỏ tâm xiển-đề (nhất-xiển-đề: kẻ đã dứt mất căn lành, không tin Phật pháp), liền vào sáu hạnh; ở nơi địa vị tu hạnh, một niệm tâm trong sạch, quyết định sáng tỏ, nhờ sức trí kim cương mà đến bậc a-bệ-bạt-trí (bất thoái chuyển: không còn lui sụt trên đường tu), cứu độ chúng sinh, lòng từ bi vô tận."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Người như thế lẽ ra không cần giữ giới, đối với sa-môn kia cũng không cần kính ngưỡng?" Phật nói: "Sở dĩ nói giới là vì (chúng sinh) có kiêu mạn bất thiện, vì biển tâm nổi sóng. Như tâm địa kia, biển tám thức (tám chức năng nhận biết, từ thức của mắt đến thức a-lại-da tàng chứa nghiệp) lắng trong, dòng chín thức (thêm thức thứ chín am-ma-la, thức hoàn toàn thanh tịnh) trong sạch, gió không làm động, sóng không nổi lên; tánh giới ngang bằng hư không, người chấp giữ (hình tướng giới) là mê lầm điên đảo. Như người kia, thức thứ bảy và thức thứ sáu không sinh, các sự tụ khởi đều diệt mà an trong định, không lìa ba Phật mà phát tâm bồ-đề; trong ba vô tướng (ba điều không tướng, tức ba không) thuận theo tâm mà vào chỗ sâu kín; kính sâu Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng), không mất oai nghi (cử chỉ, dáng vẻ đúng phép); đối với sa-môn kia chẳng phải không cung kính. Này Bồ-tát, bậc nhân giả ấy không trụ nơi pháp động hay không động của thế gian, vào chỗ tụ ba không, diệt tâm ba cõi hữu."
Bồ-tát Đại Lực nói: "Bậc nhân giả ấy, nơi Phật quả đầy đủ trọn vẹn công đức, Phật Như Lai tạng (tánh Phật sẵn có trong chúng sinh, như kho báu bị che giấu), Phật hình tượng – nơi các vị Phật như thế mà phát tâm bồ-đề, vào ba tụ giới (ba nhóm giới của Bồ-tát: giữ luật nghi ngăn điều ác, làm mọi việc thiện, làm lợi ích chúng sinh) mà không trụ nơi tướng của giới, diệt tâm ba cõi mà không ở nơi chỗ vắng lặng, không bỏ đại chúng, vào nơi chúng sinh chưa được điều phục, thật không thể nghĩ bàn." Bấy giờ Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ) từ chỗ ngồi đứng dậy, đến trước đọc kệ (thể thơ trong kinh Phật) rằng:
Đầy đủ biển bát-nhã, Không trụ nơi thành Niết-bàn,
Như hoa sen mầu nhiệm kia, Chẳng mọc nơi đồng cao khô ráo.
Chư Phật trong vô lượng kiếp, Không bỏ các phiền não,
Độ đời rồi sau mới thành Phật, Như hoa từ bùn mọc lên.
Như địa vị sáu hạnh kia, Là chỗ Bồ-tát tu tập,
Như chỗ tụ ba không kia, Là đạo chân thật của bồ-đề.
Con nay trụ nơi không trụ, Như lời Phật đã dạy,
Đến chỗ rồi lại trở lại, Đầy đủ rồi sau mới ra.
Lại khiến các chúng sinh, Như con, một chứ không hai.
Người đến trước, người đến sau, Đều khiến lên bậc chánh giác.
Bấy giờ Phật bảo Xá-lợi-phất rằng: "Không thể nghĩ bàn! Về sau ông sẽ thành đạo bồ-đề, khiến vô lượng chúng sinh vượt qua biển khổ sinh tử." Bấy giờ đại chúng đều ngộ bồ-đề, các chúng nhỏ (những người theo Tiểu thừa, chỉ cầu tự giải thoát) đều vào biển năm không.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video