Kinh Kim Cang Tam Muội (kim cang: kim cương, ví sự vững chắc không gì phá nổi; tam muội: trạng thái tâm lắng yên, chuyên chú một chỗ) – Phẩm Chân Tánh Không (tánh chân thật là không), thứ sáu
Bấy giờ Xá-lợi-phất (một đại đệ tử của Phật, nổi tiếng trí tuệ) bạch Phật rằng: "Bạch Tôn giả (bậc đáng tôn kính, ở đây chỉ Phật), tu đạo Bồ-tát (con đường của người phát nguyện cầu thành Phật và cứu độ chúng sinh) không có danh tướng (tên gọi và hình tướng), ba giới (ba nhóm giới của Bồ-tát: giữ luật nghi ngăn điều ác, làm mọi việc thiện, làm lợi ích chúng sinh) không có nghi thức, vậy làm sao thâu nhận mà nói cho chúng sinh? Mong Phật thương xót giảng nói cho con." Phật nói: "Thiện nam tử (người con trai hiền, tiếng Phật gọi người nghe pháp), ông nay hãy lắng nghe, ta sẽ vì ông giảng nói. Thiện nam tử, pháp thiện và bất thiện đều từ tâm biến sinh ra; tất cả cảnh giới đều do ý ngôn (lời nói thầm trong ý) phân biệt. Chế ngự tâm nơi một chỗ thì các duyên (điều kiện) đều dứt diệt. Vì sao? Thiện nam tử, một gốc (tâm) không khởi thì ba dụng (ba tác dụng của thân, lời nói, ý nghĩ) không thi hành; trụ nơi lý như, thì cửa sáu đường (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục) đóng lại; bốn duyên thuận theo như, thì ba giới đầy đủ."
Xá-lợi-phất nói: "Thế nào là bốn duyên thuận theo như, ba giới đầy đủ?" Phật nói: "Bốn duyên là: một là duyên giữ lấy sức trạch diệt (dùng trí tuệ lựa chọn mà diệt trừ phiền não) do tạo tác, thâu nhiếp giới luật nghi (giữ các điều răn cấm, ngăn điều ác); hai là duyên do sức căn lành trong sạch của lợi ích vốn có nhóm khởi lên, thâu nhiếp giới thiện pháp (làm mọi điều thiện); ba là duyên do sức đại bi của tuệ vốn có, thâu nhiếp giới chúng sinh (làm lợi ích mọi chúng sinh); bốn là duyên do sức trí thông suốt của một giác, thuận theo mà trụ nơi như. Đó gọi là bốn duyên. Thiện nam tử, sức của bốn duyên lớn như thế không trụ nơi tướng sự việc mà chẳng phải không có công dụng; lìa một chỗ (tâm) thì không thể tìm được. Thiện nam tử, một việc như thế thâu nhiếp khắp sáu hạnh (sáu giai đoạn tu của Bồ-tát: mười tín, mười trụ, mười hạnh, mười hồi hướng, mười địa, đẳng giác), là bồ-đề (giác ngộ) của Phật, là biển tát-bà-nhã (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật)."
Xá-lợi-phất nói: "Không trụ nơi tướng sự việc mà chẳng phải không có công dụng; pháp ấy là chân không, là thường, lạc, ngã, tịnh (bốn đức của Niết-bàn: thường còn, an vui, tự tại chân thật, trong sạch), vượt khỏi hai ngã (chấp có cái ta nơi thân người và chấp các pháp có thật thể), là đại bát Niết-bàn (Niết-bàn lớn trọn vẹn, cảnh giới dứt hết phiền não và sinh tử); tâm ấy không bị ràng buộc, là phép quán của sức lớn. Trong sự giác của phép quán này, lẽ ra phải đầy đủ ba mươi bảy pháp đạo phẩm (ba mươi bảy pháp tu giúp đạt giác ngộ)?" Phật nói: "Đúng vậy, đầy đủ ba mươi bảy pháp đạo phẩm. Vì sao? Bốn niệm xứ (bốn phép quán: thân, cảm thọ, tâm, pháp), bốn chánh cần (bốn sự siêng năng chân chánh: dứt ác đã sinh, ngăn ác chưa sinh, làm thiện chưa sinh, tăng thiện đã sinh), bốn như ý túc (bốn nền tảng thành tựu thần thông, như ý), năm căn, năm lực (tin, siêng năng, nhớ nghĩ, định, tuệ – xét theo mặt gốc rễ và mặt sức mạnh), bảy giác phần (bảy yếu tố giác ngộ), tám chánh đạo (tám con đường chân chánh) v.v… nhiều tên mà một nghĩa, chẳng một chẳng khác. Vì là tên gọi và con số nên chỉ là tên, chỉ là chữ, pháp thì không thể nắm bắt. Pháp không thể nắm bắt là một nghĩa không văn chữ; nghĩa không có tướng văn chữ là tánh không chân thật; nghĩa của tánh không là như thật, như như; lý như như đầy đủ tất cả các pháp. Thiện nam tử, người trụ nơi lý như thì vượt qua biển ba khổ (khổ vì đau đớn, khổ vì mất mát hư hoại, khổ vì mọi sự trôi đổi không thường)."
Xá-lợi-phất nói: "Tất cả muôn pháp đều là lời và chữ; tướng của lời và chữ thì chẳng phải là nghĩa; nghĩa như thật thì không thể nói bàn. Nay Như Lai (một danh hiệu của Phật) làm sao nói pháp?" Phật nói: "Ta nói pháp là vì chúng sinh các ông ở trong sự sinh mà nói, nói điều không thể nói, vì thế mà nói. Điều ta nói là lời của nghĩa, không phải văn chữ; điều chúng sinh nói là lời văn chữ, không phải nghĩa. Lời không phải nghĩa thì đều trống không; lời trống không thì không nói được nghĩa; lời không nói nghĩa đều là lời dối. Lời đúng như nghĩa thì thật là không mà chẳng phải không, không mà thật chẳng phải thật; lìa hai tướng, cũng không ở chính giữa; pháp không ở giữa thì lìa ba tướng, không thấy chỗ ở. Như như mà nói như; như không thì không có; không có ở nơi không; như không có không, có không ở nơi có; như có không đều chẳng ở; nói mà chẳng ở nơi nói, nên chẳng ở nơi như; như chẳng có như, chẳng phải không có như mà nói (?)."
Xá-lợi-phất nói: "Tất cả chúng sinh, từ nhất-xiển-đề (kẻ đã dứt mất căn lành, không tin Phật pháp), tâm xiển-đề trụ ở những địa vị nào mà đến được thật tướng của Như Lai?" Phật nói: "Từ tâm xiển-đề cho đến thật tướng của Như Lai, trụ ở năm địa vị. Một là địa vị tin: tin trong thân này có hạt giống chân như (bản thể chân thật, như như không đổi) bị vọng (hư dối) che lấp; bỏ lìa tâm vọng, tâm trong sạch sáng tỏ, biết các cảnh giới là do ý ngôn phân biệt. Hai là địa vị suy xét: suy xét là quán các cảnh giới chỉ là ý ngôn; ý ngôn phân biệt thì theo ý mà hiện ra; cảnh giới được thấy không phải bản thức (thức gốc, tức thức a-lại-da tàng chứa mọi hạt giống) của ta; biết bản thức này chẳng phải pháp, chẳng phải nghĩa, chẳng phải cái bị chấp, chẳng phải cái hay chấp. Ba là địa vị tu: tu là thường khởi, hay khởi; khởi và tu cùng lúc; trước lấy trí dẫn đường, dẹp các chướng nạn, ra khỏi cái và triền (cái: những thứ che lấp tâm như tham, sân, ngủ mê, xao động, nghi ngờ; triền: các phiền não trói buộc). Bốn là địa vị hành: hành là lìa các địa vị tu hành, tâm không lấy bỏ, căn lành cực kỳ trong sạch, tâm như bất động, tánh thật quyết định, là đại bát Niết-bàn, chỉ có tánh không rộng lớn. Năm là địa vị xả (buông bỏ): xả là không trụ nơi tánh không, trí chân chánh trôi chảy biến đổi, tướng như của đại bi, tướng không trụ nơi như, là tam-miệu tam-bồ-đề (chánh đẳng chánh giác: giác ngộ chân chánh, trọn vẹn), tâm trống rỗng mà không chứng, tâm không bờ mé, không thấy chỗ ở; đó là đến Như Lai. Thiện nam tử, năm địa vị là một giác, từ lợi ích vốn có mà vào. Nếu giáo hóa chúng sinh thì từ chỗ gốc của họ."
Xá-lợi-phất nói: "Thế nào là từ chỗ gốc của họ?" Phật nói: "Xưa nay vốn không gốc, ở nơi không chỗ; từ bờ không mà vào chỗ thật, phát tâm bồ-đề mà thành tựu trọn vẹn đạo thánh. Vì sao? Thiện nam tử, như tay nắm hư không, chẳng được mà cũng chẳng phải không được."
Xá-lợi-phất nói: "Như lời Tôn giả nói, ở trước mọi sự việc mà nắm lấy lợi ích vốn có, niệm ấy tịch diệt (vắng lặng, dứt hết sinh diệt); tịch diệt là như, tổng trì (nắm giữ trọn) mọi đức, bao trùm muôn pháp, tròn đầy dung hợp không hai, không thể nghĩ bàn. Nên biết pháp này chính là ma-ha bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ lớn đưa người qua bờ giác ngộ), là đại thần chú, là đại minh chú, là vô thượng chú, là vô đẳng đẳng chú (chú: lời có sức thiêng; đây ví pháp này có sức lớn, sáng suốt, cao tột, không gì sánh bằng)." Phật nói: "Đúng vậy, đúng vậy. Tánh không của chân như, lửa trí của tánh không thiêu diệt các kết sử (phiền não trói buộc), bình đẳng bình đẳng. Ba địa của đẳng giác (bậc giác ngộ gần ngang Phật) (?), ba thân của diệu giác (giác ngộ mầu nhiệm, tức quả Phật; ba thân là Pháp thân – thân chân lý, Báo thân – thân do công đức thành, Hóa thân – thân hiện ra để độ người), trong chín thức (tám thức thêm thức thứ chín am-ma-la hoàn toàn thanh tịnh) sáng trong rạng rỡ, không có các bóng. Thiện nam tử, pháp này chẳng phải nhân chẳng phải duyên, vì là trí tự dụng; chẳng động chẳng tĩnh, vì dụng là tánh không; nghĩa chẳng có chẳng không,
vì tướng không là không. Thiện nam tử, nếu giáo hóa chúng sinh thì khiến chúng sinh ấy quán mà vào nghĩa này; người vào nghĩa này là thấy Như Lai."
Xá-lợi-phất nói: "Phép quán nghĩa của Như Lai không trụ nơi các dòng (phiền não), lẽ ra phải lìa bốn thiền (bốn bậc thiền định của cõi Sắc) mà vượt lên Hữu đỉnh (cõi trời cao nhất trong ba cõi sinh tử)?" Phật nói: "Đúng vậy. Vì sao? Tất cả pháp chỉ là tên gọi và con số, bốn thiền cũng như thế. Nếu người thấy Như Lai thì tâm Như Lai tự tại, thường ở nơi diệt tận (chỗ mọi tâm hành đều dứt), không ra cũng không vào, vì trong ngoài bình đẳng. Thiện nam tử, các phép thiền quán kia đều là định của tưởng không; còn đây là như, chẳng phải như những định kia. Vì sao? Lấy như mà quán như, thật không thấy có quán; tướng như và các tướng, tướng đã tịch diệt; tịch diệt tức là nghĩa như. Như các thiền định của tưởng kia là động, không phải thiền. Vì sao? Tánh thiền lìa mọi động, chẳng nhiễm, chẳng bị nhiễm, chẳng phải pháp, chẳng phải bóng, lìa mọi phân biệt, vì là nghĩa lợi ích vốn có. Thiện nam tử, phép quán định như thế mới gọi là thiền."
Xá-lợi-phất nói: "Không thể nghĩ bàn! Như Lai thường dùng như thật mà giáo hóa chúng sinh. Nghĩa chân thật như thế, chữ nhiều nghĩa rộng, chúng sinh căn tánh lanh lợi mới tu được, còn chúng sinh căn tánh chậm lụt khó để tâm vào. Dùng phương tiện (cách khéo léo) thế nào để người căn tánh chậm lụt được vào chân lý này?" Phật nói: "Hãy khiến người căn tánh chậm lụt thọ trì (nhận lấy và gìn giữ) một bài kệ (thể thơ trong kinh Phật) bốn câu thì liền vào chân lý thật. Tất cả Phật pháp đều thâu gồm trong một bài kệ bốn câu." Xá-lợi-phất nói: "Thế nào là một bài kệ bốn câu? Mong Ngài nói cho." Bấy giờ Đức Tôn giả đọc kệ rằng:
Nghĩa do nhân duyên sinh ra, Nghĩa ấy là diệt, chẳng phải sinh;
Diệt các nghĩa sinh diệt, Nghĩa ấy là sinh, chẳng phải diệt.
Bấy giờ đại chúng nghe nói bài kệ này, thảy đều rất vui mừng, đều được diệt sinh diệt, sinh ra biển trí tánh không của bát-nhã (trí tuệ thấy rõ thật tướng).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video