Thiên 6 — Phẩm 5 – Phân biệt quán hạnh

 Kinh Đại thừa Mật Nghiêm, phẩm Phân Biệt Quán Hành, thứ năm.

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Kim Cang Tạng (Bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ để cứu giúp mọi loài; ma-ha-tát: bậc lớn) lại bảo đại chúng: "Thưa các nhân giả (người có lòng nhân, cách gọi tôn trọng), ví như có người ở chỗ đất trống, dùng bùn, ngói, cỏ, gỗ dựng thành nhà. Xong rồi xem kỹ từng vật một thì không vật nào là cái nhà. Lại như nhiều ngón tay chụm lại thành nắm tay, lìa ngón tay mà tìm nắm tay thì không có. Quân lính, xe cộ, thành ấp, núi rừng, bình, áo… tất cả đều do hòa hợp mà thành. Người trí quán sát thấy đều như việc trong mộng.

 "Thân thể, nhà cửa của phàm phu cũng như vậy, do các giới (các yếu tố cấu thành thân, cảnh và thức) tích tụ. Ví như núi cao, nguy hiểm, mong manh, chẳng an ổn, giống như ngôi nhà mục. Nó không sinh không diệt, không phải tự mình cũng không phải do khác, như thành Càn-thát-bà (thành ảo hiện trên không), như bóng, như mây, như ảo ảnh nước trong nắng, như tranh vẽ. Tuy thấy được nhưng bản tánh luôn thanh tịnh, xa lìa mọi phân biệt có và không. Như người mù và người què nương nhau mà đi, không có tánh cố định. Cho đến phân tích tới hạt bụi nhỏ nhất, chỉ có tên suông, hoàn toàn không có vật thật.

 "Nếu người tu định suy nghĩ như thế, thì đối với sắc, tiếng v.v. không khởi cái biết và ý niệm. Ai đã dứt được biết và niệm thì tâm được nghỉ ngơi, thảnh thơi giải thoát, không còn thọ nhận các cõi hữu (các cõi tồn tại trong luân hồi), thường vui tu thiền định sâu xa. Các trời, tiên, phụ nữ xinh đẹp đến cúng dường, người ấy nhìn như việc trong mộng, không sinh đắm nhiễm. Thân tuy ở đây, nhưng các tiên, ngoại đạo (học phái ngoài đạo Phật), người trì chú, cho đến Phạm thiên cũng không thấy được đỉnh đầu người ấy.

 "Người ấy chẳng bao lâu sẽ sinh trong cung điện tạng báu ma-ni (ngọc quý phát sáng), dạo chơi thần thông, đủ mọi công đức. Pháp quán hành này là cảnh giới thực hành của người có tâm lớn. Các vị nên mau phát tâm rộng lớn. Người tâm lớn mau được sinh vào cung điện ánh sáng, lìa tham dục, sân hận, ngu si, cho đến sẽ đến cõi Phật Mật Nghiêm (cõi Phật thanh tịnh trang nghiêm, sâu kín, nơi ở của những người tu quán hành). Cõi ấy rộng lớn, vi diệu, vắng lặng, không có nạn già, chết, suy yếu, phiền não, xa lìa mọi tướng, không phải chỗ thức vươn tới, người tính toán hư vọng không thể đạt được.

 "Thưa các nhân giả, cõi này thanh tịnh, là nơi ở của người tu quán hành. Nếu mong cầu thì nên siêng tu tập, đoạn tham, sân, si, lìa ngã (cái "tôi") và ngã sở (cái "của tôi"). Vì sao? Vì tham và các phiền não khác nắm lấy cảnh giới; nếu nắm lấy cảnh thì ba giác (ba ý nghĩ xấu: ý tham dục, ý sân hận, ý làm hại) liền sinh. Như có người nữ xinh đẹp đáng yêu, kẻ nhiều dục thấy rồi sinh đắm, tâm dục mê loạn, khi đi, khi ngồi, lúc ăn uống, lúc ngủ, chỉ chuyên nghĩ đến người ấy, không còn ý nghĩ nào khác. Dáng vẻ người nữ luôn hiện trong tâm. Tâm ấy bị bùn lầy của cảnh làm vẩn đục. Vì vậy đối với cảnh không nên tham đắm.

 "Thưa các nhân giả, ví như có người thấy trâu, hươu, dê núi là những thú có sừng, liền đối với thỏ sinh ra hiểu biết "không sừng". Nếu chưa từng thấy trâu v.v. có sừng, thì đối với thỏ chắc chắn không sinh cái thấy "không sừng". Cái thấy hư vọng của thế gian cũng đều như thế. Hư vọng cho là có được cái gì đó thì khởi phân biệt "có"; sau tìm thể của nó không được, liền nói các pháp nhất định là không. Cho đến khi chưa lìa tâm phân biệt thì luôn sinh ra cái biết không bình đẳng như thế.

 "Thưa các nhân giả, nên dùng trí tuệ xét kỹ: mọi cảnh giới mà tâm vươn tới đều như tính toán hư vọng khi thấy trâu và thỏ. Nếu các Phật tử quán như vậy, thì tùy ý nguyện mà có khi sinh trong cõi người làm Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp), có uy lực lớn, bay lượn qua lại trên không; hoặc sinh vào cung mặt trời, mặt trăng, tinh tú, trời Tứ Thiên Vương, trời Ba Mươi Ba, trời Dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, cho đến điện tạng ma-ni của chủ trời Tự Tại; hoặc sinh các trời cõi Sắc như Phạm Thân, mười tầng trời Phạm của người tu định, các trời Vô Phiền, Vô Nhiệt, Thiện Kiến, Thiện Hiện, A-ca-ni-tra (tầng trời cao nhất cõi Sắc); Không Xứ, Thức Xứ, Vô Sở Hữu Xứ, Phi Tưởng Phi Phi Tưởng Xứ (bốn tầng trời cõi Vô Sắc, chỉ có tâm không có thân). Ở đó rồi dần trừ tham dục, từ đó sinh vào cõi Phật thanh tịnh, thường dạo trong định nhiệm mầu, đến giải thoát chân thật."

Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Kim Cang Tạng lại nói kệ:

 Như nhân bình vỡ
mà thành mảnh sành, mỗi sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) mỗi khác,

 luôn là vô thường (không bền, luôn biến đổi).
Nhân hạt giống mà sinh mầm, mầm sinh thì hạt hoại.

 Lại như thợ gốm
lấy bùn làm bình; bùn màu đen sẫm,

 bình cũng mang màu ấy.
Nếu lại dùng thêm bùn màu khác mà làm,

 lửa nung chín rồi
thì sinh ra các màu xen lẫn. Mũi tên trúc sinh ra hành (?),

 sừng sinh ra tỏi (?), ở chỗ dơ bẩn
ruồi sinh ra giòi.

 Trong thế gian
có quả giống nhân, có những vật

 không giống nhân,
đều do nhân biến hoại mà có quả sinh ra.

 Bụi nhỏ và các nhân khác
mà thể không biến hoại, thì không nên vọng

 phân biệt như thế.
Không có cái "ta" tạo tác, cái "ta" bên trong, cái "ta" thù thắng,

 cũng không có cái "ta" ý.
Cảnh giới và các căn (các giác quan) hòa hợp làm nhân

 mà sinh ra thức.
Người trí khéo léo biết rõ mọi cảnh,

 phá phiền não và
tất cả các ma (những gì làm hại việc tu hành). Đời có tham ái

 như món nhạt được mật;
nếu trừ được tham ái thì mọi trói buộc đều được gỡ.

 Như rắn cắn vật,
độc sân hận cũng vậy, trong các đường sinh tử

 gây nhiều khổ hại.
Các vị nếu muốn khiến chúng trừ sạch,

 nên mỗi người siêng năng
tu tập quán hành.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video