Thiên 7 — Phẩm 6 – Kiến lập A-lại-da

 Kinh Đại thừa Mật Nghiêm, phẩm Kiến Lập A-lại-da, thứ sáu.

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Kim Cang Tạng (Bồ-tát: người phát tâm cầu giác ngộ để cứu giúp mọi loài; ma-ha-tát: bậc lớn) lại bảo đại chúng: "Thưa các nhân giả (người có lòng nhân, cách gọi tôn trọng), tôi nhớ xưa kia được Phật gia sức mà đạt định nhiệm mầu, thấy rõ thênh thang các cõi nước mười phương, những người tu định thế gian, và nơi ở của chư Phật, Bồ-tát. Trong các nơi ấy, cõi Phật Mật Nghiêm (cõi Phật thanh tịnh trang nghiêm, sâu kín, nơi ở của những người tu quán hành) an vui bậc nhất, chư Phật, Bồ-tát nhiều như bụi nhỏ, ở trong Liên Hoa Tạng (thế giới tạng hoa sen).

 "Lúc ấy tôi một lòng chiêm ngưỡng, liền ra khỏi định, thấy thân mình cùng các Bồ-tát ở cõi Mật Nghiêm. Lại thấy Giải Thoát Tạng ở trong cung, kích thước lớn nhỏ như một đốt ngón tay, màu sắc sáng sạch như hoa a-đát-tư (hoa lanh màu xanh biếc), cũng như trăng rằm trong sáng giữa trời. Thấy rồi tôi nghĩ: 'Đây là ai mà có việc không thể nghĩ bàn như thế?' Vừa nghĩ vậy, liền thấy thân mình ở trong thân vị ấy, và trong đó thấy khắp tất cả thế gian.

 "Lúc ấy vô số Bồ-tát trong Liên Hoa Tạng nhờ thần lực Phật cũng thấy như vậy, đều nghĩ: 'Thật hiếm có, không thể nghĩ bàn.' Rồi khi đấng Thiên Trung Thiên (Trời trong các trời, tức Đức Phật) làm xong việc, thu lại thần lực, các Bồ-tát đều trở lại như cũ. Tôi thấy việc hiếm có ấy rồi, biết rằng mọi sự biến hiện của các Bồ-tát là cảnh giới của Phật, không thể nghĩ bàn.

 "Thưa các nhân giả, Như Lai (danh hiệu của Phật) xưa khi còn là Bồ-tát, từ địa Hoan Hỷ (bậc thứ nhất trong mười bậc tu chứng của Bồ-tát) đến địa Pháp Vân (bậc thứ mười), đã được câu nghĩa đà-la-ni (pháp ghi nhớ trọn vẹn, nắm giữ mọi điều lành không quên mất) vô tận, các đại tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh chuyên nhất) như Thủ-lăng-nghiêm (định kiên cố, dũng mãnh), ý sinh thân (thân vi diệu sinh ra theo ý muốn, không do cha mẹ), tám thứ tự tại, tùy chỗ thích ứng mà hiện ra, dạo chơi thần thông, danh tiếng sáng rỡ. Mọi công đức như thế đều đã thành tựu, lại càng thanh tịnh hơn, rồi thành chánh giác (giác ngộ hoàn toàn), ở cõi Mật Nghiêm tùy nghi biến hóa. Các hình sắc của Phật và Bồ-tát tự nhiên trùm khắp mọi thế gian, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu (giảng dạy giáo pháp), khiến chúng sinh mau diệt bóng tối ngu si, tu hành pháp lành.

 "Có Bồ-tát thấy thân tướng Phật có dấu Thi-lợi-bà-ta (dấu cát tường hình xoắn trên ngực Phật) v.v., trang nghiêm đầy đủ, tự nhiên tỏa sáng như lửa rực, cùng các Bồ-tát ở cung điện thanh tịnh như hoa sen, thường dạo trong định nhiệm mầu làm niềm vui. Hoặc thấy vua Khẩn-na-la (loài thần âm nhạc) tên Đại Thụ hiện trăm nghìn ức thứ biến hóa, như ánh trăng soi khắp các cõi. Hoặc thấy vô số Phật tử, trí tuệ khéo léo, các tướng trang nghiêm, đầu đội mũ báu, mình đeo chuỗi ngọc, ở cung trời Đâu-suất-đà v.v.

 "Hoặc thấy Bồ-tát Phổ Hiền có uy lực lớn, được trí biết tất cả, biện tài không ngăn ngại, thân tướng sáng rỡ không ai sánh bằng, cung điện ngài ở như trăng rằm trong sáng. Tuy ở trong biển chánh định Mật Nghiêm mà hiện các hình sắc trùm khắp, được mọi bậc hiền thánh cùng khen ngợi, vô số trời, tiên, Càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), vua chúa, vương tử cùng quyến thuộc vây quanh hầu hạ.

 "Hoặc lại thấy có bậc thầy quán hành được chúng Phật tử vây quanh, ở trong thiền vắng lặng như đang ngủ, nhưng lìa các lỗi mê mờ, nặng nề, biếng nhác, đều từng phụng sự vô số Đức Phật. Hoặc lại thấy bậc Đại Đạo Sư (người dẫn đường lớn, tức Phật) giáng thần đản sinh, xuất gia, tu khổ hạnh, một lòng chánh định, cho đến nhập Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, chấm dứt sinh tử), ở giữa hư không đi, đứng, ngồi, nằm, hiện các phép thần biến, khiến trời người từ cõi Diêm-phù-đề (cõi người chúng ta ở) đến trời Sắc Cứu Cánh (tầng trời cao nhất cõi Sắc) không ai không chiêm ngưỡng.

 "Thưa các nhân giả, bản thể của chư Phật chỉ Phật mới biết. Trí tuệ của Phật cao nhất, không gì sánh bằng. Những gì đức Thích-ca Mâu-ni, bậc sư tử trong loài người, đã đạt được, các Phật tử đều sẽ đạt được. Vì vậy các vị nên sinh lòng tin trong sạch. Ai tin rằng mình có thể Phật thì chắc chắn sẽ giải thoát. Người ấy có khi làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp) và các tiểu vương, cho đến sinh lên cung trời Phạm thiên v.v. làm chủ trời. Các Phật tử ấy lại càng tinh tấn, ở cõi Phật thanh tịnh Liên Hoa Tạng cùng các Bồ-tát hóa sinh từ hoa sen, vào đạo Nhất thừa (con đường duy nhất đưa mọi người đến thành Phật), lìa thói quen tham v.v., cho đến hàng phục thiên ma cõi Dục. Người tinh tấn thì chí không khiếp nhược, làm rạng rỡ nhà Phật, làm vua các cõi nước.

 "Thưa các nhân giả, nếu muốn làm Phật thì phải làm trong sạch chủng tánh (dòng giống, căn tánh) Phật. Chủng tánh đã trong sạch thì chắc chắn được Như Lai thọ ký (báo trước việc sẽ thành Phật), thành giác ngộ vô thượng, làm lợi ích cho mọi người tu hành. Ví như mặt đất làm chỗ nương cho mọi chúng sinh; lại như thầy thuốc giỏi khéo pha các vị thuốc, đi khắp thành ấp, lòng rộng khắp cứu chữa. Phật cũng như vậy, giáo hóa bình đẳng, tâm không phân biệt; dù có chúng sinh cắt xẻo da thịt, tâm ngài cũng không động.

 "Thưa các nhân giả, cảnh giới trong và ngoài mà tâm vươn tới đều chỉ là thức mê loạn mà thấy. Trong đó không có ngã (cái "tôi"), cũng không có ngã sở (cái "của tôi"). Kẻ hại, người bị hại, việc hại và đồ dùng để hại, tất cả đều là cảnh giới của ý thức, nương vào A-lại-da (thức tàng chứa, thức gốc chứa mọi hạt giống của nghiệp và tâm) mà phân biệt như thế.

 "Ví như có người đặt ngọc dưới nắng, hoặc dùng que dùi lửa mà sinh ra lửa. Lửa ấy không phải do ngọc hay que dùi sinh ra, cũng không phải do người làm ra. Tâm, ý, thức cũng như vậy, do căn (giác quan), cảnh và tác ý (sự hướng tâm đến đối tượng) hòa hợp mà sinh. Tánh này không như ảo ảnh trong nắng, mộng, ảo thuật mà kẻ mê nắm lấy, cũng không giống lông rùa, lông ếch hay sừng thỏ. Như lửa sét: từ nước sinh, từ chớp sinh, hay từ sấm sinh? Không ai biết chắc nó từ đâu sinh ra. Như thấy thợ gốm làm ra bình v.v., các tâm pháp như dục cùng sinh với tâm cũng như vậy.

 "Thưa các nhân giả, thể tánh của tâm không thể nghĩ bàn; người ở cõi Mật Nghiêm khéo thấy biết. Thưa các nhân giả, thức A-lại-da của mọi chúng sinh vốn sẵn có, tròn đầy thanh tịnh, vượt ra ngoài thế gian, giống như Niết-bàn. Ví như trăng sáng hiện trên các cõi nước, người đời thấy có lúc khuyết lúc tròn, nhưng thể tánh của trăng chưa từng thêm bớt. Tạng thức (tức A-lại-da) cũng vậy, hiện khắp trong các cõi chúng sinh mà tánh luôn tròn sạch, không thêm không bớt. Người không có trí thì vọng sinh chấp bám. Nếu ai hiểu đúng điều này thì được sự sai khác của chuyển y (chuyển đổi chỗ nương gốc rễ của tâm thức, từ mê lầm thành giác ngộ) vô lậu (không còn phiền não rỉ chảy). Pháp sai khác này rất khó đạt được.

 "Như trăng trong mây, tánh vẫn luôn sáng sạch; tạng thức cũng vậy, ở giữa tập khí (thói quen, dấu vết in sâu do hành động và ý nghĩ trước kia để lại) của cảnh giới các chuyển thức (bảy thức luôn chuyển động: thấy, nghe, ngửi, nếm, xúc chạm, ý thức và thức chấp ngã) mà vẫn luôn thanh tịnh. Như khúc gỗ trôi trên sông theo dòng nước, nhưng gỗ và dòng nước thể tướng khác nhau; tạng thức cũng vậy, tuy luôn đi cùng tập khí của các thức nhưng không bị chúng làm lẫn tạp.

 "Thưa các nhân giả, thức A-lại-da luôn làm chỗ nương cho mọi pháp nhiễm và tịnh. Tam-muội an trụ trong niềm vui ngay đời hiện tại của các bậc thánh, các đường trời người, các cõi Phật, đều lấy nó làm nhân. Nó luôn làm chủng tánh cho các thừa (các cỗ xe, tức các con đường tu hành). Nếu hiểu ra được thì liền thành Phật đạo.

 "Thưa các nhân giả, mọi chúng sinh, kẻ đầy đủ công đức, uy lực tự tại, cho đến kẻ sinh vào chốn hiểm nạn, thức A-lại-da đều luôn ở trong đó làm chỗ nương. Đây là giới (cội gốc) từ thuở vô thủy (xa xưa không có khởi đầu) của chúng sinh. Tập khí của các nghiệp tự tăng trưởng được, cũng làm tăng trưởng bảy thức kia. Do đó phàm phu chấp nó là cái "ta" bên trong, vừa là cái bị làm vừa là kẻ làm.

 "Thưa các nhân giả, ý ở trong thân xoay chuyển nhanh như gió. Gió nghiệp thổi động khắp các căn, bảy thức cùng lúc khởi lên như sóng. Thắng tánh (theo phái Số Luận: chất liệu nguyên thủy sinh ra muôn vật), bụi nhỏ, Tự Tại, thời gian v.v. mà ngoại đạo (các học phái ngoài đạo Phật) chủ trương, đều là thức A-lại-da thanh tịnh.

 "Thưa các nhân giả, thức A-lại-da do sức nghiệp trước và ái (lòng tham luyến) làm nhân, tạo thành bao nhiêu loại trong thế gian. Người tính toán hư vọng chấp nó là đấng tạo tác. Thể tướng thức này vi tế khó biết; chưa thấy chân thật thì tâm mê không hiểu, đối với căn, cảnh, ý mà sinh lòng yêu đắm." Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Kim Cang Tạng lại nói kệ:

 Các vị Phật tử,
sao không thấy, không nghe:

 thể tạng thức thanh tịnh,
là chỗ nương của mọi thân.

 Có khi đủ ba mươi hai
tướng tốt của Phật và Chuyển luân vương,

 có khi hiện đủ loại hình,
thế gian đều thấy.

 Ví như trăng trên trời trong
được các vì sao vây quanh,

 các thức cùng A-lại-da
ở trong thân cũng như thế.

 Ví như chủ trời cõi Dục
được hầu cận dạo cung báu,

 như các vị thần sông biển
tự tại trong nước,

 tạng thức ở trong đời,
nên biết cũng như vậy.

 Như đất sinh ra muôn vật,
tâm này hiện ra nhiều thứ.

 Ví như Nhật Thiên tử (vị trời mặt trời)
rực rỡ ngự cung báu,

 xoay quanh núi Tu-di (núi chúa ở trung tâm thế giới),
đi khắp chiếu sáng thiên hạ,

 chư thiên và người đời
thấy đều lễ kính,

 tạng thức ở địa vị Phật,
tướng của nó cũng như thế.

 Ở mười địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát) làm mọi hạnh,
làm rạng rỡ pháp Đại thừa,

 ban vui khắp cho chúng sinh,
thường ngợi khen Như Lai.

 Ở nơi thân Bồ-tát
thì gọi là Bồ-tát.

 Phật và các Bồ-tát
đều là tên gọi của A-lại-da.

 Phật và các Phật tử
đã được và sẽ được thọ ký,

 đều là A-lại-da rộng lớn
mà thành chánh giác.

 Những người tu định ở Mật Nghiêm
tương ứng với định nhiệm mầu,

 có thể đối với A-lại-da
quán thấy rõ ràng.

 Phật và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ không cần thầy),
Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) và các học phái khác,

 người thấy lý không sợ hãi,
điều họ quán đều là thức này.

 Đủ loại cảnh của các thức
đều do tâm biến ra.

 Bình, áo và các vật,
như thế bản chất đều không.

 Tất cả đều nương A-lại-da,
chúng sinh mê lầm mà thấy.

 Do các tập khí
mà cái bị nắm và cái nắm xoay chuyển.

 Tánh này không như ảo thuật,
ảo ảnh trong nắng hay vòng lông,

 chẳng sinh, chẳng không sinh,
chẳng không, cũng chẳng có.

 Ví như dài ngắn v.v.,
lìa một bên thì đều không có.

 Người trí quán việc ảo thuật,
biết đây đều chỉ là trò ảo thuật,

 chưa từng có một vật nào
cùng khởi lên với trò ảo.

 Ảo thuật, ảo ảnh, vòng lông
hòa hợp mà thấy được;

 lìa một thì không hòa hợp,
quá khứ, vị lai cũng không có.

 Việc ảo thuật, vòng lông v.v.,
tướng các vật ở khắp nơi,

 đều do tâm biến đổi,
không có thể, cũng không có tên.

 Người mê lầm ở đời,
tâm không tự chủ,

 nói bậy rằng có người làm ảo thuật,
làm ra đủ thứ vật.

 Thầy ảo thuật dùng gạch ngói v.v.
làm ra các loại vật,

 cử động, qua lại,
cái thấy ấy đều không thật.

 Như sắt theo nam châm
hướng đâu thì dời đó,

 tạng thức cũng như vậy,
xoay theo sự phân biệt.

 Khắp mọi thế gian,
không chỗ nào không trùm.

 Như mặt trời, như ngọc ma-ni (ngọc quý phát sáng),
không suy nghĩ, không phân biệt,

 thức này khắp mọi nơi,
thấy nó thì cho là trôi lăn luân hồi.

 Nó không chết, cũng không sinh,
vốn chẳng phải pháp trôi lăn.

 Người tu định siêng quán sát
sinh tử như mộng,

 lúc ấy liền chuyển y,
gọi là giải thoát.

 Đây chính là giáo lý
tối thượng của chư Phật.

 Nó cân nhắc mọi pháp
như cái cân, như gương sáng,

 lại như ngọn đèn lớn,
cũng như hòn đá thử vàng.

 Nó xa lìa đoạn diệt (chấp rằng chết là hết),
là dấu chỉ của chánh đạo,

 là nhân đưa người tu định nhiệm mầu
đến giải thoát.

 Lìa hẳn mọi ô nhiễm lẫn tạp,
chuyển y mà hiển hiện.

 Kinh Đại thừa Mật Nghiêm, quyển giữa.

 Kinh Đại thừa Mật Nghiêm, quyển dưới.

 Đời Đường, Tam tạng (vị pháp sư thông suốt ba kho kinh điển: Kinh, Luật, Luận) người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Địa-bà-ha-la vâng chiếu dịch.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video