Hồi thứ mười sáu: Tên sai dịch điếc nghe nhầm lại thành ra đúng, quan huyện hiền tài dùng kẻ trộm để bắt kẻ trộm
Lại nói, Địch Công thấy Chu thị đã chịu về, liền sai người tháo bỏ gông cùm, rồi sai Mã Vinh áp giải bà về trấn Hoàng Hoa. Chu thị về đến nhà, cùng Đường thị nói chuyện với nhau một hồi, chuyện ấy không kể ở đây.
Chỉ nói Địch Công, sau khi bà ta đi rồi, lui vào hậu đường (nhà phía sau công đường, nơi quan nghỉ ngơi và bàn việc riêng). Ngài gọi mấy tên sai dịch (người làm việc vặt, chạy giấy, bắt người cho nha môn) đã làm lâu năm vào, hỏi họ có biết nơi nào tên là Tề Đoàn Thái không. Ai nấy đều nói đừng nói là chưa từng đến, ngay cả cái tên ấy cũng chưa từng nghe. Địch Công thấy vậy, trong lòng hết sức buồn bực.
Trong số đó bỗng có một tên sai dịch già bảy tám mươi tuổi, tóc bạc rối bù, nói năng không được nhanh nhẹn. Thấy Địch Công hỏi mọi người, ông ta nghe không rõ, liền nói: “Rau bồ kỳ phải đến tháng tám mới có ạ. Quan lớn muốn ăn món rau ấy thì bây giờ tuy chưa đến mùa, nhưng thằng cháu nội nhà con vốn nghịch ngợm, nó trồng mấy chum bồ kỳ, giờ mầm đã lên cao lắm rồi. Ngoài chợ tuy chưa có, nhưng quan lớn muốn thì con về nhổ ít đem đến, dâng quan lớn ăn của tươi.”
Mọi người thấy ông ta điếc mà nói lung tung, sợ Địch Công trách tội, vội đỡ lời thay: “Người này hơi nặng tai, cho nên nói không đúng chuyện. May mà làm việc vẫn còn cẩn thận, xin quan lớn tha cho.” Địch Công thấy ông ta nói lạc đề đến buồn cười, bèn bảo: “Ông lui xuống đi, ta không cần thứ ấy.”
Nào ngờ tên sai dịch nghe Địch Công nói không cần, lại ngờ rằng ngài tiếc mầm non, sợ nhổ mầm rồi sau này không mọc bồ kỳ nữa, bèn nói: “Quan lớn không cần phải thế đâu ạ. Thứ này nhà con nhiều lắm, mà lại không phải giống ở đây, vốn là đem từ trại Tứ Xuyên về.”
Địch Công nghe câu ấy, bất giác giật mình, kinh ngạc nghĩ: “Trong giấc mộng, trên câu đối ở đình Chỉ Mê ta thấy có câu ‘Bốc Khuê, phải hỏi người Tứ Xuyên’. Hai chữ trên đã ứng nghiệm rồi, chính là cái trại Song Thổ ngầm chỉ trong đó (chữ Khuê gồm hai chữ Thổ, nghĩa là đất, chồng lên nhau, nên ứng với tên trại Song Thổ, tức ‘hai chữ Thổ’). Ba chữ dưới bỗng nhiên lại thốt ra từ miệng lão sai dịch này, chẳng lẽ lại không có ý gì? Xưa nay những vụ án khó, không có manh mối, phần nhiều đều phá được một cách tình cờ. Ta hỏi tên đất Tề Đoàn Thái, lão lại lôi sang món rau bồ kỳ, nay từ rau bồ kỳ lại dẫn ra trại Tứ Xuyên. Xem đấy, chữ ‘thái’ là rau với chữ ‘trại’, chẳng phải đọc lên nghe gần giống nhau sao? (trong tiếng Trung, hai chữ này phát âm gần như nhau). Chớ cho lão là kẻ điếc, phải hỏi cho kỹ mới được.”
Ngài liền nói với đám sai dịch: “Các ngươi tạm lui ra, bản huyện (lời quan huyện tự xưng) có chuyện cần hỏi người này.” Mọi người thấy quan như vậy, trong bụng tuy cười thầm, cho rằng ngài đi tâm sự với một lão điếc, nhưng trước mặt không dám nói gì thêm, đành ai nấy khom gối hành lễ rồi lui ra.
Bấy giờ Địch Công hỏi: “Ông họ gì, tên trong sổ điểm danh là chữ gì, làm sai dịch ở nha môn này được mấy năm rồi?” (sổ điểm danh: sổ ghi tên những người làm việc ở nha môn, sáng sáng điểm danh vào giờ Mão).
Người ấy đáp: “Con họ Ứng, tên trong sổ là Ứng Kỳ, làm sai dịch đã bốn năm chục năm rồi.” Địch Công hỏi: “Rau bồ kỳ ông vừa nói không phải ở đây, vậy nơi ấy rốt cuộc cách đây bao xa?”
Ứng Kỳ đáp: “Quan lớn hỏi chỗ ấy thì ngoài con ra, người khác chẳng ai biết đâu. Bọn họ bảo con điếc tai, làm việc không được rõ ràng, nhưng con thấy những kẻ tay nhanh mắt lẹ như họ lại chẳng biết tường tận bằng con. Đó là nhờ ơn quan lớn đối xử rộng lượng với chúng con, con có lỗi nhỏ cũng không trách phạt, chẳng qua là thương con già cả. Thế mà bọn họ trong lòng không phục, trước mặt sau lưng đều nói xấu con. May mà quan lớn làm huyện lệnh ở đây, chứ nếu đổi người khác đến, cái tên trong sổ của con hẳn đã bị họ dùng lời gièm pha mà gạch mất rồi.”
Địch Công thấy ông ta hỏi một đằng đáp một nẻo, lải nhải mãi không thôi, bèn nói to: “Bản huyện hỏi ông cái trại Tứ Xuyên cách đây bao xa, sao ông lại lôi sang chuyện khác? Ta cũng không ngồi tán chuyện nhà với ông đâu, ông mau nói ra, bản huyện còn có chuyện khác cần hỏi.”
Ứng Kỳ nói: “Không phải con nói nhảm, thật là con tức bọn họ quá. Trại Tứ Xuyên này là tên một cái trại thuộc địa phận phủ Lai Châu. Đời trước có người khách buôn đất Tứ Xuyên chở hàng đến đây bán, được lời, nên năm nào cũng đến chỗ ấy buôn bán. Về sau làm ăn ngày càng phát đạt, mở cửa hiệu, chưa đến một hai chục năm mà đã thành một nhà giàu lớn. Đến đời con cháu lại càng giàu sang hơn trước nhiều, người cả vùng ấy đều tôn nhà ông ta là nhà đứng đầu, vì thế mới đặt tên trại ấy. Vì tổ tiên ông ta là người Tứ Xuyên nên đặt tên là trại Tứ Xuyên. Về sau vận đã hết, gia nghiệp suy sụp, không còn mấy tiếng tăm, người địa phương truyền tai nhau mà sai dần đi, đổi gọi là trại Bồ Kỳ, vì rau bồ kỳ ở chỗ ấy vừa to vừa đậm vị.
Hồi trẻ con chưa điếc, cũng có lần vâng lệnh ra ngoài huyện dò tra một vụ án, đi ngang qua đó, ngồi nói chuyện phiếm với các cụ già trong vùng mới biết được ngọn ngành này. Xong việc, con mang về rất nhiều rau bồ kỳ, năm nào cũng trồng, cho nên ngon hơn rau ngoài chợ nhiều. Quan lớn muốn ăn thì con về nhà đem đến ngay.”
Địch Công nghe xong, trong lòng mừng lắm, nghĩ: “Thì ra ba chữ ‘người Tứ Xuyên’ lại có những khúc quanh như thế. Xem ra tên Thiệu Lễ Hoài ắt đang ở chỗ ấy.” Ngài liền nói với Ứng Kỳ: “Ông nói đã từng đến trại Tứ Xuyên. Bản huyện hiện có một vụ án, muốn sai ông đi cùng giúp sức, ông có chịu được vất vả không?”
Ứng Kỳ đáp: “Con có tên trong sổ là để làm việc sai phái. Hai tai tuy điếc nhưng chân tay còn nhanh nhẹn lắm. Chỉ vì mọi người nói xấu nên hai đời quan lớn gần đây đều không sai con làm việc gì. Nay quan lớn có sai khiến, lẽ nào con lại không đi. Vả lại nơi ấy tuy thuộc phủ khác, nhưng cũng chỉ tám chín ngày đường là đi về được. Quan lớn cử ai đi cùng thì xin soạn sẵn công văn, ngày mai lên đường là được.”
Địch Công rất vui, trước hết cho ông ta lui về, sáng mai lên công đường nhận công văn. Rồi ngài vào thư phòng, kể lại câu chuyện vừa rồi cho Triệu Vạn Toàn nghe. Vạn Toàn nói: “Đã có tên sai dịch này biết đường, ấy cũng là ‘lưới trời lồng lộng, thưa mà khó lọt’ (kẻ có tội trước sau cũng không thoát được). Chuyến này nhất định phải bắt được tên ấy về, làm cho rõ ràng trắng đen, để rửa oan cho người chết.” Bàn bạc xong xuôi. Đến chiều tối, Mã Vinh từ trấn Hoàng Hoa trở về, mọi người lại bàn thêm một hồi. Đêm ấy thu xếp hành lý, lấy tiền lộ phí. Sáng sớm hôm sau, Địch Công lên công đường phê công văn. Ứng Kỳ đi trước dẫn đường, ba người Triệu Vạn Toàn, Mã Vinh và Kiều Thái cùng lên đường. Dọc đường đi mất nhiều ngày.
Hôm ấy qua khỏi địa giới Đăng Châu, đến thành phủ Lai Châu. Ứng Kỳ nói: “Ba vị tráng sĩ mấy ngày liền vất vả, hãy nghỉ lại trong thành phủ một đêm. Trại Tứ Xuyên cách đây chỉ còn sáu bảy chục dặm, ngày mai sớm thì trước trưa, muộn thì quá trưa là đến trại. Đến đó là phải bắt tay vào việc, e sớm tối không ngủ yên được.”
Mã Vinh thấy ông ta nói có lý, liền bảo ông vào thành trước, tìm một chỗ trọ yên tĩnh, rồi ba người cùng vào thành sau. Trước hết họ đến nha môn phủ Lai Châu nộp công văn, chờ lấy giấy phê trả lời (giấy của phủ xác nhận đã nhận công văn, cho phép làm việc ở địa phương) thì trời đã gần tối. Vừa hay Ứng Kỳ đã đứng chờ ở đầu phố, nói ở phố lớn cửa Tây có một quán trọ ở được, sáng mai dậy sớm ra khỏi thành cũng rất tiện. Mã Vinh liền bảo ông ta dẫn đường. Đến trước cửa quán trọ, tiểu nhị đỡ lấy hành lý mang vào. Họ ở trong phòng dãy sau, rửa mặt ăn uống, chẳng cần phải kể.
Mã Vinh sợ Ứng Kỳ điếc tai, nói lạc chuyện mà để lộ tung tích, liền bảo tiểu nhị: “Ông bạn đi cùng chúng tôi hơi nặng tai, anh có chuyện gì cứ nói với tôi là được. Từ đây đến trại Bồ Kỳ còn bao xa, buôn bán ở đó có khá không?”
Tiểu nhị đáp: “Từ đây ra cửa Tây, đi chưa đến bảy chục dặm là tới Đông trại.” Mã Vinh hỏi: “Qua khỏi Đông trại thì sao?” Tiểu nhị đáp: “Đến đó là tới Trung trại.” Mã Vinh lấy làm lạ, vội hỏi: “Rốt cuộc trại này rộng bao nhiêu, chẳng lẽ không ở cùng một chỗ sao?”
Tiểu nhị đáp: “Khách mới đến lần đầu nên không biết chuyện ở đây. Trại Bồ Kỳ có cả thảy ba nơi, chia ra Đông, Tây và Trung. Trung trại náo nhiệt nhất, xưởng ép dầu, hiệu cầm đồ, hiệu tơ lụa, tiệm đổi tiền, nghề gì cũng có. Tây trại chỉ là nơi dân cư ở và gia quyến của các cửa hiệu. Đông trại rất vắng vẻ, tuy là bến cả đường thủy lẫn đường bộ, nhưng chỉ có vài quán ăn, quán trọ thôi. Cả vùng có tám chín trăm quân luyện binh (quân lính được huấn luyện, đóng giữ một nơi) đóng ở trong ấy, là đặt ra để bảo vệ trại. Khách là đang đi đường đến nơi khác có việc, hay là đến trại buôn bán, tìm mối hàng?”
Mã Vinh đáp: “Chúng tôi là người đi ngang qua, nghe nói chỗ ấy là nơi nổi tiếng, nhân tiện muốn mua ít hàng tơ ở đó, không biết cửa hiệu nào có tiếng?”
Tiểu nhị nói: “Khách muốn mua tơ Hồ Châu (loại tơ tằm nổi tiếng của vùng Hồ Châu, Chiết Giang) à? Mua ở đây không có lợi đâu. Ở đây không có hàng tốt chính gốc, có một hai nhà bán hộ thì cũng là hàng do khách buôn tơ chuyển đến, giá không thể rẻ được. Hôm trước ở hiệu tơ lụa Lập Đại, nghe nói có một người khách ở trọ nhà ấy gửi bán, cứ mỗi trăm lạng tơ giá chừng năm mươi tư, năm mươi lăm lạng bạc (lạng: đơn vị cân nặng, đồng thời là đơn vị tính tiền bằng bạc), so ra mua tận nơi sản xuất thì rẻ hơn gấp đôi cũng chưa tới (?). Sao khách không mua tơ địa phương của chúng tôi mà dùng? Tuy màu không đẹp lắm, nhưng dệt ra lụa Sơn Đông thì cũng coi được.”
Mã Vinh không hỏi nữa, ậm ừ cho qua, đóng cửa phòng lại. Nghe tiểu nhị đã đi ra, anh nói với Triệu Vạn Toàn: “Hiệu tơ lụa Lập Đại này không biết ở chỗ nào trong Trung trại? Ngày mai anh đến đó thì nói thế nào? Tên ấy tuy võ nghệ tầm thường, nhưng dù sao cũng là kẻ biết đánh đấm, nếu không ra tay thì e không chịu để trói.”
Triệu Vạn Toàn nói: “Chuyện này có gì khó. Ngày mai anh với tôi vào trại, bảo Kiều Thái và Ứng Kỳ tìm một quán trọ ở, giả như không quen biết, ngầm ứng phó giúp. Một mình tôi đến hiệu Lập Đại hỏi rõ tên ấy, gặp mặt hắn thì lấy chuyện mua tơ ra mà bắt chuyện. Chỉ cần dụ được hắn về chỗ trọ thì chẳng sợ hắn mọc cánh bay mất.”
Hai người bàn định xong, sáng sớm hôm sau trả tiền phòng tiền cơm, đi thẳng ra cửa Tây. Dọc đường quả thấy xe cộ, lạc đà, la ngựa chở hàng nối nhau không dứt. Đến quá trưa thì đã cách Đông trại không xa. Ngẩng lên thấy phía trước có một vòng tường đất bao quanh, trông giống như tường thành, trên đó cũng cắm nhiều cờ hiệu, bay phấp phới trước gió, ánh lên rực rỡ dưới nắng. Bên ngoài vòng tường có một con sông lớn thông ra sông cái, thuyền bè qua lại cũng nhiều.
Bốn người càng đi càng gần tới đầu Tây trại, toàn là đường bộ. Con đường giáp ranh với Thanh Châu rất khó đi. Ứng Kỳ vừa đi vừa nói: “Bây giờ đang tháng sáu tháng bảy, cao lương đang mọc rậm rạp, không những có cướp chặn đường, mà chỉ riêng cây cỏ hai bên che kín (?) cũng đủ nóng chết người rồi. Vì thế trên con đường này người đi rất ít, phần lớn đều đi vòng đường lớn nơi khác. Chuyến này chúng ta phải hết sức để ý. Tên họ Thiệu nếu có bản lĩnh giỏi, hoặc giả hắn chạy trốn về phía tây (?), thì sẽ tốn công lắm. Đường Thanh Châu này không phải chuyện đùa đâu.”
Triệu Vạn Toàn nghe vậy cười nói: “Tôi tuy sinh trưởng trong tỉnh này, chỉ nghe nói Thanh Châu thường có cướp, hôm nay đến đây cũng muốn được mở mắt một phen. Tôi nghĩ hai anh Mã và Kiều chắc cũng chẳng sợ đâu.” Mã Vinh cười nói: “Tuy nói vậy, nhưng ông ấy cẩn thận cũng là điều tốt. Nếu việc mà dễ thì chúng ta cũng chẳng đi tìm chuyện mà làm. Nếu hắn trở mặt, dựa vào con đường này mà dọa nạt chúng ta, thì ai trong chúng ta chưa từng trải? Đến lúc ấy cũng đành đọ sức với nhau một phen thôi.”
Đang đi thì đã tới Trung trại. Triệu Vạn Toàn liền tách khỏi ba người kia, dặn tối đến chờ ở cổng trại. Ứng Kỳ tuy nghe không rõ, nhưng thấy Kiều Thái và Mã Vinh ra hiệu cho mình tách ra đi đường khác thì cũng hiểu ý, theo hai người vào trại tìm quán trọ.
Còn Triệu Vạn Toàn đi trước, vào trại chừng hơn mười gian hàng thì thấy một cửa hiệu vải lớn. Anh bước tới cúi chào, hỏi: “Xin hỏi một tiếng, ở đây có hiệu tơ lụa Lập Đại, nằm ở chỗ nào?” Chưa biết người bên trong trả lời ra sao, xem hồi sau sẽ rõ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video