Hồi thứ hai mươi: Chàng tú sĩ (người học trò) họ Hồ vì một câu nói đùa mà rước họa; quan huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) họ Địch xét theo lẽ thường tình mà xử án.
Lại nói, Địch công (tức quan huyện họ Địch) mắng Hồ Tác Tân một hồi, bắt hắn khai thật. Chỉ thấy Hồ Tác Tân rưng rưng nước mắt, nằm rạp xuống đất mà khai: "Xin quan phụ mẫu (cách tôn xưng quan huyện, coi như cha mẹ của dân) tạm nguôi cơn giận như sấm sét, cho sinh viên (người đã đỗ kỳ thi ở huyện, được vào học trường của huyện) được trình bày cặn kẽ. Chuyện náo động phòng (tục bạn bè, họ hàng kéo vào phòng tân hôn trêu chọc cô dâu chú rể) hôm trước, tuy có sinh viên ở trong đó bày trò, nhưng cũng chỉ là cái hăng hái của tuổi trẻ, cười đùa theo mọi người mà thôi.
Lúc ấy họ hàng bạn bè ở nhà ông ta không dưới ba bốn chục người. Sinh viên thấy Hoa Quốc Tường không xin những người khác thôi, mà chỉ ngăn cản một mình tôi. Tôi sợ nếu lúc đó nhận lời ngay thì làm cụt hứng mọi người, cho nên chưa đáp ứng. Ai ngờ bỗng nhiên bậc trưởng bối mắng thẳng mặt sinh viên. Vì lúc ấy ai nấy đều nhìn nhau, bị ông ta bác bỏ như thế, sinh viên thấy khó mà chịu cho được, nên vô tình buông một câu nói đùa, bảo ông ta trong ba ngày phải đề phòng, chẳng qua là mượn câu ấy để gỡ thể diện mà thôi.
Vả lại hôm sau Hoa Quốc Tường lại bày rượu mời, nếu có hiềm khích thì cũng đã làm lành với nhau rồi, đâu chịu vì thế mà làm chuyện trái phép, mưu đầu độc giết người. Sinh viên đứng trong hàng người đọc sách, há lại không biết phép nước rõ ràng, lưới trời tuy thưa mà không lọt. Huống chi trong nhà hiện có mẹ già, vợ con, đều trông vào việc sinh viên đi dạy học mà sống qua ngày, sao nỡ làm chuyện trái lễ ấy để liên lụy cả nhà?
Nếu bảo sinh viên có lòng ghen ghét, thì vợ người ta dù có ghen tức, cũng được ích gì? Giả sử có ghen thật, thì đáng lẽ phải mưu chiếm đoạt, mưu gian dâm, đó mới là mưu kế của kẻ làm điều phạm pháp, quyết không đến nỗi đầu độc cho nàng chết. Nếu nói sinh viên không nên đùa giỡn, vượt lễ phạm phép, thì sinh viên xin chịu phạt không dám chối; còn nếu nói sinh viên mưu hại mạng người, thì sinh viên bị oan. Xin quan phụ mẫu xét cho thật rõ."
Nói xong, người đàn bà kia cứ dập đầu kêu oan, đau khổ không thôi. Địch công hỏi bà vài câu, mới biết đó là mẹ của Hồ Tác Tân, góa chồng từ khi còn trẻ, một mình nuôi đứa con này khôn lớn. Nay vì một câu nói đùa mà gặp phải tai bay vạ gió, bà rất sợ con bị tra tấn ở công đường, nên cùng đến đây, xin quan lớn xét cho.
Địch công nghe lời của ba người, trong lòng ngờ vực chưa quyết được, thầm nghĩ: "Hai nhà Hoa, Lý thấy con gái chết, tất nhiên là vì quá đau lòng mà đi kiện. Nhưng việc lôi Hồ Tác Tân vào, bảo hắn vì ghen mà mưu hại, thì chuyện này rất đáng ngờ. Chưa nói xưa nay những người náo động phòng chẳng bao giờ có lý lại đi hại tính mạng cô dâu mới, chỉ xét riêng con người hắn, phong thái nho nhã như thế, không phải hạng người mưu sát. Hơn nữa lời hắn vừa trình bày cũng rất hợp tình hợp lý. Việc này không thể hấp tấp mà tin bừa lời khai."
Ngừng một lúc, ông mới hỏi bà Lý Vương thị (vợ nhà họ Lý, họ đẻ là Vương): "Con gái bà đi lấy chồng, chưa được ba ngày đã vội chết, tuy là chết không rõ nguyên do, nhưng theo lời Hoa Quốc Tường thì cũng không phải nhà ông ta làm hại. Còn nếu vì chuyện náo động phòng mà cho rằng Hồ Tác Tân bỏ thuốc độc hại người, thì lấy ai làm chứng? Bản quan cũng không thể nghe lời một phía mà tin là đã đủ để kết án. Các người hãy tạm lui về, làm đơn bổ sung lời khai; ngày mai bản quan sẽ đích thân đến khám nghiệm tử thi, lúc đó mới phân biệt được thật giả. Hồ Tác Tân vô cớ bày trò làm loạn, bị chỉ là kẻ gây họa, cho đem đi giam giữ, ngày mai khám nghiệm xong sẽ xét lại."
Bà Lý Vương thị vốn là đàn bà con nhà dòng dõi, biết phép tắc nơi cửa quan, rằng theo lẽ phải khám nghiệm xong mới tra hỏi lấy cung, nên lúc ấy cùng Quốc Tường lui xuống khỏi công đường, lên kiệu về nhà, chỉ chờ ngày mai khám nghiệm. Chỉ có bà Triệu thị, mẹ của Hồ Tác Tân, thấy con bị giao cho huyện học (trường học của huyện, nơi quản lý các sinh viên) trông giữ, không khỏi một trận chua xót, gào khóc thảm thiết. Nhưng biết làm sao được, đó là lệnh của quan, bà đành đứng nhìn con bị dẫn đi rồi mới về nhà, chuẩn bị đến lúc khám nghiệm thì ra biện bạch. Chuyện ấy cũng không cần nói thêm.
Lại nói Hoa Quốc Tường về nhà rồi, biết rằng khi khám nghiệm thì người ngoài sẽ chen chúc kéo đến, đành ngậm nước mắt sai người dọn sạch đồ đạc ở nhà khách cùng các gian trước sau, trước cửa phòng tân hôn thì dựng chiếu lau làm rạp. Tuy biết nhà cửa sẽ bị hư hại, nhưng vì vụ án hệ trọng, không thể không làm như vậy. May mà ông là người đã đỗ cử nhân (người đỗ kỳ thi hương, kỳ thi cấp tỉnh), nên bọn sai dịch (lính lệ làm việc ở nha môn) trong vùng không dám quấy nhiễu.
Cả đêm ấy mọi người tất bật, chỉ có con trai ông, có được người vợ đẹp xinh như thế, mới được hai đêm ân ái, bỗng gặp đại nạn, khóc đến chết đi sống lại. Bà Lý Vương thị thương con gái tha thiết, cũng đến khóc lóc thảm thiết. Tai họa này thật khiến cả quỷ thần cũng chẳng yên.
Đến hôm sau, viên địa giáp (người đứng đầu khu phố, lo việc trị an trong vùng) cùng lính trực ngày đến trước để bày biện. Họ đặt án thư (bàn xử án của quan) ở trước sân, mở toang cửa bình phong, để có thể khám nghiệm tử thi ở sân nhà trên, đối diện với án thư; mọi đồ dùng cần đến đều đủ cả. Lúc ấy Hoa Quốc Tường lại nhờ một người họ hàng đáng tin cậy sắm sẵn một cỗ quan tài cùng quần áo khâm liệm, chuẩn bị khám nghiệm xong thì nhập liệm.
Mọi việc xong xuôi thì đã đến giờ Tỵ chính (khoảng mười giờ sáng). Chợt nghe ngoài cửa tiếng thanh la vang dội, biết là Địch công tới, Hoa Quốc Tường vội vàng mặc áo đội mũ chỉnh tề, cùng con trai ra đón. Bà Lý Vương thị thì khóc lui vào nhà sau. Địch công xuống kiệu trước miếu Phúc Đức (miếu nhỏ thờ thần Thổ địa), bước vào trước sảnh, Quốc Tường mời ngồi, người nhà dâng trà lên. Văn Tuấn bước lên lạy chào xong, Địch công biết đó là con trai ông ta, nhìn từ trên xuống dưới một lượt, thấy cũng là một người học trò nho nhã, trong lòng thật không quyết được, đành hỏi:
"Vợ anh về nhà mới vừa ba ngày, đêm hôm kia anh vào phòng lúc nào? Lúc vào phòng nàng trông ra sao? Rồi vì sao lại biết trong ấm trà có thuốc độc, nàng uống nhầm mà chết?"
Văn Tuấn thưa: "Đồng sinh (người đi học chưa đỗ kỳ thi ở huyện, tự xưng khiêm tốn) vì ngày cưới đã mời họ hàng đến chúc mừng, nên vâng lệnh cha đi đến từng nhà để cảm tạ. Trên đường trở về thì người đã mệt mỏi, lại gặp lúc nhà mời bù khách khứa, sau khi thưa lại với cha thì không thể không tiếp đãi. Khách về rồi thì đã sang canh hai (khoảng chín đến mười một giờ đêm), đồng sinh lại đến trước cha mẹ thăm hỏi chúc ngủ ngon một chút, rồi mới về phòng.
Lúc ấy vợ tôi đang ngồi ở mép giường, thấy đồng sinh về, liền sai bà hầu dâu (người đàn bà theo hầu cô dâu mới) rót hai chén trà đặc để hai người cùng uống. Đồng sinh vì sau khi uống rượu đã uống trà ở thư phòng và ở phòng cha mẹ rồi, nên không uống. Vợ tôi bèn uống chén ấy, rồi đi ngủ.
Không ngờ sang canh ba (khoảng mười một giờ đêm đến một giờ sáng), đồng sinh đang sắp ngủ say thì nghe nàng khẽ kêu đau. Đồng sinh còn ngờ là do nhiễm lạnh lâu ngày, ai ngờ càng lúc càng đau dữ, kêu la không ngớt. Đang định sai người đi mời thầy thuốc thì đến canh tư (khoảng một đến ba giờ sáng), nàng đã hồn về dưới đất. Về sau truy tìm gốc ngọn mới biết nguyên do nàng đau bụng là vì uống trà, liền lấy ấm trà ra xem, thì nó đã biến thành màu đỏ đen, há chẳng phải do bị bỏ thuốc độc sao?"
Địch công hỏi: "Theo lời ấy thì hôm trước lúc Hồ Tác Tân làm ầm ĩ, hắn có vào phòng không?" Văn Tuấn thưa: "Đồng sinh từ trước buổi trưa đã ra ngoài đi cảm tạ khách, nên không được biết." Hoa Quốc Tường liền nói: "Người này đã cùng mọi người vào phòng từ trước buổi trưa."
Địch công hỏi: "Đã là vào phòng từ trước buổi trưa, thì ấm trà ấy đặt ở đâu? Buổi chiều con dâu ông có uống trà không? Ai là người pha trà?" Hoa Quốc Tường bị Địch công hỏi mấy câu ấy, nhất thời lại không trả lời được, cuống lên giậm chân khóc mà nói: "Cử nhân này nếu sớm biết có tai họa này thì lúc ấy đã để tâm đến mọi việc rồi. Huống chi là con dâu mới cưới, những chuyện vụn vặt ấy cũng chẳng cần hỏi đến, làm sao biết rõ được? Tóm lại, tên Hồ Tác Tân này xưa nay vẫn hay đùa nghịch, suốt hôm trước cũng ra ra vào vào luôn, hắn đã có ý đầu độc thì tất nhiên không để ai nhìn thấy. Huống chi đến canh hai hắn mới cùng mọi người ra về, khó mà bảo đảm hắn không lén người khác bỏ thuốc độc lúc buổi chiều hay lúc đã lên đèn. Việc này chỉ xin quan phụ mẫu tra khảo hắn, tự nhiên hắn sẽ nhận tội."
Địch công nói: "Việc này không phải trò đùa. Án mạng hệ trọng, sao có thể dựa vào cái nhìn thiên lệch của riêng mình mà tin chắc không ngờ vực? Dù cho Hồ Tác Tân xưa nay hay đùa nghịch, nhưng hai hôm ấy có bà hầu dâu ở bên cạnh, hắn sao có thể ra tay được. Việc này ắt có nguyên do khác. Hãy đưa bà hầu dâu ra đây để bản quan hỏi một phen."
Hoa Quốc Tường thấy ông bênh vực cho Hồ Tác Tân, ngờ rằng ông cố ý che chở, không khỏi nóng nảy lên mà nói: "Quan phụ mẫu là cha mẹ của dân, làm quan ăn lộc vua, lẽ ra phải giải oan cho dân, chẳng lẽ cử nhân này cố ý vu hại Hồ Tác Tân sao? Cứ như lời quan phụ mẫu nói, chưa chắc là hắn đầu độc, thế thì cứ thế mà cho qua lấp lửng hay sao? Cử nhân này thân còn ở trong hàng thân sĩ (tầng lớp có học vị, có địa vị trong xã hội), xảy ra vụ án này mà còn bị lơ là như vậy, thì dân thường há chẳng phải oan chìm đáy biển (oan ức mãi mãi không ai giải cho) hay sao? Nếu cứ như thế thì tiếng tốt ngày thường của quan cũng chỉ là hư danh mà thôi."
Địch công thấy ông ta nói lời hồ đồ, nhưng vì ông ta là khổ chủ (nhà có người bị hại), nên lúc ấy cũng không tiện nổi giận, đành nói: "Bản quan đâu phải không xử vụ án này. Lúc này truy xét chính là có ý giải oan cho con dâu ông. Nếu nghe lời một phía của ông mà bắt Hồ Tác Tân đền mạng, giả sử hắn cũng bị oan, thì lại có ai giải oan cho hắn? Mọi việc đều có lẽ phải của nó, mà lúc này còn chưa khám nghiệm, sao đã nóng vội đến thế? Bà hầu dâu này bản quan nhất định phải tra hỏi." Lúc ấy ông sai lính lệ vào trong dẫn người ra. Hoa Quốc Tường nghe một phen lời ấy cũng không còn gì để đáp, đành để mặc ông làm. Trong chớp mắt, bà hầu dâu đã nằm rạp dưới đất.
Địch công hỏi: "Ngươi là bà hầu dâu đấy à? Là người nhà họ Lý theo về làm của hồi môn, hay là bà vú già ở nhà này? Mấy ngày liền trong phòng tân hôn người ra kẻ vào đông đúc, sao ngươi không cẩn thận trông nom?" Người đàn bà ấy thấy Địch công lời lẽ dữ dằn, giọng nói nghiêm khắc, sợ đến run lẩy bẩy, cúi đầu thưa:
"Già này họ chồng là Cao, nhà mẹ đẻ họ Trần, từ nhỏ đội ơn phu nhân họ Lý cho ở lại nuôi trong nhà, làm đứa hầu gái. Về sau được ơn gả chồng, làm vợ Cao Khởi, từ trước đến nay hai vợ chồng đều làm người ở nhà họ Lý. Gần đây vì lão phu nhân và lão gia lần lượt qua đời, phu nhân thấy tiểu thư đi lấy chồng, mà già này là người hầu cũ, nên đặc biệt sai đến làm bạn hầu, không ngờ đêm hôm kia lại xảy ra tai họa này. Tiểu thư chết không rõ ràng, cúi xin quan lớn tra khảo Hồ Tác Tân."
Lúc đầu Địch công ngờ rằng bà hầu dâu gian dối, vì bà là người hầu cận bên mình cô dâu; lại sợ Hoa Quốc Tường chê nghèo tham giàu, có chuyện gì khác, sai bà hầu ngầm ra tay hãm hại, cho nên mới định đem bà ra thẩm vấn. Lúc này nghe bà nói, thì ra là người hầu cũ của nhà họ Lý, lại là người đã bế bồng tiểu thư cho đến lớn, tuyệt không có lẽ nào bỗng dưng đầu độc. Trong lòng ông trái lại không biết tính sao, đành hỏi bà: "Ngươi đã từ nhà họ Lý theo về, thì mấy ngày nay việc pha trà lấy nước đều do một mình ngươi lo liệu. Ấm trà buổi tối hôm ấy pha lúc nào?"
Cao Trần thị thưa: "Sau buổi trưa pha một lần, lên đèn rồi lại pha một lần nữa; ban đêm uống là ấm pha lần thứ hai." Địch công lại hỏi: "Sau khi pha trà, ngươi có rời khỏi phòng không? Lúc ấy ở thư phòng có bày tiệc rượu không?" Bà hầu dâu thưa: "Già này chỉ ra ngoài một lần để ăn cơm tối, ngoài ra không ra ngoài lần nào. Lúc ấy tiệc rượu ở thư phòng, cậu chủ (tức chồng của tiểu thư) cùng cậu Hồ cũng đang ngồi uống rượu ở đó. Nhưng cậu Hồ quả thật tối hôm ấy hầm hầm bỏ đi, lại còn buông lời căm hận, thuốc này chắc chắn là do cậu ta bỏ."
Địch công nói: "Theo lời ngươi thì cũng chỉ là đoán mò mà thôi. Nhưng ta hỏi ngươi, ấm trà pha lúc chiều có ai uống không?" Bà hầu dâu nghĩ một hồi, cũng không nhớ rõ. Địch công đành vào trong khám nghiệm thi thể. Chưa biết việc sau thế nào, hãy xem hồi sau sẽ rõ.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video