Thiên 21 — Hồi 21: Lời hay khuyên giải để khỏi khám xác, lên công đường lấy khẩu cung

 Hồi thứ hai mươi mốt: Lời hay khuyên giải, được miễn khám nghiệm thi hài; xét lời khai, lên công đường tra hỏi

 Lại nói Địch công (tức Địch Nhân Kiệt, lúc ấy làm quan huyện Xương Bình) nghe lời Cao Trần thị nói xong, càng không quyết được, bèn bảo Hoa Quốc Tường: “Theo lời các người thì ai cũng chỉ khư khư giữ ý riêng của mình. Trà là pha sau bữa cơm, mà lúc ấy Hồ Tác Tân lại đang uống rượu ở thư phòng. Bà bạn cô (người đàn bà theo hầu cô dâu về nhà chồng) thì ngoài lúc ăn cơm tối ra cũng không hề ra ngoài. Cô dâu không thể tự mình bỏ thuốc độc, vậy có thể truy xét từ phía bà bạn cô. Nhưng buổi chiều có ai vào phòng hay không thì bà ta lại nhớ không rõ, vụ án này làm sao đoán bừa được? Hãy đợi bản huyện khám nghiệm xong rồi sẽ xét xử.”

 Nói rồi, ông đứng dậy đi vào bên trong. Lúc ấy Lý Vương thị cùng cả nhà họ Hoa lớn nhỏ ai nấy khóc vang inh tai, kể rằng một cô dâu dịu dàng xinh đẹp như thế mà bỗng gặp tai biến thảm khốc. Địch công đến sân nhà trên, trước hết cho các bà các cô tạm lánh đi, rồi đi xem khắp các nơi một lượt, sau đó cùng Hoa Quốc Tường vào trong phòng. Ông thấy rương hòm đồ đạc đều đã dọn đi cả, chỉ còn cái ấm trà và một cái ống sơn đỏ đặt trên một chiếc bàn vuông bốn chỗ ngồi; nhiều bà hầu đứng canh trước giường.

 Địch công hỏi: “Cái ấm trà này vốn đặt sẵn trên bàn này phải không? Các người lấy cái chén lại đây, để bản huyện thử xem.” Vừa nói xong, người hầu việc đã đưa ngay một cái chén trà. Địch công tự tay cầm lấy, rót trà trong ấm ra một chén, quả thấy màu khác hẳn thường: đen tím như nước đường, lại còn từng đợt bốc lên mùi tanh. Địch công xem một hồi, sai người gọi một con chó đến, lại sai bỏ ít đồ ăn vào chén trà rồi đổ xuống đất. Con chó ấy cũng là tự tìm đến chỗ chết: nó cúi đầu ư ử một hai tiếng rồi ăn một mạch hết sạch. Chỉ trong chốc lát, nó cắn bậy sủa loạn, chừng khoảng một bữa cơm thì đã chết tốt.

 Địch công càng thêm kinh ngạc, trước hết sai sai dịch dán giấy niêm phong cái ấm, để người ngoài khỏi lỡ uống phải, rồi đi đến trước giường xem xét một lượt. Ông chỉ thấy trong miệng người chết máu rỉ ra không ngớt, khắp người từ trên xuống dưới tím bầm sưng phù khác thường, biết chắc là trúng độc không còn nghi ngờ gì. Ông quay ra đứng ở sân, sai người dẫn Lý Vương thị đến, rồi nói với cả Hoa Quốc Tường và bà ta:

 “Người này chết chắc chắn là do trúng độc. Nhưng hai nhà trai gái các người đều là nhà dòng dõi học hành, nay gặp chuyện này đã là bất hạnh đến cùng cực. Các người đã làm đơn kiện xin bản huyện tra xét xử lý, thì lẽ nào bản huyện lại không đến khám nghiệm. Có điều, người chết vì trúng độc đã là việc ngoài sức tưởng tượng; nếu lại lật thi thể ra mà khám nghiệm thì càng khổ không nói nên lời. Đó là lòng thương xót của bản huyện, nên đặc biệt cho gọi hai bên đương sự đến để nói rõ lý do. Nếu không nỡ để người chết phải chịu khổ thì hãy làm giấy cam kết xin miễn khám nghiệm, để sau này khỏi hối hận.”

 Hoa Quốc Tường chưa kịp mở lời, Lý Vương thị đã khóc mà thưa với Địch công: “Lạy quan thanh thiên (cách gọi tôn kính vị quan công minh), đàn bà hèn mọn này chỉ có một đứa con gái này thôi; vì nó chết không rõ ràng nên mới theo sự thật mà làm đơn trình kiện. Nay lão gia đã định án như vậy, để nó khỏi phải chịu khổ sau khi chết, đàn bà hèn mọn này xin cam lòng miễn khám nghiệm.”

 Hoa Văn Tuấn thấy mẹ vợ như thế, cũng vì tình vợ chồng sâu nặng, không nỡ để vợ bị người ta xoay lật, bèn thưa với Quốc Tường: “Thưa cha, xin cha hãy miễn việc này đi. Con thấy vợ con chết thảm quá rồi, may được quan phụ mẫu (cách gọi tôn kính quan huyện, ví như cha mẹ của dân) thành toàn cho, lấy tội trúng độc mà định án. Lúc này xin cứ theo lời ngài mà khâm liệm.”

 Hoa Quốc Tường thấy con trai và mẹ người chết đều nói như vậy, cũng không đòi hỏi quá đáng nữa, đành lui xuống, cùng Lý Vương thị làm giấy cam kết miễn khám nghiệm, rồi thưa với Địch công: “Nay quan phụ mẫu cho miễn khám nghiệm, tuy là có ý giữ gìn thể diện cho chúng tôi, nhưng con dâu tôi trúng độc mà chết, việc này mọi người đều tận mắt thấy cả. Chỉ cầu quan phụ mẫu nhất định phải tra khảo tên Hồ Tác Tân, theo luật mà trừng trị. Nếu cho rằng sau khi đóng nắp quan tài, đã có giấy cam kết rồi, mà cứ thế khâm liệm cho xong, thì lúc ấy e rằng quan phụ mẫu lại mang tiếng không hay đấy.”

 Địch công gật đầu, cầm lấy tờ giấy cam kết, sai bọn lính hình và lính lệ lui ra sau nhà. Trong lòng ông thật còn do dự, nhất thời không tiện về ngay, bèn ngồi ở nhà trên, chuyên để ý xem lúc họ khiêng ra có động tĩnh gì không.

 Lúc ấy trong ngoài dĩ nhiên rối rít không ngớt, gia nhân và bạn bè thân thích đều đang lo liệu công việc; may mà quan tài và mọi thứ hôm qua đã sắm sửa đầy đủ cả. Lý Vương thị và Hoa Văn Tuấn tất nhiên đau đứt ruột gan, nước mắt chảy không thôi. Địch công đợi bên ngoài đặt quan tài xong, người ta định mặc áo cho người chết, ông cũng theo mọi người vào phòng. Chỉ thấy trước giường từng đợt mùi tanh xộc thẳng lên óc, trong lòng ông vẫn không sao nghĩ ra lẽ gì.

 Ông thầm nghĩ: “Từ xưa đến nay những vụ án lạ rất nhiều. Cho dù là do trúng độc, thì trong ấm trà này cũng chẳng qua là bị bỏ thạch tín, uống vào bụng thì dẫu bảy lỗ trên mặt (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng) chảy máu, chết ngay tức khắc, thì làm sao lại có mùi tanh hôi thế này? Xem kìa, thi thể tuy tím bầm sưng phù nhưng da thịt lại không hề rách nát, hơn nữa ngực phình to như quả dưa, rõ ràng là còn có nguyên do khác. Chẳng lẽ dưới gầm giường có con vật độc gì chăng?”

 Đang một mình thầm suy tính, bỗng có một người kêu lên: “Nguy rồi! Sao chết đã hai ngày mà trong bụng vẫn còn động đậy? Chẳng lẽ có ma quái chăng?” Nói rồi người ấy lập tức chạy tuột xuống giường, sợ đến tái cả mặt. Những người kia nghe anh ta nói vậy, có kẻ bạo gan đến chỗ ấy xem thử thì lại không thấy động tĩnh gì, vì thế ai cũng bảo anh ta đa nghi. Lúc ấy mọi người lòng dạ bồn chồn, vội vàng mặc áo cho xong. Chỉ nghe thầy âm dương (người chuyên xem ngày giờ, coi việc ma chay) hô vào liệm, mọi người ùa xuống giường, nâng thi thể lên, khiêng ra khỏi phòng để liệm.

 Riêng Địch công đợi mọi người ra hết, tự mình đến trước giường xem xét kỹ một hồi, lại nhìn xuống đất, thấy có nhiều giọt nước lẫn máu, bên trong có những sợi đen, trông như đang ngọ nguậy. Địch công để ý nhìn kỹ, rồi ra khỏi nhà sau, ngồi xuống trước sảnh, trong lòng nghĩ: “Việc này chắc chắn không phải Hồ Tác Tân làm, bên trong hẳn có chuyện kỳ quái. Hoa Quốc Tường tuy một mực khăng khăng không chịu buông, nhưng nếu không làm theo cách này thì ông ta nhất định không chịu theo phán quyết.”

 Chủ ý đã định, vừa lúc khâm liệm cũng xong. Địch công sai người mời Hoa Quốc Tường ra mà nói: “Việc này có vẻ còn đáng ngờ, bản huyện quyết không có lẽ nào bỏ qua không xử. Hồ Tác Tân tuy là bị cáo, nhưng Cao Trần thị là bà bạn cô, cũng không thể đứng ngoài vụ việc. Xin giao bà ta ra ngay, để cùng đưa về hầu tra hỏi, cho rõ sự công bằng. Nếu cứ chỉ nhằm vào một mình Hồ Tác Tân mà khắt khe, chẳng hóa ra bị người ta dị nghị hay sao? Bản huyện quyết không bạc đãi người nhà của ông đâu.”

 Hoa Quốc Tường thấy ông nói như vậy, cũng vì ông là quan phụ mẫu ở địa phương, vụ án phải nhờ ông phán xử, nên đành sai Cao Trần thị ra, để tại công đường mà biện bạch. Địch công liền đứng dậy lên kiệu về nha môn. Lúc ấy chỉ có mẹ của Hồ Tác Tân là cảm kích vô cùng, biết Địch công còn có ý tốt khác, bèn ngầm đút lót dặn dò bọn sai dịch, đưa tin cho con trai mình. Chuyện ấy không nói đến nữa.

 Lại nói Địch công về đến nha môn cũng không lên công đường xử việc, chỉ sai đem Cao Trần thị giao cho quan môi (người đàn bà làm việc cho nha môn, chuyên trông giữ phạm nhân nữ) canh giữ, còn các vụ án khác thì đều không hỏi đến; liền mấy ngày đều như thế cả.

 Hôm ấy Hoa Quốc Tường sốt ruột, oán trách con trai: “Việc này đều do đồ súc sinh mày làm hỏng! Mẹ vợ mày ưng thuận miễn khám nghiệm, bà ta là đàn bà, không biết lợi hại của việc quan. Xưa nay kẻ làm quan đều cho là bớt việc thì hơn, chỉ cầu sao chân mình đứng cho vững, còn nỗi oan ức của người khác thì họ chẳng thèm hỏi đến. Hôm trước mày nhất định xin ta miễn khám nghiệm, mày xem tên quan chó này đến nay vẫn chưa xử gì cả. Hắn cậy rằng chúng ta đã làm giấy cam kết, dù trúng độc là thật nhưng việc Hồ Tác Tân đầu độc thì không có chứng cứ gì, hắn bèn nhân đó mà kéo dài, có ý bao che cho thằng chó đó, chẳng phải là bị mày làm hỏng việc sao! Hôm nay ta phải đến giục xử, xem hắn đối với ta thế nào; nếu không thì lá đơn kiện lên cấp trên là không tránh khỏi.” Nói rồi, ông sai người mang mũ áo (lễ phục của người có danh vị) đi theo, thẳng đến huyện Xương Bình.

 Các vị hỏi vì sao Địch công không tra hỏi việc này? Chỉ vì ông là một vị quan tốt, xưa nay không chịu vu oan hại người lương thiện. Ông xem vụ án này không phải do Hồ Tác Tân làm, cũng không phải do Cao Trần thị hãm hại. Tuy biết như vậy, nhưng ông vẫn chưa nghĩ ra căn nguyên, không biết chất độc được bỏ vào lúc nào, vì thế chưa tiện xét xử.

 Chiều hôm ấy, ông đang cùng Mã Vinh tiễn Triệu Vạn Toàn đi, cho ông ta một trăm lạng bạc làm lộ phí, khen ông ta lòng dạ ngay thẳng, trong vụ án Thiệu Lễ Hoài đã hăng hái dốc sức. Triệu Vạn Toàn cảm tạ một hồi, trả lại số bạc rồi chia tay ra đi.

 Sau đó Địch công nói với Mã Vinh: “Vụ án ở Lục Lý Đôn, ngay từ đầu bản huyện đã biết là dễ xử, chỉ cần bắt được tên họ Thiệu là có thể kết án. Duy có việc Tất Thuận khám mãi không ra vết thương, chính ta đã phải tự nhận lỗi. Nào ngờ sóng trước chưa yên, sóng sau đã nổi (việc này chưa xong, việc khác đã đến): vợ của con trai Hoa Quốc Tường lại xảy ra vụ án đáng ngờ này. Nếu chỉ nhằm vào Hồ Tác Tân thì trong lòng ta không nỡ. Hôm trước ngươi ở nhà họ, cũng đã thấy đủ mọi tình tiết, đều không thể định được. Tuy đã đem Cao Trần thị về, cũng chẳng qua là để chặn việc Hoa Quốc Tường thúc giục xử án (?). Những vụ án qua tay ngươi đã không ít, hãy giúp bản huyện nghĩ xem, lại dò hỏi ở các vùng lân cận xem có sai dịch nào giỏi nghề (?) thì đến hỏi họ, may ra tìm được chút manh mối.”

 Hai người đang bàn bạc trong thư phòng thì người giữ thiếp (người hầu chuyên nhận danh thiếp, báo khách) vào bẩm: “Cử nhân (người đã đỗ kỳ thi hương, có danh vị trong làng khoa cử) họ Hoa hiện đang ở trên công đường, muốn gặp mặt thái gia (cách gia nhân gọi quan huyện), hỏi thái gia vụ án ấy xử thế nào.” Địch công nói: “Bản huyện biết ông ta thế nào cũng đến giục xử án. Ngươi hãy ra mời ông ta vào gặp, đồng thời truyền chuẩn bị ở đại đường.”

 Người ấy vâng lời lui ra. Chỉ trong chốc lát, quả thấy Hoa Quốc Tường áo mũ chỉnh tề bước vào. Địch công đành ra khỏi thư phòng đón, chia ngôi chủ khách mà ngồi. Hoa Quốc Tường mở lời hỏi: “Hôm trước quan phụ mẫu đem người hầu gái về, mấy ngày nay chắc tình tiết vụ án đã sáng tỏ. Rốt cuộc ai là kẻ bỏ thuốc độc, xin quan phụ mẫu chỉ bảo cho, tôi cảm kích chẳng ít.”

 Địch công đáp: “Bản huyện đã suy nghĩ về việc này đã lâu, nhưng nhất thời chưa tìm ra căn nguyên, nên chưa tra hỏi. Nay ngài đến thật đúng lúc, xin hãy ngồi một lát, đợi bản huyện tra hỏi xem sao.” Vừa nói xong thì công đường bên ngoài đã chuẩn bị đầy đủ. Địch công liền thay áo, lên công đường xử án. Trước hết ông sai dẫn Hồ Tác Tân đến. Người sai dịch phụ trách vụ việc dạ một tiếng, ra đến cửa công đường gọi hắn vào. Hồ Tác Tân quỳ trước án.

 Địch công nói: “Vợ của Hoa Văn Tuấn, bản huyện đã đến tận nơi khám xét xong, rõ ràng là trúng độc mà chết. Mọi người đều cùng một lời, nói rằng chỉ một mình ngươi đầu độc. Ngươi hãy khai thật ra: chất độc này bỏ vào lúc nào?”

 Hồ Tác Tân thưa: “Sinh viên (người đã đỗ kỳ thi ở huyện, tức tú tài, được vào học ở trường của nhà nước; ở đây Hồ Tác Tân tự xưng) hôm trước đã trình bày rõ rồi: đùa nghịch thì có, còn đầu độc thì thật là oan uổng, bảo sinh viên biết khai từ đâu?”

 Địch công nói: “Ngươi cũng không cần chối cãi, hiện có bà bạn cô nhà họ làm chứng. Hôm mời rượu, Hoa Văn Tuấn ra ngoài đáp lễ khách, ngươi cùng mọi người thường xuyên ra vào phòng tân hôn, nhân lúc sơ hở mà bỏ thuốc độc vào. Ngươi còn khéo nói chối cãi nữa sao?”

 Hồ Tác Tân nghe xong vội thưa: “Quan phụ mẫu thật sáng suốt. Bà ta đã nói là cùng mọi người thường xuyên ra vào, rõ ràng không phải một mình sinh viên vào phòng. Đã không phải một mình vào phòng thì có bao nhiêu con mắt trông thấy rõ ràng, lại nhân lúc nào mà có sơ hở được? Cho dù sinh viên có bỏ vào đi nữa, thì suốt một ngày dài như thế, lẽ nào không có một ai rót trà từ cái ấm ấy? Vì sao người khác đều không chết, riêng cô dâu uống vào là có chất độc? Trà này ai rót cho, pha lúc nào, xin quan phụ mẫu nhất định phải tìm cho ra gốc rễ.

 Sinh viên tuy không chỉ thẳng là ai, nhưng trách nhiệm của bà bạn cô là không thể chối được. Ngoài bạn bè thân thích vào phòng ra, đàn bà con gái và các bà hầu trong nhà không có một ai vào cả. Nếu quan phụ mẫu không truy hỏi từ chỗ ấy, thì dù có trình lên trên xin tước bỏ danh vị tú tài của sinh viên rồi dùng hình tra khảo đến chết, cũng chẳng có lời khai nào để nhận tội. Cúi xin quan phụ mẫu xét cho rõ!”

 Chưa biết Địch công xử lý thế nào, xin xem hồi sau sẽ rõ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video