Thiên 29 — Hồi 29: Địch Lương công xử rõ vụ gian dâm, Diêm Lập Bản tâu tiến cử bề tôi hiền

 Hồi thứ hai mươi chín: Địch Lương Công (tức Địch Nhân Kiệt, về sau được phong tước Lương quốc công) xét rõ vụ án gian dâm; Diêm Lập Bản dâng tấu tiến cử bề tôi tài đức.

 Lại nói Địch Công giả làm Diêm La Thiên tử (vua cai quản cõi âm), dọa cho Chu thị phải khai ra lời cung, biết được sự thật, rồi lui vào hậu đường (gian nhà phía sau công đường). Ông nói với Mã Vinh: "Việc này coi như đã rõ. Chỉ e mụ ta vẫn không chịu nhận, lại phải mở quan tài khám nghiệm, lúc ấy chẳng phải lại thêm một phen rắc rối sao. Sáng mai trời vừa sáng, ngươi cưỡi ngựa ra khỏi thành, đưa Đường thị cùng đứa bé câm về đây. Bản huyện còn nhớ trong sách thuốc cổ có ghi: ai bị ráy tai làm cho câm thì dùng hoàng liên ba đồng cân (đồng cân là đơn vị cân thuốc, khoảng gần bốn gam), thêm hoàng... (?) năm phân (phân bằng một phần mười đồng cân), có thể chữa khỏi câm. Hai vị thuốc ấy tính mát, còn ráy tai tính nóng; lấy mát trị nóng nên có hiệu nghiệm. Hãy chữa khỏi cho con gái mụ trước, khiến mụ trong lòng sợ hãi, tin là thật, thì ban ngày ra công đường mụ sẽ khai nhận."

 Mã Vinh vâng lời, bèn nghỉ ngoài phố một lúc, đợi trời sáng thì ra khỏi thành. Hôm ấy Địch Công cũng không lên công đường, trước hết lấy lời cung đêm qua của Chu thị ra xem một hồi.

 Mãi đến buổi chiều, Mã Vinh mới đưa Đường thị cùng cháu gái về, đến hậu đường. Địch Công trước hết nói với mẹ của Tất Thuận: "Vết thương làm chết con trai bà ở chỗ nào, ta đều đã biết cả. Bà hãy đợi ở đây một lát, để ta chữa khỏi bệnh câm cho đứa bé này trước, rồi sẽ lên công đường đối chất. Chỉ giận bà già này là người hồ đồ: lúc con trai còn sống thì suốt ngày vô cớ cãi cọ ầm ĩ, con chết rồi lại không biết điều khuất tất bên trong, trái lại còn bảo con dâu là người tốt."

 Ông liền sai Hình phòng (bộ phận lo việc hình án trong nha huyện) đọc lời cung của Từ Đức Thái cho bà nghe. Bà già nghe xong, không cầm được mà khóc rống lên: "Con dâu suốt ngày ngồi yên trong phòng, tôi tưởng là việc tốt, ai ngờ nó có chuyện này đã nhiều tháng, lại còn có cửa ngầm để ra vào. Nếu không nhờ quan lớn thanh liêm ngay thẳng, thì con tôi dẫu trăm đời cũng chẳng có ai rửa oan, báo thù cho nó." Địch Công nói: "Bây giờ đã biết thì không cần lải nhải nữa."

 Ông liền sai người đi mua thuốc, sắc xong cho đứa bé câm uống. Chừng một hai canh giờ (mỗi canh giờ bằng hai tiếng đồng hồ), chỉ thấy đứa bé nôn ọe dữ dội (?), nôn mãi không thôi, liền mấy lần, nôn ra nhiều máu tươi đỏ nhạt xuống đất. Địch Công lại sai người dìu nó nằm lên giường lò (loại giường xây bằng gạch, bên dưới đốt lửa sưởi). Lúc ấy nó giống như người ốm, chỉ thở dốc. Nằm một lúc, nha dịch bên cạnh đưa lên một chén trà đặc cho uống. Đứa bé như vừa tỉnh mộng, quay sang Đường thị khóc: "Bà ơi, sao chúng ta lại đến chỗ này? Làm cháu sợ quá!" Bà già thấy cháu gái nói được, buồn vui lẫn lộn, trái lại nghẹn không nói nên lời.

 Địch Công đến trước mặt đứa bé, nói: "Cháu đừng sợ, chính ta cho người đưa cháu đến. Ta hỏi cháu: cái cậu Từ Đức Thái ấy, cháu có biết hắn không?" Đứa bé nghe hỏi câu ấy, không nhịn được mà khóc òa lên, nói: "Từ khi cha cháu chết, tối nào hắn cũng đến. Trước kia mẹ cháu dặn cháu đừng nói với bà, về sau cháu không nói được nữa thì mẹ cũng chẳng giấu cháu. Mọi chuyện gần đây, trong lòng cháu tuy hiểu rõ, nhưng không sao nói ra được. Bây giờ mẹ cháu đi đâu rồi? Cháu muốn đi tìm mẹ." Địch Công nghe vậy, nghĩ dù sao nó cũng là trẻ con, nên không nói gì thêm, chỉ bảo: "Cháu đã muốn gặp mẹ thì ta đưa cháu đi." Rồi ông lấy áo mũ quan ra mặc, truyền lệnh: "Chuẩn bị công đường!"

 Lệnh vừa truyền ra, chỉ trong chốc lát nha dịch đã có mặt đông đủ. Địch Công lên công đường, cho giải Chu thị ra. Mụ vừa đến cửa công đường quỳ xuống thì đứa bé gái đã trông thấy; tình mẹ con vốn là bản tính trời sinh, nó chạy tới gọi: "Mẹ ơi, mấy ngày rồi con không thấy mẹ!" Chu thị bỗng thấy con gái đến, lại còn nói được, giật mình không nhỏ, thầm nghĩ: "Đêm qua Diêm La Vương tra hỏi lời cung, sao hôm nay nó lại nói được? Việc này hôm nay ta không chối được nữa rồi."

 Chỉ thấy Địch Công hỏi: "Chu thị, con gái ngươi vốn là đứa câm, ngươi nói xem, làm sao bản huyện chữa khỏi được?" Chu thị cố ý nói: "Đó là công đức của quan lớn. Tất Thuận chỉ có một đứa con gái, nay nhờ quan lớn mà nó nói năng lanh lợi, không thành tàn phế, chẳng những thân đàn bà hèn mọn này cảm kích, mà chắc Tất Thuận dưới suối vàng cũng cảm kích."

 Địch Công nghe vậy, cười nói: "Cái miệng lanh lợi của ngươi thật nhạy bén. Nhưng ngươi nên biết, đây không phải công của bản huyện, mà là thần linh chỉ bảo. Vì chồng ngươi chết không nhắm mắt, đã đâm đơn kiện dưới âm phủ; Diêm La Thiên tử nhận đơn, xét ra con gái ngươi bị làm câm bằng ráy tai, nên chỉ bảo bản huyện dùng thuốc chữa. Xem như thế, vẫn là nhờ hồn chồng ngươi linh ứng. Y bị ngươi hại, ngươi đã khai ra ở âm phủ rồi, thì trên công đường của quan dương thế tự nhiên không có cách gì chối cãi. Công văn của âm phủ đã có ở đây, ngươi hãy khai thật đi, khỏi phải dùng hình tra khảo nữa."

 Đến lúc này, lòng Chu thị đã lạnh như nước, nhưng mụ vẫn bẩm lên: "Quan lớn lại dùng lời vô căn cứ để lừa gạt. Con gái tôi vốn không phải sinh ra đã câm, nay nói được cũng là chuyện có thể đoán trước. Còn nói tôi khai nhận dưới âm phủ, tôi đã chết đâu, làm sao xuống âm phủ được?"

 Địch Công nghe xong, liền quát lên mấy tiếng, đập bàn mắng: "Vả miệng!" Đám nha dịch dạ một tiếng, lập tức đếm từ một đến mười (?), vả xong. Địch Công lại giận dữ nói: "Bản huyện một lòng công bằng, thần linh cảm ứng nên đã chỉ rõ từng tình tiết. Lẽ nào ngươi chỉ sợ Diêm vương, khai nhận trước điện của ngài, mà đến công đường quan huyện này lại tha hồ nói bậy sao? Ta hãy nói ra chứng cứ thật, xem ngươi còn nói được gì! Chồng ngươi chết, vết thương ở đỉnh đầu; con gái ngươi bị làm câm, có phải dùng ráy tai không? Hai việc ấy bản huyện từ đâu mà biết? Đều là do công văn từ âm phủ gửi sang, ghi rõ trong đó, nên bản huyện cứ theo đó mà làm, chữa khỏi cho đứa bé này. Nếu ngươi còn không nhận, thì ngay bây giờ phải dùng hình phạt của quan; e rằng đến nửa đêm canh ba ngươi cũng khó thoát sự trừng phạt của cõi âm. Chi bằng bây giờ cứ khai nhận như trước, bản huyện có thể xử nhẹ cho."

 Mấy lời ấy đã dọa Chu thị hồn bay phách lạc. Mụ tự biết không chối nổi, đành đem chuyện mưu hại ra sao, nảy ý thế nào, tư thông thế nào, cho đến chuyện làm con gái câm ra sao, kể lại từ đầu đến cuối trên công đường. Địch Công sai Hình phòng ghi chép lời cung, cho mụ điểm chỉ, rồi lại sai giam vào ngục.

 Lúc ấy ông cho đưa Thang Đắc Trung từ bộ sảnh (nơi giam giữ thuộc quan coi việc bắt bớ) ra, quở trách một hồi, nói ông ta cố chấp không biết lẽ, sơ suất trong việc dò xét: "Vì ngươi là người đã đỗ một bảng (đỗ cử nhân trong kỳ thi hương), ta không nỡ bắt liên lụy, vẫn cho về nhà dạy học. Từ Đức Thái tuy không cùng Chu thị bàn mưu, nhưng rốt cuộc việc cũng do tư thông mà ra, nên định cho Từ Đức Thái tội giảo giam hậu (án treo cổ nhưng tạm giam chờ triều đình xét lại rồi mới thi hành). Mẹ Tất Thuận cùng đứa bé gái được thưởng năm mươi nghìn tiền để làm vốn sinh sống." Dặn bảo xong thì bãi đường, cho ba người ấy về. Việc này không cần kể thêm.

 Lại nói Địch Công trở về thư phòng, soạn công văn theo thể thức bốn mục (?) (lối văn bản trình báo chuẩn mực, kê đủ các phần), đem tình tiết vụ án gốc cùng lời cung của các phạm nhân, làm văn bản trình lên quan trên. Tất Chu thị (Chu thị, vợ họ Tất) bị định tội lăng trì (hình phạt xẻo thịt từng miếng cho đến chết), chỉ đợi văn bản phê duyệt gửi về là đem ra xử tử công khai trước dân chúng.

 Ai ngờ vụ án vừa xét rõ, khắp huyện Xương Bình không ai là không bàn tán xôn xao, ngoài phố trong ngõ đều nói: "Vị quan huyện này thật là từ xưa đến nay có một không hai. Vụ án khó khăn, đầy nghi hoặc như thế mà ông vẫn tra ra được lời khai thật, rửa oan cho người chết. Đó là phúc của chúng ta, địa phương mình có được vị quan tốt, thanh liêm ngay thẳng như vậy."

 Người này nói: "Chuyện Tất Thuận, anh có biết không?" Người kia nói: "Hồ Tác Tân bị Hoa Quốc Tường một mực khăng khăng cho là đầu độc giết cô dâu mới, việc ấy còn khó hơn nhiều! Nếu là quan huyện khác thì ắt đã dùng hình tra khảo gã họ Hồ, thế mà quan lớn họ Địch lại biết không phải y, chẳng phải là sáng suốt biết trước sao? Lại còn vụ ở Lục Lý Đôn, ông ngủ đêm trong miếu thắp hương, được điềm báo trong mộng, liền tìm bắt được tên họ Thiệu. Những vụ án nghi ngờ như thế, ông đều xử không sai một mảy may. Nghe nói đợi công văn về, Tất Chu thị còn bị lăng trì nữa, lúc ấy chúng ta phải ra pháp trường xem mới được."

 Ai ngờ lời dân chúng bàn riêng với nhau, từ đó người này truyền cho người kia, chưa đầy nửa tháng, công văn của Địch Công chưa tới Sơn Đông mà tuần phủ Sơn Đông (quan đứng đầu một tỉnh) đã biết chuyện. Vị ấy họ Diêm tên Lập Bản, bình sinh chính trực vô tư; từ khi nhậm chức, chuyên đi dò hỏi tình hình dân chúng, xem xét quan lại cấp dưới.

 Một tháng trước, Địch Công vì mở quan tài khám nghiệm thi thể Tất Thuận mà không tìm ra vết thương chí mạng, lúc ấy đã tự xin chịu xử phạt. Việc ấy trình lên, Diêm công xem xong, trong lòng nghĩ: "Vụ này rất kỳ lạ. Đâu có lẽ nào không có dấu vết gì mà lại mở quan tài khám nghiệm? Chẳng qua y hạch sách dân nghèo, đòi không được như ý, bèn bày ra việc này để dọa lấy tiền của dân. Về sau gặp phải thân sĩ (người có học, có danh vọng) trong địa phương ép phải mở quan tài, đến nỗi khéo quá hóa vụng, đành tự xin chịu xử phạt."

 Ông đang định phê lời quở trách, ra lệnh cách chức, buộc rời nhiệm sở, thì lại nghĩ: "Cho dù y vì tham mà làm, nhưng nếu không nắm chắc, thì dù có người xúi giục, y cũng đâu dám mở quan tài khám nghiệm. Lẽ nào y không biết khám mà không thấy vết thương thì phải chịu tội phản tọa (người buộc tội sai phải chịu chính tội mình định gán cho người khác)? Xem thế thì lại đáng ngờ; có lẽ y là quan tốt, thật lòng vì dân xử việc, rửa oan. Xem kìa, trong văn bản gửi lên, y nói đã ngầm dò hỏi biết được tình hình nên mới mở quan tài khám nghiệm. Hoặc giả y nghe phong thanh có chuyện gì, muốn làm cho ra lẽ đúng với sự thật, đến nỗi trái lại vướng vào chính mình. Chỉ qua một việc công này, có thể phân biệt người ấy cả đời tốt hay xấu. Ta hãy phê rằng: 'Cách chức nhưng vẫn giữ lại tại nhiệm, phải tra xét đến tận gốc rễ, để nước rút đá lộ (sự thật phơi bày rõ ràng). Đợi bắt được hung thủ, xét rõ vụ án, lại trình bày đầy đủ tình hình mà bẩm lên.'"

 Phê xong, văn bản gửi về đến Xương Bình. Địch Công bèn ngày đêm bí mật dò xét, tìm ra sự thật, nay đã theo lệ đem lời cung thật trình lên tường tận.

 Hôm ấy Diêm Lập Bản nhận được công văn này, đem lời cung trước sau xét kỹ một lượt, không khỏi đập bàn kêu lên: "Trong thiên hạ thật có vị quan tốt như thế, mà không được triều đình trọng dụng, chỉ ở nơi châu huyện hẻo lánh làm một chức quan huyện nhỏ, há chẳng đáng tiếc sao! Diêm này không biết thì thôi, hôm nay đã biết, nếu biết mà không tiến cử, há chẳng phải ta lấp mất đường tiến thân của người hiền tài sao!" Ông liền thảo một bản tấu tiến cử, gửi bằng ngựa trạm hỏa tốc tám trăm dặm (cách chuyển văn thư khẩn cấp nhất, ngựa chạy thay nhau suốt ngày đêm), trước kể tình tiết vụ án, sau tiến cử Địch Công là người có tài làm tể tướng, không nên để chịu thiệt thòi ở chức thấp.

 Bấy giờ, người đang nắm ngôi trời là thế này: sau khi Đường Cao Tông băng hà, Trung Tông lên ngôi rồi bị giáng đi Phòng Châu, Võ Tắc Thiên nương nương ngồi triều coi việc nước. Võ hậu này vốn là tài nhân (một bậc phi tần trong cung) của vua Thái Tông, được ban hiệu là Võ Mị. Khi Thái Tông băng hà, cung nữ được cho ra khỏi cung hàng loạt, bà bèn cạo tóc làm ni cô, thành đệ tử nhà Phật. Ai ngờ bà tính tình nham hiểm, dung mạo lại khá đẹp. Đến khi Cao Tông lên ngôi, một hôm ra ngoài dâng hương, gặp vị ni cô này, trong lòng rất ưa thích. Lúc ấy Vương hoàng hậu biết ý Cao Tông, ngầm bảo bà để tóc lại, đưa vào hậu cung. Chưa được mấy năm, Cao Tông sủng ái tin dùng, phong làm Chiêu nghi (một bậc phi tần cao trong cung).

 Từ đó bà nảy lòng xấu, trái lại hại chết Vương hoàng hậu cùng Tiêu hoàng hậu, rồi tự mình ngồi ngôi chính cung (ngôi hoàng hậu). Về sau bà dâm loạn vô đạo, làm ô uế chốn cung cấm. Cao Tông băng hà, bà giáng Trung Tông đến Phòng Châu, hạ xuống làm Lư Lăng Vương, không cho xưng thiên tử nữa. Những người cháu trong họ Võ của Võ Tắc Thiên như Thừa Tự, Tam Tư, đều được phong chức cao nhất, nắm giữ việc triều chính; còn các bề tôi cũ của tiên hoàng, như Từ Kính Nghiệp, Lạc Tân Vương, cùng các đại thần nhận cố mệnh (lời trăn trối của vua trước khi mất), các bậc nguyên lão tam công (ba chức quan cao nhất triều đình) được vua gửi gắm con côi, đều bị gạt bỏ không dùng.

 Bấy giờ Võ Tắc Thiên ngày đêm dâm loạn vô đạo, trong triều ngoài nội xôn xao, cơ đồ nhà Đường gần như bị đổi sang họ Võ. Hơn nữa Võ Tắc Thiên còn tự lập quốc hiệu, gọi là Hậu Chu... Đủ mọi thói xấu, một ngòi bút khó kể cho hết. May thay bà có một điểm tốt: phàm người có tài có học trong triều, bà vẫn hết sức kính trọng. Diêm Lập Bản biết Võ hậu là người kính trọng người hiền, quý mến kẻ sĩ. Ông tuy muốn chỉnh đốn kỷ cương triều đình, nhưng ngặt nỗi một mình sức yếu; lúc này thấy tri huyện (quan đứng đầu một huyện) Xương Bình là Địch Nhân Kiệt thanh liêm như thế, lại có tài học, liền soạn một bản tấu dâng lên triều đình, đặc biệt xin Võ Tắc Thiên đừng câu nệ thứ bậc, lề lối thăng quan thông thường, mà thăng chức cho Địch Nhân Kiệt.

 Không biết Võ Tắc Thiên có nghe theo lời tấu hay không, hãy xem hồi sau sẽ rõ.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video