Thiên 19 — Dùng mưu bắt kẻ cướp

 Dùng mưu lừa để bắt kẻ gian

 Tô Tần bị xa liệt

 Tô Tần (nhà du thuyết thời Chiến Quốc) ở nước Tề, các quan đại phu tranh giành sự sủng ái của vua với ông, nên sai người đâm ông. Ông bị thương nhưng chưa chết ngay, kẻ đâm thì bỏ trốn, truy tìm không bắt được. Tô Tần sắp chết, nói với vua Tề: "Sau khi thần chết, xin nhà vua đem xác thần ra xa liệt (hình phạt buộc thân người vào các cỗ xe rồi cho kéo về các phía để xé xác) và bêu ở chợ, tuyên rằng Tô Tần vì nước Yên mà gây loạn ở nước Tề. Làm như vậy thì kẻ đâm thần ắt sẽ bắt được." Vua làm theo lời ông. Quả nhiên kẻ đâm lộ mặt ra (để nhận công), vua bèn giết hắn. Chuyện vốn chép trong sách "Xuân Thu hậu ngữ".

 Lục Vân bắt giữ người vợ

 Đời Tấn, Lục Vân làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Tuấn Nghi. Trong dân có người bị giết mà không xác định được hung thủ là ai. Lục Vân bắt giữ người vợ của nạn nhân, nhưng không tra hỏi gì cả. Khoảng mười ngày sau, ông thả bà ta ra, rồi ngầm sai người đi theo sau, dặn rằng: "Chưa ra quá mười dặm, sẽ có một người đàn ông đợi sẵn để nói chuyện với bà ta, cứ trói ngay hắn mang về." Sau đó quả nhiên đúng như vậy. Tra hỏi thì hắn khai nhận hết, nói: "Tôi cùng vợ người ấy bàn mưu giết ông ta. Nghe tin bà ấy được thả, tôi muốn gặp để nói chuyện, nhưng sợ ở gần huyện nên ra chỗ xa đón đợi." Mọi người đều thán phục. Chuyện vốn chép trong truyện riêng của ông trong sách "Tấn thư".

 Xét: Đây là vì Lục Vân đã nhận ra người vợ có dấu hiệu tư tình, nên bắt giữ bà ta để lừa kẻ gian phu, khiến hắn sinh nghi mà lộ mặt ra.

 Dương Tân ra cáo thị

 Đời Hậu Ngụy, Dương Tân làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Kỳ Châu. Có người ở Vũ Công mang theo ba tấm lụa, đi đến chỗ cách thành mười dặm thì bị cướp. Lúc ấy có một viên sứ giả đang cưỡi ngựa trạm phi tới, người bị cướp bèn kể với ông ta. Sứ giả đến châu, đem sự việc trình với Dương Tân. Dương Tân bèn ra cáo thị, nói: "Có một người mặc áo màu như thế này, cưỡi ngựa màu như thế này, bị giết ở chỗ cách phía đông thành mười dặm, không rõ tên họ; nếu có người nhà thì mau đến nhận xác." Một bà già khóc lóc đi ra, nói đó là con mình. Dương Tân sai quân cưỡi ngựa đuổi theo bắt, thu được cả kẻ cướp lẫn số lụa. Chuyện vốn chép trong truyện Dương Bá trong sách "Bắc sử". Dương Tân là con (?) của ông ấy.

 Xét: Việc này cùng một cách với việc Cao Hạp giữ lại chiếc ủng để lừa bà già. Bên kia lấy chiếc ủng làm dấu vết, bên này lấy màu áo và màu ngựa làm dấu vết, nhưng đều dùng mưu lừa để bắt kẻ gian. Chỗ khác nhau là: bên kia thật sự có chiếc ủng trong tay, nên chủ yếu dựa vào dấu vết mà kèm thêm mưu lừa; còn bên này chỉ nói suông về màu áo và màu ngựa, nên chủ yếu là mưu lừa mà đưa ra dấu vết để làm mồi.

 Liễu Khánh dán bảng

 Đời Hậu Chu, Liễu Khánh giữ chức biệt giá (quan phó, giúp việc cho quan đứng đầu châu) của Ung Châu. Có nhà họ Hồ bị cướp, quan quận quan huyện điều tra mà không biết bọn cướp ở đâu, người ở quanh vùng bị bắt giam rất nhiều. Liễu Khánh cho rằng bọn cướp là lũ ô hợp (tụ tập tạm bợ, không gắn bó với nhau), có thể dùng mưu lừa mà bắt được, bèn viết một lá thư không ký tên, dán ở cổng quan phủ, nói rằng: "Chúng tôi cùng nhau cướp nhà họ Hồ, người trong bọn lẫn lộn đủ hạng, sợ rốt cuộc sẽ bị lộ. Nay muốn ra tự thú, nhưng sợ không khỏi bị giết. Nếu cho phép ai thú tội trước thì được tha, chúng tôi sẽ đến khai báo." Liễu Khánh bèn lại dán tờ văn thư hứa tha tội. Qua hai ngày, một người đầy tớ nhà Quảng Lăng vương Hân tự trói tay mình đến dưới tờ văn thư ấy mà tự thú, nhờ đó bắt được hết cả bè đảng. Chuyện vốn chép trong truyện Liễu Cầu trong sách "Bắc sử". Liễu Khánh là em của ông ấy.

 Tưởng Thường giữ bà già lại (kèm một chuyện của Trương Tùng Thọ)

 Chuyện này đã chép ở mục "Thích oan" (mục gỡ oan cho người vô tội).

 Xét: Việc Tưởng Thường giữ bà già lại là dùng cách Lục Vân bắt giữ người vợ: lừa cho kẻ gian lộ mặt ra thì mới bắt được. Đời Đường, khi Trương Tùng Thọ làm huyện lệnh Trường An, bên hồ Côn Minh có bọn cướp giết người. Vua ra sắc lệnh hạn trong mười ngày phải bắt được, đốc thúc rất gắt. Trương Tùng Thọ đến chỗ xảy ra vụ cướp để xem xét dấu vết, thấy một bà già bán cơm bên đường, liền sai lính cưỡi ngựa theo hầu chở bà về huyện, cho ăn uống ba ngày, rồi lại chở bà về chỗ cũ. Ông sai một người thân tín lén đến rình xét, hễ có ai đến hỏi chuyện về vụ cướp thì bắt trói ngay. Quả nhiên có một người đến hỏi: "Quan huyện tra xét thế nào?" Liền bắt hắn giải về huyện, vừa hỏi đã khai nhận, thu được cả tang vật. Chuyện vốn không ghi xuất xứ. Đây lại là dùng cách Tưởng Thường giữ bà già lại.

 Lưu Sùng Quy đổi dao

 Chuyện này đã chép ở mục "Thích oan".

 Xét: Kẻ gian trốn tránh thì lừa cho chúng lộ mặt ra, khỏi phải nhọc công truy bắt; cách này quả thật không thể bỏ. Nhưng người trốn tránh đã có thể dùng mưu lừa mà bắt được, thì sự thật bị giấu kín cũng có thể dùng mưu lừa mà moi ra được. Hai mục "Trích gian" (vạch trần kẻ gian) và "Câu thắc" (lôi ra những điều xấu bị che giấu) là dùng mưu lừa để moi ra sự thật, cho nên hai mục ấy lại giống với cách "Cúc tình" (tra hỏi để tìm ra thực tình vụ án).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video