Chiết ngục quy giám dịch chú (Tấm gương soi việc xử án, có dịch và chú thích), quyển năm
Trừng ác (trừng trị kẻ ác)
Khổng Tú Chi xét tội đứa trẻ (kèm một việc của Vương Kính Tắc)
Đời Nam Tề, Khổng Tú Chi làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Ngô. Có đứa trẻ mười tuổi lén cắt trộm một bó lúa của nhà hàng xóm, Tú Chi giao nó xuống ngục để xét tội. Có người can, ông đáp: "Mười tuổi đã biết làm kẻ trộm, lớn lên thì việc gì mà chẳng dám làm." Cả huyện đều chấn động. Chuyện này lấy từ Nam sử, truyện Khổng Tĩnh. Tú Chi là cháu nội của Tĩnh. Tập sách cũ (bộ sưu tập án xưa mà sách này dựa vào) không chép.
Lời người soạn: Đời Nam Tề, Vương Kính Tắc làm thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Ngô Hưng. Quận ấy xưa nay nhiều trộm cướp. Có một đứa trẻ hơn mười tuổi nhặt đồ người ta đánh rơi trên đường, Kính Tắc giết nó rồi bêu ra cho mọi người thấy để răn đe. Từ đó trên đường không ai nhặt của rơi, trong quận không còn trộm cướp. Chuyện lấy từ truyện riêng của ông trong Nam sử. Tập sách cũ không chép.
Kính Tắc muốn làm cho dân sợ để lập uy nên mới làm vậy. Trẻ con chưa hiểu biết, thấy đồ rơi vãi trên đường thì nhặt lấy, đâu phải là cướp bóc, có gì đáng bắt tội nặng. Giết rồi bêu ra như thế là tàn khốc, giết người bừa bãi. Đó là cái hại của việc các quan đứng đầu địa phương đời trước được tự ý giết người. Còn việc Tú Chi xét xử thì có lẽ mới đáng gọi là trừng trị kẻ ác.
Lý Kiệt rình người đàn bà (kèm một việc của Tăng Hiếu Tự)
Đời Đường, Lý Kiệt làm Hà Nam doãn (quan đứng đầu phủ Hà Nam). Có một bà góa tố cáo con mình bất hiếu. Kiệt dò xét thì thấy không phải vậy, bèn bảo bà: "Bà ở góa, chỉ có một đứa con, nay tố cáo nó thì tội đến chết, bà không hối hận sao?" Bà đáp: "Con hư hỗn như thế, còn tiếc gì nữa!" Kiệt nói: "Nếu thật vậy thì bà mua quan tài đến mà nhận xác con." Rồi ông sai người bí mật theo dõi bà.
Bà góa ra ngoài, nói với một đạo sĩ: "Việc xong rồi." Chốc lát sau, bà đem quan tài đến. Kiệt lập tức sai bắt đạo sĩ, tra hỏi thì hắn khai hết: "Tôi tư thông với bà góa, bị con bà ngăn cản, nên muốn trừ khử nó." Thế là Kiệt cho đánh trượng đạo sĩ đến chết, rồi bỏ xác hắn vào chính cái quan tài ấy. Chuyện vốn lấy từ truyện riêng của ông trong Đường thư.
Lời người soạn: Tăng Hiếu Tự, hàm Tư chính điện học sĩ (danh hiệu học sĩ ban cho quan lớn), làm tri châu (quan đứng đầu một châu) Tú Châu. Có người đàn bà kiện con mình, lại chỉ người hàng xóm ra làm chứng. Hiếu Tự thấy đứa con khá hiền lành nhút nhát, còn người hàng xóm thì cử chỉ không đứng đắn. Hỏi ra thì người mẹ cũng không phải mẹ ruột. Ông bèn trách người hàng xóm: "Mẹ kiện con, cần gì đến ngươi!" Vì hắn xen vào việc không dính dáng gì đến mình, nên ông cho đánh trượng hắn cùng với đứa con (?). Người nghe chuyện đều thấy hả dạ. Thì ra người mẹ kế tư thông với người hàng xóm, ghét đứa con làm vướng víu ở giữa, nên mới đi kiện. Chuyện thấy trong sách ghi chép tạp gần đây.
Người hàng xóm này cũng giống tên đạo sĩ kia. Nhưng tên đạo sĩ xui bà góa kiện con tội chết nên bị giết; còn người hàng xóm xui mẹ kế kiện con tội chưa đến mức chết nên chỉ bị đánh trượng. Nặng nhẹ tuy khác nhau, nhưng việc trừng trị kẻ ác thì như nhau. Hai chuyện rình người đàn bà và trách người hàng xóm còn thấy ở mục Sát gian (xét ra kẻ gian).
Thôi Ảm lục soát vợ con
Đời Đường, Thôi Ảm trấn giữ Hồ Nam. Có một gã côn đồ tự cạo đầu, đeo vòng sắt ở cổ (vốn là hình phạt dành cho người có tội, hắn tự làm để tỏ ra khổ hạnh), làm như kẻ tôi tớ, nương danh đạo Phật để mê hoặc dân chúng ngu muội, tích được của cải hàng vạn. Thôi Ảm vừa đến nhậm chức, hắn sợ việc bại lộ, bèn cầm đơn đến phủ nói: "Tôi đã phát nguyện đốt hương tu hành ba năm, nay đã mãn hạn, xin được tháo vòng sắt trở về đời thường." Ảm hỏi: "Ba năm đi giáo hóa, thu được bao nhiêu?" Hắn đáp: "Được đến đâu tiêu đến đó, không nhớ số." Lại hỏi: "Chi tiêu hết bao nhiêu?" Đáp: "Không dưới ba nghìn quan (mỗi quan là một xâu một nghìn đồng tiền)." Ảm nói: "Chi ra thì có số, thu vào lại không nhớ, sao lại không có gian dối giấu giếm!" Ông sai lục soát nhà hắn, thấy vợ con và của cải tích trữ còn hơn cả người thường. Hắn đã nhận tội giả trá, liền bị giao cho pháp luật xử. Chuyện vốn không ghi xuất xứ. Chuyện tháo vòng sắt còn thấy ở mục Sát gian.
Lời người soạn: Giả trá, mê hoặc người khác, ấy là hạng dân làm điều yêu tà. Cũng giống loại người mà sách xưa nói là "mượn quỷ thần để làm dân hoang mang, theo tà đạo để làm rối chính sự", lẽ nào không trừng trị!
Trương Lộ chui vào hang
Khi Tấn Cao Tổ (Thạch Kính Đường, vua lập ra nhà Hậu Tấn) còn trấn giữ đất Nghiệp, ở ngôi chùa thôn Hoa, huyện Quan Thị, châu Ngụy có một pho tượng Phật bằng sắt cao hơn một trượng (khoảng hơn ba mét). Bỗng có lời đồn Phật biết nói, ban lời răn dạy. Tín đồ ca tụng, tiếng đồn khắp làng khắp huyện. Kẻ sĩ lẫn dân thường kéo đến đông như mây, của bố thí chất đống. Cao Tổ sai một nha tướng (tướng thuộc hạ trong phủ) mang hương đến bày lễ cúng, đồng thời xét xem thực hư ra sao. Trương Lộ xin đi cùng. Đến nơi, ông đuổi hết các sư ra ngoài, mở phòng ra lục soát, tìm được một cái hang thông xuống dưới tòa sen. Ông liền theo hang chui vào trong thân tượng Phật, lớn tiếng kể tội lỗi của các sư. Nha tướng bèn bắt kẻ cầm đầu. Cao Tổ ra lệnh giết ngay tại chỗ. Chuyện vốn không ghi xuất xứ. Chuyện chui vào hang còn thấy ở mục Sát gian.
An Trọng Vinh bắn chết người mẹ
Đời Tấn, An Trọng Vinh trấn giữ Thường Sơn. Có hai vợ chồng cùng kiện con mình bất hiếu. Trọng Vinh trực tiếp tra hỏi, trách mắng, rồi rút kiếm đưa cho họ, bảo tự tay giết con. Người cha khóc nói "không nỡ", còn người mẹ thì chửi rủa, đuổi đánh đứa con. Hóa ra đó là mẹ kế. Trọng Vinh quát đuổi bà ra, rồi bắn một mũi tên chết tươi. Người nghe chuyện đều hả dạ. Chuyện vốn không ghi xuất xứ. Chuyện rút kiếm còn thấy ở mục Trích gian (vạch mặt kẻ gian).
Lời người soạn: Từ xưa vợ kế ghét con của vợ trước cũng đã nhiều. Nếu biết được tình thật thì quở trách nặng lời và răn đe nghiêm khắc là được, cần gì phải cho hả giận nhất thời mà dùng hình phạt trái phép? Sách xưa có câu: "Không dạy bảo mà giết, gọi là tàn ác." Trọng Vinh vốn chẳng đáng nói tới, việc này cũng không nên bắt chước. Tập sách cũ có chép nên tôi tạm phân tích qua.
Trương Vịnh chém viên lại (kèm việc người lính bị đánh trượng mà xin chém)
Thượng thư (vốn là quan đứng đầu một bộ trong triều, ở đây là hàm quan) Trương Vịnh, năm Thuần Hóa thứ năm (năm 994) làm tri châu Ích Châu, kiêm chức Tây Xuyên đồng tróc tặc chiêu an sứ (quan lo bắt giặc và chiêu dụ quân nổi dậy ở vùng Tây Xuyên). Bấy giờ quân của Lý Thuận (thủ lĩnh cuộc nổi dậy ở đất Thục) vừa bị dẹp tan, nhưng dư đảng còn mạnh. Nhân lúc phạt đánh trượng một viên lại (viên chức làm việc giấy tờ ở nha môn), hắn cứ cãi lý loanh quanh, không chịu nhận. Vịnh nói: "Thế này chẳng lẽ muốn ăn kiếm à?" Viên lại đáp: "Đánh đòn thì không được, ăn kiếm thì được." Vịnh sai lôi ra chém, bêu cho mọi người thấy. Quan quân và các viên lại sửng sốt nhìn nhau. Từ đó ai cũng phục uy tín của Vịnh, lệnh ban ra là được thi hành. Chuyện thấy trong Trương Trung Định công ngữ lục.
Lời người soạn: Vịnh mới đến nhậm chức, lòng người còn đứng ngoài xem chờ. Vào lúc ấy, viên lại bị phạt đòn mà còn cãi lý không chịu, gian xảo đến cực điểm. Biết dùng uy tín bẻ gãy sự gian xảo của bọn lại xảo quyệt thì lệnh nào cũng được thi hành, người nào cũng phục, cho nên cuối cùng ông bình định được đất Thục.
Thừa tướng Đinh Vị kể: Dưới triều vua Chân Tông, có một người lính phạm lỗi, theo luật đáng chết, nhưng được đặc ân tha, ra lệnh đánh hai mươi trượng vào lưng ở cửa Hoành Môn rồi đày đi sung quân nơi xa. Hắn không chịu bị đánh trượng, kêu la xin được chém. Giữ hắn không được, quan bèn tâu lên xin chỉ thị. Vua truyền lời: "Phải đánh xong hai mươi trượng rồi mới xử lý khác." Đánh xong, lại xin chỉ, Chân Tông nói: "Chỉ là sợ ăn đòn nên mới làm thế. Đã đánh xong rồi thì đưa đến nơi đày, không cần hỏi gì nữa." Chuyện thấy trong Đinh Tấn công đàm lục.
Tên lại gian kia cãi lý không chịu, đâu chỉ vì sợ ăn đòn; hắn nghĩ ông quan thư sinh vốn nhút nhát, không dám dễ dàng chém người, nên dùng cách ấy để thử Vịnh mà thôi. Tình cảnh của người lính đã khác với hắn, vả lại uy lệnh của triều đình đã thi hành khắp bốn biển, đâu cần chém tên lính ấy rồi mới lập được uy, nên bỏ qua không hỏi nữa là phải. Người trừng trị kẻ ác nếu hiểu được tấm lòng thương xót và thận trọng ấy thì làm sao mắc lỗi xử oan, xử bừa!
Mã Lượng giết kẻ hào cường
Thượng thư Mã Lượng làm tri châu Nhiêu Châu. Có một kẻ hào cường địa phương họ Bạch, hay nắm thóp chỗ sai trái của quan lại để uy hiếp. Hắn từng giết người, nhờ ân xá mà được tha, từ đó càng ngang ngược, làm hại cả xóm làng. Lượng phát giác tội gian của hắn rồi đem giết, cả vùng đều sợ hãi. Chuyện thấy trong truyện riêng của ông.
Lời người soạn: Khi làm đề điểm hình ngục (quan coi việc hình án, xét lại các vụ án của một lộ) ở Phúc Kiến, Lượng từng xét lại các án oan, cứu sống mấy chục người. Ông giết kẻ hào cường gian ác thì ắt không oan, không bừa; trừng trị kẻ ác thì phải như thế.
Tiết Nhan sung bọn "hội" vào quân ngũ (kèm một việc của Tiết Nguyên Thưởng)
Đại khanh (hàm quan đứng đầu một tự, tức một cơ quan trong triều) Tiết Nhan làm tri châu Diệu Châu. Có kẻ thuộc dòng họ hào cường tên Lý Giáp, kết bè mấy chục người, gọi là "hội liều mạng". Hễ có điều gì không vừa ý, chúng đẩy một người ra đánh nhau đến chết. Mấy năm liền chúng làm hại người trong làng mà không ai dám tố giác. Nhan đến, truy lùng hết bè đảng. Gặp lúc có ân xá, đáng được tha, ông vẫn đặc biệt cho đánh trượng Lý Giáp rồi đày ra vùng ven biển, số còn lại đều bị ghi tên sung vào quân ngũ. Chuyện thấy trong truyện riêng của ông.
Lời người soạn: Đời Đường, Tiết Nguyên Thưởng làm Kinh Triệu doãn (quan đứng đầu vùng kinh đô). Chợ búa ở kinh đô có nhiều thiếu niên côn đồ, lấy mực chích vào da để xăm mình, khoe khoang sức mạnh quái dị, cướp bóc khắp phố phường. Nguyên Thưởng đến phủ được ba ngày thì bắt bọn côn đồ, đánh trượng chết hơn ba mươi đứa, bày xác ra chợ. Dư đảng sợ hãi, đều lấy lửa đốt xóa hình xăm. Chuyện lấy từ truyện riêng của ông trong Đường thư. Trừng trị kẻ ác như thế là cách làm giảm bớt kiện tụng. Việc Tiết Nhan sung bọn "hội" vào quân ngũ cũng khá giống việc này.
Dương Cáo bắt giặc (kèm một việc của Điền Du)
Gián nghị (vốn là quan chuyên can gián vua, ở đây là hàm quan) Dương Cáo, lúc đầu làm chủ bạ (quan coi sổ sách giấy tờ của huyện) huyện Phong Thành, châu Hồng. Trong huyện có tên cướp giết người rồi ném xác xuống sông. Người trong làng tuy biết tên hung thủ nhưng sợ không dám nói. Cáo nghe chuyện, tự mình đi bắt hắn, nhưng gặp lúc ân xá nên hắn được tha. Kẻ giết người được tha ấy là nhờ lệnh ân xá khi vua mới lên ngôi đầu năm Càn Hưng (năm 1022). Có người báo tên cướp muốn trả thù, Cáo vẫn không hề nao núng. Sau đó, quả nhiên hắn nhân đêm đến đâm ông; Cáo lại bắt được hắn, cuối cùng xử theo pháp luật. Trong vùng từ đó nghiêm chỉnh hẳn.
Lời người soạn: Điền Du, hàm Long Đồ các học sĩ (danh hiệu học sĩ ban cho quan lớn), khi làm tri châu Thanh Châu, trong thành có kẻ giết người rồi ném xác xuống giếng. Các viên lại vì không biết tên hung thủ nên không báo lên. Du dò xét ra được, nói: "Lẽ nào kẻ gian giết người mà lại bỏ qua?" Ông bỏ nhiều vàng lụa treo thưởng cho người tố giác, bắt được hung thủ. Mấy ngày sau, quả nhiên bắt được tên cướp ở quận bên cạnh. Đó cũng là người biết trừng trị kẻ ác. Nhưng là quan đứng đầu một quận mà làm việc này thì so với một chức chủ bạ còn dễ hơn.
Lý Nhược Cốc xẻ thây kẻ cướp
Tham chính (tham tri chính sự, tức phó tể tướng) Lý Nhược Cốc, khi làm tri châu Đàm Châu, có tên cướp đi lại khắp vùng hồ Động Đình, chặn cướp thuyền bè, giết người rồi ném xuống hồ cho chìm mất xác. Mỗi lần bị bắt, hắn đều được xét giảm khỏi tội chết, chỉ bị thích chữ vào mặt rồi đày sang châu khác. Rồi hắn lại trốn về, gây hại càng ghê gớm. Nhược Cốc ngầm sai người bắt hắn về, kê rõ từng vụ giết người trước sau, rồi xẻ thây hắn giữa chợ.
Lời người soạn: Kinh Thư nói: "Kẻ cậy thế mà tái phạm đến cùng thì xử hình giết." Nghĩa là kẻ cậy vào sự gian ác của mình, mãi không chịu sửa, làm hại người khác, thì phải dùng hình mà giết đi. Đó là ý nghĩa của việc trừng trị kẻ ác theo các bậc vua hiền đời xưa. Việc Dương Cáo bắt rồi xử theo pháp luật, việc Nhược Cốc bắt rồi xẻ thây giữa chợ, đối chiếu với nghĩa xưa thì cũng gần đúng.
Lưu Thực đốt xác
Đãi chế (hàm quan văn túc trực để vua hỏi han) Lưu Thực, lúc đầu làm tri châu Diệu Châu. Ở huyện Phú Bình có tên cướp chuyên bắt cóc con trai con gái nhà người. Khi bị bắt, hắn liền giả chết, rình lúc sơ hở thì trốn mất. Bắt lại được, hắn lại giả chết; Thực giục người đem đốt đi. Bốn chuyện trên đều thấy trong truyện riêng của từng người.
Lời người soạn: Nhân hắn giả chết thì cứ coi như chết thật mà đem chôn ngay, cũng đủ để bẻ gãy mưu gian và trừng trị kẻ ác, cần gì phải đốt? Hay là lo đồng bọn có thể đào lên rồi hắn sống lại chăng? Tội bắt cóc con nhà người, theo luật chưa đến mức phải hủy hoại thi thể, không đốt xác thì hơn.
Lã Công Xước giữ yên lòng quân
Thị độc (quan giảng sách cho vua) Lã Công Xước, khi làm tri phủ Khai Phong, có tên lính Hổ Dực (một đạo cấm quân) là Lưu Khánh tố cáo có người mưu làm loạn. Giao cho các viên lại tra xét, thì hóa ra chính Khánh khởi mưu, mọi người không theo, hắn bèn tố ngược lại để vu cho mọi người, lại còn mong được thưởng. Công Xước nói: "Lính canh giữ kinh đô rất đông, nếu để kẻ gian đắc kế thì không cách nào giữ yên lòng mọi người." Cuối cùng ông xử Khánh nặng hơn mức luật định. Chuyện thấy trong văn bia mộ do thừa tướng Vương Khuê soạn.
Tôn Miện xử tội kẻ ăn mày
Phó xu (phó sứ Xu mật viện, cơ quan coi việc quân sự cao nhất triều đình) Tôn Miện làm tri châu Hàng Châu. Có một kẻ ăn mày, cánh tay trái không có bàn tay, bàn tay phải chỉ còn hai ngón, ăn trộm cái nồi lớn của một người dân nghèo, hai bên giằng co kéo nhau lên công đường. Kẻ ăn mày giơ tay lên khóc: "Người này vu cho tôi! Kẻ không có ngón tay như tôi thì làm sao trộm được nồi?" Miện liền cho là phải, quát đuổi người dân nghèo ra, rồi vỗ về kẻ ăn mày, nhân đó cho hắn luôn cái nồi. Lúc đầu hắn không dám nhận, Miện an ủi mãi. Kẻ ăn mày không biết đó là kế, bèn dùng hai ngón tay kẹp lấy nồi, từ từ dùng cánh tay nâng lên, đội lên đầu mà đi. Miện cho đuổi theo gọi về, chặt ngón tay hắn, rồi bêu ra chợ cho mọi người thấy. Chuyện thấy trong sách ghi chép tạp gần đây.
Lời người soạn: Việc trừng trị kẻ ác vốn không phải con đường chính đáng, ôn hòa; chỉ khi bất đắc dĩ mới làm. Xử tên lính nặng hơn luật là vì không làm thế thì không giữ yên được lòng quân, việc liên quan rất lớn, nên làm vậy để bọn gian khiếp sợ, về lý có lẽ chấp nhận được. Còn kẻ ăn mày trộm cái nồi là việc cực nhỏ, dùng mưu mà biết được sự thật rồi xử hình ngoài luật như thế, sao nỡ làm vậy? Đây là việc mà người đời khen là nghiêm minh, nhưng người quân tử thì không theo. Tôi đặc biệt ghi lại chuyện này và phân tích lẽ phải trái, mong người trừng trị kẻ ác lấy đó làm gương.
Ngô Trung Phục giết lính
Ngô Trung Phục, hàm Long Đồ các học sĩ, khi làm tri phủ Giang Ninh, lính trạm (lính lo việc chuyển giấy tờ) ở các quận thuộc phủ khổ vì viên quan coi tuyến trạm hà khắc, bèn cùng nhau trói ông ta lại mà đánh roi. Đến khi xét xong án thì thấy theo luật họ không đáng tội chết. Trung Phục dùng quyền tiện nghi (quyền được tự quyết theo tình thế mà không cần xin lệnh) giết kẻ cầm đầu, số còn lại đều bị đày. Ông tâu lên, việc ấy được ghi thành điều lệnh. Chuyện thấy trong truyện riêng của ông.
Lời người soạn: Bấy giờ đối với sương quân (quân địa phương, chủ yếu làm việc phục dịch) chưa có phép cấp bậc (luật trị tội kẻ dưới xúc phạm người trên), nên họ không đáng tội chết. Trung Phục kiêm chức binh mã kiềm hạt (quan chỉ huy quân sự) của lộ ấy, nên dùng quyền tiện nghi mà giết. Tha lỗi thì có khi buông tha trong phạm vi luật cho phép; trừng ác thì có khi giết ngoài phạm vi luật. Chỗ khác với mục Nghị tội (bàn định tội) là: ở mục ấy, việc xử quyết đều có căn cứ, dù nhẹ hay nặng cũng đều nằm trong luật. Nay theo luật không đáng chết mà dùng quyền tiện nghi để giết, chẳng phải là giết ngoài luật sao?
Bành Tư Vĩnh kết án
Trung thừa (Ngự sử trung thừa, quan đứng đầu Ngự sử đài, chuyên vạch tội quan lại) Bành Tư Vĩnh từng làm chuyển vận sứ (quan coi tài chính, thuế má, kiêm giám sát quan lại của một lộ) lộ Ích Châu. Thành Đô thiếu quan trấn thủ, ông tạm coi việc của phủ. Có viên lại trộm mấy trăm vạn tiền công, đã bị giao xuống ngục ba năm mà vẫn ra vào thản nhiên. Tư Vĩnh coi việc được một ngày là kết xong án. Chuyện thấy trong truyện riêng của ông.
Lời người soạn: Tư Vĩnh ghét viên lại được che chở cho làm gian, như thế vốn là tốt. Nhưng khi làm chuyển vận sứ, ông cũng có thể vạch tội viên lại để xử đúng luật, vậy mà phải đợi đến khi tạm coi việc phủ rồi mới kết án trong một ngày, là vì sao? Việc này chỉ khi do thông phán (quan phó cùng coi việc châu phủ, có quyền giám sát quan đứng đầu) làm thì mới đáng khen; còn ở hàng giám ti (quan giám sát cấp lộ) thì không đáng nói. Nhưng việc trừng trị kẻ ác của ông cũng có chỗ đáng lấy, nên tôi đặc biệt ghi lại.
Chu Hàng dỡ nhà
Thị lang (vốn là quan phó một bộ, ở đây là hàm quan) Chu Hàng từng làm tri huyện Bột Hải. Có viên lại lớn của châu Tân cậy thế quan phủ, xây nhà chắn ngang nhà dân, cản lối ra vào của họ. Dân kiện lên huyện đến hàng chục lần, các quan huyện trước không ai dám xử cho phải lẽ. Hàng cho cắm mốc, dỡ nhà ấy đi, bắt viên lại chịu tội. Bọn hào cường gian xảo sợ đến nín thở. Chuyện thấy trong bia thần đạo (bia dựng trên đường dẫn vào mộ, ghi công trạng người chết) do thừa tướng Tư Mã Quang soạn.
Tiết Nghi dùng luật trị kẻ gian
Điện thừa (hàm quan văn bậc thấp) Tiết Nghi làm thông phán Vị Châu. Quan trấn thủ châu là một võ quan, không giữ mình cẩn trọng, liêm khiết. Viên lại lớn là Hách Chính nắm được những việc khuất tất của ông ta, bèn lộng quyền nhận hối lộ, không ai dám hỏi tới. Nghi xin trị tội hắn. Quan trấn thủ trong lòng lúng túng, đem sự thật nói với Nghi. Nghi bảo: "Tôi chỉ muốn trừ viên lại ác, quyết không để liên lụy đến ông." Quan trấn thủ liền cáo bệnh nghỉ. Nghi tạm coi việc châu, bèn phát giác việc Chính lén ra ngoài biên ải mua ngựa, bắt hắn tra xét, xử theo pháp luật. Quan trấn thủ không bị dính vào lời khai, rất biết ơn ông. Chuyện thấy trong văn bia mộ do thừa tướng Tư Mã Quang soạn.
Lời người soạn: Người quân tử trừng trị kẻ ác không nhất thiết phải giết ngoài luật. Như hạng hào cường gian xảo tha hồ làm điều gian để kiếm lợi mà không ai dám dùng luật trị chúng, nay riêng mình dùng luật để ràng buộc, trị tội chúng, thì cũng đủ trừng trị kẻ ác rồi. Vì vậy tôi ghi lại hai chuyện này để người xử án lấy làm gương.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video