Kinh Phật nói về Vô Lượng Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác, quyển thứ ba
Đời Hậu Hán, ngài Tam tạng (vị tăng thông thạo cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật và luận) Chi Lâu Ca Sấm, người nước Nguyệt Chi (một nước ở vùng Trung Á thời xưa), dịch.
Phật bảo Bồ-tát A-dật (Bồ-tát: người tu hành đã phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi loài; A-dật tức Bồ-tát Di-lặc): Ánh sáng tỏa ra từ sau gáy (tức vầng hào quang sau đầu) của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh (tức Phật A-di-đà, vị Phật làm chủ cõi Cực Lạc ở phương Tây) cực lớn và cực sáng. Ở cõi ấy, mặt trời, mặt trăng và các vì sao đều dừng ở giữa khoảng không. Chúng không còn xoay vần chuyển động nữa, cũng không còn ánh sáng riêng, vì ánh sáng của chúng đều bị che lấp, không hiện ra được. Ánh sáng của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh soi khắp trong cõi nước của ngài, lại tỏa rực sang các cõi Phật ở phương khác, lúc nào cũng rất sáng, mãi mãi không có lúc nào tối. Vì thế trong cõi nước ấy không có chuyện tính một ngày, hai ngày; không có mười lăm ngày, một tháng; không có năm tháng, mười tháng; không có năm năm, mười năm; không có trăm năm, nghìn năm; không có vạn năm, ức năm (ức: một con số rất lớn, thường hiểu là một trăm nghìn hoặc một trăm triệu), ức vạn năm, mười ức vạn năm; không có trăm nghìn ức vạn năm; không có nghìn ức ức vạn năm. Cũng không có một kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực kỳ dài trong đạo Phật, dài đến mức không đếm được bằng năm), mười kiếp; không có trăm kiếp, nghìn kiếp; không có vạn kiếp, mười vạn kiếp; không có nghìn vạn kiếp; không có trăm nghìn ức vạn kiếp.
Phật nói: Ánh sáng của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh là ánh sáng không cùng tận. Về sau, trải qua vô số kiếp, vô số kiếp, rồi lại thêm vô số kiếp, vô số kiếp đến mức không thể đếm được nữa, số kiếp nhiều không biết bao nhiêu, ánh sáng của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh vẫn mãi mãi không có lúc nào tối. Cõi nước của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh cùng các cõi trời ở đó cũng mãi mãi không có lúc hư hoại. Vì sao vậy? Vì Phật Vô Lượng Thanh Tịnh sống cực kỳ lâu, cõi nước của ngài lại rất tốt đẹp, nên mới được như thế.
Phật nói: Tuổi thọ tôn quý của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, hết kiếp này lại đến vô số kiếp khác, mãi mãi không cùng tận, không có lúc nào ngài bát-nê-hoàn (tức bát niết-bàn: nhập diệt hoàn toàn, ra khỏi hẳn vòng sống chết; ở đây chỉ việc một vị Phật qua đời). Phật Vô Lượng Thanh Tịnh giáo hóa ở thế gian, mong cứu độ khắp tám phương trên dưới (tức bốn hướng chính, bốn hướng phụ, cùng phương trên và phương dưới, nghĩa là khắp mọi nơi). Ngài muốn cho các trời (tức chư thiên: những chúng sinh sống ở các cõi trời), người dân cùng các loài bò bay máy cựa trong vô số cõi Phật đều được vãng sinh (sau khi chết được sinh về) cõi nước của ngài, và khiến tất cả đều đạt được đạo nê-hoàn (niết-bàn: cảnh giới giải thoát, dứt hết khổ đau và vòng sống chết). Những ai đang tu làm Bồ-tát, ngài đều muốn cho họ thành Phật cả. Họ thành Phật rồi, ngài lại khiến họ tiếp tục giáo hóa các trời, người dân và các loài bò bay máy cựa ở tám phương trên dưới, lại muốn cho tất cả những chúng sinh ấy cũng được thành Phật. Khi những vị ấy thành Phật, họ lại giáo hóa vô số trời, người và các loài máy cựa, đều khiến được đạo nê-hoàn. Các đệ tử được giáo hóa ấy lại lần lượt giáo hóa nhau, lần lượt cứu độ nhau, cho đến khi đạt được đạo Tu-đà-hoàn (quả vị đầu tiên của bậc thánh, mới bước vào dòng thánh), Tư-đà-hàm (quả vị thứ hai, chỉ còn trở lại cõi người một lần nữa), A-na-hàm (quả vị thứ ba, không còn trở lại cõi đời ham muốn này), A-la-hán (quả vị cao nhất của hàng đệ tử nghe Phật dạy mà tu, đã dứt hết phiền não, ra khỏi vòng sống chết) và Bích-chi Phật (bậc tự mình giác ngộ vào lúc không có Phật ra đời, chỉ lo tự độ cho mình). Họ lần lượt cứu độ nhau, đều được đạo nê-hoàn, tất cả đều như vậy. Phật Vô Lượng Thanh Tịnh vẫn chưa hề muốn bát-nê-hoàn. Ngài lần lượt cứu độ như thế, lại ở đời thêm vô số kiếp, vô số kiếp không thể đếm được, mãi mãi không có lúc bát-nê-hoàn. Số trời, người và loài bò bay máy cựa ở tám phương trên dưới được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh nhiều không đếm xuể. Số người thành A-la-hán, được đạo nê-hoàn cũng nhiều vô số, hoàn toàn không thể đếm được.
Ân đức của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh cùng những gì ngài ban phát lan khắp tám phương trên dưới, không cùng không tận, rất sâu, rất lớn, không thể đo lường, tốt đẹp vui sướng không thể nói hết. Phật Vô Lượng Thanh Tịnh dùng trí tuệ giáo hóa, kinh pháp ngài nói ra được truyền khắp tám phương trên dưới, khắp vô số cõi trên trời dưới trời, nhiều đến mức không lường được (?). Số quyển kinh ấy rất nhiều, không thể đếm được, hoàn toàn không có giới hạn.
Phật bảo Bồ-tát A-dật: Ông có muốn biết tuổi thọ không cùng tận của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh không? Bồ-tát A-dật thưa: Con xin được nghe và biết hết. Phật nói: Hãy lắng nghe cho kỹ. Giả sử khiến tất cả các trời, người dân và loài bò bay máy cựa trong vô số cõi Phật ở tám phương trên dưới đều được làm người, rồi đều thành Bích-chi Phật và A-la-hán. Tất cả cùng ngồi thiền (giữ tâm tập trung, lặng lẽ quán xét), một lòng gộp hết trí tuệ lại thành một sức mạnh, cùng muốn tính xem tuổi thọ của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh được bao nhiêu nghìn ức vạn kiếp, thì cũng không ai có thể tính đến tận cùng tuổi thọ của ngài.
Phật nói: Lại giả sử khiến các trời, người dân và loài bò bay máy cựa trong các cõi Phật ở mỗi phương khác, mỗi phương có nghìn núi Tu-di (núi Tu-di: ngọn núi cao lớn nằm ở trung tâm mỗi thế giới theo cách hình dung vũ trụ của đạo Phật; mỗi núi Tu-di ứng với một thế giới), đều được làm người, đều thành Bích-chi Phật và A-la-hán. Tất cả đều ngồi thiền một lòng, cùng gộp trí tuệ lại thành một sức mạnh, cùng muốn đếm số Bồ-tát và A-la-hán trong cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, dù đếm đến nghìn ức vạn người, cũng không ai đếm hết được.
Phật nói: Tuổi thọ của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh rất dài lâu, mênh mông vô tận. Sự chiếu sáng và điều lành của ngài mênh mông, rất sâu, không cùng không đáy. Ai có thể tin và biết được điều ấy? Chỉ có Phật tự biết mà thôi.
Bồ-tát A-dật nghe Phật nói, liền rất vui mừng, quỳ thẳng chắp tay thưa: Phật dạy rằng Phật Vô Lượng Thanh Tịnh sống rất lâu, có oai thần (sức uy nghiêm và thần thông), trí tuệ lớn, ánh sáng cao vời tốt đẹp. Riêng ngài lại được như thế sao!
Phật nói: Đến khi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh bát-nê-hoàn, Bồ-tát Hạp-lâu-hằng (tức Bồ-tát Quán Thế Âm) sẽ thành Phật. Vị ấy sẽ nắm giữ đạo và trí tuệ, làm chủ việc giáo hóa, cứu độ các trời, người dân và loài bò bay máy cựa ở tám phương trên dưới, khiến tất cả đều được đạo nê-hoàn của Phật. Phước đức của vị ấy cũng sẽ như bậc Đại sư là Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Vị ấy sẽ ở đời vô số kiếp, vô số kiếp không thể đếm được, noi theo phép tắc của bậc Đại sư, rồi mới bát-nê-hoàn. Kế đến, Bồ-tát Ma-ha-na-bát (tức Bồ-tát Đại Thế Chí) lại sẽ thành Phật, làm chủ trí tuệ, nắm giữ việc giáo hóa. Phước đức cứu độ của vị ấy cũng sẽ như bậc Đại sư là Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Vị ấy cũng sẽ ở đời vô số kiếp, lâu dài không bát-nê-hoàn. Cứ thế lần lượt nối nhau, kinh pháp được tiếp nhận rất sáng tỏ, cõi nước cực kỳ tốt đẹp. Phép tắc ấy là như vậy, mãi mãi không đứt đoạn, không có lúc kết thúc.
Ông A-nan (vị đệ tử theo hầu Phật Thích-ca, nổi tiếng nghe nhiều nhớ giỏi) quỳ thẳng chắp tay hỏi Phật: Phật nói trong cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh không có núi Tu-di. Vậy tầng trời thứ nhất là trời Tứ Thiên Vương (cõi trời của bốn vị vua trời giữ bốn phương, nằm ở lưng chừng núi Tu-di) và tầng trời thứ hai là trời Đao-lợi (cõi trời của ba mươi ba vị trời, nằm trên đỉnh núi Tu-di) dựa vào đâu mà đứng được? Con xin được nghe điều ấy.
Phật bảo A-nan: Ông có ý nghi ngờ Phật chăng? Tám phương trên dưới không cùng không tận, không có bờ mép. Nước biển lớn trong các thế giới, nếu có một người lấy đấu mà đong, thì còn có thể đong cạn, thấy được đáy. Trí tuệ của Phật thì như tám phương trên dưới, không cùng không tận, không có bờ mép. Phật nói: Theo những gì trí tuệ của ta biết và thấy, các vị Phật trong quá khứ có cùng tên với ta là Thích-ca Văn Phật (tức Phật Thích-ca Mâu-ni, vị Phật của thế giới chúng ta) nhiều như cát chảy bên bờ sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng là cách ví chỉ số lượng nhiều vô kể), mỗi hạt cát là một vị Phật. Những người mới bắt đầu đến cầu làm Phật mà về sau có cùng tên với ta là Thích-ca Văn Phật, cũng nhiều như cát bên bờ sông Hằng, mỗi hạt cát là một vị Phật. Phật ngồi ngay thẳng, quay mặt về hướng nam, nhìn thấy các vị Phật hiện đang có ở phương nam có cùng tên với ta là Thích-ca Văn Phật, cũng nhiều như cát bên bờ sông Hằng, mỗi hạt cát là một vị Phật. Các vị Phật quá khứ, tương lai và hiện tại ở tám phương trên dưới có cùng tên với ta là Thích-ca Văn Phật, mỗi phương nhiều như cát bên bờ mười con sông Hằng, mỗi hạt cát là một vị Phật. Số lượng là như thế, Phật đều biết và thấy trước cả.
Phật nói: Từ vô số kiếp trong quá khứ đến nay, một kiếp, mười kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, vạn kiếp, ức kiếp, vạn ức kiếp, ức vạn kiếp, trong các kiếp ấy đều có Phật. Các vị Phật quá khứ, một vị, mười vị, trăm vị, nghìn vị, vạn vị, ức vị, rồi trong ức vạn vị Phật, mỗi vị đều có tên riêng, tên không giống nhau, không có vị nào cùng tên với ta. Trong các kiếp sắp đến, các vị Phật sẽ ra đời, trong một kiếp, mười kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, vạn kiếp, ức kiếp, vạn ức kiếp, ức vạn kiếp, có một vị, mười vị, trăm vị, nghìn vị, vạn vị, vạn ức vị Phật. Trong ức vạn vị Phật ấy, mỗi vị có tên riêng, tên đều khác nhau, không giống tên các vị Phật khác. Phải thỉnh thoảng lắm mới có một vị Phật cùng tên với ta là Thích-ca Văn Phật. Các vị Phật hiện đang có trong vô số cõi Phật ở tám phương trên dưới, rồi đến các cõi Phật khác ở các phương khác, một cõi, mười cõi, trăm cõi, nghìn cõi, vạn cõi, ức cõi, vạn ức cõi, ức vạn cõi, trong mỗi cõi đều có Phật, mỗi vị có tên riêng, tên khác nhau rất nhiều, không thể trùng nhau, không có vị nào cùng tên với ta. Trong vô số vị Phật ở tám phương trên dưới, phải thỉnh thoảng lắm mới có một vị cùng tên với ta là Thích-ca Văn Phật.
Tám phương trên dưới, quá khứ, tương lai và hiện tại, khoảng cách giữa chúng xa vời vợi, không cùng không tận. Thế mà trí tuệ của Phật thông suốt, rất sáng tỏ, xét xưa biết nay, biết trước đến vô cùng, thấy cả những việc chưa xảy ra, biết trước đến vô tận, hoàn toàn không thể tính đếm được. Vô số vô số vị Phật có oai thần tôn quý sáng suốt, Phật đều biết hết cả. Trí tuệ và đạo đức của Phật hòa làm một, sáng rỡ, không ai có thể hỏi kinh pháp của Phật cho đến chỗ cùng tận. Trí tuệ của Phật rốt cuộc không thể đong đếm cho hết được.
A-nan nghe Phật nói, liền rất sợ hãi, lông trên người đều dựng đứng. A-nan bạch Phật: Con không dám có ý nghi ngờ Phật. Sở dĩ con hỏi Phật là vì các cõi Phật ở phương khác đều có núi Tu-di, và trời Tứ Vương ở tầng thứ nhất, trời Đao-lợi ở tầng thứ hai đều dựa vào núi ấy mà đứng. Con sợ rằng sau khi Phật bát-nê-hoàn, nếu có các trời, người dân, hoặc tỳ-kheo tăng (người nam xuất gia đã nhận đủ giới luật), tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã nhận đủ giới luật), ưu-bà-tắc (người nam theo Phật mà tu tại gia), ưu-bà-di (người nữ theo Phật mà tu tại gia) đến hỏi con: "Cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh vì sao riêng không có núi Tu-di? Vậy trời Tứ Vương ở tầng thứ nhất và trời Đao-lợi ở tầng thứ hai dựa vào đâu mà đứng?", thì chúng con phải trả lời. Nay nếu con không hỏi Phật, sau khi Phật đi rồi, con biết lấy lời gì mà đáp lại họ? Chỉ có Phật tự biết điều ấy, những người khác không ai giải thích được, vì thế con mới hỏi Phật.
Phật nói: A-nan, như ông nói thì vậy. Thế trời Diễm ở tầng thứ ba (tức trời Dạ-ma, cõi trời nằm hẳn trên khoảng không, cao hơn núi Tu-di), trời Đâu-suất ở tầng thứ tư (cõi trời nơi các vị Bồ-tát sắp thành Phật cư ngụ), lên đến trời Phạm ở tầng thứ bảy (cõi trời của những người đã lìa bỏ ham muốn), dựa vào đâu mà đứng? A-nan thưa: Các cõi trời ấy đều tự nhiên ở giữa khoảng không, không dựa vào đâu cả. Phật nói: Cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh không có núi Tu-di cũng như vậy. Trời Tứ Vương ở tầng thứ nhất và trời Đao-lợi ở tầng thứ hai đều tự nhiên ở giữa khoảng không, không dựa vào đâu cả. Phật nói: Oai thần của Phật rất lớn, muốn làm gì thì tự tại làm nấy, ý muốn làm điều gì cũng không cần tính trước. Các cõi trời kia còn luôn tự nhiên ở giữa khoảng không được, huống chi là oai thần tôn quý của Phật, muốn làm gì thì tự tại làm nấy!
A-nan nghe Phật nói, liền rất vui mừng, quỳ thẳng chắp tay thưa: Trí tuệ của Phật biết hết mọi việc quá khứ, tương lai và hiện tại ở tám phương trên dưới, không cùng không tận, không có bờ mép, rất cao lớn, mầu nhiệm tuyệt vời, tốt đẹp, sáng tỏ đến cùng cực, không gì sánh được. Oai thần của Phật tôn quý, không ai địch nổi.
Phật bảo Bồ-tát A-dật: Người dân thế gian, những thiện nam tử, thiện nữ nhân (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) muốn nguyện vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh có ba bậc. Công đức (những việc lành đã làm cùng phước báu do việc lành ấy đem lại) của họ có lớn có nhỏ, nên các bậc không thể bằng nhau.
Phật nói: Thế nào là ba bậc? Bậc thứ nhất, cao nhất, là người lìa nhà, bỏ vợ con, dứt ái dục (sự ham muốn tình yêu và khoái lạc), đi làm sa-môn (người xuất gia tu hành), theo con đường vô vi (con đường giải thoát, không còn làm điều gì do lòng ham muốn thúc đẩy), tu theo đạo Bồ-tát, làm theo kinh lục ba-la-mật (sáu phép tu đưa người qua bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, siêng năng, thiền định và trí tuệ). Đã làm sa-môn thì không được để giới luật trong kinh bị khuyết mất, phải có lòng thương yêu, tinh tấn (siêng năng tu tập không lười biếng), không được giận dữ, không được gần gũi đàn bà, phải giữ trai giới (giữ giới luật, ăn chay, giữ thân và lòng trong sạch) thanh tịnh, lòng không tham muốn gì, hết sức tha thiết nguyện sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, phải hết lòng nhớ nghĩ không gián đoạn. Người như thế, ngay trong đời này khi đang cầu đạo, sẽ tự nằm mộng thấy Phật Vô Lượng Thanh Tịnh cùng các Bồ-tát và A-la-hán. Khi người ấy sắp chết, Phật Vô Lượng Thanh Tịnh sẽ tự mình cùng các Bồ-tát và A-la-hán bay đến đón. Người ấy liền được vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, hóa sinh (sinh ra một cách tự nhiên, không qua thai mẹ) trong hoa sen ở ao nước làm bằng thất bảo (bảy thứ báu như vàng, bạc, lưu ly, pha lê…), thân tự nhiên lớn lên, liền thành Bồ-tát A-duy-việt-trí (bậc Bồ-tát không còn thối lui trên con đường thành Phật). Người ấy liền cùng các Bồ-tát từng đoàn bay đi cúng dường (dâng lễ vật tỏ lòng kính) vô số vị Phật ở tám phương trên dưới. Trí tuệ người ấy mạnh mẽ, thích nghe kinh pháp, lòng vui sướng. Nhà cửa bằng bảy báu nơi người ấy ở nằm giữa khoảng không, muốn làm gì đều theo ý mình, lại ở gần Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Phật nói: Những ai muốn vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh mà tinh tấn giữ giới luật trong kinh, làm theo phép bậc trên như thế, thì khi vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh sẽ được mọi người tôn kính. Đó là bậc thứ nhất, bậc trên.
Phật nói: Bậc giữa là người nguyện vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, tuy không thể lìa nhà, bỏ vợ con, dứt ái dục để đi làm sa-môn, nhưng phải giữ giới luật trong kinh, không được để khuyết mất, lại làm thêm việc phân-đàn bố thí (phân-đàn: phiên âm tiếng Phạn "dāna", nghĩa là bố thí, tức đem của cải giúp người), luôn tin nhận sâu sắc lời Phật, hết lòng thành thật, ngay thẳng giữ chữ tín, dâng cơm cho các sa-môn, dựng chùa thờ Phật, xây tháp (công trình thờ xương cốt hoặc tượng Phật), đốt hương, rải hoa, thắp đèn, treo các thứ phướn lụa nhiều màu. Người làm theo phép như thế, không tham đắm gì, không được giận dữ, giữ trai giới thanh tịnh, có lòng thương yêu, tinh tấn, dứt ý nghĩ ham muốn, mong vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, một ngày một đêm nhớ nghĩ không gián đoạn, thì ngay trong đời này cũng sẽ nằm mộng thấy Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Khi người ấy sắp hết tuổi thọ, Phật Vô Lượng Thanh Tịnh liền hóa hiện, khiến người ấy tự thấy Phật Vô Lượng Thanh Tịnh và cõi nước của ngài. Người vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh như thế sẽ được trí tuệ mạnh mẽ.
Phật nói: Người làm việc bố thí như thế, nếu về sau giữa chừng lại hối (đổi ý, tiếc việc mình đã làm), trong lòng ngờ vực, không tin rằng bố thí và làm các việc lành thì đời sau sẽ được phước, không tin có cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, không tin mình sẽ được vãng sinh cõi ấy; nhưng tuy vậy người ấy vẫn tiếp tục nhớ nghĩ không dứt, lúc tin lúc không tin, ý chí do dự, không có chỗ chuyên nhất để nương, mà vẫn tiếp nối việc lành, nhờ lời nguyện ban đầu còn tiếp nối nên vẫn được vãng sinh (?). Khi người ấy bệnh nặng sắp chết, Phật Vô Lượng Thanh Tịnh liền tự hóa ra hình tượng, khiến chính mắt người ấy thấy được. Lúc ấy miệng người ấy không còn nói được nữa, nhưng trong lòng vui mừng hớn hở, nghĩ rằng: "Ta hối hận vì đã không biết giữ trai giới, làm việc lành nhiều hơn. Nay ta sẽ được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh." Người ấy liền trong lòng ăn năn lỗi lầm. Ăn năn thì lỗi lầm có giảm đi chút ít, nhưng không còn kịp nữa. Khi người ấy hết tuổi thọ thì được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, nhưng không được đi tới trước chỗ Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Giữa đường người ấy thấy một tòa thành bằng bảy báu tự nhiên ở bên rìa cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, trong lòng rất vui mừng, liền dừng lại trong thành ấy. Người ấy hóa sinh trong hoa sen ở ao nước bằng bảy báu, thân tự nhiên lớn lên, và ở trong thành ấy năm trăm năm.
Thành ấy rộng và dài mỗi bề hai nghìn dặm. Trong thành cũng có nhà cửa bằng bảy báu. Trong ngoài nhà đều tự nhiên có ao tắm bằng bảy báu. Trong ao cũng có hoa tự nhiên mọc vây quanh. Bên trên ao cũng có cây bằng bảy báu mọc thành nhiều hàng, đều phát ra năm âm (năm cung bậc của âm nhạc thời xưa: cung, thương, giốc, chủy, vũ). Đến bữa ăn, trước mặt cũng có thức ăn tự nhiên hiện ra, đủ trăm vị, muốn gì có nấy. Người ấy sống vui sướng trong thành. Những vật trong thành giống như những vật tự nhiên trên trời Đao-lợi ở tầng thứ hai. Nhưng người ấy không được ra khỏi thành, lại không được thấy Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, chỉ thấy ánh sáng của ngài, trong lòng tự hối trách, rồi vui mừng hớn hở mà thôi. Người ấy cũng không được nghe kinh, cũng không được thấy các tỳ-kheo tăng, cũng không được thấy và biết hình dáng các Bồ-tát, A-la-hán trong cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh ra sao. Người như thế chỉ được vui chút ít mà thôi. Không phải Phật khiến thân người ấy phải như vậy; mọi điều đều tự nhiên mà thành, đều do lòng người ấy tự đi theo đường mà vào trong thành ấy. Người ấy xưa kia khi cầu đạo, lòng nghĩ một đằng miệng nói một nẻo, lời nói và ý nghĩ không thành thật, ngờ vực kinh Phật, lại không tin theo, lẽ ra tự nhiên phải rơi vào đường ác. Chỉ nhờ Phật Vô Lượng Thanh Tịnh thương xót, dùng oai thần dẫn đi mà thôi.
Người ấy ở trong thành năm trăm năm mới được ra, đi đến chỗ Phật Vô Lượng Thanh Tịnh nghe kinh, nhưng lòng không mở ra mà hiểu được, cũng không được ngồi giữa các Bồ-tát, A-la-hán và tỳ-kheo tăng mà nghe kinh. Nhà cửa nơi người ấy ở thì nằm trên mặt đất, không thể khiến nhà theo ý mình cao lớn lên giữa khoảng không. Người ấy lại ở rất xa Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, không được đến gần ngài. Trí tuệ người ấy không sáng, hiểu kinh lại ít, lòng không vui, ý không thông. Lâu lâu về sau, người ấy cũng sẽ tự mở mang trí tuệ, hiểu được kinh, sáng suốt mạnh mẽ, lòng sẽ vui sướng, rồi dần dần sẽ được như bậc thứ nhất bên trên. Vì sao vậy? Chỉ vì người ấy đời trước khi cầu đạo không giữ trai giới cho nghiêm, để khuyết mất kinh pháp, lòng ngờ vực, không tin lời Phật, không tin sâu kinh Phật, không tin bố thí làm lành thì đời sau sẽ được phước, lại giữa chừng hối, không tin sẽ được vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, làm việc đức không hết lòng. Vì thế mà người ấy thuộc bậc thứ hai, bậc giữa.
Phật nói: Bậc thứ ba là người nguyện sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, nếu không có gì để bố thí, cũng không thể đốt hương, rải hoa, thắp đèn, treo phướn lụa, dựng chùa, xây tháp, dâng cơm cho sa-môn, thì phải dứt ái dục, không tham muốn gì, có lòng thương yêu, tinh tấn, không được giận dữ, giữ trai giới thanh tịnh. Đã thanh tịnh như thế, lại một lòng nhớ nghĩ muốn sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, ngày đêm suốt mười ngày không gián đoạn, thì khi hết tuổi thọ sẽ được vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, cũng được tôn quý tột bậc, trí tuệ mạnh mẽ.
Phật nói: Người ấy làm như vậy rồi, nếu giữa chừng lại sinh lòng hối, ý ngờ vực, không tin làm lành thì đời sau sẽ được phước, không tin sẽ được vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, thì tuy vậy người ấy vẫn được vãng sinh. Khi người ấy bệnh nặng sắp chết, Phật Vô Lượng Thanh Tịnh liền khiến người ấy nằm mộng thấy cõi nước của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Người ấy trong lòng vui mừng, tự nghĩ rằng: "Ta hối hận vì đã không biết làm thêm việc lành. Nay ta sẽ được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh." Người ấy chỉ nghĩ trong lòng như thế, miệng không còn nói được nữa, liền tự ăn năn lỗi lầm. Ăn năn thì lỗi lầm có giảm bớt, nhưng sự ăn năn ấy đã không còn kịp. Khi người ấy chết thì được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, nhưng không được đi tới trước chỗ Phật. Giữa đường người ấy thấy tòa thành bằng bảy báu rộng hai nghìn dặm, trong lòng vui mừng, liền dừng lại trong đó, cũng hóa sinh trong hoa sen ở ao nước bằng bảy báu, thân tự nhiên lớn lên. Thành ấy cũng giống như tòa thành đã nói ở trên, những vật trong đó giống như những vật tự nhiên trên trời Đao-lợi ở tầng thứ hai. Người ấy cũng ở trong thành năm trăm năm, hết năm trăm năm mới được ra, đến chỗ Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, trong lòng rất vui mừng. Người ấy nghe kinh nhưng lòng không mở ra mà hiểu, ý không vui, trí tuệ không sáng, hiểu kinh lại ít. Nhà cửa nơi người ấy ở nằm trên mặt đất, không thể khiến nhà theo ý mình cao lớn lên giữa khoảng không. Người ấy lại ở xa Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, cũng giống như hạng người ngờ vực ở bậc thứ hai. Lâu lâu về sau, người ấy cũng sẽ mở mang trí tuệ, hiểu được kinh, trở nên mạnh mẽ, lòng sẽ vui sướng, rồi dần dần được như bậc thứ nhất bên trên. Vì sao vậy? Đều do đời trước khi cầu đạo, giữa chừng hối, ngờ vực, lúc tin lúc không tin, không tin làm lành thì về sau sẽ được phước đức. Mọi điều ấy đều tự nhiên mà có. Tùy theo công đức hơn hay kém (?), mỗi người tự nhiên đi đến chỗ của mình. Về việc giảng kinh, tu đạo và đức hạnh, người cao kẻ thấp khác nhau muôn vàn, người vượt xa thì kẻ khác không theo kịp.
Phật nói: Những ai cầu tu đạo Bồ-tát và được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, về sau đều sẽ thành Bồ-tát A-duy-việt-trí. Các Bồ-tát A-duy-việt-trí đều sẽ có ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân của bậc Phật), thân có màu vàng tử ma (thứ vàng ròng quý nhất, óng ánh sắc tía) và tám mươi vẻ đẹp (tám mươi nét đẹp phụ trên thân Phật), đều sẽ thành Phật. Tùy theo lòng mong nguyện, họ muốn thành Phật ở cõi Phật phương nào cũng được, mãi mãi không còn phải vào nê-lê (địa ngục), làm cầm thú hay làm tiết-lệ (ngạ quỷ, tức loài quỷ đói). Tùy theo mức tinh tấn cầu đạo mà thành tựu sớm hay muộn, còn việc thành tựu thì như nhau. Cầu đạo không ngừng thì rốt cuộc sẽ đạt được, không mất điều mình mong nguyện.
Phật bảo Bồ-tát A-dật cùng các trời, các vua chúa và người dân: Ta nói với tất cả các ông: Những ai muốn sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, tuy không thể hết sức tinh tấn, tu thiền và giữ giới luật trong kinh, thì điều cốt yếu là phải làm lành. Một là không được giết hại sinh mạng. Hai là không được trộm cắp. Ba là không được dâm loạn, phạm đến vợ con người khác. Bốn là không được lừa dối. Năm là không được uống rượu. Sáu là không được nói hai lưỡi (đặt điều chia rẽ người này với người kia). Bảy là không được nói lời độc ác. Tám là không được nói dối. Chín là không được ghen ghét. Mười là không được tham lam. Không được keo kiệt bủn xỉn trong lòng, không được giận dữ, không được ngu si, không được buông theo lòng ham muốn, không được giữa chừng hối trong lòng, không được ngờ vực. Phải hiếu thuận, phải hết lòng thành thật, ngay thẳng, giữ chữ tín, phải tiếp nhận sâu sắc lời kinh Phật, phải tin rằng làm lành thì đời sau được phước. Người giữ gìn những phép như thế không để khuyết mất, thì theo lòng mong nguyện sẽ được vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Điều cốt yếu nhất là phải giữ trai giới, một lòng thanh tịnh, ngày đêm thường nhớ nghĩ muốn vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, mười ngày mười đêm không gián đoạn. Ta đều thương xót những người ấy, khiến tất cả được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh.
Phật nói: Người thế gian muốn noi theo cho kịp các bậc hiền tài sáng suốt, ở nhà tu điều lành để làm đạo, nhưng sống chung với vợ con, ở giữa tình thương yêu và ái dục mà lo nghĩ, hoặc có nhiều việc nhà bận rộn, không rảnh để giữ trai giới lớn, một lòng thanh tịnh, thì tuy không thể rời nhà, khi có lúc rảnh hãy tự giữ lòng ngay thẳng, nghĩ đến các điều lành, chuyên tâm tu đạo. Nếu thật sự không thể làm được mười ngày mười đêm, thì hãy tự suy nghĩ tính toán kỹ: muốn cứu thoát thân mình, thì ít nhất phải dứt mọi nghĩ ngợi, bỏ lo âu, đừng nghĩ đến việc nhà, đừng ngủ chung giường với đàn bà, tự giữ thân và lòng ngay thẳng, dứt ái dục, một lòng giữ trai giới thanh tịnh, hết lòng nhớ nghĩ được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, một ngày một đêm không gián đoạn. Những người như thế, khi hết tuổi thọ đều được vãng sinh cõi ấy, hóa sinh trong hoa sen ở ao tắm bằng bảy báu, được trí tuệ mạnh mẽ, nhà cửa bằng bảy báu nơi mình ở muốn làm gì cũng tự tại theo ý, và dần dần có thể được như bậc thứ nhất bên trên.
Phật nói với Bồ-tát A-dật: Vô số trời, người dân, tỳ-kheo tăng, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di ở tám phương trên dưới đã vãng sinh cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh cùng họp đại hội. Tất cả đều ở trong ao tắm bằng bảy báu, mỗi người tự ngồi trên một hoa sen lớn, đều tự trình bày đạo đức và việc lành của mình. Mỗi người tự kể lại đời trước khi cầu đạo đã giữ giới luật trong kinh và làm những việc lành gì, đầu đuôi từ đâu mà được sinh về đây, mình ưa thích những kinh pháp nào, trí tuệ hiểu kinh ra sao, đã làm những công đức gì. Từ người trên xuống người dưới, lần lượt ai cũng kể. Nhờ đó mà biết sự hiểu kinh của mỗi người có sáng hay không sáng, có sâu cạn lớn nhỏ, đức hạnh có hơn kém dày mỏng. Theo lẽ tự nhiên, ai nấy tự phân biệt được rõ. Tài năng và trí tuệ của họ mạnh mẽ; mọi người cùng nhìn nhau soi xét, lễ nghĩa hòa thuận, ai nấy đều vui mừng hớn hở. Trí tuệ mạnh mẽ của mỗi người khác nhau, người này không thể theo kịp người kia.
Phật nói: Có người hoàn toàn không sớm lo làm thêm việc đức, xem nhẹ việc làm lành, làm qua loa thiếu sót, không tin là sẽ như thế, chần chừ lười biếng, cho rằng như vậy cũng được rồi. Đến lúc mọi người cùng họp lại giảng kinh, bàn đạo, tự nhiên người ấy bị gấp rút, đối đáp chậm chạp. Người khác thì đạo hạnh và trí tuệ cao vượt, tài giỏi mạnh mẽ, chỉ riêng mình yếu kém đứng ở bên rìa. Gặp việc rồi mới hối, mà hối thì việc đã qua rồi, về sau còn có ích gì? Chỉ còn trong lòng buồn bã tiếc nuối, mong theo kịp người khác mà thôi.
Phật nói: Các Bồ-tát, A-la-hán trong cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh tự tụ họp lại thành hội lớn để bàn đạo. Họ giữ lòng, chế ngự ý, thân ngay ngắn, việc làm đúng đắn, dạo chơi thông suốt khắp nơi, cùng nhau bay đi, từng đoàn ra vào, cúng dường không ngớt, lòng vui sướng, thích cùng nhau xem kinh, tu đạo, hòa hợp cùng học kinh văn. Tài năng mạnh mẽ, trí tuệ sáng suốt, chí lớn như khoảng không, tinh tấn cầu nguyện, lòng rốt cuộc không giữa chừng quay lại, ý rốt cuộc không đổi thay, mãi mãi không có lúc lười mỏi. Việc cầu đạo bên ngoài tuy có vẻ chậm rãi, bên trong lại riêng rất nhanh gấp. Họ thong dong giữa khoảng không, vừa vặn đúng mực; trong ngoài ứng hợp nhau, tự nhiên nghiêm chỉnh, thu thúc ngay thẳng, thân tâm trong sạch, không có ái dục, không tham đắm điều gì, không có các điều xấu ác nhơ bẩn. Chí nguyện của họ đều yên định, rất tốt đẹp, không thêm không bớt. Họ cầu đạo hòa nhã ngay chính, không lầm lạc nghiêng lệch, noi theo đạo pháp, làm đúng lời dặn trong kinh, không dám trái phạm lầm lỡ, như theo dây mực (dây của thợ mộc dùng vạch đường thẳng, ý nói theo đúng khuôn phép). Họ dạo khắp tám phương trên dưới không có bờ mép, muốn đi đâu cũng tự tại, đến được những nơi không cùng không tận. Tất cả đều vì đạo, lòng rộng rãi mong theo kịp, khoáng đạt bao la. Họ chỉ nghĩ đến đạo, không có ý nghĩ nào khác, không có lo âu, tự nhiên vô vi, đứng giữa chốn hư không lặng lẽ (?), điềm đạm, yên ổn, không ham muốn. Họ làm việc đức, nguyện điều lành, hết lòng tìm cầu, mang lòng thương xót, tinh tấn cả trong lẫn ngoài, lễ nghĩa đều hợp, thông suốt không trái, hòa thuận xứng đáng, bao trùm cả trong lẫn ngoài, vượt qua được và giải thoát, mạnh dạn tiến vào nê-hoàn, mãi mãi cùng đạo đức hòa làm một mà sáng rỡ, tự nhiên cùng nhau giữ gìn. Niềm vui thỏa thấm đượm chân thật; chân thật, rõ ràng, trong trắng. Chí nguyện cao không gì hơn, thanh tịnh, yên định, an ổn; vui trong sự lặng lẽ không cùng tận; tốt đẹp không gì sánh được; cao vời, rực rỡ, chói sáng; một sớm bỗng mở thông, sáng suốt thấu triệt.
Trong cái tự nhiên có hình tướng tự nhiên, cái tự nhiên có gốc rễ của nó. Tự nhiên thành ánh sáng năm sắc cho đến chín màu. Ánh sáng năm sắc đến chín màu ấy xen nhau xoay chuyển, biến đổi hàng trăm nghìn lần. Đó là cái tự nhiên thù thắng nhất. Tự nhiên thành bảy báu, đan xen thành muôn vật, tinh quang xen nhau sáng rực, cùng hiện ra tốt đẹp, xinh đẹp không cùng. Cõi nước ấy xinh đẹp như thế, sao không gắng sức làm lành, nghĩ đến lẽ tự nhiên của đạo, đạo ấy không phân trên dưới, thông suốt không bờ mép? Hãy gửi chí mình vào giữa khoảng không. Sao không mỗi người tinh tấn, gắng sức tự tìm cầu, để có thể vượt lên mà đi, vãng sinh cõi nước của Phật A-di-đà Vô Lượng Thanh Tịnh, cắt ngang năm đường (năm nẻo luân hồi mà chúng sinh phải trôi lăn: trời, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), khiến đường ác tự đóng lại, mà tiến lên đạo không cùng? Cõi ấy dễ đến mà lại không có người đến. Cõi ấy không ngăn trở ai, tự nhiên lôi kéo người ta theo. Sao không bỏ việc đời mà đi cầu đạo đức, để có thể sống lâu tột bậc, thọ và vui không cùng? Vì sao lại lo những việc đời, cùng nhau chuốc lấy nhiều lo âu mà chẳng có gì bền lâu?
Người đời phong tục bạc bẽo, cùng nhau tranh giành những việc không cần kíp. Họ cùng sống giữa chốn cực ác cực khổ này, nhọc thân làm ăn để nuôi sống nhau. Không kể sang hay hèn, giàu hay nghèo, già hay trẻ, nam hay nữ, ai cũng lo về tiền của. Có hay không có cũng như nhau, nỗi lo nghĩ đều ngang nhau. Họ bồn chồn sầu khổ, suy nghĩ lo toan chồng chất, bị tiền của sai khiến chạy vạy, không có lúc nào yên. Có ruộng thì lo ruộng, có nhà thì lo nhà, có bò thì lo bò, có ngựa thì lo ngựa, có lục súc (sáu loài gia súc: ngựa, bò, dê, gà, chó, lợn) thì lo lục súc, có tôi tớ thì lo tôi tớ. Áo chăn, tiền của, vàng bạc, của báu cũng đều lo cả. Họ nghĩ ngợi nặng nề, thở than mãi, lo âu ôm sầu, sợ hãi. Bỗng gặp tai họa bất thường: nước cuốn trôi, lửa thiêu đốt, trộm cướp, kẻ thù, chủ nợ trói buộc, xông phá, khiến tài sản chìm mất. Họ lo khổ, hồi hộp, không lúc nào nguôi, uất kết trong lòng, nén giận độc hại, sinh bệnh ở ngực bụng, lo khổ đến tan nát cõi lòng. Lòng họ bám chặt, ý cố chấp, không chịu buông bỏ. Có người vì thế mà suy sụp, rốt cuộc mất mạng, bỏ lại tất cả mà đi, chẳng có gì theo mình. Người tôn quý giàu sang có những nỗi lo sợ ấy, nhọc khổ như thế, kết thành đủ thứ bệnh nóng lạnh, sống chung với đau đớn.
Nhà nhỏ nghèo khó thì khốn cùng thiếu thốn. Không có ruộng cũng lo, muốn có ruộng. Không có nhà cũng lo, muốn có nhà. Không có bò cũng lo, muốn có bò. Không có ngựa cũng lo, muốn có ngựa. Không có lục súc cũng lo, muốn có lục súc. Không có tôi tớ cũng lo, muốn có tôi tớ. Không có áo chăn, tiền của, đồ dùng, cơm ăn, cũng lo muốn có. Vừa có được thứ này thì lại thiếu thứ kia, có cái này thì thiếu cái nọ, cứ nghĩ cho có đủ bằng người. Vừa có đủ chút ít thì lại tiêu hết. Khổ như thế lại sinh ra, phải tìm kiếm nữa, suy nghĩ vô ích, không thể có được đúng lúc. Thân và lòng đều mỏi mệt, ngồi đứng không yên, lo nghĩ đeo đuổi, nhọc khổ như thế. Lòng nóng như đốt không lúc nào rời, một mình oán hận giận dữ, cũng kết thành đủ thứ bệnh nóng lạnh, sống chung với đau đớn. Có khi vì thế mà chết yểu. Họ cũng không chịu làm lành, tu đạo. Hết tuổi thọ mà chết, ai cũng phải một mình đi xa, có chỗ phải đến, mà đường lành hay đường dữ thì không ai biết được.
Người đời, cha con, anh em, vợ chồng, người trong nhà và họ hàng nội ngoại, cùng sống giữa trời đất, nên kính yêu nhau, không nên ghét nhau. Có hay không có thì nên giúp đỡ nhau, không nên tham lam. Lời nói, nét mặt nên hòa nhã, đừng trái nghịch nhau. Nếu lòng tranh chấp mà có điều giận dữ, thì đời này dù chỉ hơi oán hận, ghen ghét nhau, sang đời sau sẽ chuyển thành dữ dội, đến mức thành mối thù lớn. Vì sao vậy? Vì việc ở đời này khiến người ta lại muốn hại nhau. Tuy không ngay lúc ấy phá hại nhau, nhưng sự sầu độc uất kết đã ghi vào tinh thần, tự nhiên khắc sâu không rời nhau được, rồi sẽ sinh ra đối mặt nhau, gặp lại nhau mà báo thù lẫn nhau. Người ở thế gian, giữa vòng ái dục, một mình đến, một mình đi, một mình sống chết, phải đi đến chỗ khổ hay vui, tự thân gánh chịu, không ai thay được. Điều lành điều dữ biến hóa, tai ương lỗi lầm dẫn đến những nơi khác nhau, đã chờ sẵn từ trước. Mỗi người phải một mình đi vào nơi xa khác, không ai thấy được mình đi về đâu. Lành dữ tự nhiên đuổi theo mình mà sinh ra. Mịt mờ tăm tối, chia lìa lâu dài, đường đi chẳng giống nhau, gặp lại không hẹn ngày, rất khó, rất khó mới lại được gặp nhau. Sao không bỏ mọi việc, mỗi người nhân lúc còn khỏe mạnh mà gắng sức làm lành, gắng sức tinh tấn để ra khỏi đời (tức thoát khỏi vòng sống chết), để có thể được sống lâu tột bậc? Lại hoàn toàn không chịu cầu đạo, thì còn muốn chờ đợi gì, còn muốn vui điều gì nữa?
Người đời như thế không tin làm lành thì được lành, không tin tu đạo thì đắc đạo, không tin chết rồi đời sau lại sinh ra, không tin bố thí thì được phước đức. Họ đều không tin cả, lại cho là không phải vậy, nói rằng không có những điều ấy. Chỉ vì thế mà họ tự thấy như vậy, lại nhìn nhau bắt chước, trước sau lần lượt tiếp nhận nhau. Cha để lại lời dạy, mà ông cha đời trước vốn không làm lành, vốn không tu đạo, thân ngu, tinh thần tối tăm, lòng bế tắc, ý đóng kín, không thấy đạo trời, hoàn toàn không hiểu được gì. Thấy người ta sống chết, có chỗ phải đến, cũng không ai biết được. Họ hoàn toàn không thấy đường lành đường dữ, lại không có ai nói cho biết. Vì thế việc lành việc dữ, phước đức, tai ương, họa phạt, mỗi người tranh nhau làm, cho là việc thường, hoàn toàn không lấy làm lạ. Còn con đường sống chết thì cứ lần lượt nối nhau, đảo lộn trên dưới, không có gốc rễ bền lâu, mọi thứ đều sẽ qua đi, không thể giữ mãi. Dạy bảo, mở lối dẫn dắt, mà người tin đạo thì ít, nên ai nấy đều phải sống chết mãi không ngừng nghỉ. Những người như thế mê muội, xông bừa, không tin lời kinh, ai cũng muốn thỏa ý mình, lòng không suy tính, ngu si trong ái dục, không hiểu đạo đức, mê lầm trong giận dữ, tham lam tiền của và sắc dục. Vì thế mà không đắc đạo, sẽ lại nhọc khổ cùng cực, sinh vào chốn dữ, rốt cuộc không được dừng nghỉ. Nỗi đau ấy thật đáng thương.
Có khi người trong nhà, họ hàng nội ngoại, cha con, anh em, vợ chồng, đến lúc sống chết chia lìa thì lại khóc lóc, nhớ thương nhau, lo nghĩ uất kết, tình ân ái vương vấn không dứt, lòng đau đớn dính chặt, nhìn nhau mà nhớ nghĩ, ngày đêm không lúc nào nguôi. Dạy bảo đạo đức thì lòng không mở sáng, tình ân ái và ham muốn không lìa, bế tắc mờ mịt, chằng chịt che lấp, không thể suy tính, không thể tự giữ lòng ngay thẳng mà dứt bỏ việc đời, chuyên tâm tu đạo. Loanh quanh cho đến cuối đời, tuổi thọ hết mà không đắc đạo, chẳng biết làm sao. Tất cả hỗn loạn, ồn ào, đều vì tham ái dục. Lẽ đời là như thế: người không hiểu đạo thì nhiều, người đắc đạo thì ít.
Thế gian vội vã, chẳng có gì đáng nương tựa. Sang hèn trên dưới, quyền quý hay nghèo giàu, nam nữ lớn nhỏ, ai nấy đều vội vàng lo việc riêng, nhọc khổ thân mình, ai cũng ôm lòng độc ác muốn hại người. Khí ác mịt mờ, không ai không buồn bã. Họ làm việc bậy bạ, trái nghịch trời đất, không theo lòng nhân. Lẽ trời đối với kẻ làm ác thì trước cứ để mặc, buông cho tha hồ làm (?); tuổi thọ chưa hết mà bỗng bị đoạt mất, rơi xuống đường ác, nhiều đời nhọc khổ, lần lượt sầu độc, suốt mấy nghìn vạn ức năm không có ngày ra, đau đớn không thể nói, thật đáng thương xót.
Phật bảo Bồ-tát A-dật cùng các trời, các vua chúa và người dân: Ta nói với tất cả các ông: Vì những việc thế gian ấy mà người ta không đắc đạo. Các ông hãy suy nghĩ cho kỹ. Điều ác thì nên buông bỏ, xa lìa. Theo điều lành thì nên giữ vững, đừng làm điều sai trái, hãy làm thêm các việc lành. Vinh hoa và ái dục, dù lớn nhỏ nhiều ít, đều không thể giữ mãi, rồi cũng phải chia lìa, chẳng có gì đáng vui. Hãy gắng lên khi đời đang có Phật. Những ai tin yêu sâu sắc kinh Phật, làm theo đạo đức, đều là em nhỏ của ta. Những ai mới bắt đầu học giới luật trong kinh Phật, đều là đệ tử của ta. Những ai muốn ra khỏi đời thường, lìa nhà, bỏ vợ con, dứt bỏ tiền của và sắc dục, muốn đến làm sa-môn, làm tỳ-kheo theo Phật, đều là con cháu của ta. Được gặp đời có ta là rất khó. Những ai nguyện sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh có thể được trí tuệ mạnh mẽ, được mọi người tôn kính. Đừng buông theo lòng ham muốn mà làm trái giới luật trong kinh, để rồi phải đứng sau người khác. Nếu có ý nghi ngờ, không hiểu kinh, cứ đến trước Phật mà hỏi, Phật sẽ giải thích cho các ông.
Bồ-tát A-dật quỳ thẳng chắp tay thưa: Oai thần của Phật tôn quý, kinh Phật nói ra thật tốt đẹp. Chúng con nghe lời kinh Phật đều khắc ghi trong lòng mà suy ngẫm. Người đời thật đúng như thế, đúng như lời Phật nói, không sai khác. Nay Phật thương xót, mở bày cho chúng con thấy đạo trời, chỉ dạy con đường sống, khiến tai mắt sáng tỏ, mãi mãi được cứu thoát, như được sống lại (?). Chúng con nghe lời kinh Phật, không ai không khởi lòng hiền hòa, vui mừng hớn hở, hiểu ra. Chúng con cùng các trời, các vua chúa, người dân và các loài bò bay máy cựa đều nhờ ơn Phật, không ai không được thoát khỏi lo khổ. Những lời dạy răn của Phật rất sâu, không cùng không đáy. Trí tuệ của Phật thấy biết mọi việc quá khứ, tương lai và hiện tại ở tám phương trên dưới, không gì hơn, không bờ mép. Gặp được Phật là rất khó, được nghe kinh pháp là rất khó. Chúng con đều một lòng kính mến Phật. Nay chúng con được cứu thoát, đều là nhờ Phật đời trước khi cầu đạo đã chịu khó nhọc học hỏi, tinh tấn tu tập mà có được. Ân đức của Phật che chở khắp nơi, phước đức Phật đã làm, tướng tốt và phúc lộc cao vời, ánh sáng soi suốt, thông khắp khoảng không không cùng tận. Phật mở lối vào nê-hoàn, dạy kinh điển, dùng oai đức để chế ngự và cảm hóa (?), lòng thương xót lay động khắp tám phương trên dưới, không cùng không tận. Phật làm thầy, giáo pháp tôn quý vượt trên các bậc thánh, không ai sánh kịp Phật. Phật làm thầy cho các trời, các vua chúa và người dân ở tám phương trên dưới, tùy theo lòng mong nguyện của họ, lớn hay nhỏ đều khiến được đạo. Nay chúng con được gặp Phật, được nghe danh hiệu của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, chúng con rất vui mừng, không ai không được thông minh sáng suốt.
Phật bảo Bồ-tát A-dật: Như lời ông nói, thật đúng là như thế. Ai có lòng kính mến Phật thì thật là rất vui, thật nên niệm Phật. Thiên hạ phải lâu lắm mới lại có Phật ra đời. Nay ta thành Phật ở cõi đời khổ này, nói ra kinh pháp, dạy bảo thông suốt, cắt đứt mối ngờ vực, giúp người giữ lòng ngay thẳng, việc làm đúng đắn, nhổ bỏ các ái dục, dứt gốc rễ của mọi điều ác. Ta đi lại không bị ràng buộc, nắm giữ trí tuệ, thông suốt trong ngoài mọi đạo, nắm giữ giềng mối, rõ ràng phân minh, mở bày năm đường, quyết định đúng đắn con đường sống chết và con đường nê-hoàn.
Phật nói: Các ông từ vô số kiếp, không thể đếm được bao nhiêu kiếp đến nay, đã tu đạo Bồ-tát, muốn cứu độ các trời, người dân cùng loài bò bay máy cựa, đã rất lâu xa rồi. Số người nhờ các ông mà được đạo, được cứu độ nhiều vô số, số người đạt được đạo nê-hoàn cũng nhiều vô số. Các ông cùng các trời, các vua chúa, người dân ở tám phương trên dưới, hoặc tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, ưu-bà-tắc, ưu-bà-di, các ông qua các đời trước, từ vô số kiếp đến nay, xoay vần trong năm đường ấy, sống chết kêu than, khóc lóc với nhau, lần lượt tham luyến nhau, lo nghĩ sầu độc, đau khổ không nói hết, cho đến đời này sống chết vẫn chưa dứt. Đến hôm nay được gặp Phật, cùng hội họp gặp gỡ, mới được nghe danh hiệu của Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, thật rất vui sướng. Lành thay! Ta mừng cùng các ông.
Các ông cũng nên tự chán nỗi đau khổ của sống chết. Lúc sinh ra thì rất đau, rất khổ, cùng cực. Đến lúc lớn lên cũng khổ, cũng cùng cực. Lúc chết cũng đau, cũng khổ, cũng cùng cực. Thân này là chốn rất xấu ác, hôi thối, không sạch sẽ, hoàn toàn không có gì đáng ưa. Vì thế Phật mới nói hết cho các ông. Các ông cũng nên tự quyết dứt bỏ chốn hôi thối và ác lộ (những thứ dơ bẩn tiết ra từ thân) ấy. Các ông cũng nên giữ lòng ngay thẳng, thân đoan chính, làm thêm các việc lành. Từ đó luôn giữ ngay ngắn cả trong lẫn ngoài, giữ thân thể sạch sẽ, rửa sạch cáu bẩn trong lòng, tự ràng buộc mình, trong ngoài ứng hợp, lời nói và việc làm thành thật, giữ chữ tín. Người ta có thể tự cứu thoát mình, rồi lần lượt nâng đỡ, dắt dẫn nhau, nhổ bỏ các ái dục, tinh tấn sáng suốt, hết lòng, cầu nguyện không đổi, vun đắp gốc rễ của đạo lành. Tuy tinh tấn khổ nhọc một đời, nhưng cũng chỉ như trong chốc lát mà thôi. Đời này làm lành thì đời sau được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, vui sướng không cùng, mãi mãi cùng đạo hòa làm một mà sáng rỡ. Điều lành cùng cực sẽ giữ gìn mình, mãi mãi lìa xa nỗi lo phiền và đau khổ của đường ác, nhổ bỏ gốc rễ của mọi điều ác và nhọc khổ, dứt hết ái dục và tình ân ái, mãi mãi sống ở cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh. Ở đó cũng không có các nỗi đau khổ, cũng không còn các chốn hôi thối xấu ác, cũng không còn nhọc khổ, cũng không có dâm loạn, giận dữ, ngu si, cũng không có lo nghĩ sầu độc. Được sinh về cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, muốn sống một kiếp, mười kiếp, trăm kiếp, nghìn kiếp, vạn ức kiếp, đều tùy ý các ông. Muốn ở lại sống đến vô số kiếp, không thể đếm được bao nhiêu kiếp, cũng tùy ý các ông, đều có thể được. Muốn ăn hay không ăn cũng tùy ý các ông, mọi thứ đều tự nhiên có, đều có thể được. Rồi dần dần sẽ đạt đến đạo nê-hoàn. Mỗi người hãy tự tinh tấn sáng suốt tìm cầu điều lòng mình mong nguyện, đừng ngờ vực, đừng giữa chừng hối. Người muốn vãng sinh, đừng vì những lỗi ấy mà phải ở trong tòa thành bằng bảy báu tự nhiên bên rìa cõi Phật Vô Lượng Thanh Tịnh, chịu phạt suốt năm trăm năm.
Bồ-tát A-dật thưa: Chúng con xin nhận lời dạy nghiêm minh, quý báu của Phật, đều sẽ tinh tấn, một lòng tìm cầu, xin vâng theo mà làm, không dám ngờ vực hay lười biếng.
Kinh Phật nói về Vô Lượng Thanh Tịnh Bình Đẳng Giác, quyển thứ ba
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video