Kinh Đại Ai, phẩm thứ mười lăm: Đi khắp mọi nẻo. (Đại Ai nghĩa là lòng thương xót lớn của Phật đối với chúng sinh.)
Phật lại bảo thiện nam tử (nguyên văn “tộc tính tử”: người con nhà dòng dõi tốt, tiếng Phật gọi người nghe pháp): “Như Lai (danh hiệu Phật: bậc từ chân lý như thật mà đến) đều biết các nẻo đường đi khắp mọi nơi, không chỗ nào không thông đạt, biết kỹ càng như thật. Biết thế nào? Chúng sinh ắt được cứu vào cõi chân lý; biết cõi chúng sinh có khi ở trong nghiệp tà. Ngài phân biệt hết cõi chúng sinh này: nhóm quyết định (chắc chắn đi một đường), nhóm bất định (chưa chắc đi đường nào), ở trong sức quả báo của việc tà; những điều ấy cũng như thế.
Cõi chúng sinh ắt ở trong nhóm quyết định (chắc chắn đi đúng), là do quả báo đời trước mà có được công đức này; biết rõ, siêng năng, các căn sắc bén, nên được dạy dỗ; Như Lai liền vì họ giảng rộng kinh điển. Những người như thế đối với lời dạy của bậc hiền thánh là bậc có căn cơ tương ứng; Như Lai liền quán xét dấu vết nhân duyên đời trước của họ, rồi tùy chỗ thích hợp mà giảng kinh đạo.
Cõi chúng sinh ở trong nhóm bất định, còn nhờ sức nhân duyên để làm tướng dạy dỗ, nên dùng giới mà độ, liền dạy bảo họ. Nếu chỉ theo giới cấm mà không được giải thoát, không được cứu độ, Như Lai liền dẫn dụ họ vào vô bản (chân như: cái như thật vốn không có gốc cố định), theo nhân duyên quả báo như cho thuốc đúng bệnh. Nếu từ Như Lai mà nghe kinh điển, vâng theo đạo giáo thì được quả công đức. Chư Phật Thế Tôn (Đấng được thế gian tôn kính) vì những người như thế mà ra đời.
Chúng sinh chìm đắm, mãi ở trong nghiệp tà, chưa lập gốc công đức, ý yếu kém, mặt mày nhút nhát, không có căn cơ tương ứng; Như Lai Chí Chân (bậc chân thật tột cùng) vì họ giảng kinh đạo, khiến kẻ không có căn cơ ấy được giải thoát. Như Lai thấy những người không có căn cơ ấy thì quán xét và che chở họ. Vì thế Bồ Tát đại sĩ (bậc tu hành vĩ đại phát nguyện thành Phật, cứu độ chúng sinh) mặc áo giáp thệ nguyện lớn (ví lời nguyện lớn vững chắc như áo giáp che chở khi vào đời cứu người) mà cứu độ họ.
Lại nữa, Như Lai biết rõ người tham dục do ba điều. Thế Tôn có khi vì người tham dục mà ra đời; lại vì họ bị tham dục trói buộc, muốn khiến họ xuất gia mà ra đời; hoặc vì nhân duyên tham lam keo kiệt từ đời trước mà ra đời. Lại biết sân giận cũng có ba điều: hoặc vì bị sân giận trói buộc, do suy tưởng, nên ra đời; hoặc vì có điều mong cầu không được đầy đủ, nên ra đời; hoặc vì bị ấm cái (những phiền não che lấp tâm) từ đời trước quấn buộc, nên ra đời. Biết ngu si có ba điều: hoặc vì ngu si làm việc vô minh (mê muội không thấy chân lý); hoặc vì tham chấp thân kiến (thấy thân này là ta, là thật có); hoặc vì do dự trầm ngâm; Như Lai đều biết.
Lại Như Lai biết người nhờ khổ hạnh mà hiểu được gốc thần thông (năng lực siêu phàm do tu tập mà có). Người các căn sáng suốt thì nhân khổ hạnh, chịu thêm đau khổ mà đạt thần thông; người căn yếu kém thì nhờ hạnh yên ổn mà mau thành thần thông. Người căn sắc bén nhờ hạnh siêng khổ mà thành định thần thông; người căn yếu kém cũng nhân chịu thêm đau khổ mà đạt thần thông. Do buông xả nhân duyên, thực hành sự điều hòa, mà phân biệt rõ thần thông. Người không tin đạo mà không chịu ngừng nghỉ thì vốn phải dùng gậy (răn dạy nghiêm) để khiến thành thần thông; Phật đều biết. Người tâm tính không hòa, hành động hấp tấp nóng nảy, Ngài biết có thể mau giáo hóa để khiến đạt thần thông, khiến họ không còn tối tăm mà vui mừng hớn hở.
Có người tu hành nhân sức tích tập của đạo mà được thành tựu đầy đủ, Như Lai biết họ không còn phải siêng học nữa. Có người tu hành từ sức tu đạo mà thành tựu đầy đủ, không nhờ sức tích tập. Có người tu hành không nhờ sức tích tập, không làm sức đạo, mà thành tựu đầy đủ. Có người tu hành từ sức tích hợp, cũng làm sức đạo mà thành tựu đầy đủ. Như Lai đều biết. Có người tu hành chí tính hiền hòa mà việc làm không tương ứng, Như Lai đều biết. Có người tu hành tương ứng với cơ duyên mà thành tựu, nhưng tính không hiền hòa; có người tu hành tính không hiền hòa mà việc làm không thành; có người tu hành chí tính hiền hòa mà thành tựu tương ứng; Như Lai đều biết.
Có người tu hành thân trong sạch mà tâm và miệng không trong sạch; có người miệng nói trong sạch mà thân và tâm không trong sạch; có người thân, miệng, tâm đều trong sạch; có người thân, miệng, tâm đều không trong sạch; Như Lai đều biết. Những việc làm thuộc các loại như thế, nhân duyên quả báo, chỗ nương tựa, chỗ sinh ra, việc làm của tất cả chúng sinh, Như Lai đều biết; trí tuệ không hao giảm, thông đạt khắp, thấy hết. Đó là sự nghiệp thứ sáu của Như Lai.” Phật bèn nói kệ:
“Người có nhân mà tu hành, Ngài biết hết như từng qua (?);
các giống loại quyết định, Ngài nhận biết cõi chúng sinh.
Những người không quyết định, việc làm dao động hư dối,
không có căn cơ như thế, theo nghiệp tà kiến.
Người làm theo tham dục thì có ba nhân duyên;
người làm theo sân giận cũng có ba, ngu si cũng như thế.
Cõi trần dục này có vô lượng giống loại xen tạp;
Thế Tôn đều biết rõ, nhân duyên tương ứng của việc làm.
Những việc làm siêng khổ, nói là người ý thông đạt;
người có căn yếu kém, cũng lại nên như vậy.
Người các căn sắc bén, nhân hạnh yên ổn mà đến;
bậc Thế Hống (bậc rống lên giữa đời như sư tử, chỉ Phật) đều che chở và biết, như thế bình đẳng không khác.
Người tu hành điều hòa thì trụ nơi vắng lặng trong sạch;
nhân điều ấy mà mau được trong sạch,
cũng mau thành hạnh mình, rốt ráo đạo điều hòa,
lại còn khiến nhanh hơn, vắng lặng rồi liền vui mừng.
Gom góp mọi việc làm, chất chứa công đức;
có người không tu đạo mà đạt được trí tuệ đạo;
có người nhờ tu đạo mà được thành tựu;
Ngài đều biết hai việc ấy, từ hạnh thù thắng mà thành.
Có người tu hành chí tính hòa nhã;
có người nên làm mà không thuận theo hạnh nên làm;
có hạnh của bậc đại nhân, hai việc đều trong sạch;
Phật thấy khắp tất cả, không gì không hiểu rõ.
Có người làm việc tu tập cho thân trong sạch,
mà lời nói và ý nghĩ thì không thể trong sạch;
lại có người sửa mình, thân và miệng làm điều trong sạch,
mà việc làm của tâm thì chưa từng trong sạch;
có người ở thế gian thân, miệng, tâm đều trong sạch;
việc làm của chúng sinh, Phật đều thấy, thông đạt khắp.
Có người có thể thành tựu, có người không thể rốt ráo;
đó là sự nghiệp thứ sáu mà Đức Phật An Trụ (bậc an trụ nơi chân lý) hiểu rõ.”
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video