Phẩm Biết bản hạnh của chúng sinh (bản hạnh: những việc đã làm từ các đời trước), thứ mười bảy.
Phật bảo người con nhà dòng dõi tốt (cách Phật gọi người nghe pháp, vừa thân mật vừa kính trọng): Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ sự thật như vốn có mà đến) thấy rõ những việc làm vốn có từ thời xa xưa, không thể kể xiết, của chính mình và của các chúng sinh khác: một đời, mười đời, trăm đời, nghìn đời, trăm nghìn đời, vô số đời không thể ghi chép kể hết; trăm nghìn ức đời, các kiếp (khoảng thời gian cực kỳ dài) trời đất thành lập và hoại diệt, kiếp khởi lên và kiếp chấm dứt; không thể đếm, không ai hạn lượng được số lần trời đất và các kiếp xoay vần trở lại — mà Ngài đều biết hết, không gì không thấu suốt. Ở chỗ nọ trước kia tên là gì, dòng họ gì, nơi ở, ăn uống, sắc mặt, hình dáng, tuổi thọ dài ngắn, những khổ vui, lành dữ đã trải qua; chết ở chỗ nọ, sinh ra ở chỗ kia; chết ở chỗ này, lại sinh ra ở chỗ đó; lời nói, học vấn, âm giọng, câu chữ — Ngài đều nói ra được hết.
Đầu cuối của chính thân mình và của tất cả chúng sinh, Ngài đều biết rõ ràng mà giảng cho chúng sinh; Như Lai đều biết. Chúng sinh do đâu mà đến, đầu cuối, gốc rễ, những khổ vui đã trải qua, Ngài tùy lúc thích hợp xét rõ đầu cuối mà thuyết pháp cho họ. Ngài biết những gì trong quá khứ tâm họ đã ôm giữ, tâm họ mang theo, những duyên khiến họ bị vướng mắc; hoặc những duyên chưa mục nát, những nhân đã dấy khởi; vốn từ đâu mà có tâm ấy — Như Lai đều biết. Tâm của một người hành động như thế, do hành động ấy mà khởi lên sự che lấp. Như Lai có thể tuyên bày đầy đủ đầu cuối những việc đã làm trong vô số kiếp nhiều như cát sông Hằng (sông lớn ở Ấn Độ; cát sông Hằng dùng để ví số nhiều không đếm được); lại quán xét đầu cuối tâm của tất cả chúng sinh trong mười phương (tám hướng cùng phương trên và phương dưới), đều như nhau không khác. Ngài nói về bản tế (khởi điểm ban đầu) của họ, và về tương lai cũng vậy. Những gì tâm duyên theo, Như Lai đều thấy, và diễn nói bản vô (cái vốn như thế, tức chân như — bản tính chân thật của mọi sự), không gì vượt hơn và không cùng tận.
Đó là việc Như Lai biết tâm của chúng sinh trong quá khứ xa xưa, không thể nghĩ bàn, không thể cân lường; trí thánh của Phật không thể kể xiết. Như Lai xét hành vi của chúng sinh: tâm mang sợ hãi, rối ren không yên, xoay vần trong sinh tử; người nọ ở chỗ nọ, người kia từ chỗ kia đến; vốn đã gieo trồng cội đức, chí hướng nơi Phật đạo, hoặc theo thừa (cỗ xe, ví con đường tu tập) Thanh văn (những đệ tử nghe lời Phật dạy mà giác ngộ) hay Duyên giác (những người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên); do gieo trồng đức mà được thừa hưởng trí thánh của Phật — Ngài đều biết và ghi nhớ. Đó là việc Như Lai biết quả báo do nhân duyên cội đức mà mọi người đã gieo, tùy theo gốc rễ ấy mà thuyết pháp, khiến người nghe đứng vững ở bậc bất thoái chuyển (không còn lui sụt trên đường tu), mỗi người theo hạnh vốn có và điều tâm tin ưa mà được chỗ thích hợp. Đó là việc làm thứ tám của Như Lai. Phật bèn nói kệ (lời thơ tóm ý) rằng:
Số kiếp nhiều vô số ức cai (con số cực lớn), không có đáy; ngọn đèn sáng của đời (chỉ Phật) (?)
đều biết rõ thời xa xưa; lại xét chính thân mình, và biết các chúng sinh;
những gì Ngài nhìn đều rõ ràng như hạt châu trong lòng bàn tay: tên gọi, dòng họ,
dung mạo cũng thế; ở nơi này chết đi, những chốn đã xoay vần qua lại,
do duyên gì mà nhận lấy thân ấy; (Ngài dùng) cỗ xe bình đẳng
diễn nói pháp ấy. Những gì đã qua, vô lượng không đáy,
tâm của mọi người, các điều họ nghĩ tưởng, những chỗ từ đó mà ra,
và việc họ phát tâm — Đấng Tối Thắng (bậc hơn hết, chỉ Phật) trí lớn đều biết hết.
Tâm ở khoảng giữa, từ xưa trong quá khứ, do việc người ta đã làm,
Đấng An Trụ (chỉ Phật, bậc an trụ vững vàng) đều biết; trải hằng hà sa kiếp (số kiếp nhiều như cát sông Hằng), Ngài cân lường đầu cuối,
khen ngợi, giảng nói, không thấy bờ đáy; tương lai cũng không đáy,
nguồn gốc của bản tế (khởi điểm ban đầu), Ngài đều tuyên bày; những việc làm thời xưa,
không ai sánh bằng, trí tuệ không cùng tận; Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, chỉ Phật) là như vậy,
trí thánh như biển cả. Nếu có chúng sinh lập đức, cầu thành Phật,
giả sử trong quá khứ đã kính thờ Đấng Tối Thắng, an trụ nơi thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) của Phật,
nơi các năng lực và sự không sợ hãi — Ngài đều nhớ những điều này, những việc làm đời trước,
Thế Tôn đều biết. Điều chúng sinh nghĩ tưởng, đúng như gốc xưa của họ,
những đức lành họ đã gieo, Ngài đều biết cả. Những người trụ nơi ba thừa (ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát)
thành bậc bất thoái chuyển, theo đạo thanh tịnh giải thoát; Đấng An Trụ phân biệt, biết rõ
những hạnh lành đời trước, điều mà hết thảy chúng sinh không thể nghĩ bàn.
Đó là việc làm thứ tám của bậc Đại Thánh, dùng để giáo hóa chúng sinh,
số người được độ không có bờ đáy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video