Phẩm thứ hai: Thánh đế (phẩm: chương; Thánh đế: chân lý mà bậc thánh chứng biết)
Thiên tử (vị trời, một chúng sinh sống ở cõi trời) Tịch Thuận Luật Âm hỏi Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ; Bồ-tát: người phát nguyện cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh): "Nghĩa chân đế (chân lý tuyệt đối, sự thật rốt ráo) thật là rất khó hiểu." Văn-thù đáp: "Đúng vậy, thiên tử. Kẻ keo kiệt và biếng nhác thì thấy nghĩa chân đế rất khó hiểu."
Lại hỏi: "Thế nào là tỳ-kheo (người nam xuất gia đã thọ đầy đủ giới) tinh tấn (siêng năng tu tập không ngừng)?" Đáp: "Không đoạn diệt điều gì, cũng không trừ bỏ điều gì, không tu hành mà cũng không chứng đắc. Đó là tỳ-kheo vâng làm theo nghĩa chân chính. Vì sao vậy? Nếu tự nghĩ rằng: ‘Ta đoạn diệt như thế này, trừ bỏ như thế này, tu hành như thế này, chứng đắc như thế này’, thì đó là để cho tưởng hư hoại, điên đảo (thấy sai lệch với sự thật), buông lung cùng các hành vi khác hợp lại với nhau. Lại tính toán như thế thì không phải là chính tinh tấn."
Lại hỏi: "Thế nào là chính tinh tấn?" Đáp: "Là bình đẳng với bản vô (chân như: bản thể như thật, vốn không) và với pháp giới (toàn thể mọi sự vật, xét về bản tính chân thật của chúng). Đối với ngũ nghịch (năm tội nặng nhất: giết cha, giết mẹ, giết bậc A-la-hán, làm thân Phật chảy máu, phá sự hòa hợp của tăng đoàn) cũng như vậy, bình đẳng như bản vô và pháp giới. Đối với sáu mươi hai tà kiến (các quan điểm sai lầm của các phái ngoài đạo Phật thời bấy giờ) cũng vậy; đối với pháp của phàm phu (người thường chưa giác ngộ), pháp của người còn phải học và người không còn phải học, pháp của Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát), pháp của Duyên giác (người tự quán xét lý nhân duyên mà giác ngộ), pháp của Phật cũng vậy, đều bình đẳng như nhau như pháp Phật. Pháp sinh tử và pháp Nê-hoàn (Niết-bàn: cảnh giới dứt sạch phiền não, ra khỏi vòng sinh tử), cho đến ái dục, trần lao (phiền não làm rối loạn, nhơ bẩn tâm như bụi bặm), tranh cãi, điên đảo cũng đều như vậy. Tỳ-kheo nào tinh tấn tu hành như thế mới là chính tinh tấn."
Lại hỏi: "Vì sao chỗ tu hành bình đẳng như pháp Phật mà đối với nghĩa ái dục, trần lao cũng bình đẳng, đối với việc tranh cãi, điên đảo cũng bình đẳng?" Văn-thù đáp: "Vì dùng không, vô tướng, vô nguyện (ba cửa giải thoát: thấy mọi sự vật vốn không có tự thể, không có hình tướng cố định, nên không có gì để mong cầu) mà bình đẳng. Vì sao vậy? Vì cái không thì không phân biệt, không có khác nhau. Ví như, này thiên tử, khoảng trống bên trong một cái bình sành vỡ và khoảng trống bên trong một cái bình quý, cả hai đều trống như nhau, không có gì khác, không thể nói là hai. Cũng vậy, thiên tử, cái không của ái dục, cái không của tranh cãi, điên đảo, cho đến cái không của đạo giác ngộ, tất cả đều là không, không khác gì nhau, không thể gọi là hai."
Thiên tử lại hỏi: "Thế nào là Bồ-tát tu hành Thánh đế?" Văn-thù đáp: "Nếu Bồ-tát không thực hành chân đế thì do đâu mà thuyết pháp cho hàng Thanh văn? Vì sao vậy? Bồ-tát thực hành chân đế thì xem xét, che chở rất nhiều; Thanh văn thì không che chở ai. Bồ-tát thực hành chân đế thì rộng lớn, khó lường; Thanh văn thì thiên lệch, hẹp hòi. Bồ-tát thực hành chân đế thì nâng đỡ, che chở chúng sinh, mà đối với bản tế (bờ mé gốc rốt ráo, tức Niết-bàn) không tạo tác, không chứng lấy. Bồ-tát thực hành chân đế bằng thiện quyền phương tiện (khéo léo dùng những cách thức thích hợp để giáo hóa chúng sinh), không bỏ cửa sinh tử, cũng không bỏ cửa Nê-hoàn. Bồ-tát thực hành chân đế thì quán xét khắp mọi pháp của chư Phật.
"Ví như, này thiên tử, có một người lén bỏ người trưởng đoàn mà chạy trốn, một thân một mình không bạn đồng hành, lòng đầy sợ hãi, băng qua đồng hoang rồi không dám quay về nữa. Thanh văn cũng vậy: trong lòng hoảng hốt, sợ sinh tử, không che chở chúng sinh, không đủ sức đi qua mọi hoạn nạn của vòng sinh tử từ đầu đến cuối, một mình thực hành chân đế mà không giữ gìn pháp Phật, lìa phương tiện khéo léo, không có trí tuệ làm bạn đồng hành, há chẳng phải như thế sao?
"Lại ví như, này thiên tử, người trưởng đoàn buôn kia thu được nhiều lợi lớn, mang theo vô lượng châu báu, của quý lạ, ban cho các thương nhân trong đoàn, dẫn họ vượt qua chốn hoang vắng hiểm nguy. Bồ-tát cũng vậy, cũng như người trưởng đoàn: tích chứa công hạnh vô lượng, của báu đạo pháp vô hạn, tu tâm đại từ và lòng thương xót không bờ bến, dùng trí tuệ thánh thiện về chân đế để làm lợi ích cho tất cả, lấy vô số tài biện luận và trí tuệ làm sự giàu có của mình. Đi từ cõi Phật này sang cõi Phật khác, thực hành sáu độ vô cực (sáu hạnh đưa người qua bờ giác ngộ: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ), thâu nhiếp chúng sinh bằng bốn ân (bốn cách thu phục, nâng đỡ người: cho giúp, nói lời dịu dàng, làm điều lợi ích, cùng chung việc làm với họ), để cứu giúp kẻ lâm nguy khốn ách, thương xót cứu độ chúng sinh, rồi trở lại vào vòng sinh tử. Dùng thiện quyền phương tiện mà tu hành Thánh đế, độ những ai chưa được độ, giải thoát những ai chưa được giải thoát, đi khắp ba cõi (cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc — toàn bộ các cảnh giới chúng sinh còn luân hồi) một mình không ai sánh kịp, mở mang giáo hóa những người chưa từng nghe pháp, khiến họ đi vào Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu để thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh)."
"Ví như, này thiên tử, một tấm áo rách bẩn thỉu, dùng hoa tư-di (?) và hoa tu-mạn màu vàng trắng (một loài hoa thơm ở Ấn Độ) mà xông hương, thì mùi thơm chẳng bao lâu liền phai hết. Thanh văn và Duyên giác thực hành chân đế ít ỏi, mỏng manh cũng như vậy: giữa chừng liền diệt độ (nhập Niết-bàn, chấm dứt thân này), không tu theo đại nguyện, không đạt đến hương thơm giải thoát của Phật là giới, định, tuệ, giải thoát và giải thoát tri kiến (năm phẩm chất của bậc giác ngộ: giữ giới, tâm định, trí tuệ, sự giải thoát và sự biết rõ mình đã giải thoát), cũng không thể hàng phục được những vướng mắc, trần lao, ái dục.
"Ví như, này thiên tử, một tấm áo mịn màng tuyệt đẹp, giá trị trăm nghìn, đem các loài hoa quý báu đặc biệt của cõi trời xông hương suốt trăm nghìn vạn năm, thì tấm áo ấy luôn luôn thơm, hương thơm tỏa khắp, ngào ngạt lừng lẫy, chưa từng phai, chư thiên và người đời đều ưa thích. Bồ-tát cũng vậy: từ vô số kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) thực hành hương pháp chân đế mà chưa cho là đủ, không bỏ đại nguyện, không diệt độ giữa chừng, lại thường tỏa ra hương thơm của đạo vô thượng của Phật là giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến, hàng phục những vướng mắc, trần lao, ái dục, đi khắp cõi trời cho đến cõi người. Trời, rồng, quỷ thần, các A-tu-la (loài thần hiếu chiến, hay đánh nhau với chư thiên), người quân tử và thường dân, không ai là không kính phụng; ai muốn gặp thì Bồ-tát luôn rộng lòng cứu độ."
Thiên tử Tịch Thuận Luật Âm lại hỏi Văn-thù: "Ở cõi Phật của đức Bảo Anh Như Lai Chí Chân (Như Lai: danh hiệu Phật, bậc đến từ chân lý như thật; Chí Chân: bậc đạt chân lý tột cùng), chúng Thanh văn thì như thế nào?"
Văn-thù đáp: "Họ không phải hạng tùy tín hành (người tu nhờ lòng tin nơi người khác), mà cũng không nghe theo lời dạy của người khác; không phải hạng tùy pháp hành (người tu nhờ tự mình hiểu giáo pháp), mà cũng không làm hư hoại pháp giới; không phải bậc Bát nhân (bậc thứ tám, người đang hướng đến quả thánh đầu tiên) (?), mà lìa được tám điều tà (ngược lại với tám chính đạo); không phải bậc Tu-đà-hoàn (quả thánh đầu tiên, người đã vào dòng thánh), mà đều vượt khỏi mọi nỗi sợ hãi và các đường ác; không phải bậc Tư-đà-hàm (quả thánh thứ hai, còn trở lại cõi người một lần), mà vẫn đến để giáo hóa chúng sinh; không phải bậc A-na-hàm (quả thánh thứ ba, không còn trở lại cõi dục), mà đối với mọi pháp không có đi, không có lại; không phải bậc A-la-hán (quả thánh cao nhất của Thanh văn, đã dứt sạch phiền não), mà đều được thọ nhận sự cúng dường của tam thiên thế giới (vùng vũ trụ gồm một tỷ thế giới nhỏ).
"Họ không lìa bỏ dục, mà cũng không bị dục làm cho khổ não; không lìa bỏ sân hận, mà cũng không bị giận hờn thiêu đốt; không mang lòng hại chúng sinh, cũng không có gì phải lo buồn; không lìa bỏ ngu si, mà cũng không vì ngu muội mà gặp nguy nan, lại trừ sạch tối tăm đối với mọi pháp; không lìa bỏ trần lao, mà vẫn chăm chỉ tinh tấn, giáo hóa trừ bỏ ái dục của mọi chúng sinh, đạt được khí tiết cao vời; không từ đâu sinh ra mà vẫn hiện ra sinh ở đời, ở giữa các ý niệm mà giáo hóa chúng sinh; không chấp vào ta, người, thọ mạng; không nhận lấy gì, cũng không bỏ đi gì; làm cho thanh tịnh ruộng phước do mọi người bố thí.
"Không có ý, không có niệm, mà tu bốn ý chỉ (bốn pháp quán để giữ tâm: quán thân, quán cảm thọ, quán tâm, quán các pháp); thực hành bốn ý đoạn (bốn sự siêng năng chân chính: ngăn điều ác chưa sinh, dứt điều ác đã sinh, làm sinh điều lành chưa có, tăng trưởng điều lành đã có) mà không khởi không diệt; thực hành bốn thần túc (bốn nền tảng của thiền định đưa đến thần thông: ý muốn, tinh tấn, tâm, quán xét) mà thân tâm vắng lặng; theo năm căn (năm gốc lành: lòng tin, tinh tấn, chánh niệm, thiền định, trí tuệ) mà hiểu rõ gốc nguồn của mọi chúng sinh; thực hành năm lực (năm gốc lành ấy khi đã thành sức mạnh) mà hàng phục trần lao; nhớ nghĩ bảy giác ý (bảy yếu tố đưa đến giác ngộ) mà hiểu trí tuệ bình đẳng; tu trong sạch theo giáo pháp của đạo, bỏ hẳn đường tà; chứng được lời dạy của đạo mà không nắm giữ pháp vô vi (cái không do tạo tác, không sinh không diệt); đi đến chỗ vắng lặng mà thực hành bản tế (bờ mé gốc rốt ráo, tức Niết-bàn); quán xét những gì được quán thì đều vào pháp giới; diệt vô minh, dứt ngu si; khởi trí tuệ thánh thiện vô thượng chân chính; mà còn trừ (?) cả phẩm ba giải thoát (ba cửa giải thoát: không, vô tướng, vô nguyện).
"Họ dùng mắt thịt thấy được chúng sinh, thấy dân chúng được chư Phật Thế Tôn (bậc được thế gian tôn kính) ở mọi cõi Phật giáo hóa. Dùng mắt trời (thiên nhãn: mắt thần thông thấy xa, thấy cả cõi khác) thấy dân chúng qua lại xoay vần sinh tử trong năm đường (năm cảnh giới tái sinh: trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), thấy chỗ tái sinh của các loài có hình thể: loài bay, loài bò, loài cựa quậy, loài có hơi thở. Dùng mắt tuệ biết rõ tâm hành và ý niệm của mọi loài chúng sinh. Dùng mắt pháp thấy ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai), ba cõi và những việc mà mọi chúng sinh, mọi người có thể làm. Dùng mắt Phật soi rõ mọi pháp, thấy kho tàng giáo pháp, kinh điển bí mật mà ánh sáng thánh soi tới. Dùng tai trời (thiên nhĩ: tai thần thông nghe xa) nghe từ xa kinh pháp do chư Phật tuyên giảng. Dùng trí tuệ không vướng ý niệm mà nhớ biết những gì đã trải qua trong vô số kiếp quá khứ. Dùng thần túc (năng lực thần thông đi lại, biến hóa tự tại) mà đi khắp vô lượng cõi nước chư Phật, không nơi nào không đến.
"Họ dứt sạch các lậu (phiền não rỉ chảy làm ô nhiễm tâm) mà không đi vào Niết-bàn vô dư (Niết-bàn trọn vẹn, không còn thân xác), vẫn tu sự giải thoát. Họ hiện hình mà không có sắc thân; có giảng nói mà không bày văn tự; có suy nghĩ mà tâm không chấp vào ý tưởng; bày ra dung mạo xinh đẹp đoan chính, trang sức bằng các tướng tốt và nhiều vẻ đẹp, lấy công đức để tự trang nghiêm thân mình; oai thần đặc biệt tuyệt vời, không ai địch nổi; danh tiếng lan khắp, công đức rộng bày, thông suốt ba đời không gì che ngăn. Dùng trí tuệ được ngợi khen (?) làm hương thơm để tự xông ướp thân mình; đối với các pháp thế gian thì không vướng mắc; không bị trần lao làm nhơ bẩn; lời ác, lời thô không thể hủy hoại được.
"Họ dùng thần thông để tự vui chơi; học rộng không biết chán; tuyên bày tài biện luận như tiếng sư tử rống (lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi, khiến tà thuyết phải im bặt); dùng ánh sáng trí tuệ chiếu khắp mọi nơi, thông đạt như bậc thánh sáng suốt; như tiếng sấm vang dội mà diệt trừ sự ngu muội bế tắc, u tối. Điều họ nói thì vô tận; thông hiểu tổng trì (năng lực ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn giáo pháp); thấy được chỗ Phật quán xét mà Thanh văn, Duyên giác không biết được. Họ thường gặp chư Phật; giác ý rộng như biển; thiền định tam-muội (trạng thái tâm chuyên nhất, an định) vững như núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo); nhẫn nhục hiền hòa, bình đẳng như mặt đất; sức mạnh dũng mãnh hàng phục quyến thuộc của ma (các thế lực ngăn trở việc tu đạo), dẹp bỏ các ngoại đạo (các đạo ngoài đạo Phật); an vui tự tại như trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi); ví như Phạm Thiên (vua cõi trời Phạm), tâm được tự chủ, không ai sánh đôi; tìm cách so sánh cũng khó có gì sánh được, không ai ngang hàng; cũng như hư không, không thể lấy gì làm ví dụ, không đâu là không trùm khắp, không nơi nào là không vào được.
"Này thiên tử, nên biết rằng chúng Thanh văn ở cõi nước nơi đức Bảo Anh Như Lai ra đời có công đức còn vượt hơn cả những điều này nữa, như những lời ta khen ngợi đây vẫn không thể tính lường hết được."
Khi Văn-thù-sư-lợi nói lời này, năm trăm tỳ-kheo, năm trăm tỳ-kheo-ni (người nữ xuất gia đã thọ đầy đủ giới), năm trăm ưu-bà-tắc (cư sĩ nam theo đạo Phật), năm trăm ưu-bà-di (cư sĩ nữ theo đạo Phật), cùng năm nghìn thiên tử chưa chứng đạo, phát tâm bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, chúng con nguyện được sinh về cõi Phật Bảo Anh, làm hàng Thanh văn." Văn-thù đáp: "Này các thiện nam tử (người con nhà dòng dõi tốt, cách gọi người theo đạo), không thể mang tâm Thanh văn mà sinh về cõi Phật ấy được. Các vị phải phát tâm đại đạo (tâm cầu thành Phật để cứu độ tất cả) thì mới đến được cõi ấy." Ngay lúc đó, họ vâng theo lời dạy, đều phát tâm cầu đạo vô thượng chính chân (sự giác ngộ cao nhất, chân chính của Phật). Phật đều thọ ký (nói trước sự thành tựu trong tương lai) cho họ rằng sẽ được sinh về cõi ấy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video