Phẩm thứ hai mươi ba: Tâm định (tâm vững chắc) của bồ-tát an trụ đúng pháp.
Bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát: người tu hành cầu giác ngộ để cứu độ mọi chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn) thương xót chúng sinh có bảy cách. Bảy cách ấy là gì? Một là không sợ hãi; hai là chân thật; ba là không buồn lo; bốn là không đợi được cầu; năm là không ái luyến; sáu là rộng lớn; bảy là bình đẳng.
Bồ-tát ma-ha-tát thương xót chúng sinh, vì không sợ hãi nên tu ba nghiệp lành (việc làm lành của thân, miệng, ý), để phá các nghiệp ác của chúng sinh; đó gọi là không sợ hãi. Bồ-tát ma-ha-tát thương xót chúng sinh, không phải vì lòng yêu thích do phiền não (những trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si mê); không an trụ nơi điều trái pháp, không an trụ nơi điều trái tì-ni (giới luật), không nói dối, không giáo hoá ở chỗ không thích hợp; đó gọi là chân thật. Bồ-tát ma-ha-tát vì lòng thương xót mà vì chúng sinh siêng tu khổ hạnh, lòng không lo buồn hối tiếc; đó gọi là không buồn lo. Hết thảy chúng sinh không cầu xin bồ-tát, mà các bồ-tát tự tu lòng từ; đó gọi là không đợi được cầu. Bồ-tát ma-ha-tát khi tu lòng thương xót, đối với chúng sinh không có lòng tham; không có lòng tham thì không cầu được báo ơn và quả của lòng từ; đó gọi là không ái luyến. Bồ-tát tu lòng từ, dù có chúng sinh đánh, mắng, làm hại, cũng trọn không bỏ lòng tu từ; đó gọi là rộng lớn. Bồ-tát tu lòng từ không vì một người, mà vì khắp vô lượng vô biên chúng sinh và vô lượng pháp giới (toàn bộ các cõi, các hiện tượng); đó gọi là bình đẳng. Đó là bảy pháp. Bồ-tát đầy đủ bảy pháp này thì gọi là bồ-tát hết lòng thanh tịnh.
Tâm thanh tịnh có mười lăm loại: một là thanh tịnh cao nhất; hai là thanh tịnh đúng pháp; ba là thanh tịnh ba-la-mật (sáu hạnh tu đưa sang bờ giác ngộ: bố thí, trì giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ); bốn là thanh tịnh của nghĩa chân thật; năm là thanh tịnh không thể nghĩ bàn; sáu là thanh tịnh an ổn; bảy là thanh tịnh an vui; tám là thanh tịnh không buông bỏ; chín là thanh tịnh bền chắc; mười là thanh tịnh không dối trá; mười một là thanh tịnh của bậc chưa thanh tịnh; mười hai là thanh tịnh của bậc thanh tịnh; mười ba là thanh tịnh lành; mười bốn là thanh tịnh điều phục; mười lăm là thanh tịnh tự tính.
Bồ-tát ma-ha-tát hết lòng chuyên nhớ nghĩ ngôi báu Phật, Pháp, Tăng (ba ngôi báu: Phật, giáo pháp của Phật, đoàn thể người tu); đó gọi là thanh tịnh cao nhất. Bồ-tát thọ giới bồ-tát rồi, hết lòng giữ gìn không để phạm; đó gọi là thanh tịnh đúng pháp. Bồ-tát ma-ha-tát hết lòng đầy đủ năm ba-la-mật; đó gọi là thanh tịnh ba-la-mật. Bồ-tát hết lòng biết rõ pháp giới không có ngã (cái tôi), không có ngã sở (cái của tôi); chỉ vì để giảng nói truyền bá mà gọi là sĩ phu (con người, một tên gọi tạm đặt); thông suốt rõ ràng nghĩa rất sâu của mười hai bộ kinh (mười hai thể loại kinh điển của Phật); nghĩa rất sâu tức là đệ nhất nghĩa (chân lý tối thượng); đệ nhất nghĩa gọi là thanh tịnh của nghĩa chân thật. Chư Phật và bồ-tát không thể nghĩ bàn, từ lúc mới ra đời cho đến khi vào niết-bàn (sự diệt độ, ra khỏi vòng sinh tử); đó gọi là thanh tịnh không thể nghĩ bàn. Bồ-tát hết lòng tu tập tâm bi, ban an vui khắp cho hết thảy chúng sinh; đó gọi là thanh tịnh an ổn. Bồ-tát ma-ha-tát vì chúng sinh đang khổ mà tu tập lòng từ, khiến họ được vui; đó gọi là thanh tịnh an vui. Bồ-tát ma-ha-tát vì chúng sinh mà tu tập từ bi, không có tâm cầu ăn uống (?), không có tâm cầu quả, không có tâm cầu báo ơn, cũng không buông thả để chúng sinh làm các việc ác; đó gọi là thanh tịnh không buông bỏ. Bồ-tát ma-ha-tát vì A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn của Phật) mà tâm bền chắc không thể phá hoại; đó gọi là thanh tịnh bền chắc. Bồ-tát ma-ha-tát trong vô lượng đời hết lòng tu tập thiện hạnh bồ-đề (giác ngộ); bồ-đề và đạo bồ-đề như vậy không hư dối; đó gọi là thanh tịnh không dối trá. Bồ-tát ma-ha-tát chưa được giải địa (tức tịnh địa, bậc thanh tịnh) (?); đó gọi là thanh tịnh của bậc chưa thanh tịnh. Bồ-tát ma-ha-tát an trụ ở tịnh địa cho đến tất cánh địa (bậc rốt ráo); đó gọi là thanh tịnh của bậc thanh tịnh. Bồ-tát ma-ha-tát an trụ ở tất cánh địa mà tu đàn ba-la-mật (hạnh bố thí); đó gọi là thanh tịnh lành. Bồ-tát ma-ha-tát vì để được tịnh địa mà điều phục (rèn luyện, chế ngự) tâm mình; đó gọi là thanh tịnh điều phục. Bồ-tát ma-ha-tát an trụ ở tịnh địa và tất cánh địa thì gọi là thanh tịnh tự tính. Thanh tịnh tự tính là không nhờ tu tập rồi mới thanh tịnh, mà tự tính vốn đã như vậy, vì thân tâm thanh tịnh nên gọi là thanh tịnh tự tính.
Bồ-tát đầy đủ mười lăm pháp này thì làm được mười việc. Bồ-tát nhờ thanh tịnh cao nhất nên cúng dường được Tam bảo; cúng dường Tam bảo chính là gốc rễ để trang nghiêm hết thảy đạo bồ-đề. Bồ-tát nhờ thanh tịnh trong sự thụ trì (đúng pháp) nên thụ trì được giới cấm của bồ-tát, cho đến bỏ cả thân mạng cũng trọn không phạm; nếu lỡ quên mà phạm thì liền sám hối. Bồ-tát nhờ thanh tịnh ba-la-mật nên thường tu tập được hết thảy pháp lành, thành người không buông lung. Bồ-tát nhờ thanh tịnh của nghĩa chân thật nên tuy còn phiền não, vì chúng sinh mà trôi lăn trong sinh tử, vẫn trọn không quên mất tâm hướng về niết-bàn. Bồ-tát nhờ thanh tịnh không thể nghĩ bàn nên khiến vô lượng chúng sinh trong Phật pháp được lòng tin lớn, tu tập đạo quả. Bồ-tát nhờ thanh tịnh an ổn, thanh tịnh an vui, thanh tịnh không buông bỏ nên thành tựu đầy đủ việc làm lợi ích hết thảy chúng sinh mà lòng không lo buồn hối tiếc. Bồ-tát nhờ thanh tịnh bền chắc nên siêng tu tinh tấn, phá sự lười biếng, thành người không buông lung. Bồ-tát nhờ thanh tịnh không dối trá nên liền được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, pháp lành tăng trưởng, tu hành không biết chán. Bồ-tát nhờ thanh tịnh điều phục và thanh tịnh tự tính nên đem A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề dạy cho chúng sinh, đem sự an ổn ban cho hết thảy chúng sinh ở cõi người và cõi trời.
Thanh tịnh tự tính của bồ-tát thu nhiếp ba thứ thanh tịnh, đó là: thanh tịnh của bậc chưa thanh tịnh, thanh tịnh của bậc thanh tịnh, và thanh tịnh lành. Chư Phật và chư bồ-tát trong quá khứ, vị lai, hiện tại được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, dù đã được, sẽ được hay đang được, không ai không nhờ mười lăm thứ thanh tịnh này mà được. Nếu có người nói rằng bồ-tát lìa mười lăm pháp thanh tịnh này mà được A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, thì không có lẽ ấy.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video