Thiên 26 — Phẩm 26: Địa rốt ráo – Phẩm Nhiếp thủ

 Phẩm thứ hai mươi sáu: Địa rốt ráo – sự thu nhận (chúng sinh)

 Bồ-tát ma-ha-tát (bậc Bồ-tát lớn, người phát nguyện tu hành để thành Phật và cứu độ mọi loài) khi tu mọi hạnh có sáu cách khéo thu nhận chúng sinh: một là thu nhận bằng cả tấm lòng; hai là thu nhận bằng cách làm cho thêm lợi ích; ba là thu nhận đúng lúc nắm lấy (?); bốn là thu nhận lâu dài đến rốt ráo; năm là thu nhận không lâu dài; sáu là thu nhận về sau cùng (?).

 Bồ-tát ma-ha-tát khi mới phát tâm, thu nhận chúng sinh như cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc, hết lòng nhớ nghĩ, dùng phương tiện (cách khéo léo thích hợp) mà thu nhận: "Làm sao có thể đem an vui cho chúng sinh?" Khi phát nguyện như thế thì tùy sức mà ban cho. Đó gọi là Bồ-tát thu nhận bằng cả tấm lòng. Bồ-tát ma-ha-tát tuy ở giữa cha mẹ, anh em, vợ con, quyến thuộc mà có tâm vượt trội, nhưng không kiêu mạn, càng cúng dường phụng dưỡng gấp bội. Nếu làm vua thì đối với quyến thuộc (?) cũng như vậy.

 Làm cho thêm lợi ích là: phá trừ pháp ác, dạy bằng pháp lành; tùy lúc lễ lạy, khen ngợi, cúng dường; cho áo mặc, thức ăn và những vật cần dùng; biết ơn đền ơn; chăm sóc người bệnh, cho thuốc; đối với kẻ hầu người hạ không coi là hèn kém mà coi như anh em; nếu thấy họ có lỗi thì nhẫn nhịn bao dung; lời nói dịu dàng, không thô lỗ. Nếu làm vua thì đối với dân chúng không gây đau khổ, không giết hại, xa lìa hình phạt, dùng chánh pháp trị nước; giữ đúng ranh giới vốn có của dòng tộc mình, đối với đất nước người khác không tham lam cướp đoạt; hết sức nuôi dân, coi như con một; mọi vật mình có đều chia sẻ cùng quyến thuộc; lời nói thành thật, dịu dàng không thô lỗ, lìa keo kiệt tham lam. Đó gọi là Bồ-tát thu nhận bằng cách làm cho thêm lợi ích.

 Bồ-tát ma-ha-tát thu nhận các chúng sinh có hai nhân duyên: một là bố thí của cải, hai là bố thí giáo pháp. Vì bố thí của cải nên phá được nghèo khổ; vì bố thí giáo pháp nên phá được tà kiến. Đối với chúng sinh tâm bình đẳng, không keo kiệt pháp, không có ý kiêu mạn cho mình là thầy, không cầu đền ơn, không cầu cúng dường; nhưng nếu có người cầu phước đến cúng dường thì cũng không ngăn cản, để khiến phước đức trang nghiêm của họ tăng trưởng. Nếu có người tu tập thiện pháp, giữ giới, tinh tấn, thì chăm sóc, cúng dường, tự mình làm việc hầu hạ. Người chưa hiểu nghĩa thì vì họ giải thích nghĩa; người đã hiểu nghĩa thì giảng để họ hiểu thêm; nếu có lưới nghi ngờ thì vì họ nói nghĩa sâu xa, khiến họ dứt bỏ nghi ngờ. Khổ vui cùng chia với họ, tâm không thêm bớt. Có người phạm lỗi thì dùng phương tiện khéo léo dạy họ sám hối; có lúc quở trách, có lúc khen ngợi. Thấy người bệnh khổ thì chăm sóc không bỏ, khéo dùng phương tiện trừ bệnh cho họ. Nếu có chúng sinh sắc diện kém, tinh tấn kém, chánh niệm kém, trí tuệ kém thì tâm không khinh mạn, tùy lúc vì họ nói nhân duyên của tâm chân chánh. Thấy người buồn khổ thì nói pháp an ủi. Khéo tự suy nghĩ, không tin theo lời người khác, không ai lay động được. Nếu được vật bố thí thì chia đều với mọi người. Tu tập tâm bi (lòng thương xót muốn cứu khổ cho người), thành tựu đầy đủ. Hoặc thấy người sống chân chánh thì chủ động thăm hỏi trước. Xa lìa tâm ác, luôn tu thiện pháp, không bao giờ buông lung, xa lìa lười biếng. Luôn phát nguyện: "Làm sao khiến phước đức của ta được chia đều cho tất cả?"

 Bồ-tát ma-ha-tát không phải lúc nào cũng thực hành việc nắm lấy mà thu nhận; khi có lợi ích thì mới thu nhận. Đó gọi là Bồ-tát thu nhận đúng lúc nắm lấy. Nếu các chúng sinh căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) tối tăm chậm lụt, căn lành khó chín muồi, thì thu nhận lâu dài. Vì sao? Vì rốt ráo họ sẽ có tâm trong sạch. Nếu căn cơ bậc vừa, chín muồi bậc vừa thì không lâu dài. Vì sao? Vì không lâu sẽ được tâm trong sạch. Nếu có căn cơ sắc bén, dễ chín muồi, chín muồi bậc cao, dễ trong sạch, dễ điều phục, đó gọi là Bồ-tát thu nhận về sau cùng (?). Đó gọi là sáu cách thu nhận của Bồ-tát, thu nhận bằng chánh pháp. Bồ-tát ma-ha-tát dùng sáu cách thu nhận này để thu nhận mọi chúng sinh trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai). Các Bồ-tát quá khứ, vị lai, hiện tại thu nhận chúng sinh đều không rời sáu cách thu nhận như thế.

 Bồ-tát ma-ha-tát khi thu nhận chúng sinh có mười hai việc khó. Bồ-tát ma-ha-tát biết không có cái tôi, không có cái của tôi, không có chúng sinh, mà vẫn vì chúng sinh tu tập khổ hạnh; đó là việc khó thứ nhất. Vì điều phục (dạy dỗ, uốn nắn) người khác mà quở trách, đồng thời tự giữ giới không để sứt mẻ; đó là việc khó thứ hai. Của cải mình có thì ít mà người xin thì rất nhiều; đó là việc khó thứ ba. Bồ-tát một thân mà bị nhiều người sai bảo, chạy việc hầu hạ; đó là việc khó thứ tư. Cùng thọ thân như các vị trời buông lung, mà trong lòng chưa hề buông lung; đó là việc khó thứ năm. Luôn làm người phục dịch cho mọi chúng sinh mà tự mình không hề phạm giới cấm; đó là việc khó thứ sáu. Thường sống chung với những kẻ ác tham dục, giận dữ, ngu si, keo kiệt, nịnh hót quanh co, gian trá mà không làm theo họ; đó là việc khó thứ bảy. Biết rõ sinh tử (vòng luân hồi) có nhiều lỗi lầm mà không bỏ nó; đó là việc khó thứ tám. Mọi phiền não (các trạng thái tâm ô nhiễm như tham, giận, si) và sinh tử có nhiều lỗi lầm; khi bỏ mạng tâm chưa trong sạch, tuy chưa trong sạch nhưng không mất chánh niệm (sự nhớ biết đúng đắn); đó là việc khó thứ chín. Chưa được tâm trong sạch mà có thể đem những gì mình yêu quý, vợ con, quyến thuộc bố thí cho người; đó là việc khó thứ mười. Chúng sinh mỗi người một tâm, cảnh giới không giống nhau, có lúc nói lời dịu dàng, có lúc để mặc (buông xả); đó là việc khó thứ mười một. Không bao giờ buông lung mà vẫn không dứt phiền não (để ở lại cứu độ chúng sinh); gọi là việc khó thứ mười hai.

 Bồ-tát ma-ha-tát đối với các chúng sinh không cố định cho nhẹ hay nặng: có lúc xem nhẹ, có lúc xem nặng; có lúc quán xét cảnh giới, có lúc khởi tâm dũng mãnh, có lúc lập nguyện, có lúc không buông lung, có lúc tu trí tuệ, có lúc tu sự mềm mỏng, có lúc quở trách, có lúc buông xả, có lúc siêng năng tinh tấn, có lúc (tỏ ra) lười biếng, có lúc dùng phương tiện. Bồ-tát ma-ha-tát học như thế thì đối với mười hai chỗ khó, tâm không buồn rầu hối tiếc, vừa tự giữ gìn được mình, vừa làm lợi ích được cho người.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video