Thiên 19 — Phẩm 16 – Bồ-tát nói kệ ở cung trời Dạ-ma

 Phẩm các Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) nói kệ (bài thơ tụng trong kinh) trong cung trời Dạ-ma (cõi trời thứ ba trong sáu tầng trời của cõi dục), phẩm thứ mười sáu.

 Bấy giờ, ở mười phương, mỗi phương vượt qua số thế giới nhiều như số hạt bụi nhỏ của mười vạn cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa), có các thế giới tên là Vô Lượng Tuệ, kế đến Tràng Tuệ, kế đến Địa Tuệ, kế đến Thắng Tuệ, kế đến Đăng Tuệ, kế đến Kim Cương Tuệ, kế đến An Lạc Tuệ, kế đến Nhật Tuệ, kế đến Thanh Tịnh Tuệ, kế đến Phạm Tuệ. Phật ở các nơi ấy hiệu là Thường Trụ Nhãn, kế đến Vô Lượng Nhãn, kế đến Chân Thật Nhãn, kế đến Bất Động Nhãn, kế đến Thiên Nhãn, kế đến Thanh Tịnh Nhãn, kế đến An Đế Nhãn, kế đến Minh Tướng Nhãn, kế đến Vô Thượng Nhãn, kế đến Tịnh Quang Trạch Nhãn. Các Bồ-tát ở đó tên là Công Đức Lâm, kế đến Tuệ Lâm, kế đến Thắng Lâm, kế đến Vô Úy Lâm, kế đến Tàm Quý Lâm, kế đến Tinh Tiến Lâm, kế đến Lực Thành Tựu Lâm, kế đến Kiên Cố Lâm, kế đến Như Lai Lâm, kế đến Trí Lâm. Các Bồ-tát ấy, mỗi vị đều ở chỗ Phật nước mình tu phạm hạnh (hạnh trong sạch, giữ giới thanh tịnh) một cách thanh tịnh.

 Bấy giờ, nhờ thần lực của Phật, mỗi vị Bồ-tát ấy cùng với số Bồ-tát nhiều như số hạt bụi của một thế giới Phật, đến chỗ Phật cung kính lễ bái. Nhờ thần lực của Phật, tùy theo phương mình đến, các vị hóa ra tòa sư tử Bảo Tạng (tòa ngồi tôn quý, gọi là kho báu), ngồi kiết già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), đầy khắp mười phương. Như ở thế giới này, trên cõi trời Dạ-ma, các Bồ-tát tụ hội đông như mây, thì thế giới mười phương cũng đều như vậy.

 Bấy giờ Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) từ các ngón chân của hai bàn chân phóng ra trăm nghìn ức ánh sáng màu nhiệm, chiếu khắp tất cả thế giới mười phương. Dưới cây bồ-đề (cây nơi Phật thành đạo) ở các tứ thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ), tòa sư tử báu Liên Hoa Tạng (kho hoa sen) trong cung trời Dạ-ma, thần lực của Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) và các đại hội, đều hiện rõ. Bấy giờ Bồ-tát Công Đức Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Phóng khắp ánh sáng trong sạch, chiếu khắp cõi mười phương,

 tất cả đều thấy Phật, thông suốt không ngăn ngại.

 Phật ở cung trời Dạ-ma, trên tòa báu hoa sen,

 tất cả các thế gian, thấy điều lạ lùng chưa từng có.

 Lời khen mười đức Như Lai, chúng sinh đều được nghe,

 đại hội của Thế Tôn, không ai là không thấy.

 Khắp cõi mười phương, đều diễn nói pháp vô thượng,

 cũng đều cùng một tên, như chúng Bồ-tát chúng ta,

 mỗi vị từ mười phương, đến nơi chốn này đây.

 Các bậc thượng nhân (người cao quý) ấy, thanh tịnh tu phạm hạnh;

 các đức Như Lai nơi ấy, cũng đều đồng danh hiệu.

 Thấy cõi Phật thanh tịnh, sức thần thông tự tại.

 Tất cả đều thấy Như Lai, ở cõi người hoặc nơi đạo tràng (chỗ Phật thành đạo),

 lại cũng thấy Thế Tôn, ở cung trời Dạ-ma này.

 Tất cả các thế gian, không ai nghĩ bàn được về Phật;

 tùy theo nguyện của chúng sinh, tất cả đều được thấy.

 Chúng sinh thấy Như Lai, có sức tự tại vô lượng,

 là bậc Đại tiên nhân (bậc tiên lớn, chỉ Phật) lìa thế gian, kho công đức vô lượng,

 đi khắp cõi mười phương, tất cả đều không ngăn ngại.

 Một thân làm thành vô lượng thân, vô lượng thân làm thành một thân;

 công đức rất sâu mầu, không ai lường được;

 không đắm trước, không nương tựa, thanh tịnh như hư không.

 Bấy giờ Bồ-tát Tuệ Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Trải qua những kiếp (khoảng thời gian cực dài) không thể nghĩ bàn, bậc Thiên nhân sư (thầy của trời và người, một danh hiệu của Phật) thật khó gặp;

 các bậc đại nhân lìa nhơ bẩn, hội này cũng khó gặp.

 Các ngài đều có nhất thiết trí (trí biết hết thảy mọi sự), ánh sáng tuệ chiếu khắp mọi nơi,

 diễn nói pháp sâu mầu, làm lợi ích cho chúng sinh.

 Tất cả các thế gian, thường bị ngu tối che lấp,

 Như Lai là đèn sáng thế gian, đều có thể trừ diệt.

 Bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tiến, kho thiền định và tam-muội (trạng thái tâm lắng yên, chuyên nhất),

 tu tập trí sâu mầu, chiếu khắp tất cả.

 Như Lai không ai sánh bằng, huống chi có ai hơn;

 vì chấp các pháp một cách điên đảo (trái ngược lẽ thật), nên không thấy được Phật.

 Sức thần thông tự tại, vô lượng, khó nghĩ bàn;

 không đến cũng không đi, mà nói pháp độ chúng sinh.

 Nếu có ai được nghe, được thấy bậc Thiên nhân sư thanh tịnh,

 thì ra hẳn khỏi các ác đạo (các đường xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), xa lìa tất cả khổ.

 Trải vô lượng vô số kiếp, tu tập cầu bồ-đề (giác ngộ),

 đạt thành Đẳng Chính Giác (sự giác ngộ chân chính trọn vẹn, tức thành Phật), rộng độ các chúng sinh.

 Dù trải kiếp không thể nghĩ bàn, cúng dường vô lượng Phật,

 nếu ai hiểu được nghĩa này, công đức hơn người kia.

 Dù bố thí vô lượng cõi chứa đầy châu báu,

 mà không hiểu nghĩa này, rốt cuộc không thành Chính Giác.

 Bấy giờ Bồ-tát Thắng Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Ví như tháng cuối mùa xuân, hư không chẳng có mây mù,

 mặt trời tỏa ánh sáng trong, không chỗ nào không chiếu tới.

 Ánh sáng ấy không hạn lượng, thế gian không ai đếm được,

 người có mắt còn chẳng biết, huống chi kẻ mù tối tăm.

 Như Lai cũng như vậy, ánh sáng công đức vô lượng,

 dù vô lượng vô số kiếp, cũng không ai phân biệt biết được.

 Ánh sáng không từ đâu đến, đi cũng không về đâu,

 không sinh cũng không diệt, vắng lặng, không có gì.

 Tất cả các pháp ở vị lai, đều không có gì đến;

 không sinh, không hiện tại, vì thế không có quá khứ.

 Tất cả pháp không sinh, cũng lại không có diệt;

 nếu ai hiểu được như vậy, người ấy thấy Như Lai.

 Vì các pháp không sinh, nên biết là không có gì;

 ai phân biệt biết như vậy, người ấy đạt được nghĩa sâu.

 Các pháp không có tự tính (thể riêng tự có, cố định), không ai có thể biết được;

 nếu ai hiểu được như vậy, thì chẳng có gì để hiểu.

 Cái gọi là "có sinh", nên biết là do cái được sinh ra mà nói (?);

 hiểu được tính chân thật ấy, thì không còn nghi hoặc.

 Tất cả những gì được sinh ra, quán đúng cũng như vậy;

 Bồ-tát quán như thế, đầy đủ nhất thiết trí.

 Bấy giờ Bồ-tát Vô Úy Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Nơi này không bờ mé, rộng lớn như pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng, tức cảnh giới chân thật bao trùm tất cả),

 không chỗ nào không đến, lặng trong, không đổi dời.

 Nếu ai nghe pháp như thế, cung kính tin ưa thích,

 thì lìa hẳn ba ác đạo, cùng mọi nạn và khổ.

 Đi đến các thế giới, vô lượng không đếm được,

 nghe pháp rất sâu này, nhớ nghĩ, khéo thọ trì (nhận lãnh và giữ gìn).

 Nghe nhận pháp sâu mầu thanh tịnh của bậc Đại tiên nhân (chỉ Phật),

 một lòng cầu bồ-đề, rốt ráo đạt đạo vô thượng.

 Tin sâu chư Phật quá khứ, cùng Phật pháp của các ngài,

 là đèn sáng của tất cả thế gian, trừ diệt mọi ngu tối.

 Nếu có ai được nghe sức tự tại vô lượng của Phật,

 mà quyết định tin hướng về, sẽ đầy đủ như bậc hùng mạnh trong loài người (chỉ Phật).

 Nếu ai một lòng tin được tất cả chư Phật hiện tại,

 người ấy sẽ thành Đẳng Chính Giác, mở bày vô lượng nghĩa.

 Trải vô lượng vô số kiếp, pháp này rất khó gặp;

 nếu có ai được nghe, nên biết là nhờ sức bản nguyện (nguyện gốc đã phát từ trước).

 Pháp sâu của Phật như thế, ai có thể khéo thọ trì,

 rộng vì chúng sinh mà nói, người ấy thật khó nghĩ bàn.

 Vì thế hãy siêng tinh tiến, tu hành sự trang nghiêm lớn,

 nghe và giữ chính pháp này, rốt ráo được bồ-đề.

 Bấy giờ Bồ-tát Tàm Quý Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Được nghe pháp chân đế (chân lý tuyệt đối), đặc biệt chưa từng có,

 người vui mừng tin ưa, trừ diệt được mọi nghi hoặc.

 Bậc biết và thấy tất cả (chỉ Phật), tự mình nói pháp sâu mầu;

 tuệ Phật chiếu khắp mọi nơi, vì thế khó nghĩ bàn.

 Không từ trí tuệ mà sinh, cũng chẳng phải không có trí mà sinh;

 thấu suốt tất cả pháp, trừ diệt tối tăm thế gian.

 Sắc pháp (những gì có hình chất) và phi sắc pháp (những gì không có hình chất), hai thứ này chẳng là một;

 ngu và trí cũng vậy, tính của mỗi thứ khác nhau.

 Sinh tử và niết-bàn (cảnh giới dứt hết phiền não, ra khỏi sinh tử), hai thứ này đều hư dối;

 ngu và trí cũng vậy, cả hai đều không chân thật.

 Thế giới khi mới thành lập, không có tướng hư hoại;

 ngu và trí cũng vậy, cả hai trái ngược nhau.

 Bồ-tát lúc mới phát tâm, với tâm sau cùng,

 ngu và trí cũng vậy, cả hai không tương ứng.

 Ví như thức của sáu căn (sự nhận biết của sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), thay nhau dùng mà mỗi thứ khác nhau;

 ngu và trí cũng vậy, rốt cuộc không hòa hợp.

 Ví như thuốc A-già-đà (thần dược trị mọi bệnh, giải mọi độc), tiêu diệt mọi chất độc;

 trí tuệ cũng như vậy, trừ diệt mọi ngu tối.

 Pháp vương (vua của giáo pháp, chỉ Phật) là bậc tôn quý vô thượng, thù thắng không ai vượt được;

 điều Ngài nói đều chân thật, vì thế rất khó gặp.

 Bấy giờ Bồ-tát Tinh Tiến Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Các pháp không sai khác, chỉ Phật phân biệt biết được;

 không gì không thông đạt, trí tuệ đã đến bờ bên kia (bờ giác ngộ, giải thoát).

 Như vàng và màu vàng, tính chúng không sai khác;

 pháp và phi pháp cũng thế, tính chúng không có khác.

 Chúng sinh và phi chúng sinh, cả hai đều không chân thật;

 pháp và phi pháp cũng thế, tính chúng không có gì.

 Ví như đời vị lai, không có tướng quá khứ;

 tất cả pháp cũng như vậy, không có tướng chân thật.

 Ví như pháp quá khứ, không có tướng sinh khởi;

 các pháp cũng như vậy, đều không có tướng.

 Niết-bàn không thể nắm bắt, nhưng khi nói thì thành hai thứ;

 các pháp cũng như vậy, không có tướng sai khác.

 Ví như các con số, đều thuộc phép đếm;

 các pháp cũng như vậy, tính không khác nhau.

 Ví như phép đếm số mười, thêm một dần đến vô lượng;

 đều là số gốc ấy, do trí phân biệt mà thành khác.

 Ví như các thế giới, khi lửa kiếp thiêu (trận lửa lớn thiêu hủy thế giới vào cuối thời kỳ hoại diệt) thì có lúc tan hoại;

 mà hư không chẳng tổn giảm, vô sư trí (trí tự giác ngộ không do thầy dạy, tức trí Phật) cũng vậy.

 Hư không mười phương không khác, chúng sinh tự khởi phân biệt;

 chấp lấy Như Lai như vậy, là hư dối, không thấy Phật.

 Bấy giờ Bồ-tát Lực Thành Tựu Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Tất cả các loài chúng sinh, đều nằm trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai);

 chúng sinh trong ba đời, đều do năm ấm (năm nhóm hợp thành thân tâm: hình sắc, cảm thọ, tưởng tượng, tâm hành, nhận thức) gom thành.

 Năm ấm từ nghiệp (hành động tạo tác dẫn đến quả báo) mà khởi, các nghiệp do tâm mà khởi;

 tâm như trò huyễn thuật (ảo thuật, không thật), chúng sinh cũng như vậy.

 Thế gian không phải tự mình làm ra, cũng không phải do kẻ khác làm;

 vì không biết tính chân thật, bánh xe sinh tử mãi xoay vần.

 Cái gọi là thế gian xoay vần, đều là khổ xoay vần;

 vì chúng sinh không biết, bánh xe sinh tử mãi xoay vần.

 Thế gian và phi thế gian, cả hai đều không chân thật;

 vì chúng sinh ngu si, nên chấp lầm tướng các pháp.

 Pháp năm ấm trong ba đời, gọi tên là thế gian;

 nó do hư dối mà có, không có nó thì ra khỏi thế gian.

 Thế nào là năm ấm? Năm ấm có tướng gì?

 Vì không thấy năm ấm hoại diệt, nên chấp lầm là thường còn.

 Năm ấm là pháp hư dối, chân thật thì không có gì;

 vắng lặng không đổi dời, rốt ráo lìa mọi tướng.

 Thế gian đã hư không vắng lặng, Phật và Pháp cũng như vậy;

 ba pháp ấy, tính đều không có gì.

 Trừ diệt các điên đảo (cái thấy trái ngược lẽ thật), thấy rõ sự chân thật,

 thì bậc biết và thấy tất cả, thường hiện ra trước mặt.

 Bấy giờ Bồ-tát Kiên Cố Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Ví như tính của địa chủng (yếu tố đất, một trong bốn yếu tố tạo thành vật chất), tự tính không có gì;

 sự tự tại của tất cả Phật, tính cũng như vậy.

 Tất cả các thế gian, cùng nhau khen ngợi Phật;

 tìm pháp khen ngợi ấy, mười phương không có chỗ từ đó đến.

 Chúng sinh chấp lấy điều hư dối, cho đó là chân thật;

 phân biệt lìa chúng sinh ra, thì tính của nghiệp không thể tìm được.

 Tính của nghiệp không có gì, thân chúng sinh không thật;

 đủ thứ vô lượng hình sắc, cũng không có chỗ từ đó đến.

 Tất cả các hình sắc, tính nghiệp khó nghĩ bàn;

 tuy thấy mà không có gì, tính của thức cũng như vậy.

 Thân của chư Phật như thế, không thể nghĩ bàn được;

 vô lượng sắc thân mầu nhiệm, hiện khắp tất cả các cõi.

 Vô lượng thân chẳng phải Phật, Phật chẳng phải vô lượng thân;

 pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thanh tịnh mầu nhiệm, rốt ráo qua đến bờ kia.

 Nếu có ai thấy được pháp thân thanh tịnh mầu nhiệm,

 người ấy đối với Phật pháp, tâm không si mê nghi hoặc.

 Quán sát tất cả pháp quá khứ, bình đẳng như niết-bàn;

 người ấy thấy Như Lai, rốt ráo thường an trú.

 Tu tập chính ức niệm (nhớ nghĩ đúng đắn), thấy rõ bậc Chính Giác (bậc giác ngộ chân chính, tức Phật);

 không tướng, không có gì, gọi là pháp vương tử (con của vua Pháp, chỉ Bồ-tát sẽ nối ngôi Phật).

 Bấy giờ Bồ-tát Như Lai Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Ví như người thợ vẽ, bày ra các màu sắc;

 chấp lầm thấy màu khác nhau, mà tứ đại (bốn yếu tố tạo thành vật chất: đất, nước, lửa, gió) vốn không sai khác.

 Tứ đại chẳng phải màu vẽ, màu vẽ chẳng phải tứ đại;

 không lìa thể của tứ đại, mà riêng có màu sắc.

 Tâm chẳng phải màu vẽ, màu vẽ chẳng phải tâm;

 lìa tâm không có màu vẽ, lìa màu vẽ không có tâm.

 Tâm ấy không thường còn, vô lượng, khó nghĩ bàn;

 hiện ra tất cả hình sắc, mà mỗi thứ không biết nhau.

 Như người thợ vẽ giỏi, không thể biết tâm vẽ của mình;

 nên biết tất cả pháp, tính cũng như vậy.

 Tâm như người thợ vẽ, vẽ ra đủ thứ năm ấm;

 trong tất cả thế giới, không pháp nào không do tâm tạo.

 Tâm thế nào, Phật cũng thế; Phật thế nào, chúng sinh cũng thế;

 tâm, Phật và chúng sinh, ba thứ này không sai khác.

 Chư Phật đều biết rõ, tất cả đều từ tâm chuyển hiện;

 nếu ai hiểu được như vậy, người ấy thấy Phật thật.

 Tâm cũng chẳng phải thân, thân cũng chẳng phải tâm;

 mà làm tất cả Phật sự (việc giáo hóa cứu độ của Phật), tự tại chưa từng có.

 Nếu người muốn cầu biết tất cả Phật trong ba đời,

 hãy nên quán như thế này: tâm tạo ra các Như Lai.

 Bấy giờ Bồ-tát Trí Lâm nương thần lực của Phật, quán sát khắp mười phương, rồi nói kệ rằng:

 Cái được nắm thì không thể nắm, cái được thấy thì không thể thấy,

 cái được nghe thì không thể nghe, cái được nghĩ thì không thể nghĩ.

 Đối với cái có hạn lượng và cái không hạn lượng, không nên đặt ra giới hạn;

 có hạn lượng và không hạn lượng, cả hai đều không chấp lấy.

 Điều không nên nói mà nói, đó là tự lừa dối mình;

 việc của mình không thành tựu, cũng không thể làm vui lòng chúng sinh.

 Nếu có ai khen ngợi vô lượng chư Như Lai,

 dù trải kiếp không thể nghĩ bàn, công đức cũng không thể hết.

 Ví như viên ngọc như ý (ngọc quý có thể hiện ra mọi thứ theo ý muốn), hiện được vô lượng màu sắc;

 màu ấy chẳng phải màu thật, chư Phật cũng như vậy.

 Như hư không thanh tịnh, chẳng phải hình sắc, không thể thấy;

 hiện được tất cả hình sắc, mà tính của nó không thể thấy.

 Bậc đại trí như thế, thị hiện (hiện ra cho người thấy) vô lượng hình sắc;

 chẳng phải điều mà thức nhận biết được, không ai có thể thấy.

 Tuy nghe tiếng của Như Lai, nhưng âm thanh chẳng phải Như Lai;

 mà lìa âm thanh ra thì lại chẳng biết được Như Lai Đẳng Chính Giác.

 Chỗ này rất sâu mầu, nếu ai phân biệt biết được,

 thì trang nghiêm đạo vô thượng, xa lìa mọi hư dối.

 Tất cả chư Như Lai, chưa từng nói Phật pháp;

 chỉ tùy người đáng được hóa độ, mà vì họ diễn nói pháp.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video