Thiên 21 — Phẩm 17 – Mười hạnh do Bồ-tát Công Đức Hoa Tụ nói (phần 2)

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm, quyển thứ mười hai. Phẩm thứ mười bảy: Bồ-tát Công Đức Hoa Tụ nói về Mười Hạnh (mười bậc tu hành của Bồ-tát), phần hai.

 Này Phật tử (con Phật, lời gọi người tu theo Phật)! Thế nào là hạnh thứ sáu của Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát: người phát nguyện tu thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn), gọi là Thiện hiện hạnh (hạnh khéo bày hiện)? Vị Bồ-tát này thành tựu thân nghiệp, khẩu nghiệp và ý nghiệp (việc làm của thân, lời nói của miệng và ý nghĩ trong lòng) đều tịch diệt (lặng sạch, dứt hết vọng động và phiền não). Ba nghiệp ấy không có gì, không bày hiện gì. Thân, khẩu, ý nghiệp không bị trói buộc, cũng không có gì để cởi. Thân, khẩu, ý nghiệp không bị trói buộc, cũng không có gì để cởi. Mọi điều bày hiện đều không có chỗ nương, không có chỗ trụ, chỉ tùy tâm mà trụ. Vô lượng tâm tánh ngang bằng với pháp tánh (bản chất chân thật) của tất cả các pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng), ngang bằng với tướng không có tự tánh. Bồ-tát bày hiện cái tướng không có tướng, rất sâu, không có đáy. Tánh như như (chân như: bản thể chân thật, như vậy mãi không đổi) lìa nghiệp báo (quả báo do việc làm gây ra). Bồ-tát dùng phương tiện khéo léo mà sinh ra nhưng lìa sinh, không sinh không diệt, ngang với tịch diệt Niết-bàn (cảnh giới dứt hết khổ đau và phiền não). Không có mà nói là có, đường ngôn ngữ dứt bặt. Bồ-tát lìa tất cả thế gian, không có chỗ nương trụ. Bồ-tát nuôi lớn các căn lành (thiện căn: gốc rễ điều lành, tức công đức sẽ sinh ra quả tốt) do mình khởi lên. Bồ-tát vào pháp môn (cửa vào đạo, phương pháp tu) lìa hư vọng, không trói buộc, không chấp dính; vào pháp môn chân thật; vào pháp môn lìa thế gian; phân biệt tất cả pháp thế gian.

 Bồ-tát nghĩ thế này: Tất cả chúng sinh lấy sự không có tự tánh làm tánh. Tất cả các pháp lấy vô vi (không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) làm tánh. Tất cả cõi Phật (thế giới do một vị Phật giáo hóa) lấy không tướng làm tướng. Rốt ráo ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) đều không có tự tánh, đường ngôn ngữ dứt bặt, đối với tất cả pháp đều không có chỗ nương. Bồ-tát hiểu những pháp rất sâu như thế. Bồ-tát hiểu tất cả thế gian đều tịch diệt, hiểu pháp mầu rất sâu của chư Phật. Bồ-tát hiểu pháp Phật và pháp thế gian ngang bằng, không sai khác: pháp thế gian vào pháp Phật, pháp Phật vào pháp thế gian, mà pháp Phật và pháp thế gian không lẫn lộn, pháp thế gian không phá hoại pháp Phật. Pháp giới chân thật (pháp giới: toàn thể mọi pháp, cũng chỉ thể tánh chân thật của chúng) không thể phá hoại. Bồ-tát an trụ trong chánh pháp bình đẳng của ba đời mà cũng không bỏ tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ chúng sinh), không bỏ tâm giáo hóa chúng sinh. Bồ-tát tăng trưởng tâm đại từ đại bi (lòng thương lớn, muốn ban vui và cứu khổ cho tất cả), muốn cứu độ hết thảy chúng sinh. Bồ-tát nghĩ: Nếu ta không làm cho chúng sinh thành tựu thì ai sẽ làm? Nếu ta không điều phục (uốn nắn, chế ngự cho thuần thục) chúng sinh thì ai sẽ điều phục? Nếu ta không làm cho chúng sinh lặng yên thì ai sẽ làm? Nếu ta không làm cho chúng sinh vui mừng thì ai sẽ làm? Nếu ta không làm cho chúng sinh trong sạch thì ai sẽ làm?

 Bồ-tát lại nghĩ: Ta đã hiểu rõ pháp rất sâu này, nay thấy các chúng sinh chịu khổ não lớn, đi trên lối hiểm nguy, bị các phiền não (những trạng thái tâm xấu như tham, giận, si mê, làm rối loạn và gây khổ) trói buộc. Họ như người bệnh nặng luôn bị đau đớn hành hạ, bị ân ái trói buộc trong ngục sinh tử. Họ thường không rời địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh và chỗ vua Diêm La (vua cai quản cõi chết, xét tội người chết), không thể diệt hẳn khối khổ vô lượng. Họ không lìa được ba chướng (ba thứ ngăn trở việc tu đạo: phiền não, nghiệp ác và quả báo xấu), thường ở trong bóng tối ngu si, không thấy ánh sáng chân thật. Họ chịu sinh tử không cùng, không được con đường giải thoát, luân hồi trong tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp). Họ bị ngu si làm cho bệnh, bị các thứ nhơ bẩn làm cho nhiễm, chìm trong biển phiền não sâu vô lượng, bị tà kiến (thấy biết sai lệch) mê hoặc nên không thấy chánh đạo. Bồ-tát quán xét như vậy rồi nghĩ: Nếu chúng sinh chưa thành thục mà ta bỏ họ để chứng lấy chánh giác (sự giác ngộ chân chánh của Phật) thì không nên. Ta phải giáo hóa chúng sinh trước, tu hạnh Bồ-tát trong vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài). Ai chưa thành thục thì dạy cho thành thục, ai chưa điều phục thì dạy cho điều phục, ai chưa được độ thì dạy cho được độ.

 Khi Bồ-tát này trụ trong hạnh ấy, các vị trời, người đời, ma vương, Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Phạm Thiên (vua cõi trời Sắc giới), sa-môn (người xuất gia tu hành), bà-la-môn (giai cấp tu sĩ lo việc tế lễ ở Ấn Độ), chư thiên, càn-thát-bà (thần âm nhạc ở cõi trời)… thấy Bồ-tát này đều vui mừng kính ngưỡng. Nếu có chúng sinh nào cung kính, cúng dường, tôn trọng, lễ lạy, cho đến chỉ được thấy hay được nghe, đều không luống uổng, chắc chắn rốt ráo đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chánh, trọn khắp, tức quả vị Phật). Đó gọi là hạnh thứ sáu, Thiện hiện hạnh, của Bồ-tát ma-ha-tát.

 Này Phật tử! Thế nào là hạnh thứ bảy của Bồ-tát ma-ha-tát, gọi là Vô trước hạnh (hạnh không chấp dính)? Bồ-tát này dùng tâm không chấp dính, trong từng niệm (khoảnh khắc của một ý nghĩ, cực ngắn) có thể quán sát a-tăng-kỳ (số nhiều không đếm được) thế giới, trang nghiêm làm sạch a-tăng-kỳ cõi Phật, mà đối với các cõi Phật tâm không nhiễm dính. Bồ-tát đến chỗ a-tăng-kỳ đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) lễ lạy cung kính. Bồ-tát dùng hoa, hương, hương thoa, hương bột, tràng hoa bằng các thứ báu, áo trời, các thứ báu, lọng báu, cờ tràng, cờ phan cùng các đồ trang nghiêm, mỗi thứ a-tăng-kỳ, để cúng dường, mà tâm không chấp dính. Bồ-tát làm a-tăng-kỳ hạnh phương tiện mà không có gì gọi là làm, suy nghĩ a-tăng-kỳ điều mà trụ nơi pháp không suy nghĩ. Trong từng niệm, Bồ-tát thấy vô lượng chư Phật. Đối với chỗ chư Phật, tâm không chấp dính. Đối với tướng hảo của Phật (các tướng tốt và vẻ đẹp nơi thân Phật), tâm không chấp dính. Đối với ánh sáng của Phật, tâm không chấp dính. Đối với các cõi Phật, tâm không chấp dính. Nghe Phật thuyết pháp, tâm không chấp dính. Đối với mười phương thế giới, tâm không chấp dính. Đối với chúng hội của Như Lai, tâm không chấp dính. Đối với chúng Bồ-tát, tâm không chấp dính. Nghe pháp vui mừng mà tâm không chấp dính. Tâm chánh của Bồ-tát tăng thêm rộng lớn, thu giữ ý không loạn, làm hạnh Bồ-tát mà không chấp vào pháp Phật. Bồ-tát ma-ha-tát này ở chỗ mỗi một đức Phật trong các cõi mười phương, suốt vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp cung kính lễ lạy cúng dường, tâm không biết chán. Bồ-tát thấy Phật nghe pháp mà tâm không chấp dính. Bồ-tát thấy các Như Lai lấy đại chúng Bồ-tát làm trang nghiêm mà tâm không chấp dính. Bồ-tát thấy cõi không sạch mà tâm không ghét bỏ. Vì sao? Vì Bồ-tát ma-ha-tát quán các pháp là tịch diệt bình đẳng. Các pháp không dơ không sạch, không tối không sáng, không phân biệt cũng không phải không phân biệt, không hư vọng cũng không chân thật, không yên ổn cũng không nguy hiểm, không chánh đạo cũng không tà đạo.

 Bồ-tát quán pháp tánh chân thật như vậy, đi vào tánh của chúng sinh, giáo hóa, điều phục, làm thành thục chúng sinh, mà đối với chúng sinh ấy tâm không chấp dính. Bồ-tát thọ trì (nhận lấy và gìn giữ) các pháp mà đối với các pháp tâm không chấp dính. Bồ-tát không bỏ tâm Bồ-tát mà trụ nơi chỗ Phật trụ, đối với chỗ Phật trụ tâm không chấp dính. Bồ-tát đi vào các đường ngôn ngữ mà đối với đường ngôn ngữ tâm không chấp dính. Bồ-tát đi vào đường của chúng sinh mà đối với đường ấy tâm không chấp dính. Bồ-tát phân biệt các tam-muội chánh thọ (tam-muội: trạng thái tâm định, chuyên chú vào một chỗ; chánh thọ: tâm nhận cảnh định một cách đúng đắn, cũng là định), đều vào được hết mà tâm không chấp dính. Bồ-tát đến vô lượng vô biên, không thể nói hết các cõi nước của chư Phật, thấy cõi Phật kia mà tâm không chấp dính. Khi rời cõi Phật, tâm không còn luyến tiếc.

 Bồ-tát ma-ha-tát ở các cõi Phật dùng tâm không tham đắm mà hiểu lời dạy chân thật của Phật, đối với đạo vô thượng không bị chướng ngại, đã được đứng vững trong chánh giáo của Phật. Bồ-tát đầy đủ hạnh Bồ-tát, an trụ tâm Bồ-tát, thành tựu sự tịch diệt giải thoát của Bồ-tát, không nghĩ tưởng, không chấp vào những gì Bồ-tát làm. Bồ-tát trụ trong đạo thanh tịnh của Bồ-tát và nhận sự thọ ký chân thật (thọ ký: Phật báo trước rằng người ấy về sau sẽ thành Phật). Được thọ ký rồi, Bồ-tát nghĩ thế này: Phàm phu ngu si, không biết chân đế (chân lý tuyệt đối), không thấy chân đế. Họ tối tăm, chậm lụt, không có lòng tin, tâm không chân thật, thường làm những việc nhiễm dính, trôi lăn trong sinh tử. Họ không thấy chư Phật, lìa thiện tri thức (bạn lành, thầy hiền dẫn dắt người tu đạo), lìa chánh đạo, mê lầm theo tà kiến. Họ không cầu bậc Điều Ngự Sư (danh hiệu của Phật: bậc thầy khéo điều phục người), không kính vị vua Thập Lực (chỉ Phật, bậc có mười năng lực trí tuệ đặc biệt), không biết ơn Bồ-tát, lại gần gũi ác tri thức (bạn xấu, thầy tà). Nghe nói các pháp là không, tâm họ rất sợ hãi. Họ suy nghĩ không chân chánh, phỉ báng chánh pháp, bỏ chánh đạo mà thích theo lối tà, sa vào lưới ma, xa lìa chư Phật, thường chấp vào các cõi hữu (các cõi sống trong vòng sinh tử) và chịu đủ thứ khổ. Bấy giờ Bồ-tát thấy chúng sinh ấy chịu các khổ rồi, tăng trưởng lòng đại bi, quán các căn lành mà tâm không chấp dính.

 Bấy giờ Bồ-tát nghĩ thế này: Vì mỗi một chúng sinh trong mười phương, ta sẽ ở lại vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp để làm chúng sinh thành thục, tâm không mỏi chán. Ta sẽ thường ở cùng họ, không muốn rời bỏ dù chỉ một khoảng bằng đầu sợi lông. Lấy đầu sợi lông đo khắp mười phương thế giới; vì một chúng sinh, ở mỗi chỗ bằng đầu sợi lông ta đều ở lại vô lượng vô biên a-tăng-kỳ kiếp. Vì một chúng sinh đã như vậy, vì tất cả chúng sinh cũng như vậy. Bồ-tát dùng tâm đại bi này, niệm niệm nối nhau chưa từng gián đoạn, mà đối với chúng sinh tâm không chấp dính. Ở mỗi chỗ bằng đầu sợi lông, Bồ-tát tu tập đầy đủ các hạnh Bồ-tát cho đến tận cùng quá khứ và vị lai. Bồ-tát không chấp thân, không chấp pháp, không chấp niệm, không chấp nguyện, không chấp tam-muội, không chấp hạnh, không chấp sự lặng yên, không chấp cảnh giới, không chấp việc giáo hóa làm thành thục chúng sinh, không chấp việc vào pháp giới sâu xa. Vì sao? Vì Bồ-tát quán sát thế này: Tất cả pháp giới như huyễn (như trò ảo thuật, có hình mà không thật), pháp của chư Phật như điện chớp, hạnh Bồ-tát như giấc mộng, pháp được nghe như tiếng vang, tất cả thế giới như vật biến hóa, những gì do nghiệp báo sinh ra như thân biến hóa của ma-nậu-ma (?). Bồ-tát biết tất cả chúng sinh giống như tranh vẽ, đủ loại hình khác nhau đều do tâm vẽ ra; các pháp được nói đều như thật tế (cõi chân thật rốt ráo). Trong một niệm, Bồ-tát đi khắp mười phương tu hạnh Bồ-tát, rộng lớn như pháp giới, rốt ráo như hư không. Trong một niệm, Bồ-tát biết hết các phương tiện quyết định của chư Phật, biết rõ tướng của tâm xoay chuyển rất nhanh, mà đối với tâm này không nhiễm dính.

 Bồ-tát quán sát vô ngã (không có cái "ta" thật) như vậy, thấy Phật hóa độ tất cả chúng sinh, ở trong pháp Phật được niềm vui vô lượng, khởi lòng đại từ bi cứu giúp tất cả, tâm không lo buồn, được nguyện vui mừng rằng: Ai chưa thành thục sẽ khiến cho thành thục, ai chưa điều phục sẽ khiến cho điều phục. Bồ-tát xa lìa thế gian mà vẫn tùy thuận được tất cả thế gian. Bồ-tát nghĩ: Nếu nghe tiếng nói của chúng sinh ở các phương, các cõi nước, nghe về các nghiệp của chúng sinh, những quy ước đặt bày của chúng sinh, sự hòa hợp của chúng sinh, sự trôi lăn của chúng sinh, các việc làm của chúng sinh, cảnh giới của chúng sinh, các bậc của chúng sinh, sự khởi dậy của chúng sinh, thì ta sẽ nương sức đại nguyện đến khắp những nơi ấy, trọn không bỏ thệ nguyện rộng lớn, giáo hóa chúng sinh, cho đến không khởi một niệm nhiễm dính. Vì sao? Vì không chấp dính nên việc lợi mình lợi người được thanh tịnh đầy đủ. Đó gọi là hạnh thứ bảy, Vô trước hạnh, của Bồ-tát ma-ha-tát.

 Này Phật tử! Thế nào là hạnh thứ tám của Bồ-tát ma-ha-tát, gọi là Tôn trọng hạnh (hạnh đáng tôn quý, khó được)? Bồ-tát này thành tựu căn lành đáng tôn trọng, căn lành không hư hoại, căn lành tối thắng, căn lành không thể nghĩ bàn, căn lành không cùng tận, căn lành không thoái lui, căn lành không gì sánh, căn lành lặng yên, căn lành của tất cả pháp Phật. Khi tu tập hạnh, Bồ-tát này tâm thường yêu thích pháp mầu của chư Phật, một lòng chuyên cầu Vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, tức quả Phật), chưa từng tạm bỏ đại nguyện của Bồ-tát. Trong vô lượng kiếp, Bồ-tát làm đạo Bồ-tát, không vì các khổ mà sinh buồn phiền. Tất cả các ma không phá hoại được, tất cả chư Phật đều hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ đến). Bồ-tát thường làm các hạnh thanh tịnh của Bồ-tát, siêng năng tu tập vô lượng khổ hạnh của tất cả Bồ-tát, chưa từng biếng mỏi, được đại nguyện Đại thừa (giáo pháp lớn nhằm cứu độ khắp mọi người) không thoái chuyển. Bồ-tát này an trụ trong hạnh Bồ-tát đáng tôn trọng rồi, trong từng niệm có thể xoay chuyển khổ nạn sinh tử của a-tăng-kỳ kiếp, nuôi lớn vô lượng đại nguyện của Bồ-tát. Nếu có chúng sinh nào cung kính cúng dường, cho đến chỉ được thấy, được nghe, thì những người ấy đều được trụ ở bậc không thoái chuyển, chắc chắn rốt ráo đạt Vô thượng Bồ-đề.

 Bồ-tát ấy quán sát chúng sinh, thấu rõ chúng sinh không thật có mà vẫn không bỏ một ai. Ví như nước sông, không đến bờ bên kia, không đến bờ bên này, cũng không dứt dòng ở giữa, mà đưa được chúng sinh qua lại bờ này bờ kia, vì dòng nước chảy thông suốt. Bồ-tát ma-ha-tát cũng như vậy: không hướng về sinh tử, không hướng về Niết-bàn, cũng không trụ ở dòng giữa sinh tử, mà cứu đưa được chúng sinh ở bờ bên này đến bờ bên kia, nơi yên ổn, không sợ hãi, không buồn phiền. Đối với số lượng chúng sinh, tâm Bồ-tát không chấp dính: không rời một chúng sinh mà chấp vào nhiều chúng sinh, không rời nhiều chúng sinh mà chấp vào một chúng sinh. Bồ-tát không làm tăng chúng sinh giới (toàn thể cõi chúng sinh), không làm giảm, không làm sinh ra, không làm diệt đi, không làm hết, không làm lớn thêm, không làm trống rỗng, không làm thành hai. Vì sao? Vì Bồ-tát hiểu sâu rằng chúng sinh giới cũng như pháp giới; chúng sinh giới và pháp giới không phải hai. Trong pháp không hai thì không tăng không giảm, không sinh không diệt. Pháp tánh chân thật không đến không đi, không có chỗ nương dựa, không tạo thành hai tướng. Vì sao? Vì Bồ-tát hiểu tất cả pháp giới đều không có hai tướng.

 Bồ-tát dùng phương tiện khéo léo như vậy mà hiểu pháp giới sâu xa, trụ nơi chỗ trụ không có tướng, lấy tướng mầu thanh tịnh trang nghiêm thân mình. Bồ-tát khéo phân biệt tất cả các tướng, chắc chắn rốt ráo đến bờ bên kia, phân biệt biết hết số lượng chúng sinh. Bồ-tát hiện thân khắp tất cả cõi Phật mà đối với các cõi Phật tâm không chấp dính; vào sâu pháp Phật mà cũng không nhiễm dính. Bồ-tát phân biệt nghĩa lý, rộng nói cho người. Đối với tất cả pháp, Bồ-tát lìa giới hạn của các dục, mà không dứt đạo Bồ-tát, không bỏ hạnh Bồ-tát, làm công đức không cùng tận, đi vào pháp giới thanh tịnh. Ví như hỏa châu (viên ngọc hứng ánh mặt trời mà sinh ra lửa) sinh lửa không bao giờ hết; Bồ-tát cũng vậy, kho công đức không thể hết, việc giáo hóa chúng sinh cũng không thể hết. Thế nhưng Bồ-tát ma-ha-tát chẳng phải rốt ráo cũng chẳng phải không rốt ráo, chẳng phải lìa nắm giữ cũng chẳng phải không lìa nắm giữ, chẳng phải có chỗ nương cũng chẳng phải không chỗ nương, chẳng phải pháp thế gian cũng chẳng phải pháp Phật, chẳng phải phàm phu cũng chẳng phải người đã chứng quả.

 Bồ-tát thành tựu tâm tôn trọng như vậy, tu tập hạnh Bồ-tát, không dạy thừa Thanh văn (thừa: cỗ xe, chỉ con đường tu; Thanh văn: người nghe lời Phật dạy mà tu, chỉ cầu tự giải thoát) và thừa Bích-chi Phật (người tự quán lý nhân duyên mà giác ngộ, không cần thầy, cũng chỉ cầu tự giải thoát). Bồ-tát không dạy pháp Phật, không dạy pháp thế gian, không dạy chúng sinh, không phá hoại chúng sinh, không dạy chánh đạo, không phá hoại chánh đạo, không dạy điều dơ, không dạy điều sạch. Vì sao? Vì Bồ-tát hiểu rõ các pháp không dơ không sạch, biết tất cả pháp không nhận không chuyển, cũng không thoái lui. Khi làm pháp tịch diệt rất sâu này, Bồ-tát cũng không sinh ý nghĩ: "Ta nay đang làm pháp này, đã làm pháp này, sẽ làm pháp này." Bồ-tát chưa từng nghĩ rằng có ấm, giới, nhập (năm ấm: năm nhóm hợp thành con người là sắc, thọ, tưởng, hành, thức; mười tám giới và mười hai nhập: các giác quan, đối tượng của chúng và sự nhận biết), có thế gian bên trong, thế gian bên ngoài, thế gian trong ngoài, có tất cả đại nguyện và các ba-la-mật (các pháp tu đưa đến bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới…). Vì sao? Vì trong tất cả pháp không có sự hướng về thừa Thanh văn, Duyên giác (tức Bích-chi Phật), Bồ-tát hay Phật; cũng không hướng về cõi phàm phu; cũng không hướng về dơ, sạch, sinh tử hay cõi Niết-bàn. Vì sao? Vì các pháp không phải hai mà cũng không phải không hai. Ví như hư không, tìm khắp mười phương không thấy sai khác, nhưng không phải là không có hư không. Bồ-tát quán tất cả pháp đều không sai khác như vậy, nhưng không phải là không rốt ráo thành Đẳng chánh giác (sự giác ngộ chân chánh ngang bằng chư Phật).

 Điều ấy chân thật nhất, không trái với chánh hạnh. Bồ-tát bày hiện khắp những việc Bồ-tát làm mà không bỏ vô lượng đại nguyện, điều phục chúng sinh, chuyển bánh xe pháp lớn (giảng dạy giáo pháp, như bánh xe lăn đi nghiền nát mê lầm), không phá hoại nhân quả, không trái với tịch diệt, quán pháp bình đẳng. Bồ-tát này đều ngang bằng với các Như Lai ba đời: không dứt Phật tánh (hạt giống, khả năng thành Phật), không phá hoại chánh pháp, làm hưng thịnh chánh pháp, tài biện luận không cùng tận, đối với các pháp tâm không chấp dính. Bồ-tát an trụ nơi pháp đường (giảng đường nói pháp), phân biệt pháp sâu xa, trụ trong sự không sợ hãi; không bỏ chỗ trụ của Phật mà không trái pháp thế gian; hiện khắp thế gian, giống như người thế gian mà tâm không chấp dính. Bồ-tát thành tựu trí tuệ đáng tôn trọng như vậy, tu hạnh Bồ-tát, khiến tất cả chúng sinh lìa hẳn các nạn của đường ác thế gian, giáo hóa cho thành tựu, đặt họ vào trong pháp của chư Phật ba đời, vững chắc không lay động.

 Dạy như vậy rồi, Bồ-tát lại nghĩ: Tất cả chúng sinh không biết ơn nghĩa, giết hại lẫn nhau, tà kiến tăng thịnh, mê lầm chánh đạo, phiền não đầy dẫy, bị sự ngu tối che lấp. Giả sử có thiện tri thức đầy khắp thế gian, ai cũng thông suốt, trí tuệ đầy đủ, ta cũng không vì những người ấy mà tu hạnh Bồ-tát. Vì sao? Vì đối với người thiện hay kẻ ác, ta đều không cầu lợi lộc, không chạy theo danh tiếng, dù chỉ một sợi chỉ hay một lời ngọt ngào. Trong vô lượng kiếp làm đạo Bồ-tát, ta không sinh một niệm tự cầu yên ổn cho mình, chỉ muốn điều phục tất cả chúng sinh, làm trong sạch tất cả chúng sinh, độ tất cả chúng sinh. Vì sao? Vì pháp của tất cả chư Phật là như vậy: không cầu lợi lộc, không tính điều ác của người, thường dùng tâm bình đẳng mà làm đạo Bồ-tát, xem kẻ oán người thân như nhau, không phân biệt, muốn cho họ rốt ráo đến bờ bên kia, thành tựu đầy đủ Vô thượng Bồ-đề. Đó gọi là hạnh thứ tám, Tôn trọng hạnh, của Bồ-tát ma-ha-tát.

 Này Phật tử! Thế nào là hạnh thứ chín của Bồ-tát ma-ha-tát, gọi là Thiện pháp hạnh (hạnh khéo léo về pháp)? Bồ-tát này vì chư thiên, loài người, sa-môn, bà-la-môn, càn-thát-bà… và tất cả chúng sinh mà làm vùng đất pháp mát mẻ, giữ gìn chánh pháp, khiến giống Phật không dứt. Vì được đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và nắm giữ trọn vẹn, không để quên mất) thanh tịnh nên Bồ-tát nói pháp không chướng ngại. Vì được nghĩa đà-la-ni (nắm giữ trọn vẹn nghĩa lý) nên tài biện luận về nghĩa không cùng tận. Vì được pháp đà-la-ni (nắm giữ trọn vẹn giáo pháp) nên tài biện luận về pháp không cùng tận. Vì được chánh ngữ đà-la-ni (nắm giữ trọn vẹn lời nói chân chánh) nên tài biện luận về lời lẽ không cùng tận. Vì được đà-la-ni không chướng ngại nên nói nghĩa lý không cùng tận. Vì được đà-la-ni do Phật dùng cam lộ quán đảnh (cam lộ: nước ngọt bất tử, ví pháp Phật; quán đảnh: rưới nước lên đỉnh đầu, nghi lễ trao địa vị) nên tài biện luận làm chúng sinh vui mừng không cùng tận. Vì được đà-la-ni tự giác ngộ nên tài biện luận tương đồng (?) không cùng tận. Vì vào được đà-la-ni biện luận tương đồng nên nói các thứ nghĩa, danh thân, vị thân, cú thân (các tên gọi, âm chữ và câu văn) không cùng tận. Vì được chánh ngữ đà-la-ni nên tài biện luận vô lượng không cùng tận. Vì được đà-la-ni khen ngợi vô lượng nên trong tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp thành, là phạm vi giáo hóa của một đức Phật), Bồ-tát biến thân giống như Phật, đầy đủ tiếng nói mầu nhiệm, đối với tất cả pháp không chướng ngại mà làm Phật sự (việc của Phật, tức giáo hóa cứu độ chúng sinh).

 Tùy theo người đáng giáo hóa, tùy theo tiếng nói họ hiểu được, tùy theo căn cơ (năng lực tiếp nhận giáo pháp) của chúng sinh, Bồ-tát dùng tướng lưỡi rộng dài (một tướng tốt của Phật, biểu hiện lời nói chân thật) và tiếng nói thanh tịnh, tùy lúc mà nói pháp, không trái lòng đại bi. Tùy chỗ thích hợp, trong mỗi một lời Bồ-tát phát ra vô lượng âm thanh, khiến ai cũng vui mừng. Giả sử có chúng sinh biết hết vô lượng, không thể tính kể, a-tăng-kỳ thứ ngôn ngữ, biết vô lượng nghiệp, biết vô lượng quả báo; vô lượng vô số a-tăng-kỳ chúng sinh như thế đầy khắp vô lượng vô biên a-tăng-kỳ thế giới, làm quyến thuộc (đoàn tùy tùng, người thân thuộc) của Bồ-tát. Bồ-tát ở trong hội ấy nói ra một lời pháp, khiến hết thảy những chúng sinh ấy đều được mở trí hiểu rõ. Có vô lượng vô biên a-tăng-kỳ đại chúng như thế làm quyến thuộc của Bồ-tát, cũng đều như vậy.

 Bấy giờ Bồ-tát lại nghĩ: Giả sử ở một chỗ bằng đầu sợi lông, trong một niệm có vô lượng vô biên a-tăng-kỳ đại chúng đến hội; niệm niệm nối nhau như thế, suốt hết tất cả các kiếp quá khứ và vị lai, đại chúng đến hội vẫn không hết. Các đại chúng ấy tiếng nói không giống nhau, điều hỏi khác nhau. Bồ-tát nghe tất cả những câu hỏi vặn như thế mà tâm không sợ hãi, lại nghĩ rằng: Giả sử tất cả chúng sinh đều đến hỏi vặn, ta vẫn dùng một lời mà gỡ hết lưới nghi của họ, khiến ai cũng vui mừng. Bồ-tát nói pháp, lời không hư dối. Trong mỗi lời có vô lượng vô biên trí tuệ trang nghiêm, thành tựu vô biên kho công đức. Ánh sáng trí tuệ chiếu khắp tất cả các pháp, thành tựu đầy đủ nhất thiết chủng trí (trí tuệ biết rõ mọi pháp đến từng chi tiết, tức trí của Phật). Bồ-tát này an trụ Thiện pháp hạnh rồi, có thể tự làm mình thanh tịnh, cũng có thể làm lợi ích tất cả chúng sinh. Như trong tam thiên đại thiên thế giới này, cho đến trong vô lượng vô biên, không thể kể xiết các thế giới, Bồ-tát tự hóa thân thành màu vàng ròng, đầy đủ tiếng nói mầu nhiệm, đối với tất cả pháp không chướng ngại mà làm Phật sự, dùng vô lượng vô biên pháp môn thanh tịnh để hóa độ chúng sinh.

 Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát này có mười loại thân: thân vào vô lượng vô biên pháp giới, vì trừ diệt tất cả thế gian; thân vị lai, vì sinh vào tất cả các cõi; thân không sinh, vì rất ưa thích pháp bình đẳng không sinh; thân không diệt, vì tất cả các pháp đều dứt bặt ngôn ngữ; thân không thật, vì như như chân thật; thân lìa ngu si hư vọng, vì tùy theo người đáng giáo hóa; thân không đến không đi, vì lìa chuyện chết ở đây sinh ở kia; thân không hoại, vì tánh của pháp giới không hoại; thân một tướng, vì đường ngôn ngữ của ba đời dứt bặt; thân không tướng, vì khéo phân biệt tướng của các pháp. Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu mười loại thân như vậy, có thể làm nhà che chở cho tất cả chúng sinh, vì nuôi lớn căn lành; làm chỗ cứu giúp cho tất cả chúng sinh, vì ban sự không sợ hãi lớn; làm chỗ nương về cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ được trụ trong sự an ổn lớn; làm bậc dẫn đường đáng tôn cho tất cả chúng sinh, vì mở bày cửa đạo vô thượng; làm thầy phương tiện cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ vào pháp chân thật; làm ngọn đèn cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ thấy nghiệp báo; làm ánh sáng cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ được pháp rất sâu; làm bó đuốc cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ lìa ngu si, hiểu pháp chân thật; làm ánh quang cho tất cả chúng sinh, vì khiến họ được bậc sáng tỏ (?); làm ngọn đèn soi các nẻo (?) cho tất cả chúng sinh, vì bày hiện sức tự tại của Như Lai. Đó gọi là hạnh thứ chín, Thiện pháp hạnh, của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát ma-ha-tát này an trụ Thiện pháp hạnh rồi, vì tất cả chúng sinh mà làm ao pháp mát mẻ, vì đã đạt đến tận đáy các pháp rất sâu của Phật.

 Này Phật tử! Thế nào là Chân thật hạnh (hạnh chân thật) của Bồ-tát ma-ha-tát? Bồ-tát này thành tựu lời nói thành thật bậc nhất: nói thế nào làm được thế ấy, làm thế nào nói được thế ấy. Bồ-tát này học lời chân thật của chư Phật ba đời, vào tánh của chư Phật ba đời, căn lành ngang với chư Phật ba đời. Bồ-tát này thành tựu tất cả căn lành như vậy, học lời không hai của chư Phật ba đời, tùy thuận tất cả trí tuệ của Như Lai. Bồ-tát này thành tựu: trí biết điều hợp lẽ và không hợp lẽ của chúng sinh (biết nhân nào sinh quả nào là đúng lẽ hay không); trí biết tất cả nghiệp báo quá khứ, vị lai, hiện tại của chúng sinh; trí biết các căn (năng lực tu tập) của chúng sinh đầy đủ hay không đầy đủ; trí biết các thứ tánh của chúng sinh; trí biết các thứ ham muốn của chúng sinh; trí biết các con đường dẫn chúng sinh đến mọi nơi; trí biết tất cả thiền định, giải thoát, tam-muội chánh thọ, nhơ hay sạch, khởi lên đúng lúc hay không đúng lúc và sự xoay chuyển của chúng; trí biết sự thành và hoại của tất cả thế giới quá khứ; trí thiên nhãn (mắt trời, thấy suốt xa gần, thấy chúng sinh chết ở đây sinh ở kia) không chướng ngại; trí lậu tận (biết mình đã dứt sạch phiền não), mà không bỏ tất cả những việc Bồ-tát làm. Vì sao? Vì muốn khiến tất cả chúng sinh được điều phục và thanh tịnh.

 Bồ-tát lại nghĩ: Ta thấy chúng sinh chịu vô lượng khổ. Nếu chưa độ những người ấy mà ta thành chánh giác trước thì không nên. Ta sẽ làm tròn đại nguyện rồi sau mới thành Phật, khiến tất cả chúng sinh lập chí cầu Bồ-đề, rốt ráo được Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân và phiền não). Vì sao? Chẳng phải chúng sinh thỉnh cầu ta phát tâm Bồ-đề, làm hạnh Bồ-tát; chính ta tự phát tâm vì khắp chúng sinh, muốn khiến họ rốt ráo được nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi pháp đến từng chi tiết, tức trí Phật). Vì vậy: ta thù thắng nhất trong tất cả, vì không chấp dính chúng sinh; ta được là bậc cao nhất trong tất cả, vì điều phục chúng sinh; ta lìa mọi tối tăm, vì hiểu được chỗ tận cùng không có chúng sinh; ta được điều đáng được, vì bản nguyện đã đầy đủ; ta khéo biến hóa, vì có công đức của Bồ-tát trang nghiêm; ta khéo thu nhận che chở, vì được chư Phật ba đời hộ niệm.

 Bồ-tát ma-ha-tát này vì không bỏ bản nguyện (lời nguyện ban đầu) nên được vào sự trang nghiêm của trí tuệ vô thượng, tùy theo căn cơ của tất cả chúng sinh mà đều hóa độ được. Khi đã làm tròn bản nguyện, Bồ-tát được trí tuệ tự tại đối với tất cả pháp, khiến tất cả chúng sinh đều được thanh tịnh. Trong từng niệm, Bồ-tát đều đi khắp được mười phương thế giới. Trong từng niệm, Bồ-tát đều đến được vô lượng cõi Phật. Trong từng niệm, Bồ-tát đều thấy vô lượng vô số chư Phật và các cõi trang nghiêm, bày hiện sức thần tự tại của Như Lai, rốt ráo ngang bằng pháp giới và cõi hư không. Thân Bồ-tát vô lượng, tùy chỗ thích hợp mà hiện khắp, vô lượng, không ngăn ngại, mà không có chỗ nương. Trong thân mình, Bồ-tát hiện khắp các cõi Phật; tất cả chúng sinh, tất cả các pháp, chư Phật ba đời đều hiện rõ. Bồ-tát này biết các thứ ý tưởng, các thứ ham muốn và nghiệp báo thanh tịnh của chúng sinh, tùy chỗ thích hợp mà hiện thân để điều phục họ. Bồ-tát hiểu tất cả pháp như huyễn, như vật biến hóa, như điện chớp, hiểu chúng sinh như giấc mộng. Nghĩa thân và vị thân (?) của Bồ-tát này không thể cùng tận. Bồ-tát có chánh niệm (sự ghi nhớ, chú tâm đúng đắn) thanh tịnh, quyết định biết rõ tất cả các pháp, vào các tam-muội và trí tuệ vô thượng, lặng lẽ quán sát cảnh địa không hai. Tất cả chúng sinh đều nương vào pháp hai bên đối đãi.

 Bồ-tát ma-ha-tát trụ trong tâm đại bi, tu tập các pháp sâu mầu như vậy, lặng yên rốt ráo, được mười lực của Phật. Bồ-tát vào pháp giới lưới Nhân-đà-la (lưới báu của trời Đế Thích, mỗi hạt ngọc phản chiếu tất cả hạt khác, ví các pháp lồng vào nhau trùng trùng không ngại) một cách tự tại, thành tựu sự giải thoát không ngăn ngại của Như Lai. Bồ-tát là bậc hùng mạnh trong loài người, rống tiếng sư tử lớn (ví lời nói pháp đầy uy lực, khiến tà thuyết phải khuất phục), được không sợ hãi. Bồ-tát làm vua Chuyển luân của pháp (ví như vị vua cai trị thiên hạ bằng bánh xe báu, ở đây là cai trị bằng chánh pháp), chuyển được bánh xe pháp thanh tịnh không ngăn ngại. Bồ-tát thành tựu trí tuệ giải thoát, biết rõ việc làm của tất cả thế gian, cắt đứt dòng xoáy sinh tử, vào biển lớn trí tuệ, làm lợi ích được cho tất cả chúng sinh, hộ trì chánh pháp của chư Phật ba đời, đi đến cùng tận biển lớn phương tiện của chư Phật. Đó gọi là hạnh thứ mười, Chân thật hạnh, của Bồ-tát ma-ha-tát. Bồ-tát này an trụ Chân thật hạnh rồi, có thể khiến trời, người, tám bộ (tám loài thần hộ pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già) cùng vô lượng chúng sinh được thanh tịnh và vui mừng.

 Bấy giờ, do thần lực của Phật, mười phương thế giới chấn động theo sáu cách (sáu kiểu rung chuyển của đất trời, là điềm lành khi Phật nói pháp). Uy thần của Như Lai theo lẽ tự nhiên là như thế: từ trên mưa xuống mây hoa trời, mây hương trời, mây hương bột trời, mây tràng hoa trời, mây áo trời, mây báu trời, mây đồ trang nghiêm của trời. Lại tự nhiên vang ra tiếng nhạc trời; ánh sáng mầu nhiệm của cõi trời chiếu khắp tất cả; vang lên những âm thanh vi diệu của chư thiên. Như ở cung trời Dạ-ma (cõi trời thứ ba thuộc cõi Dục) của bốn châu thiên hạ (bốn châu lớn quanh núi Tu-di, tức một thế giới) này đang nói pháp Mười Hạnh, thì do thần lực của Phật, mười phương thế giới cũng đều như vậy.

 Bấy giờ, ở mười phương, mỗi phương vượt qua số thế giới nhiều như số bụi nhỏ của mười vạn cõi Phật, có số Bồ-tát nhiều như số bụi nhỏ của mười vạn cõi Phật, đầy khắp mười phương, đến cõi này. Đến rồi, các vị nói với Bồ-tát Công Đức Lâm rằng: "Lành thay, Phật tử! Ông đã diễn nói được các hạnh của Bồ-tát. Chúng tôi, các Bồ-tát đến đây, đều cùng một tên là Công Đức Lâm. Thế giới của chúng tôi đều tên là Công Đức Tràng. Phật ở đó đều cùng hiệu là Phổ Công Đức. Ở chỗ Phật của chúng tôi cũng nói Mười Hạnh; tên gọi, âm chữ, câu văn, thứ lớp, nghĩa lý, chúng hội và quyến thuộc cũng đều như vậy, không thêm không bớt. Vì thế, này Phật tử, chúng tôi nương thần lực của Phật đến cõi này để làm chứng cho ông. Như ở điện Bảo Trang Nghiêm trong cung trời Dạ-ma của bốn châu thiên hạ này đang nói pháp Mười Hạnh, chúng tôi đến làm chứng; mười phương thế giới cũng đều như vậy."

 Bấy giờ, Bồ-tát Công Đức Lâm nương thần lực của Phật, nhìn khắp tất cả pháp giới mười phương cùng các quyến thuộc. Vì muốn giống Phật mãi mãi không dứt, muốn dòng giống Bồ-tát được thanh tịnh, muốn hạt giống nguyện của Bồ-tát không đổi dời, muốn hạt giống hạnh không dứt, muốn thu giữ giống Phật của ba đời, muốn phân biệt mà nói về hạt giống căn lành của chúng sinh, muốn quán sát thời cơ và căn cơ của tất cả chúng sinh, muốn biết hạt giống ham muốn, nhơ sạch và những gì tâm làm (?), muốn chiếu khắp hạt giống của tất cả chư Phật và Bồ-tát, nên Bồ-tát nói kệ tụng (bài thơ ca ngợi) rằng:

 Kính lòng cúi lạy đấng Thập Lực (chỉ Phật, bậc có mười năng lực trí tuệ đặc biệt), thanh tịnh, lìa nhơ, trí tuệ không ngăn ngại;

 Cảnh giới sâu xa, không ai sánh bằng, đạo của Ngài thanh tịnh như hư không.

 Bậc cao quý nhất trong loài người, không chướng ngại, công đức vô lượng, không hề sợ hãi;

 Trí tuệ không hai, không gì ngang bằng, mọi việc làm đều thanh tịnh.

 Các bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ các đức Phật) hiện ở mười phương, hiểu nghĩa chân thật, không hề sợ hãi;

 Công đức không ai bằng, lìa mọi điều ác, các Ngài mau rốt ráo đạo vô thượng.

 Tất cả Như Lai, bậc hùng mạnh trong loài người, từ trước đã phát đủ lòng đại từ bi;

 Thả tâm dạo trong pháp giới thanh tịnh, việc làm đều lợi ích cho muôn loài.

 Mười phương ba đời không ai sánh bằng, tự nhiên giác ngộ, diệt tối tăm ngu si;

 Tất cả pháp Phật đều bình đẳng, công đức của các Ngài không thể hoại.

 Trong tất cả thế giới mười phương, đều được thấy các đức Như Lai;

 Đối với các Như Lai không hư dối, việc làm người ấy không thoái lui.

 Nếu thấy pháp giới chân thật thanh tịnh, là nghĩa bậc nhất (chân lý tối cao) rất sâu vi diệu,

 Thì mọi ngu si hư vọng không mê hoặc được, hạnh ấy thành kho công đức.

 Dùng phương tiện khéo biết các loài chúng sinh, vào pháp giới chân thật mầu nhiệm;

 Tự mình giác ngộ chẳng nhờ người khác, việc làm người ấy như hư không.

 Vô lượng vô biên các thế giới, quán sát rốt ráo đều tịch diệt;

 Tất cả các pháp không chướng ngại, người ấy làm hạnh của bậc Mâu-ni (bậc thánh lặng lẽ, chỉ Phật) tối thắng.

 Đầy đủ, vững chắc, không thể lay chuyển, thành tựu pháp đáng tôn trọng tối thắng;

 Nguyện thanh tịnh tròn đầy, đến bờ bên kia: hãy lắng nghe các hạnh của Bồ-tát.

 Vô lượng vô biên tất cả các địa (các bậc tu hành), trí tuệ sáng suốt, thông đạt, không chướng ngại;

 Lấy chỗ rất sâu vi diệu làm cảnh giới, đó gọi là hạnh của bậc luận sư không sợ hãi.

 Từng câu đều phân biệt rộng rãi, vào sâu trí tuệ nhiệm mầu;

 Hiểu các pháp đúng như chân thật, người ấy tu hạnh của đấng Đại Mâu-ni.

 Xa lìa tất cả điều ác, thường làm lợi ích chúng sinh;

 Kho công đức của người ấy ngang bằng các bậc Điều Ngự Sư (bậc thầy khéo điều phục người, chỉ Phật).

 Khắp đối với muôn loài, thường ban cho sự không sợ hãi;

 Thanh tịnh, không nhiễm dính, việc làm không ai sánh bằng.

 Ý trong sạch, không chấp dính, lặng yên, miệng không lỗi lầm;

 Đầy đủ công đức nhiệm mầu, người ấy tu hạnh tối thắng.

 Rốt ráo thấu suốt nghĩa sâu, công đức chắc chắn không cùng tận;

 Người ấy tu hạnh bất tử (hạnh đưa đến chỗ không còn sinh tử, tức Niết-bàn), chư Phật thường hộ niệm (che chở, nhớ nghĩ).

 Lìa tâm chấp ta và giận dữ, tiếng nói mầu nhiệm vang khắp mười phương;

 An trụ trong giáo pháp chân chánh, việc làm không gì ví được.

 Bố thí đến bờ bên kia (hoàn thành trọn vẹn hạnh cho đi), lấy trăm phúc (trăm công đức tạo nên mỗi tướng tốt của Phật) tự trang nghiêm;

 Trí tuệ ấy bậc nhất, khiến mọi người vui mừng.

 Khéo vào bậc trí sâu xa, an trụ, tâm không lay động;

 Hạnh ấy như kim cương, vững chắc, không gì ngăn phá được.

 Vào hết các pháp giới, tùy thuận mà đến bờ bên kia;

 Rốt ráo được tự tại, đó là hạnh của mặt trời chánh pháp.

 Bậc Mâu-ni không ai ngang bằng, tu tập pháp không hai;

 Tâm thường ưa thích lặng yên, trí tuệ không chướng ngại.

 Trong thế giới nhỏ bé, dung chứa được thế giới lớn;

 Cảnh giới nào cũng thấu rõ, đó là hạnh của vua núi trí tuệ.

 Khắp trong các thế gian, tâm trong sạch không chấp dính;

 Giữ giới đến bờ bên kia, đó là hạnh của người tu hạnh thanh tịnh.

 Trí tuệ không thể đo lường, ngang bằng hư không và pháp giới;

 Vào sâu trí tuệ đầy đủ, đó là hạnh kim cương tối thắng.

 Trí tuệ đều tràn đầy khắp pháp giới ba đời;

 Tâm thường không biếng nhác, vào cảnh giới tối thắng.

 Biết mọi con đường dẫn đến các nơi, phân biệt pháp Thập Lực;

 Thân làm việc không chướng ngại, đó là hạnh của trí tuệ thù thắng.

 Tất cả các cõi mười phương, vô lượng các loài chúng sinh,

 Bồ-tát đều cứu giúp che chở, đó là hạnh lìa ngu si.

 Tu tập các pháp Phật, siêng năng không biếng nhác,

 Khiến khắp thế gian trong sạch, đó là hạnh của bậc Đại Long (rồng lớn, ví bậc có uy lực lớn).

 Biết hết căn cơ của chúng sinh, thấu suốt các thứ ham muốn,

 Thông đạt vô lượng tánh, đó là hạnh bình đẳng.

 Khắp trong các cõi mười phương, lâu dài chịu vô lượng khổ,

 Mà tâm không buồn phiền, đó là hạnh vui mừng.

 Phóng ra các lưới ánh sáng, chiếu khắp các thế gian,

 Đầy đủ ánh sáng trí tuệ, đó là hạnh của người khéo tu trí tuệ.

 Đều có thể làm rung động vô lượng cõi mười phương,

 Mà thường làm lợi tất cả, không khiến ai sinh sợ hãi.

 Khéo hiểu pháp ngôn ngữ, phân biệt đến bờ bên kia,

 Ánh sáng trí tuệ lìa nhơ, đó là hạnh không lay động.

 Khéo hiểu các cõi nước úp và ngửa (các hình dạng khác nhau của thế giới), phân biệt đến bờ bên kia,

 Thành tựu bậc không cùng tận, đó là hạnh của trí tuệ tối thắng.

 Vô lượng các công đức, thường làm để cầu Bồ-đề,

 Đến bờ công đức bên kia, đó là hạnh không cùng tận của danh tiếng lớn.

 Bậc đại luận sư vô thượng, rống tiếng sư tử tối thắng (ví lời nói pháp đầy uy lực),

 Khiến mọi người đều thanh tịnh, đó là hạnh lìa nhơ.

 Phật rưới cam lộ lên đỉnh đầu (nghi lễ trao địa vị), thọ ký cho làm Pháp vương (vua của chánh pháp, chỉ Phật),

 Rốt ráo pháp phương tiện, đó là hạnh của tâm lớn.

 Phân biệt tất cả mọi người mà tâm không nhiễm dính,

 Quyết định giữ kho chánh pháp, đó là hạnh của Pháp vương.

 Trong mỗi một lời nói, phát ra được vô lượng âm thanh,

 Chúng sinh ai nấy đều hiểu, đó là hạnh của trí tuệ không ngăn ngại.

 Rốt ráo pháp ngôn ngữ, phân biệt đều biết rõ,

 Xa lìa mọi hư vọng, đó là hạnh của cái thấy chân thật.

 An trụ trong định Hải ấn của pháp (như mặt biển lặng in bóng muôn vật, tâm định hiện rõ tất cả pháp), khéo in rõ tất cả pháp,

 Thấu rõ pháp không có tướng thật, đó là hạnh của thân phương tiện.

 Có thể ở trong mỗi một cõi, suốt vô lượng vô số kiếp,

 Làm trọn các hạnh qua các kiếp, mà tâm không buồn chán.

 Vô số các đức Như Lai, danh hiệu mỗi vị khác nhau,

 Thấy các Ngài trong một lỗ chân lông, đó là hạnh của người khéo tu.

 Như ở chỗ một đầu sợi lông thấy khắp vô lượng đức Phật,

 Thì ở tất cả các thế giới thấy Phật cũng như vậy.

 Vô lượng vô số kiếp có thể làm thành khoảnh khắc một niệm,

 Chẳng dài cũng chẳng ngắn, đó là hạnh của người giải thoát.

 Ai được thấy đều không luống uổng, điều tu đều chân thật,

 Nghiệp hạnh không thể hư hoại, đó là hạnh tối thắng.

 Suốt vô lượng vô số kiếp, chiêm ngưỡng Phật không biết chán,

 Khiến mọi người vui mừng, đó là hạnh của trí tuệ không ngăn ngại.

 Suốt vô lượng vô số kiếp, quán sát cõi chúng sinh,

 Thấy chúng sinh chẳng phải chúng sinh, đó là hạnh của bậc kiên cố.

 Đầy đủ kho trí tuệ, là ao công đức mát mẻ,

 Làm lợi ích tất cả mọi người, đó là hạnh của bậc nhất trong loài người.

 Pháp giới không có bờ mé, vô lượng như hư không,

 Lời nói không chấp dính, đó là hạnh của luận sư không sợ hãi.

 Trong một tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú một chỗ) vào được vô lượng tam-muội,

 Bước lên tòa nhà vô thượng ấy, đó là hạnh của bậc luận sư như vầng trăng trong.

 Rốt ráo đến bờ bên kia của nhẫn (sức chịu đựng mọi điều trái ý), chịu nhận được pháp tịch diệt,

 Xa lìa tâm giận dữ, đó là hạnh của trí tuệ vô lượng.

 Không rời một thế giới, không đứng dậy khỏi một chỗ ngồi,

 Mà hiện khắp các cõi mười phương, đó là hạnh của thân vô lượng.

 Vô lượng các cõi Phật có thể vào trong một thế giới,

 Mà cõi Phật không thêm không bớt, đó là hạnh không thể nghĩ bàn.

 Phân biệt điều hợp lẽ và không hợp lẽ, xét kỹ mà vào các năng lực,

 Thành tựu năng lực vô thượng, đó là hạnh của năng lực bậc nhất.

 Đời quá khứ, vị lai, hiện tại, tất cả các nghiệp báo,

 Trí tuệ biết rõ không thoái chuyển, đó là hạnh của trí sáng suốt.

 Khéo biết lúc nên và lúc không nên, điều phục tất cả mọi người,

 Giáo hóa không lỡ thời cơ, đó là hạnh của người khéo biết thời.

 Việc làm của thân đều tốt lành, việc của miệng và ý cũng vậy,

 Đối với tất cả không chấp dính, đó là hạnh của ý trí thanh tịnh.

 Trí tuệ khéo phân biệt, tài biện luận về pháp không cùng tận,

 Cảnh giới ngang bằng như thật, đó là hạnh của Như Lai.

 Kho công đức không ngăn ngại, vui thích nơi cửa tổng trì (năng lực nắm giữ trọn vẹn mọi pháp, không quên mất),

 Vào sâu các pháp giới, đó là hạnh của người tùy thuận mà vào.

 Cùng với chư Phật ba đời, tâm ngang bằng, không nghĩ khác,

 Một tướng, không sai khác, đó là hạnh của cảnh giới không ngăn ngại.

 Vào sâu biển trí tuệ, trừ diệt mọi tối tăm ngu si,

 Có thể ban cho mắt thanh tịnh, đó là hạnh của mắt trong sạch.

 Tất cả các bậc Đạo sư thường làm pháp không hai,

 Sức thần thông tự tại, đó là hạnh của người đầy đủ các hạnh.

 Trong các cõi Phật mười phương, rưới khắp mưa pháp nhiệm mầu,

 Khiến mọi người hiểu nghĩa chân thật, đó là hạnh của mây pháp.

 Khắp ở chỗ chư Phật, đạt được lòng tin vững chắc,

 Giải thoát nhờ trí biết tất cả, điều học đều rốt ráo.

 Người ấy trong một niệm biết hết tâm của chúng sinh,

 Rốt ráo hiểu tánh của tâm, đó là hạnh của tánh không có tánh.

 Trong các thế giới không thể nghĩ bàn, biến hóa vô lượng thân,

 Đi khắp, không ai bằng, trong các hạnh không gì sánh.

 Trong vô lượng thế giới, các đức Như Lai hiện tại,

 Bồ-tát ma-ha-tát thường hiện ra trước các Phật ấy.

 Bồ-tát vào tam-muội, chúng sinh thấy một thân;

 Bồ-tát ra khỏi tam-muội, chúng sinh thấy vô lượng thân.

 Việc làm rất sâu mầu, chưa từng có lỗi nơi lời nói,

 Tâm vui thích vô lượng, khiến mọi người đều vui mừng.

 Đạt được trí không chấp dính, phân biệt biết các căn cơ,

 Tâm ấy không nhiễm dính, đó là hạnh điều phục vô thượng.

 Dùng phương tiện phân biệt các pháp, đối với pháp được tự tại,

 Trong tất cả thế giới, thường làm các Phật sự (việc giáo hóa cứu độ của Phật).

 Hạnh vi diệu của Bồ-tát, việc làm như hư không,

 Có ai được nghe điều này mà tâm không vui mừng?

 Trí ấy không ai sánh bằng, mắt tuệ thấy tất cả,

 Phương tiện không ai sánh, đó là hạnh của trí không gì ngang bằng.

 Công đức nhiệm mầu không cùng tận, có thể diệt mọi điều ác,

 Đến bờ thanh tịnh bên kia, đó là hạnh không gì sánh.

 Thành tựu pháp trang nghiêm, an trụ không thoái chuyển,

 Độ thoát vô lượng chúng sinh mà không có ý tưởng về chúng sinh.

 Tu hạnh không tranh cãi, trí biết tất cả vi diệu,

 Dùng chánh pháp giáo hóa chúng sinh, đó là hạnh của mắt trong sạch.

 Cung kính tất cả đức Phật, đầy đủ trí tuệ rốt ráo,

 Thành tựu sự không sợ hãi, đó là hạnh của trí phương tiện.

 Có thể vào khắp tất cả thế giới và các pháp,

 Cũng vào các loài chúng sinh, độ thoát vô lượng người.

 Khắp các cõi mười phương, đánh trống pháp vô thượng,

 Thường ban vô lượng pháp, đó là hạnh bất tử.

 Một thân ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), đầy khắp vô lượng cõi,

 Mà chúng sinh không bị chật chội, đó là sức của Pháp thân (thân chân thật của Phật, đồng với chân lý, không bị hình tướng giới hạn) thanh tịnh.

 Trong một vị, một nghĩa, phân biệt vô lượng nghĩa,

 Diễn nói không cùng tận, đó là hạnh của trí tuệ vô biên.

 Tu tập sự giải thoát của Phật, trí tuệ không chướng ngại,

 Thành tựu sự không sợ hãi, đức phương tiện vô lượng.

 Thấu rõ biển các thế giới, biển tất cả cõi Phật,

 Biển pháp, biển trí tuệ, biển chúng sinh được độ thoát.

 Có khi thấy Bồ-tát vào thai mẹ và sinh ra,

 Có khi thấy thành chánh giác, làm vô lượng hạnh công đức.

 Trong các cõi Phật khắp nơi, thị hiện vào Bát-niết-bàn (nhập Niết-bàn, chỉ việc Phật lìa đời),

 Mà thật ra không có Niết-bàn, bậc thầy không sợ hãi vẫn thường trụ.

 Thân kim cương không đổi khác, tùy chỗ thích hợp mà hiện cho chúng sinh,

 Chân thật, không sai khác, đó là hạnh của một thân.

 Pháp giới bình đẳng là một, đầy đủ vô lượng nghĩa,

 Thường ưa quán ba đời, là pháp một tướng không tướng.

 Đến bờ bên kia của các tổng trì, dùng chánh pháp làm yên ổn chúng sinh,

 Đạt được sự gia hộ của chư Phật, đó là hạnh tối thắng.

 Pháp thân nhiệm mầu không nhiễm, mắt tuệ, tai thanh tịnh,

 Những điều ấy đều không chướng ngại, đó là hạnh không ngăn ngại.

 Rốt ráo các thần thông, đầy đủ trí tuệ sâu xa,

 Trí tuệ thù thắng nhất, đó là hạnh của trí phương tiện.

 Tâm định chưa từng loạn, trí tuệ không thể đo lường,

 Cảnh giới nào cũng soi tới, đó là hạnh của cái thấy tất cả.

 Đến bờ công đức bên kia, độ thoát vô lượng chúng sinh,

 Tâm ấy không mỏi chán, đó là hạnh thường tu.

 Bậc biết và thấy tất cả, sinh ra trong nhà chư Phật,

 Khắp trong pháp của chư Phật ba đời mà hóa sinh.

 Thành tựu pháp ngôn ngữ, đánh bại các luận sư,

 Rốt ráo vô lượng hạnh, tùy theo mà vào Bồ-đề của Phật.

 Có thể phóng một luồng ánh sáng, chiếu khắp vô lượng cõi,

 Là ánh sáng lớn của thế gian, trừ diệt mọi tối tăm.

 Tùy theo người đáng thấy, vì họ mà hiện thân Như Lai,

 Điều phục các loài chúng sinh, làm sạch đẹp tất cả các cõi.

 Hạnh Bồ-tát vô lượng, không ai biết hết được,

 Bày hiện tất cả các hạnh, vì muốn độ chúng sinh.

 Vô lượng, không thể đếm, chúng sinh nhiều ngang pháp giới,

 Dù khen ngợi vô số kiếp, đức của Bồ-tát vẫn không hết.

 Đức của Bồ-tát vô lượng, rốt ráo tất cả công đức,

 Chư Phật trong vô lượng kiếp khen ngợi đức này vẫn không hết,

 Huống chi người thế gian, hàng Thanh văn và Duyên giác,

 Khen ngợi vô lượng kiếp mà có thể nói cho hết được sao?

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video