Thiên 52 — Phẩm 32 – Bảo Vương Như Lai tánh khởi (phần 1)

 Phẩm Bảo Vương Như Lai Tánh Khởi (Như Lai hiện khởi từ bản tính chân thật), phẩm thứ ba mươi hai, phần một.

 Bấy giờ, từ tướng bạch hào (sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai chân mày Phật, một trong các tướng tốt) giữa hai chân mày, Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc đến từ chân lý như thật) phóng ra ánh sáng lớn tên là "Làm Sáng Tỏ Pháp Như Lai", có vô lượng ức na-do-tha (đơn vị số cực lớn) a-tăng-kỳ (số lớn đến mức không đếm được) tia sáng đi kèm làm quyến thuộc, chiếu khắp mọi thế giới mười phương, vòng quanh mười lượt, hiển hiện vô lượng sự tự tại của Như Lai, giác ngộ vô số ức na-do-tha chúng Bồ-tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh). Mọi thế giới đều chấn động theo sáu cách (rung chuyển theo sáu kiểu: lay động, nổi lên, vọt lên, rung mạnh, gầm vang, va đập).

 Ánh sáng trừ diệt mọi khổ của các ác đạo (các đường tái sinh xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), che mờ ánh sáng của mọi ma (loài chuyên phá hoại sự tu hành) khiến chúng tối như đống mực, hiển hiện Bồ-đề (sự giác ngộ hoàn toàn) của mọi Như Lai, hiển hiện đại chúng của chư Phật, trang nghiêm trọn vẹn, soi khắp mọi thế giới rộng bằng pháp giới (toàn thể mọi sự vật hiện tượng) và cõi hư không. Rồi ánh sáng lại vòng quanh đại chúng các Bồ-tát, xong thì đi vào đỉnh đầu Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức.

 Bấy giờ, cả đại chúng lòng rất vui mừng, thân ý mềm dịu, nghĩ rằng: "Thật kỳ lạ hiếm có! Nay Như Lai phóng lưới ánh sáng lớn, hẳn sẽ diễn nói chánh pháp rất sâu." Bấy giờ Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức đứng dậy khỏi tòa sen, trật vai áo bên phải (để trần vai phải, một lễ nghi tỏ lòng cung kính), quỳ gối phải trên đài sen, một lòng chắp tay hướng thẳng về Như Lai, nói kệ (bài thơ tụng) rằng:

 Ngài giác ngộ chân chính mọi pháp, thấu trọn mọi cảnh giới,

 ngang bằng các bậc Đại Tiên (bậc tiên lớn, chỉ chư Phật) ba đời, vì thế con cung kính lễ.

 Thấu trọn cảnh giới vô tướng (không có hình tướng), mà thân trang nghiêm bằng tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp nơi thân Phật),

 phóng khắp ánh sáng lìa nhơ, trừ diệt mọi loài ma.

 Chấn động các cõi mười phương, mọi cõi Phật,

 mà chúng sinh không sợ hãi — đó là sức uy thần của Phật.

 An trụ như hư không, ngang bằng pháp giới thanh tịnh,

 trừ diệt mọi điều ác, khiến chúng sinh được thanh tịnh.

 Vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực dài) tu khổ hạnh, một lòng cầu Phật đạo,

 được trí không ngăn ngại về cảnh giới, ngang bằng chư Như Lai.

 Phóng khắp vô lượng ánh sáng, chấn động mọi cõi,

 hiển hiện sức tự tại, đến nhập vào thân con.

 Các Bồ-tát khéo học đều đến hội họp;

 vì vậy con nghĩ rằng hẳn sẽ có việc lớn của Pháp vương (vua của các pháp, chỉ Phật).

 Đại chúng đều thanh tịnh, trọn vẹn hạnh Bồ-tát,

 trí tuệ không nhiễm đắm, thành tựu vô sở úy (sự không sợ hãi, tự tin hoàn toàn khi thuyết pháp).

 Hạnh của Đại Tiên vô lượng, sức trí tuệ và tinh tấn,

 mở bày tâm Bồ-tát, pháp sâu xa của Như Lai.

 Nghĩa vi diệu của bậc Chánh giác, ai là người có thể diễn nói?

 Nay con muốn thưa hỏi, mong Phật vì chúng con chỉ bày.

 Nói kệ xong, khi ấy từ miệng Như Lai phóng ra ánh sáng lớn tên là "Không Ngăn Ngại, Không Sợ Hãi", có vô lượng ức na-do-tha a-tăng-kỳ tia sáng đi kèm làm quyến thuộc, chiếu khắp mọi thế giới mười phương, vòng quanh mười lượt, hiển hiện vô lượng sự tự tại của Như Lai, giác ngộ vô số ức na-do-tha chúng Bồ-tát. Mọi thế giới chấn động theo sáu cách. Ánh sáng trừ diệt mọi khổ của các ác đạo, che mờ ánh sáng của mọi ma khiến chúng tối như đống mực, hiển hiện Bồ-đề của mọi Như Lai, hiển hiện đại chúng của chư Phật, trang nghiêm trọn vẹn, soi khắp mọi thế giới rộng bằng pháp giới và cõi hư không. Rồi ánh sáng lại vòng quanh đại chúng các Bồ-tát, xong thì đi vào miệng Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền (ma-ha-tát: "bậc lớn", chỉ Bồ-tát địa vị cao; Phổ Hiền: tên một vị Bồ-tát lớn, tượng trưng cho hạnh nguyện rộng khắp).

 Bấy giờ thân và tòa sư tử (chỗ ngồi của bậc tôn quý khi thuyết pháp, ví như chỗ của sư tử là chúa muôn loài) của Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền đẹp đẽ thù thắng gấp trăm lần thân và tòa sư tử của các Bồ-tát khác, chỉ trừ tòa của Như Lai.

 Bấy giờ Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức hỏi Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền rằng: "Này Phật tử (con Phật, tiếng gọi người theo Phật)! Sức uy thần lớn mà Phật hiển hiện thật không thể nghĩ bàn. Đây là điềm lành gì vậy?" Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền đáp Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức rằng: "Này Phật tử! Theo chỗ tôi suy xét, theo chỗ tôi đã thấy, các Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác (Ứng Cúng: bậc xứng đáng nhận cúng dường; Đẳng Chánh Giác: bậc giác ngộ chân chính, trọn vẹn) thời quá khứ khi phóng ánh sáng lớn ắt sẽ nói chánh pháp Như Lai tánh khởi. Vì vậy nay Phật phóng ánh sáng lớn, hiển bày sức tự tại, ắt sẽ nói chánh pháp Như Lai tánh khởi."

 Khi Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức vừa nghe tên chánh pháp Như Lai tánh khởi, khắp mặt đất chấn động theo sáu cách, phát ra vô lượng ánh sáng của sự vấn nạn biện luận. Bấy giờ Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức hỏi Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền rằng: "Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát biết chánh pháp tánh khởi của Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác như thế nào?

 Này Phật tử! Hội chúng thanh tịnh gồm vô số ức na-do-tha Bồ-tát ma-ha-tát đây đã khéo học, tu hành các nghiệp thanh tịnh, thành tựu niệm và tuệ, đạt trọn bờ bên kia (bờ giải thoát, giác ngộ viên mãn) của sự trang nghiêm chư Phật, an trụ trong oai nghi của Phật, đầy đủ hạnh Như Lai, chánh niệm về chư Phật chưa từng tán loạn, dùng lòng đại bi quán sát mọi chúng sinh, có trí tuệ quyết định, phân biệt được các thần thông mầu nhiệm của Bồ-tát, được thần lực của Phật, an trụ trong mọi công đức của chư Phật; thành tựu vô lượng công đức như thế, các đại Bồ-tát đều đến hội họp.

 Thưa nhân giả (tiếng gọi tôn kính người đối diện)! Ngài đã từng ở chỗ vô lượng ức na-do-tha Phật cung kính cúng dường, gieo các thiện căn (gốc lành, tức những việc lành là gốc sinh ra quả tốt), thành tựu hạnh mầu vô thượng của Bồ-tát và các cửa tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên nhất), đều được tự tại; vào sâu mọi điều bí mật của Như Lai, trừ hết mọi nghi ngờ đối với các Phật pháp, vào sâu Phật pháp, khéo biết căn cơ của mọi chúng sinh, tùy tính chúng sinh mà thuyết pháp, tùy thuận trí Phật mà phân biệt diễn nói mọi Phật pháp, đạt trọn bờ bên kia; thành tựu vô lượng công đức như thế. Lành thay, Phật tử! Mong ngài nói chánh pháp Như Lai tánh khởi." Bấy giờ Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức muốn nói lại nghĩa này, bèn hướng về Bồ-tát Phổ Hiền mà nói kệ rằng:

 Lành thay bậc trí không ngăn ngại, giác ngộ mọi pháp,

 đầy đủ tuệ bình đẳng, nói về cảnh giới vô lượng của Phật.

 Các Phật tử nghe rồi, lòng thảy đều rất vui mừng;

 mong ngay lúc này vì chúng tôi giảng rộng pháp Như Lai tánh khởi.

 Thế nào là thân Như Lai, và tiếng nói mầu nhiệm thanh tịnh?

 Thế nào là tâm Như Lai, và cảnh giới vô lượng?

 Thế nào là hạnh Như Lai, và Bồ-đề của chư Phật?

 Tu tập pháp gì mà mau thành Đẳng Chánh Giác?

 Thế nào là chuyển pháp luân (bánh xe pháp, tức sự thuyết giảng giáo pháp lan truyền khắp nơi), pháp thù thắng mầu nhiệm thanh tịnh?

 Mong ngài phân biệt nói về pháp Niết-bàn (sự tịch diệt hoàn toàn, lìa hẳn sinh tử) của bậc Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc đã khéo đi đến nơi giải thoát).

 Các Phật tử nghe rồi, lòng vui mừng vô lượng.

 Các loài chúng sinh mười phương đều được thấy các bậc Pháp vương,

 cung kính cúng dường Phật, ở nơi các Ngài gieo thiện căn.

 Nếu có ai được thấy chư Phật, cung kính gieo thiện căn,

 thì kho công đức vô lượng của người ấy, mong ngài phân biệt mà nói.

 Nếu có ai được nghe danh hiệu của tất cả Như Lai,

 của chư Phật hiện tại mười phương và của các Ngài đã bát-niết-bàn (đã nhập Niết-bàn hoàn toàn),

 là kho công đức vô tận — người nghe danh hiệu mà vui mừng,

 người ấy được lợi ích gì? Xin thương xót phân biệt mà nói.

 Người con thật thanh tịnh của Phật, mong vì chúng tôi giảng rộng,

 phân biệt cảnh giới sâu xa, biển công đức vô lượng.

 Tất cả các Bồ-tát đều một lòng chắp tay,

 cung kính nhìn bậc Thiện Thệ, rồi ngước nhìn ngài và cả tôi.

 Bằng lời khéo léo, tiếng nói vi diệu, mong ngài nói nghĩa chân thật,

 trừ diệt mọi nghi ngờ, khiến trong sạch như hư không.

 Bằng nhân duyên và thí dụ, xin vì chúng tôi phân biệt mà nói;

 vô lượng chúng sinh nghe rồi đều phát tâm Bồ-đề.

 Tất cả các Như Lai, thân trang nghiêm bằng tướng hảo,

 đầy khắp các nước mười phương, dùng phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt) độ chúng sinh,

 phát ra tiếng nói vi diệu, diễn nói vô lượng pháp,

 dùng nhân duyên, thí dụ, tùy chỗ thích hợp mà giáo hóa, chỉ bày cho giác ngộ Bồ-đề của Phật.

 Trong khắp mọi cõi mười phương, giữa vô lượng cõi Phật,

 trải qua số kiếp không thể nói hết, pháp hội này rất khó gặp.

 Đại chúng tụ họp như thế này, các Phật tử thanh tịnh,

 trong vô lượng ức kiếp, khó gặp cũng khó nghe.

 Vì vậy, người con thật của Phật, mong ngài nói nghĩa vi diệu,

 hiển bày rộng lớn vô lượng pháp Như Lai tánh khởi.

 Tất cả các Bồ-tát đều một lòng chắp tay,

 khát khao ngưỡng mộ Đại thừa (cỗ xe lớn, lối tu cầu thành Phật để cứu độ hết thảy chúng sinh), mong ngài tuôn mưa pháp cam lồ (nước ngọt bất tử, ví giáo pháp làm mát lành tâm người).

 Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền bảo Bồ-tát Như Lai Tánh Khởi Diệu Đức cùng đại chúng rằng: "Này Phật tử! Chánh pháp tánh khởi của Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác thật không thể nghĩ bàn. Vì sao vậy? Không phải do chút ít nhân duyên mà thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Này Phật tử! Phải do mười thứ nhân duyên vô lượng vô số trăm nghìn a-tăng-kỳ mới thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Những gì là mười?

 Một là phát vô lượng tâm Bồ-đề, không bỏ rơi chúng sinh nào. Hai là trong vô số kiếp quá khứ tu các thiện căn với tâm sâu xa ngay thẳng. Ba là dùng lòng từ bi vô lượng cứu giúp chúng sinh. Bốn là thực hành vô lượng hạnh, không thoái lui đại nguyện. Năm là tích lũy vô lượng công đức mà lòng không biết đủ. Sáu là cung kính cúng dường vô lượng chư Phật và giáo hóa chúng sinh. Bảy là sinh ra vô lượng trí tuệ phương tiện. Tám là thành tựu vô lượng kho công đức. Chín là đầy đủ vô lượng trí tuệ trang nghiêm. Mười là phân biệt diễn nói nghĩa chân thật của vô lượng pháp. Này Phật tử! Nhờ mười pháp môn (cửa vào đạo, phương pháp tu học) vô lượng vô số trăm nghìn a-tăng-kỳ như thế mà thành Đẳng Chánh Giác, ra đời.

 Này Phật tử! Ví như tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp lại, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật) không phải do chút ít nhân duyên mà thành, phải do vô lượng nhân duyên mới thành được. Đó là: nổi lên mây lớn mưa lớn; nhờ mưa lớn mà khởi lên bốn phong luân (tầng gió khổng lồ nâng đỡ và tạo dựng thế giới). Những gì là bốn? Một tên là Giữ, giữ được khối nước lớn. Hai tên là Tiêu Dần, làm khối nước lớn tiêu dần. Ba tên là Dựng, dựng lên các nơi chốn. Bốn tên là Trang Nghiêm, trang hoàng nghiệp báo của chúng sinh trong tam thiên đại thiên thế giới. Bốn thứ ấy đều do nghiệp báo của chúng sinh và thiện căn của các Bồ-tát mà khởi lên.

 Này Phật tử! Do vô lượng nhân duyên như thế mới thành tam thiên đại thiên thế giới. Pháp vốn như thế, không có người làm ra, cũng không có người tạo thành. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, không do chút ít nhân duyên mà thành, phải do vô lượng nhân duyên mới thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Đó là: Bồ-tát ma-ha-tát xưa kia đã ở chỗ vô lượng Phật nghe nhận cơn mưa lớn cam lồ chánh pháp; nhờ đó mà khởi được bốn phong luân trí tuệ của Như Lai. Những gì là bốn?

 Một là phong luân đại trí của Như Lai tên là chánh niệm, giữ gìn đà-la-ni (năng lực ghi nhớ, giữ gìn mọi pháp không quên mất) chưa từng quên mất, giữ được mọi cơn mưa pháp của Như Lai. Hai là phong luân đại trí của Như Lai tên là chỉ quán (chỉ: dừng tâm, tập trung không tán loạn; quán: quán chiếu sáng suốt), tiêu diệt được hết mọi phiền não. Ba là phong luân đại trí của Như Lai tên là khéo hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về Bồ-đề và chia cho chúng sinh), thành tựu mọi công đức và thiện căn. Bốn là phong luân đại trí của Như Lai tên là sinh ra các pháp trang nghiêm lìa nhơ, khiến căn của chúng sinh đều thanh tịnh, được trang nghiêm bằng tướng hảo; do thiện căn vô lậu (không còn rỉ chảy phiền não, tức hoàn toàn trong sạch) của Như Lai mà thành. Pháp vốn như thế, không có người làm ra, cũng không có người tạo thành. Này Phật tử! Đó là pháp môn tối thắng thứ nhất để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như khi tam thiên đại thiên thế giới đang thành, mây lớn tuôn mưa tên là Hồng Chú (mưa như trút), mọi thế giới khác không chịu chứa nổi, trừ đại thiên thế giới lúc mới bắt đầu thành. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, khi ra đời diễn nói mưa pháp Như Lai tánh khởi, mọi Thanh văn (người nghe lời Phật dạy mà tu để tự giải thoát) và Duyên giác (người tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ) không thể tiếp nhận giữ gìn được, trừ các Bồ-tát ma-ha-tát đã thành tựu các lực. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ hai để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như cơn mưa từ mây lớn do nghiệp báo chúng sinh tạo ra, không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, do sức thiện căn của các Bồ-tát mà diễn nói mưa pháp Như Lai tánh khởi, không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ ba để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như mây lớn tuôn mưa, mọi chúng sinh trong đại thiên thế giới không ai biết được số giọt; nếu muốn đếm tính thì tâm sẽ cuồng loạn; chỉ trừ Ma-hê-thủ-la thiên vương (vị trời Đại Tự Tại, chúa tể của đại thiên thế giới) là chủ của đại thiên thế giới, cho đến một giọt cũng không gì không biết, nhờ sức quả báo của thiện căn đời trước. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, khi ra đời nói mưa pháp cam lồ Như Lai tánh khởi, mọi chúng sinh, Thanh văn, Duyên giác đều không thể biết; nếu muốn suy lường thì tâm sẽ cuồng loạn; chỉ trừ các Bồ-tát ma-ha-tát là chủ của mọi thế giới, cho đến một câu, một vị (một nghĩa vị) đều phân biệt biết rõ, nhờ sức các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát) đã tu ở chỗ chư Phật quá khứ. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ tư để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như mây lớn tuôn mưa: có mưa tên là Diệt Nóng Cháy, có mưa tên là Làm Khởi Lên, có mưa tên là Làm Hư Hoại, có mưa tên là Thành Báu, có mưa tên là Phân Biệt Đại Thiên Thế Giới. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, khi ra đời tuôn mưa chánh pháp: có mưa pháp tên là Trừ Diệt, trừ diệt lửa phiền não hừng hực của chúng sinh; có mưa pháp tên là Làm Khởi Lên, làm khởi lên mọi thiện căn của chúng sinh; có mưa pháp tên là Làm Hư Hoại, phá hoại các tà kiến (cái thấy sai lệch) xấu ác của chúng sinh; có mưa pháp tên là Thành Báu, thành tựu báu nhất thiết trí (trí biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật) cho chúng sinh; có mưa pháp tên là Phân Biệt, phân biệt tâm và các hoạt động của tâm chúng sinh. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ năm để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như mây lớn mưa xuống nước chỉ một vị, nhưng tùy chỗ mưa rơi mà có sai khác. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, mưa xuống cơn mưa pháp đại bi chỉ một vị, nhưng tùy chỗ đáng giáo hóa mà có đủ loại khác nhau. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ sáu để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như khi tam thiên đại thiên thế giới mới bắt đầu thành, trước hết thành cung điện của chư thiên cõi Sắc (cõi trời của những vị đã lìa dục vọng nhưng còn thân hình vi tế), kế đến thành cung điện của chư thiên cõi Dục (cõi của những loài còn dục vọng, gồm cả cõi người và sáu tầng trời thấp), kế đến thành chỗ ở của loài người và các chúng sinh khác. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, khi ra đời, trước hết làm khởi lên trí tuệ về các hạnh Bồ-tát, kế đến làm khởi lên mọi thiện căn của Duyên giác, Thanh văn và các chúng sinh khác.

 Này Phật tử! Ví như mây lớn mưa nước một vị, do sức thiện căn của các chúng sinh mà khởi lên đủ loại cung điện. Nước pháp một vị đại bi của Như Lai cũng thế, do căn cơ, sức chứa của chúng sinh không giống nhau mà mưa pháp có sai khác. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ bảy để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như khi thế giới mới bắt đầu thành, có thủy luân (tầng nước lớn nằm trên tầng gió) lớn tràn khắp tam thiên đại thiên thế giới. Nước đầy thế giới rồi, mọc lên hoa sen lớn tên là Như Lai Khởi, được trang nghiêm bằng các báu công đức, che khắp tam thiên đại thiên thế giới, ánh sáng chiếu khắp mọi cõi nước mười phương. Khi ấy chư thiên Ma-hê-thủ-la, Tịnh Cư (cõi trời cao trong cõi Sắc, nơi ở của các bậc thánh đã dứt hẳn dục vọng)… thấy hoa sen rồi, liền biết chắc rằng sẽ có số Phật ra đời bằng số hoa sen.

 Này Phật tử! Khi ấy có phong luân khởi lên tên là Tịnh Quang Minh, dựng thành cung điện của chư thiên cõi Sắc. Lại có phong luân khởi lên tên là Tịnh Trang Nghiêm, dựng thành cung điện của chư thiên cõi Dục. Lại có phong luân khởi lên tên là Không Thể Hoại, dựng thành núi Vi lớn nhỏ (dãy núi Thiết Vi bằng sắt bao quanh thế giới) và núi Kim Cương. Lại có phong luân khởi lên tên là Thắng Cao, dựng thành núi chúa Tu-di (núi lớn nhất ở trung tâm mỗi thế giới). Lại có phong luân khởi lên tên là Bất Động, dựng thành mười núi lớn. Những gì là mười? Đó là núi Ba Tiêu (núi Chuối), núi Tiên Nhân, núi Phục Ma, núi Đại Phục Ma, núi Trì Kiếp, núi Đen, núi Mục Chân Lân Đà, núi Ma-ha Mục Chân Lân Đà, núi Hương, núi Tuyết.

 Lại có phong luân khởi lên tên là An Trụ, dựng thành mặt đất lớn. Lại có phong luân khởi lên tên là Trang Nghiêm, dựng thành cung điện của các vị trời ở mặt đất (?) và cung điện của càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống bằng hương thơm). Lại có phong luân khởi lên tên là Vô Tận Tạng, dựng thành biển của tam thiên đại thiên thế giới. Lại có phong luân khởi lên tên là Minh Tịnh Tạng, tạo thành châu báu của đại thiên thế giới. Lại có phong luân khởi lên tên là Kiên Cố Căn, tạo thành mọi cây như ý (cây quý cho ra mọi thứ người ta mong cầu).

 Này Phật tử! Đó là mây lớn mưa nước một vị, do sức quả báo thiện căn của chúng sinh, và vì pháp vốn như thế, mà khởi lên đủ loại phong luân; vì phong luân sai khác nên hình dạng chủng loại của đại thiên thế giới không giống nhau.

 Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, khi ra đời, đầy đủ các thiện căn, có ánh sáng tên là "Trí Lớn Vô Thượng Không Gián Đoạn, Trí Không Thể Nghĩ Bàn Của Như Lai Tánh Khởi", chiếu khắp thế giới mười phương, trao cho mọi Bồ-tát lời thọ ký (lời báo trước sẽ thành Phật) của Như Lai, có danh hiệu là thành Đẳng Chánh Giác, ra đời; lại khéo biết ở chỗ mỗi vị Phật có bao nhiêu Bồ-tát thành tựu công đức.

 Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Lìa Nhơ Thanh Tịnh", thành tựu trí vô lậu, trí vô sinh (trí thấu rõ các pháp vốn không sinh không diệt) của Như Lai. Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Chiếu Khắp", thành tựu trí về pháp giới không thể nghĩ bàn của Như Lai. Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Giữ Gìn Phật Tánh", thành tựu các lực bất động của Như Lai. Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Tối Thắng Không Hư Hoại", thành tựu trí vô sở úy của Như Lai. Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Sáng Tỏ Tất Cả", thành tựu nhất thiết chủng trí (trí biết rõ mọi khía cạnh, mọi chi tiết của mọi pháp) kiên cố không thoái lui của Như Lai.

 Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Sinh Ra Biến Hóa", khiến người thấy, nghe, cung kính cúng dường các Như Lai có thiện căn không luống uổng. Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Tùy Thuận Đến Khắp", thành tựu pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thanh tịnh với công đức và trí tuệ vô tận của Như Lai, làm lợi ích chúng sinh. Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Không Thể Tìm Đến Tận Cùng", thành tựu trí mầu nhiệm rất sâu của Như Lai, không làm dứt Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng). Lại có ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Đủ Loại Trang Nghiêm", thành tựu thân trang nghiêm bằng tướng hảo của Như Lai, khiến mọi chúng sinh đều vui mừng, được nhất thiết trí. Lại có (?) ánh sáng tên là "Đại Trí Như Lai Không Thể Hư Hoại", thành tựu thọ mạng thù thắng của Như Lai, rộng bằng pháp giới và cõi hư không, không cùng tận.

 Này Phật tử! Nước một vị đại bi của Như Lai, do sức thiện căn của các Bồ-tát, do căn cơ của các chúng sinh khác sai khác, và vì pháp vốn như thế, nên trí tuệ của Như Lai ứng hóa (hiện ra thích ứng để giáo hóa) không giống nhau. Này Phật tử! Chánh pháp Như Lai tánh khởi là do ánh sáng trí tuệ bình đẳng của mọi Như Lai khởi lên; trí tuệ một vị của mọi Như Lai sinh ra vô lượng vô biên công đức. Chúng sinh nghĩ rằng: "Những công đức này là do Như Lai làm ra." Này Phật tử! Những điều ấy không phải do thần lực của Như Lai làm ra. Này Phật tử! Cho đến một vị Bồ-tát thành đạo vô thượng mà nói là do Phật làm ra, thì không có lẽ ấy. Chư Phật làm thiện tri thức (thầy bạn tốt dẫn dắt trên đường tu) cho mọi loài chúng sinh; chúng sinh nương vào đó mà được trí tuệ lớn; không có pháp được làm ra, cũng không có người làm ra. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ tám để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như có bốn phong luân nương vào hư không mà trụ, giữ được thủy luân. Những gì là bốn? Đó là An Trụ, Bất Động, Thường Trụ, Kiên Cố; đó gọi là bốn, giữ được thủy luân. Thủy luân giữ được mặt đất lớn khiến không tan rã hư hoại. Vì vậy nói: mặt đất nương thủy luân, thủy luân nương phong luân, phong luân nương hư không, hư không không nương vào đâu. Hư không tuy không nương vào đâu, nhưng khiến được tam thiên đại thiên thế giới an trụ.

 Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, nương nơi Như Lai mà khởi lên bốn phong luân đại trí không ngăn ngại, giữ được thiện căn của mọi chúng sinh. Những gì là bốn? Đó là phong luân đại trí thu nhận chúng sinh, khiến tất cả đều vui mừng; phong luân đại trí phân biệt các pháp, khiến chúng sinh ưa thích tìm cầu; phong luân đại trí giữ gìn mọi thiện căn của chúng sinh; phong luân đại trí quyết định biết rõ pháp giới vô lậu. Đó gọi là bốn phong luân đại trí. Lòng đại từ là chỗ nương tựa của chúng sinh; lòng đại bi độ thoát chúng sinh; đại từ đại bi làm lợi ích chúng sinh. Đại từ đại bi nương vào trí phương tiện; trí đại phương tiện nương vào Như Lai; Như Lai không nương vào đâu. Ánh sáng tuệ không ngăn ngại chiếu khắp mọi thế giới mười phương. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ chín để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Lại nữa, Phật tử! Ví như đại thiên thế giới thành xong thì làm lợi ích đủ cách cho vô lượng chúng sinh: chúng sinh ở nước được nước mà an vui; chúng sinh ở đất liền được đất mà an vui; chúng sinh ở cung điện được cung điện mà an vui; chúng sinh ở trên không được hư không mà an vui. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng vậy, khi ra đời làm lợi ích đủ cách cho mọi chúng sinh: người thấy, nghe Như Lai thì vui mừng hớn hở, tu các thiện căn; người an trụ trong thi-la (giới, tức những điều răn cấm giữ thân tâm trong sạch) thì được niềm vui của giới Phật; người an trụ trong tứ thiền (bốn tầng thiền định) và tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ, bi, hỷ, xả) thì được niềm vui của trí sáng vô thượng của bậc thánh; người an trụ trong pháp môn thì được niềm vui chân thật; người an trụ trong sự soi sáng thì được niềm vui của trí thanh tịnh. Vô lượng pháp môn như thế làm lợi ích đủ cách cho mọi chúng sinh. Này Phật tử! Đó là nhân duyên thứ mười để thành Đẳng Chánh Giác, ra đời. Bồ-tát ma-ha-tát nên biết như thế.

 Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát lại nên biết: chánh pháp Như Lai tánh khởi có công đức vô lượng, vì hạnh vô lượng; đầy khắp mười phương, vì không có đến đi; lìa sinh, trụ, diệt, vì không có hành (sự biến chuyển của các pháp do nhân duyên tạo thành); lìa tâm, ý, thức, vì không có thân; tính như hư không, vì tất cả đều bình đẳng; mọi chúng sinh đều không có "ta" và "cái của ta", vì không có cùng tận; mọi cõi không cùng tận, vì không có chuyển đổi; không dứt mé vị lai, vì không có thoái lui; trí của Như Lai không nghi ngờ, không hai, bình đẳng, vì quán sát hữu vi (các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh diệt) và vô vi (pháp không do tạo tác, không sinh diệt); thành Đẳng Chánh Giác làm lợi ích chúng sinh, vì hạnh hồi hướng vốn có đã tự tại viên mãn." Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền muốn nói lại nghĩa này, bèn nói kệ rằng:

 Mọi người hãy lắng nghe kỹ pháp mười lực (mười sức mạnh trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) của Như Lai,

 tối thắng không gì hơn trong mọi thế gian,

 đều ngang bậc Vô Đẳng Đẳng (bậc không ai sánh bằng, tức chư Phật), cũng ngang bằng hư không.

 Công đức không ai sánh, cảnh giới không thể đo lường.

 Công đức của tất cả Như Lai không có giới hạn;

 các loài chúng sinh khác không ai nghĩ bàn được.

 Một pháp môn của Như Lai, dù tất cả mọi loài chúng sinh

 trong vô lượng ức kiếp suy lường cũng không thể hết.

 Các cõi Phật mười phương, nghiền hết thành bụi nhỏ,

 nếu có người đếm tính, biết rõ hết số bụi ấy,

 người ấy suốt vô lượng kiếp đếm tính công đức chư Như Lai,

 thì công đức của một sợi lông cũng không biết được một phần nhỏ.

 Ví như có một người đo được cõi hư không,

 lại có người thứ hai theo đó tính ra biết số đo,

 trong ức vô số kiếp, đo hư không còn có thể hết,

 nhưng công đức của Như Lai thì không thể nào cùng tận.

 Ví như có một người trong một niệm (khoảnh khắc của một ý nghĩ)

 đếm được mọi hoạt động trong từng tâm của chúng sinh ba đời,

 trải số kiếp bằng số chúng sinh, đếm vẫn còn có thể hết;

 nhưng đức vô lượng của Như Lai, số ấy không thể hết.

 Ví như các pháp giới, không thể tìm ra ranh giới,

 là tất cả mà chẳng phải tất cả, không thấy được, không nắm được;

 cũng thế, cảnh giới của chư Như Lai không thể đo lường,

 là tất cả mà chẳng phải tất cả, như pháp giới không cùng tận.

 Ví như tánh như như (bản tính chân thật, bất biến của mọi sự vật), lìa hư dối, vắng lặng,

 cũng không có cái sinh, cũng không có cái diệt;

 cũng thế, chư Như Lai và mọi cảnh giới,

 cũng đồng với tánh như như, không tăng cũng không giảm.

 Ví như mé vị lai, thật tế (bản tính chân thật rốt cùng của các pháp) không có ngằn mé,

 tính của ba đời tự lìa, cái chân thật không thể nắm bắt;

 bậc Đẳng Chánh Giác cũng thế, cảnh giới cũng như vậy,

 khắp trong ba đời thông suốt không chướng ngại.

 Các pháp không biến đổi, vì tính vốn không, không tạo tác;

 lìa nhơ, không nhiễm ô, tính như hư không.

 Tính thanh tịnh của tất cả Như Lai cũng như vậy:

 mọi tính đều không có tính, chẳng phải có cũng chẳng phải không.

 Tính của chánh pháp xa lìa mọi đường lối ngôn ngữ;

 mọi cõi và chẳng phải cõi, đều là tính vắng lặng.

 Cảnh giới của tất cả Như Lai cũng như thế:

 xa lìa đường lối ngôn ngữ, không thể đem ra ví dụ.

 Pháp giác ngộ của chư Phật, tính và tướng đều vắng lặng,

 như chim bay giữa hư không, dấu chân không thể tìm thấy.

 Là quả của vô lượng nguyện lớn, thành tựu sắc thân thanh tịnh,

 đầy đủ công đức mười lực, thị hiện thần biến lớn lao.

 Pháp sâu xa của Như Lai, nếu có ai muốn biết,

 thì nên làm cho ý mình trong sạch giống như hư không,

 xa lìa vọng tưởng hư dối và tà kiến điên đảo,

 tu tập đạo thanh tịnh, rốt cùng được ý trong sạch.

 Vì vậy các Phật tử hãy một lòng lắng nghe kỹ;

 cảnh giới của các bậc Thiện Thệ, tôi sẽ nói một phần nhỏ.

 Công đức của các bậc Mười Lực (chỉ chư Phật) không thể đếm được;

 vì giác ngộ chúng sinh, nay tôi nói sơ lược.

 Tất cả các Đạo sư (bậc dẫn đường, chỉ chư Phật) khởi thân nghiệp thanh tịnh,

 khẩu nghiệp và ý nghiệp, cảnh giới đều thanh tịnh.

 Cảnh giới sâu xa của Như Lai, pháp luân mầu nhiệm thanh tịnh,

 Niết-bàn và các thiện căn, tôi sẽ phân biệt mà nói.

 Ví như cõi đại thiên khi đất nước mới hình thành,

 không phải chút ít nhân duyên mà thành được thế giới;

 do sức vô lượng phương tiện, mọi nhân duyên khởi lên,

 mới thành cõi tam thiên đại thiên để an trí mọi loài chúng sinh.

 Các bậc Tối Thắng Như Lai, pháp tánh khởi cũng như thế,

 là kho công đức vô lượng, không ai biết được.

 Các thế giới mười phương, đều nghiền làm bụi nhỏ,

 đếm tính các hạt bụi và biết tâm chúng sinh —

 bụi nhỏ và tâm chúng sinh còn có thể biết số,

 công đức của các bậc Mười Lực thì không thể biết.

 Ví như nhờ mây dày mà đổ xuống mưa lớn,

 bốn phong luân khởi lên, thành tựu ba nghìn cõi;

 do thiện căn của chúng sinh và sức công đức của Bồ-tát,

 tam thiên thế giới khởi lên, an trí các loài chúng sinh.

 Như Lai cũng thế, nhờ nhân duyên mà mây pháp khởi lên,

 phong luân trí tuệ lớn, ý lìa nhơ thanh tịnh.

 Ở nơi tất cả chư Phật tu tập các thiện căn,

 hồi hướng cho chúng sinh, mau thành Đẳng Chánh Giác.

 Ví như giữa hư không có trận mưa tên là Hồng Chú,

 mọi thế giới khác không có cõi nào chịu nổi,

 trừ tam thiên đại thiên thế giới lúc mới thành,

 có phong luân không thể lay động nương vào cõi hư không.

 Như Lai cũng thế, khi mới thành Đẳng Chánh Giác,

 mây pháp tuôn mưa lớn khắp mọi cõi mười phương,

 đầy khắp pháp giới thù thắng, không ai giữ nổi,

 chỉ có các đại Bồ-tát đã thành tựu vô lượng đức.

 Giữa không trung mây nổi mưa rơi, không có người làm, không có người tạo,

 vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu.

 Như Lai cũng thế, mây pháp mưa cam lồ,

 vốn không từ đâu đến, đi cũng không đến đâu.

 Tất cả các Bồ-tát tu tập vô lượng hạnh;

 tùy người đáng được giáo hóa, Như Lai vì họ mưa chánh pháp.

 Ví như mưa từ mây lớn, không ai đếm được,

 chỉ có Ma-hê-thủ-la là phân biệt biết hết được.

 Bậc Thiện Thệ cũng thế, mưa vô lượng mưa pháp,

 đầy khắp các cõi Phật, không ai đếm được,

 chỉ có bậc Pháp vương vô thượng, chủ của mọi thế giới,

 mới phân biệt biết hết, như xem viên ngọc trong lòng bàn tay.

 Đáng diệt thì làm cho tắt lặng, đáng khởi thì làm cho khởi,

 trừ diệt các tà kiến, nuôi lớn báu công đức.

 Như Lai mưa chánh pháp, trừ diệt các phiền não,

 sinh ra vô số, vô lượng thiện căn;

 khiến tu tập chánh kiến (cái thấy đúng đắn), xa lìa mọi điên đảo;

 tất cả các bậc Tối Thắng đều hiểu sâu báu công đức.

 Ví như giữa hư không mưa khắp nước chỉ một vị,

 do sức quả báo của chúng sinh, vật khởi lên không giống nhau;

 Như Lai mưa chánh pháp, là nước đại bi một vị,

 vì tùy người đáng giáo hóa mà nói ra đủ loại sai khác.

 Khi thế giới mới thành, trước tiên dựng cung điện cõi Sắc,

 rồi ở các tầng trời cõi Dục lần lượt dựng cung điện,

 tiếp đến ở nhân gian, mỗi nơi tạo chỗ ở,

 sau đó lần lượt dựng chỗ ở của càn-thát-bà và các loài rồng.

 Như Lai cũng thế, khi mới thành Đẳng Chánh Giác,

 trước khởi hạnh Bồ-tát, kế thành tựu thừa Duyên giác,

 lại giáo hóa tất cả Thanh văn được tâm tự tại,

 sau đó khiến chúng sinh tu tập các thiện căn.

 Thấy hoa sen thanh tịnh, chư thiên biết Phật sẽ ra đời.

 Nhờ mưa mà khởi gió, gió dựng nên thế giới;

 Như Lai phóng ánh sáng, phân biệt Phật và Bồ-tát,

 khởi được bánh xe trí tuệ, thông suốt các Phật pháp.

 Nước nương phong luân mà trụ, đất nương vào thủy luân,

 các cây báu nương vào đất, hư không không nương vào đâu.

 Bánh xe trí nương vào Như Lai, từ bi nương vào trí tuệ,

 công đức nương vào phương tiện, pháp thân không nương vào đâu.

 Ví như mặt đất lớn hình thành, làm lợi ích các chúng sinh:

 các loài ở nước, ở cạn, mỗi loài đều được an vui;

 chúng sinh nương hư không, cùng chư thiên cõi Dục, cõi Sắc,

 loài hai chân, bốn chân…, tất cả đều được lợi ích.

 Bậc Pháp vương cũng thế, ra đời giữa thế gian,

 khiến tất cả chúng sinh đều được lợi ích.

 Nếu ai được thấy, được nghe, cung kính cúng dường,

 thì trừ diệt các phiền não, hiểu sâu pháp Như Lai.

 Pháp Như Lai tánh khởi, thế gian không ai biết được;

 tôi nói một phần nhỏ, vì để làm lợi ích chúng sinh.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video