Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn, rộng khắp, nói về Phật và ví đức hạnh của Phật như hoa trang nghiêm), quyển thứ ba mươi lăm. Phẩm Bảo Vương Như Lai Tánh Khởi (phẩm nói về việc bản tánh giác ngộ của Như Lai, bậc vua báu, hiện ra và hoạt động), thứ ba mươi hai, phần hai.
Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ chúng sinh; ma-ha-tát: bậc lớn; Phổ Hiền là vị Bồ-tát lớn tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng khắp) bảo các vị Bồ-tát rằng: "Này Phật tử (con Phật, tiếng gọi người theo đạo Phật)! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác (ba danh hiệu của Phật: Như Lai là bậc đến từ chân lý như thật; Ứng Cúng là bậc xứng đáng nhận sự cúng dường của trời và người; Đẳng Chánh Giác là bậc giác ngộ chân chính và trọn khắp)? Vị Bồ-tát ma-ha-tát này biết và thấy Như Lai đầy đủ, thành tựu vô lượng (nhiều không đếm xuể) công đức (những phẩm chất tốt đẹp và phước lành có được nhờ tu hành). Vì sao? Vì Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác không phải chỉ dùng một pháp (ở đây là một đạo lý, một phẩm chất), một hạnh (việc làm tu tập), một thân, một cõi (một thế giới) để giáo hóa một chúng sinh (mọi loài có sự sống và cảm giác). Vị Bồ-tát ma-ha-tát này biết và thấy Như Lai đầy đủ, thành tựu vô lượng pháp, vô lượng hạnh, vô lượng thân, vô lượng cõi, để giáo hóa đồng đều tất cả chúng sinh.
Này Phật tử! Ví như hư không (khoảng trống bao la), ở mọi nơi có hình sắc hay không có hình sắc, không chỗ nào là không đến, thế nhưng nó chẳng phải là đến, cũng chẳng phải là không đến. Vì sao? Vì hư không không có hình dáng màu sắc. Pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý, không có hình tướng) của Như Lai cũng như vậy: đến khắp mọi nơi, mọi cõi, mọi pháp, mọi chúng sinh, mà không có chỗ nào gọi là đến. Vì sao? Vì thân của các Như Lai không phải là thân theo nghĩa thường; tùy theo chỗ cần giáo hóa mà hiện ra thân. Này Phật tử! Đó là Bồ-tát ma-ha-tát bước vào cửa thắng hạnh (hạnh tu thù thắng, vượt trội) thứ nhất mà biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như hư không rộng lớn, chứa được tất cả chúng sinh mà không hề nhiễm trước (dính mắc). Pháp thân Như Lai cũng như vậy: chiếu soi tất cả chúng sinh, cả căn lành (thiện căn: gốc rễ của điều thiện, những việc lành làm hạt giống cho quả tốt) thế gian (thuộc đời thường, còn trong vòng sinh tử) lẫn căn lành xuất thế gian (vượt khỏi vòng sinh tử), mà cũng không nhiễm trước. Vì sao? Vì pháp thân Như Lai đã dứt sạch mọi nhiễm trước. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ hai mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như mặt trời mọc lên ở thế gian, dùng vô lượng việc làm lợi ích cho chúng sinh, đó là: xua tan bóng tối; nuôi lớn tất cả núi rừng, cây thuốc, trăm loại lúa, cỏ hoa cây cối; làm tan khí lạnh ẩm; chiếu khắp khoảng không làm lợi cho chúng sinh ở trong khoảng không; chiếu xuống ao thì làm hoa sen nở; soi rõ mọi hình sắc; khiến mọi công việc của thế gian đều được hoàn thành. Vì sao? Vì mặt trời phóng ra khắp nơi vô lượng ánh sáng. Mặt trời thân Như Lai cũng như vậy, dùng vô lượng việc làm lợi ích khắp cho tất cả chúng sinh, đó là: lợi ích bằng cách diệt điều ác, nuôi lớn pháp lành; lợi ích bằng cách chiếu khắp, xua tan bóng tối của mọi chúng sinh; lợi ích bằng lòng đại từ (thương yêu, ban vui), che chở cứu giúp chúng sinh; lợi ích bằng lòng đại bi (xót thương, cứu khổ), đưa tất cả qua khỏi khổ đau; lợi ích bằng Chánh pháp (giáo lý chân chính của Phật), nuôi lớn mọi căn, lực, giác ý (các phẩm tu: năm căn là lòng tin, siêng năng, nhớ nghĩ, tâm định, trí tuệ; năm lực là sức mạnh của năm căn ấy; giác ý là bảy yếu tố đưa đến giác ngộ); lợi ích bằng lòng tin vững chắc, gột sạch vẩn đục trong tâm; lợi ích bằng cách thấy pháp, không phá hoại nhân duyên (luật nhân quả, các điều kiện hợp lại sinh ra sự vật); lợi ích bằng thiên nhãn (con mắt nhà trời, thấy xa và thấy suốt), thấy rõ chúng sinh chết ở chỗ này sinh ra ở chỗ kia; lợi ích bằng cách lìa sự làm hại, không phá hoại mọi căn lành của chúng sinh; lợi ích bằng ánh sáng trí tuệ, làm nở hoa tâm của mọi chúng sinh; lợi ích bằng việc phát tâm (khởi lòng cầu giác ngộ), làm trọn vẹn mọi hạnh của Bồ-tát. Vì sao? Vì mặt trời thân Như Lai phóng khắp mọi ánh sáng trí tuệ. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ ba mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như mặt trời mọc, trước hết chiếu lên tất cả các núi chúa lớn (những ngọn núi cao lớn nhất, như vua của các núi), kế đến chiếu tất cả núi lớn, kế đến chiếu núi báu kim cang, sau đó chiếu khắp mặt đất. Ánh mặt trời không hề nghĩ: "Ta sẽ chiếu các núi chúa trước, rồi theo thứ tự cho đến chiếu khắp mặt đất." Chỉ vì núi và đất có cao có thấp nên sự chiếu sáng có trước có sau. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng như vậy: thành tựu vầng mặt trời trí tuệ vô lượng vô biên của pháp giới (toàn thể mọi hiện tượng khắp vũ trụ), thường phóng ra vô lượng ánh sáng trí tuệ không gì ngăn ngại. Trước hết chiếu các núi chúa lớn là các Bồ-tát ma-ha-tát, kế đến chiếu các vị Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không cần thầy dạy), kế đến chiếu các vị Thanh văn (người nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, nhắm đến tự giải thoát), kế đến chiếu những chúng sinh đã có căn lành vững chắc, tùy theo chỗ đáng nhận giáo hóa; sau đó chiếu khắp tất cả chúng sinh, cho đến cả hạng tà định (chúng sinh đã quyết chắc đi theo đường sai lệch, khó cứu độ nhất), để làm nhân duyên lợi ích cho họ về sau. Ánh mặt trời trí tuệ của Như Lai không hề nghĩ: "Ta sẽ chiếu Bồ-tát trước, cho đến hạng tà định." Chỉ là phóng ánh sáng đại trí chiếu khắp tất cả. Này Phật tử! Ví như mặt trời mặt trăng hiện ra ở thế gian, cho đến núi sâu hang thẳm cũng đều được chiếu tới. Mặt trời mặt trăng trí tuệ của Như Lai cũng như vậy, chiếu khắp tất cả, không chỗ nào không sáng tỏ. Chỉ vì chúng sinh có mong cầu và căn lành khác nhau nên ánh sáng trí tuệ của Như Lai có nhiều sai khác. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ tư mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như mặt trời mọc ở thế gian, những chúng sinh mù từ lúc mới sinh chưa từng thấy được. Vì sao? Vì họ không có mắt thịt (mắt thường của thân xác). Này Phật tử! Những chúng sinh mù bẩm sinh ấy tuy không thấy mặt trời, nhưng vẫn được ánh mặt trời làm lợi ích: nhờ ánh mặt trời mà có được thức ăn đồ uống và các vật dụng nuôi sống; khí lạnh ẩm tan đi, thân thể được nhẹ nhàng mềm mại; các bệnh do gió, lạnh, đờm và chứng bệnh ứ đọng (?) đều khỏi hết, yên ổn vui vẻ. Mặt trời trí tuệ của Như Lai hiện ra ở thế gian cũng như vậy. Mọi chúng sinh mù bẩm sinh — tức những kẻ có tà kiến (thấy biết sai lệch), phạm giới, không có trí, sống bằng tà mạng (kiếm sống bằng cách bất chính) — chưa từng thấy ánh mặt trời trí tuệ của Phật. Vì sao? Vì họ không có con mắt của lòng tin. Này Phật tử! Chúng sinh mù bẩm sinh tuy không thấy ánh mặt trời trí tuệ của Như Lai, nhưng những chúng sinh ấy vẫn được ánh mặt trời trí tuệ của Như Lai làm lợi ích: dứt trừ mọi khổ do tứ đại (bốn yếu tố đất, nước, lửa, gió cấu thành thân thể; khổ ở đây là bệnh tật do chúng mất điều hòa), thân thể an vui, dứt bỏ gốc rễ của mọi phiền não (những trạng thái tâm làm khổ như tham, giận, si mê) là thứ độc gây đau đớn.
Này Phật tử! Như Lai có ánh sáng tên là Gom Chứa Mọi Công Đức. Lại có ánh sáng tên là Chiếu Khắp Tất Cả. Lại có ánh sáng tên là Thanh Tịnh Tự Tại Chiếu Khắp. Lại có ánh sáng tên là Phát Ra Âm Thanh Vi Diệu Lớn. Lại có ánh sáng tên là Chiếu Khắp Mọi Pháp Ngôn Ngữ. Lại có ánh sáng tên là Tự Tại, dứt trừ mọi nghi ngờ. Lại có ánh sáng tên là Không Nương Tựa Mà Chiếu Khắp. Lại có ánh sáng tên là Trí Tuệ Tự Tại, dứt trừ mọi điều hư dối của các cảnh giới. Lại có ánh sáng tên là Phân Biệt Các Thừa (thừa: cỗ xe, ví cho con đường tu đưa đến giải thoát), tùy chỗ thích hợp mà phát ra âm thanh vi diệu lớn. Lại có ánh sáng tên là Âm Thanh Tự Tại Viên Mãn, làm đẹp các cõi, khiến chúng sinh đều được trong sạch. Này Phật tử! Mỗi lỗ chân lông của Như Lai phóng ra một nghìn thứ ánh sáng như thế: năm trăm luồng chiếu khắp phương dưới, năm trăm luồng chiếu khắp phương trên. Các Bồ-tát ma-ha-tát, mỗi vị đang ở chỗ các Như Lai trong cõi của mình, thấy ánh sáng này rồi, liền tức thì đầy đủ mười đầu, mười mắt, mười tai, mười mũi, mười lưỡi, mười thân, mười tay, mười chân, mười địa (mười bậc tu chứng của Bồ-tát), mười trí đều thanh tịnh. Các Bồ-tát ấy, nhờ ở các bậc tu hành của Bồ-tát, mà các "nhập" (các căn như mắt, tai… và các cảnh tương ứng) mình có được đều trở nên thanh tịnh, thành tựu căn lành và nhất thiết chủng trí (trí của Phật, biết rõ mọi sự vật đến từng chi tiết). Các vị Thanh văn, Duyên giác đều dứt sạch mọi phiền não. Những chúng sinh ít trí, mù bẩm sinh thì thân thể mềm mại, yên ổn vui vẻ, lìa nhơ uế, trong sạch, điều phục được các căn (các giác quan), thành tựu đầy đủ pháp tứ niệm xứ (bốn phép quán: thân là nhơ nhớp, cảm thọ là khổ, tâm là vô thường, mọi pháp không có cái tôi). Chúng sinh ở các đường ác (những cảnh giới tái sinh đầy khổ đau) là địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói), súc sinh đều hết mọi khổ, được an vui; khi thân hoại mạng chung thì sinh vào cõi người, cõi trời. Các chúng sinh ấy không biết không hay vì nhân duyên gì, nhờ sức oai thần nào mà được sinh đến nơi đây. Những kẻ mù bẩm sinh ấy chỉ nghĩ: "Ta là Phạm thiên (vị trời Phạm, được người đời cho là đấng tạo ra muôn loài), ta là do Phạm thiên hóa sinh." Bấy giờ Như Lai an trụ trong Phổ Tự Tại tam muội (tam muội: trạng thái tâm định sâu, chuyên nhất; Phổ Tự Tại: tự tại khắp nơi), phát ra tám loại âm thanh vi diệu của Như Lai, bảo chúng sinh rằng: "Các ngươi không phải Phạm thiên, cũng không phải do Phạm thiên hóa sinh; chính nhờ thần lực của Phật mà được sinh đến nơi đây." Các chúng sinh ấy nhờ thần lực của Phật, liền nhớ lại đời trước đã trải qua các đường ác rồi mới sinh đến nơi đây, nên đều rất vui mừng. Vui mừng rồi, mỗi người mang mây hoa ưu-đàm (loài hoa rất hiếm, lâu đời mới nở một lần), mây hương, mây đồ vui chơi, mây mọi thứ áo, mây lọng, mây cờ phướn, mây hương bột, mây ngọc quý, mây cờ sư tử, mây lầu gác hình bán nguyệt, mây đồ trang nghiêm để ca ngợi, đến chỗ Như Lai dâng lên cúng dường. Vì sao? Vì nhờ thần lực của Phật mà mắt trí tuệ được mở sáng. Như Lai liền thọ ký (báo trước rằng về sau sẽ thành Phật) cho các chúng sinh ấy sẽ đạt A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp của Phật). Này Phật tử, nên biết: mặt trời trí tuệ của Như Lai làm lợi ích cho chúng sinh mù bẩm sinh, nuôi lớn và giúp họ thành tựu đầy đủ căn lành. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ năm mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như trăng tròn có bốn điều kỳ lạ chưa từng có. Bốn điều gì? Một là làm lu mờ ánh sáng của mọi vì sao. Hai là ở Diêm-phù-đề (châu lục phía nam, nơi loài người sinh sống theo cách hình dung vũ trụ của nhà Phật) hiện ra lúc tròn lúc khuyết. Ba là trong mọi chỗ nước trong đều hiện bóng trăng. Bốn là mọi chúng sinh ai nhìn thấy cũng đều thấy trăng ở ngay trước mặt mình. Pháp thân Như Lai cũng như vậy, có bốn điều kỳ lạ chưa từng có. Bốn điều gì? Một là làm lu mờ những vì sao công đức của các vị Thanh văn, Duyên giác, cả bậc hữu học (người còn đang tu học) lẫn bậc vô học (người đã tu xong, không còn gì phải học). Hai là tùy chỗ thích hợp mà thị hiện thọ mạng dài ngắn khác nhau, còn pháp thân thì thường còn, chưa từng thêm bớt. Ba là hiện bóng trong cái "đồ đựng bồ-đề" (tâm có khả năng tiếp nhận giác ngộ; bồ-đề: giác ngộ) của những chúng sinh có tâm trong sạch ở mọi thế giới. Bốn là những ai đáng được giáo hóa, tùy theo pháp mình được nghe, tùy theo bậc giải thoát của mình, đều cho rằng Như Lai đang ở ngay trước mặt mình. Thật ra pháp thân không có đây kia, mà làm trọn vẹn việc Phật (việc giáo hóa, cứu độ chúng sinh). Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ sáu mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như vua Đại Phạm thiên của tam thiên đại thiên thế giới (một đơn vị vũ trụ rất lớn gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ), chỉ dùng chút phương tiện (cách thức khéo léo) mà mọi chúng sinh trong đại thiên thế giới, ai cũng thấy vua Phạm thiên ở ngay trước mặt mình; vậy mà vua ấy không chia thân, cũng không có nhiều thân. Này Phật tử! Như Lai cũng như vậy: không chia thân, cũng không có nhiều thân, mà đối với mọi chúng sinh, tùy chỗ cần giáo hóa mà hiện thân, chưa từng khởi ý nghĩ hiện ra cho chúng sinh này hay chúng sinh kia, bao nhiêu chúng sinh. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ bảy mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như vị đại y vương (thầy thuốc giỏi bậc nhất), khéo biết cách dùng các thứ thuốc để chữa bệnh, mọi sách thuốc đều thông thạo. Mọi cây thuốc ở Diêm-phù-đề, hễ đặt trước mặt là vị ấy đều nhận biết được. Nhờ sức căn lành từ đời trước, lại thông hiểu các sách thuốc, nên vị ấy chữa được mọi thứ bệnh. Khi sắp mạng chung, vị đại y vương ấy nghĩ thế này: "Sau khi ta chết, mọi chúng sinh sẽ không còn chỗ nương tựa. Vì vậy ta nên dùng phương tiện khéo léo." Bấy giờ vị y vương lấy thuốc thoa lên thân, dùng thần chú tự giữ mình, khiến cho sau khi chết thân không khô héo, cũng không tan rã, vẫn còn đủ bốn oai nghi (bốn tư thế: đi, đứng, ngồi, nằm), vẫn đi đứng ngồi nằm, làm việc của y vương, chữa các bệnh y như lúc trước. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, bậc y vương vô thượng (cao nhất, không ai hơn), cũng như vậy: thông hiểu mọi phép đối trị (cách chữa trị tương ứng với từng thứ bệnh của tâm), có thể diệt trừ mọi bệnh phiền não của tất cả chúng sinh. Trải qua vô lượng ức na-do-tha (một con số cực lớn) kiếp (khoảng thời gian dài vô cùng) tu tập căn lành, trọn vẹn Bát-nhã Ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người sang bờ giải thoát), đã đến bờ bên kia (tức cảnh giới giải thoát); khéo học phương tiện, thoa thuốc và giữ thần chú. Từ thuở trước, Như Lai đã an trụ vững vàng nơi các bậc tu của Bồ-tát, dùng sức của thuốc và thần chú là phương tiện khéo léo của Bát-nhã Ba-la-mật để giữ gìn thọ mạng. Như Lai chỉ dùng chút phương tiện mà làm việc Phật, cứu giúp chúng sinh, diệt trừ phiền não. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ tám mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như trong biển lớn có viên ngọc ma-ni (ngọc quý) tên là Kho Sáng Sạch Chiếu Khắp. Ánh sáng viên ngọc này chạm vào thân chúng sinh thì thân ai cũng cùng một màu với ngọc; ai nhìn thấy thì mắt liền trong sạch. Ánh sáng ấy chiếu tới đâu thì ở đó mưa xuống ngọc mục-khư (?) (một loại châu báu), đầy khắp mọi nơi, làm lợi ích, an vui cho vô lượng chúng sinh. Pháp thân Như Lai cũng như vậy, là vua ngọc báu lớn, là nơi gom chứa công đức, là kho trí tuệ lớn. Như Lai có ánh sáng tên là Trí Thân Báu. Chúng sinh nào được ánh sáng ấy chạm đến thì đều được cùng một màu với thân Phật. Chúng sinh nào thấy ánh sáng ấy thì đều được pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý) thanh tịnh. Chúng sinh nào được ánh sáng ấy chạm đến thì thoát khổ nghèo hèn, được tôn quý giàu vui, cho đến được niềm vui của bồ-đề vô thượng. Này Phật tử, nên biết: pháp thân Như Lai không có đây kia, mà có thể làm trọn việc Phật cho tất cả chúng sinh. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ chín mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như trong biển lớn có ngọc báu tên là Vua Ngọc Ma-ni Như Ý Trang Nghiêm Mọi Thế Gian (như ý: muốn gì được nấy), đầy đủ trăm vạn công năng tốt đẹp. Vua ngọc ấy ở chỗ nào thì mọi khổ hoạn của chúng sinh ở đó đều được dứt trừ, mọi điều mong ước đều được thỏa mãn. Vua ngọc ma-ni ấy không phải chúng sinh ít phước có thể thấy được. Vua ngọc ma-ni pháp thân của Như Lai cũng như vậy: chúng sinh nào được nghe được thấy thì đều dứt hết cái khổ sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, chết đi rồi sinh lại không dứt). Nếu tất cả chúng sinh cùng một lúc chuyên tâm nhớ nghĩ, muốn thấy Như Lai, thì đều được thấy, khiến họ vui mừng, mọi ước nguyện đều được trọn. Pháp thân Như Lai không phải chúng sinh ít phước có thể thấy được, trừ khi nhờ thần lực của Phật, tùy chỗ thích hợp mà hiện thân. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ mười mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy Như Lai.
Bồ-tát ma-ha-tát thành tựu đầy đủ vô lượng tâm trong sạch, tràn khắp mười phương, đi sâu vào pháp giới, an trụ nơi thật tế (chân lý tột cùng, thực tại chân thật), không sinh không diệt, thấy ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) bình đẳng, có thể dứt trừ mọi điều hư dối, đi vào tận thời vị lai; Chánh pháp tràn đầy khắp mọi thế gian, khắp mọi pháp giới; mọi thân Phật có vô lượng sự trang nghiêm." Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát Phổ Hiền muốn nói lại ý nghĩa này nên nói kệ (thơ tụng) rằng:
Ví như tánh hư không, không nơi nào chẳng đến;
Trong thế giới mười phương, khắp tất cả cõi Phật;
Nơi có hình, nơi không hình, mọi loài chúng sinh thảy;
Quá khứ, vị lai, hiện tại — chẳng đến, chẳng phải không đến.
Các bậc Tối Thắng (bậc hơn hết, chỉ chư Phật) kia, pháp thân thanh tịnh nhiệm mầu,
Không nơi nào chẳng đến, tràn đầy khắp pháp giới.
Pháp thân nhiệm mầu của bậc Tối Thắng, không ai có thể thấy được;
Vì giáo hóa chúng sinh, bậc Đạo sư (người dẫn đường, chỉ Phật) mới hiện ra.
Ví như tánh hư không, không ai nắm giữ được,
Mà khiến khắp muôn loài, làm mọi việc chẳng ngại.
Hư không chẳng nghĩ rằng: "Nay ta làm việc gì?
Làm ra bằng cách nào? Làm ra là vì ai?"
Các bậc Tối Thắng cũng thế, nhờ thân nghiệp (việc làm của thân) thanh tịnh này,
Khiến khắp các loài sinh, thành tựu pháp trắng sạch (các điều thiện).
Pháp thân thanh tịnh của Như Lai, làm lợi ích vô lượng chúng,
Pháp thân cũng chẳng nghĩ: "Ta làm lợi muôn loài."
Ví như mặt trời sáng trong, hiện ra ở Diêm-phù-đề,
Dứt trừ mọi bóng tối, chiếu khắp chẳng sót đâu.
Mọi núi chứa châu báu, đất lớn và ao hoa,
Tùy việc mà nuôi lớn, làm lợi khắp muôn loài.
Mặt trời Tối Thắng cũng thế, làm lợi khắp muôn loài,
Khiến tất cả chúng sinh, nuôi lớn mọi căn lành,
Thành tựu ánh sáng tuệ, dứt trừ mọi tối tăm,
Được thấy các Đạo sư, đầy đủ mọi niềm vui.
Ví như khi mặt trời mọc, trước chiếu núi chúa lớn,
Rồi lại theo thứ tự, chiếu mọi ngọn núi lớn,
Kế chiếu các núi nhỏ, cùng những chỗ cao khác,
Sau đó mới chiếu khắp, mặt đất của thế gian.
Thiện Thệ (danh hiệu Phật: bậc khéo đi đến nơi giải thoát) cũng như vậy, ánh mặt trời tuệ trong sạch,
Trước chiếu các Bồ-tát, núi chúa lớn công đức,
Rồi mới theo thứ tự, chiếu mọi bậc Duyên giác,
Lại theo thứ tự chiếu, Thanh văn hữu học, vô học,
Sau đó theo thứ tự, chiếu tất cả chúng sinh.
Pháp thân chẳng nghĩ rằng: "Ta có chỗ chiếu sáng."
Ví như mặt trời sáng trong, hiện ra ở thế gian,
Người mù dù chẳng thấy, vẫn được nó làm lợi:
Dứt trừ nỗi đói khát, khiến thân mềm mại vui.
Nên biết mặt trời trong sáng, không đâu chẳng làm lợi.
Mặt trời Phật cũng vậy, hiện ra ở thế gian,
Dù kẻ không mắt tin, vẫn vì họ làm lợi.
Hoặc nghe tiếng Như Lai, hoặc chạm ánh sáng Đạo sư,
Làm nhân duyên cho họ, rốt cùng thành bồ-đề.
Ví như trăng tròn đầy, làm mờ các vì sao,
Hiện ra cho muôn loài, khi tròn đầy, khi khuyết.
Mọi chỗ nước lắng trong, không đâu không bóng trăng;
Mọi loài ở thế gian, đều thấy trăng trước mặt.
Trăng tròn trong sạch Tối Thắng, làm mờ hàng nhị thừa (hai hạng tu Thanh văn và Duyên giác),
Tùy theo người được hóa, hiện thọ mạng dài ngắn,
Hiện bóng nơi trời, người, có tâm sạch làm đồ đựng bồ-đề;
Ai nấy đều tự bảo: "Ta đối diện Thiên Nhân Tôn (bậc được trời và người tôn kính, chỉ Phật)."
Ví như vua Đại Phạm, ở yên nơi cung Phạm thiên,
Khắp trong đại thiên thế giới, đều hiện thân Phạm vương,
Đầy đủ sức tự tại, biến hiện vô lượng thân,
Không nơi nào chẳng thấy, mà thân cũng chẳng chia.
Đạo sư cũng như vậy, đầy đủ sức tự tại,
Khắp mọi cõi mười phương, hiện ra vô lượng thân.
Thân không thể cân lường, không ai thấy được hết,
Hiện ra ứng khắp chúng sinh, mà cũng chẳng chia thân.
Ví như vị đại y vương, khéo biết phép chữa bệnh,
Ai được gặp mặt ông, bệnh nào cũng được khỏi.
Đến khi sắp lâm chung, liền khởi ý nghĩ này:
"Sau khi thân ta mất, mọi người không chỗ nương."
Lấy thuốc thoa lên thân, dùng thần chú tự giữ,
"Khiến sau khi ta mất, vẫn như cũ, không đổi."
Các bậc Tối Thắng cũng thế, là đại y vương vô thượng,
Khéo học tuệ phương tiện, đầy đủ nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả của Phật).
Nhờ vô lượng hạnh quá khứ, hiện ra pháp thân thanh tịnh;
Chúng sinh nếu được thấy, dứt trừ bệnh phiền não.
Ví như trong biển lớn, có vua ngọc ma-ni,
Phát sinh vô lượng thứ, ánh sáng sạch nhiệm mầu.
Chúng sinh chạm ánh sáng ấy, đều cùng màu với ngọc;
Ai được nhìn thấy nó, người ấy mở mắt trong sạch.
Ngọc báu Tối Thắng cũng thế, phóng khắp ánh sáng tuệ;
Ai chạm được ánh sáng ấy, đều cùng màu với Phật.
Chúng sinh nếu được thấy, đầy đủ năm mắt sạch (năm thứ mắt: mắt thịt, mắt trời, mắt tuệ, mắt pháp, mắt Phật),
Dứt trừ mọi tối tăm, an trụ nơi Như Lai địa (địa vị, cảnh giới của Như Lai).
Ví như ngọc như ý, làm thỏa mọi điều nguyện,
Hễ ai có mong cầu, đều được toại lòng mình.
Vua ngọc chẳng khởi nghĩ: "Ta làm lợi thế gian."
Chúng sinh ít công đức, không thấy vua ngọc này.
Thiện Thệ cũng như vậy, khiến mọi nguyện được đầy;
Hễ ai có cầu nguyện, đều được toại đầy đủ.
Thiện Thệ chẳng khởi nghĩ: "Ta làm lợi chúng sinh."
Những kẻ mang lòng ác, không thấy được thân Như Lai.
"Này Phật tử! Thế nào là Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác? Vị Bồ-tát ma-ha-tát này biết và thấy âm thanh của Như Lai không nơi nào là không đến. Những âm thanh vi diệu nhiều loại của Như Lai khiến mọi chúng sinh đều rất vui mừng; diễn nói vô lượng Chánh pháp của chư Phật; ai đáng được giáo hóa đều hiểu rõ; giáo hóa chúng sinh chưa từng lỡ thời; khiến thân mát mẻ, tâm định không loạn; quán xét bình đẳng, không sinh không diệt, ví như tiếng vang, không có chủ. Biết và thấy như vậy vì nó làm phát sinh và nuôi lớn các căn lành; biết và thấy vì nó sâu thẳm không có đáy, không có bờ; biết và thấy vì nó ngay thẳng, rốt ráo vượt qua pháp giới; biết và thấy vì nó không gián đoạn, bao trùm pháp giới; biết và thấy vì nó không thể bị phá hoại, rốt ráo cùng tận pháp giới. Bồ-tát ma-ha-tát biết âm thanh của Như Lai chẳng phải có lường, chẳng phải không lường; chẳng phải có chủ, chẳng phải không chủ; chẳng phải có trí, chẳng phải không trí. Vì sao?
Ví như khi thế giới sắp hoại diệt, theo lẽ tự nhiên vốn như thế, tự nhiên phát ra bốn thứ âm thanh. Bốn thứ gì? Thứ nhất nói: "Các ngươi nên biết, sơ thiền (thiền: các tầng định sâu của tâm; sơ thiền là tầng thứ nhất) an vui, lìa tham dục và sân khuể (giận dữ), xa lìa dục giới (cõi còn ham muốn các thú vui giác quan, gồm địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người và sáu tầng trời thấp)." Chúng sinh nghe xong, tự nhiên đều thành tựu sơ thiền, bỏ thân ở dục giới, sinh vào cõi trời Phạm thiên. Thứ hai nói: "Các ngươi nên biết, nhị thiền an vui, lìa giác quán (sự suy nghĩ tìm kiếm thô và xét nét tinh tế của tâm); không giác không quán, xa lìa thân ở cõi Phạm." Chúng sinh nghe xong, tự nhiên đều thành tựu nhị thiền, bỏ thân ở cõi Phạm, sinh lên trời Quang Âm (cõi trời thuộc tầng nhị thiền, ở đó dùng ánh sáng thay cho lời nói). Thứ ba nói: "Các ngươi nên biết, tam thiền an vui, lìa niềm hỷ ái (niềm vui mừng và ưa thích còn xao động)." Chúng sinh nghe xong, tự nhiên đều thành tựu tam thiền, bỏ thân ở cõi Quang Âm, sinh lên trời Biến Tịnh (cõi trời thuộc tầng tam thiền, thanh tịnh khắp cả). Thứ tư nói: "Các ngươi nên biết, tứ thiền an vui, xa lìa mọi khổ." Chúng sinh nghe xong, tự nhiên đều thành tựu tứ thiền, bỏ thân ở cõi Biến Tịnh, sinh lên trời Quả Thật (cõi trời thuộc tầng tứ thiền, nơi hưởng quả phúc lớn). Này Phật tử! Đó là khi thế giới sắp hoại diệt, theo lẽ tự nhiên vốn như thế, tự nhiên phát sinh bốn thứ âm thanh. Những âm thanh ấy không có chủ, cũng không có người tạo ra.
Âm thanh vi diệu của Như Lai cũng như vậy, cũng không có chủ, không có người tạo ra, tự nhiên phát sinh bốn thứ âm thanh vi diệu, thuận theo Phật pháp. Bốn thứ gì? Thứ nhất nói: "Các ngươi nên biết, mọi hành (mọi sự vật do nhân duyên tạo thành, luôn biến đổi) đều là khổ: khổ trong địa ngục, súc sinh, ngạ quỷ; khổ dưới tay vua Diêm La (vua cõi âm xét xử tội lỗi); khổ của kẻ làm điều ác; khổ vì không có công đức; khổ vì bám chấp vào ngã và ngã sở (cái tôi và những gì thuộc về cái tôi). Muốn sinh vào cõi người, cõi trời thì nên gieo căn lành, tu các công đức, xa lìa tám nạn (tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp), được sinh vào chỗ không có nạn." Chúng sinh nghe xong, bỏ những điều điên đảo (thấy biết trái ngược với sự thật), tu tập căn lành, xa lìa tám nạn, sinh vào cõi người, cõi trời. Thứ hai nói: "Các ngươi nên biết, mọi hành đều khổ, đều bừng cháy như hòn sắt nung đỏ; mọi hành đều là những thứ sẽ mòn diệt; còn Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, tắt hết phiền não và khổ đau) lặng lẽ thì xa lìa sự bừng cháy, mát mẻ an vui." Chúng sinh nghe xong đều tu căn lành; tu căn lành rồi thì được âm thanh nhẫn (sự hiểu rõ và an nhận chân lý nhờ nghe lời dạy); được âm thanh nhẫn rồi thì học theo Thanh văn thừa (con đường tu của hàng Thanh văn). Thứ ba nói: "Các ngươi nên biết, người học Thanh văn thừa là học trí nhỏ, phải nhờ người khác mà giác ngộ. Còn có con đường hơn, gọi là Duyên giác thừa, giác ngộ không cần thầy. Các ngươi nên học." Nếu có chúng sinh ưa con đường hơn, nghe âm thanh này thì học Duyên giác thừa. Thứ tư nói: "Các ngươi nên biết, vượt trên Thanh văn, Duyên giác còn có con đường hơn nữa, gọi là Đại thừa (cỗ xe lớn, con đường tu để thành Phật và cứu độ mọi người): tu hạnh Bồ-tát, làm trọn sáu Ba-la-mật (sáu hạnh đưa sang bờ giải thoát: bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, siêng năng, thiền định, trí tuệ), đầy đủ hạnh Bồ-tát, được bất thoái chuyển (không còn lùi bước), không bỏ tâm Bồ-tát, vĩnh viễn lìa sinh tử, hướng đến bồ-đề vô thượng." Nếu có chúng sinh các căn mạnh mẽ sắc bén, đời trước đã tu tập vô lượng căn lành, lại nhờ sức oai thần của Phật, được nghe âm thanh này thì phát tâm bồ-đề. Âm thanh vi diệu của chư Phật Như Lai không phát ra từ thân, không phát ra từ tâm, mà có thể làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh. Này Phật tử! Đó là thắng diệu hạnh thứ nhất mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như tiếng vang nhờ núi mà có, khi có tiếng động thì nổi lên; nó không gom chứa ở đâu, không thể nhìn thấy; tùy mọi thứ tiếng mà đáp lại được, nhưng thật ra không có gì đáp lại. Âm thanh vi diệu của Như Lai cũng như vậy, không có phương hướng nơi chốn, chỉ tùy chỗ thích hợp mà phát ra âm thanh; âm thanh ấy không thật có, không thể biết bằng cảm giác, không thể nói bằng lời. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ hai mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như âm thanh vi diệu của cõi trời tự nhiên vang ra trong hư không, có thể thức tỉnh các thiên tử (các vị trời) đang buông lung, bảo họ rằng: "Các ngươi nên biết, ngũ dục (năm thứ ham muốn từ hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm) là vô thường (không bền lâu), hư dối điên đảo, chốc lát đã đổi thay, như cầm đuốc đi ngược gió (ắt bị lửa cháy tay), là thứ kẻ ngu ham theo. Các ngươi chớ buông lung. Nếu buông lung thì khi thân hoại mạng chung sẽ rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh)." Các vị trời buông lung nghe âm thanh này thì sinh lòng sợ hãi, chán bỏ ngũ dục, ai nấy rời cung điện đến giảng đường Chánh Pháp (nơi nghe pháp trên cõi trời), tu tập pháp lành, ưa thích chánh đạo. Này Phật tử! Âm thanh vi diệu của cõi trời không có chủ, cũng không có người tạo ra, không khởi lên cũng không mất đi, mà có thể làm lợi ích cho các vị trời buông lung. Âm thanh vi diệu của Như Lai cũng như vậy, vì khắp các chúng sinh buông lung mà phát ra vô lượng âm thanh Chánh pháp để thức tỉnh họ, đó là: âm thanh không dính mắc, âm thanh không buông lung, âm thanh vô thường, khổ, không (mọi sự đều không có thực thể cố định), vô ngã (không có cái tôi), âm thanh Niết-bàn tịch diệt; tất cả đều tràn khắp pháp giới, tùy chỗ thích hợp khiến ai cũng vui mừng, ai nấy tùy chỗ ưa thích mà tu học các thừa. Lại phát ra vô lượng âm thanh đại trí, âm thanh bất thoái chuyển, âm thanh đầy đủ các hạnh Bồ-tát, âm thanh về bậc trí tuệ trọn vẹn của Như Lai. Chúng sinh nghe những âm thanh ấy rồi, vô lượng vô số a-tăng-kỳ (số nhiều không thể tính đếm) chúng sinh tu tập pháp lành, hoặc học thừa Thanh văn, Bích-chi Phật (tức Duyên giác), hoặc học Ma-ha-diễn (tức Đại thừa) vô thượng. Âm thanh vi diệu của Như Lai vượt hẳn mọi hình tướng, đường lời nói dứt bặt (không thể dùng lời diễn tả). Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ ba mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như vua trời Tự Tại (vua cõi trời Tha Hóa Tự Tại, tầng trời cao nhất của dục giới) có một thiên nữ quý tên là Thiện Khẩu. Trong một lời nói của nàng phát ra trăm nghìn tiếng nhạc vui; trong mỗi tiếng nhạc vui ấy lại phát ra trăm nghìn tiếng nhạc vui nữa. Này Phật tử, nên biết: một tiếng của Thiện Khẩu phát sinh vô lượng âm thanh vi diệu. Âm thanh của Như Lai cũng như vậy, trong một âm phát ra vô lượng tiếng, tùy chỗ thích hợp khiến ai cũng hiểu rõ. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ tư mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như vua Đại Phạm thiên ở giữa chúng trời Phạm phát ra tiếng Phạm âm (giọng nói trong trẻo, thanh tịnh của Phạm thiên), mọi người trong đại chúng không ai không nghe, mà tiếng Phạm âm ấy không vượt ra ngoài chúng hội. Bấy giờ các vị trời thuộc Phạm thân ai cũng nghĩ: "Vua Đại Phạm thiên chỉ nói với riêng ta, không nói với các vị trời khác." Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng như vậy, phát ra vô lượng âm thanh vi diệu vô thượng; những ai đáng được giáo hóa đều được nghe, mà âm thanh ấy không vượt ra ngoài chúng hội. Vì sao? Vì những chúng sinh kia căn cơ (khả năng tiếp nhận giáo pháp) chưa chín. Người nghe tiếng Phật ai cũng nghĩ: "Hôm nay Như Lai chỉ nói cho riêng ta, không nói cho người khác." Âm thanh Như Lai phát ra thật ra không có gì phát ra; người nghe tiếng Phật thật ra cũng không có gì nghe; vậy mà có thể vì chúng sinh làm việc Phật. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ năm mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như bản chất của nước đều cùng một vị, chỉ vì đồ đựng khác nhau nên vị có sai khác; nước không nghĩ: "Ta tạo ra nhiều vị." Âm thanh vi diệu của Như Lai cũng như vậy, đều chỉ một vị, đó là vị giải thoát; tùy theo cái "đồ đựng" tiếp nhận giáo hóa của các chúng sinh khác nhau mà có sai khác. Âm thanh Như Lai không biết như thế, không nghĩ như thế: "Ta tạo ra nhiều thứ âm thanh khác nhau." Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ sáu mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như Long vương (vua rồng) A-nậu-đạt (vua rồng ở hồ A-nậu-đạt, một hồ nước mát trên núi cao) nổi lên những đám mây lớn dày đặc, phủ khắp Diêm-phù-đề, đổ mưa lớn khắp nơi; trăm loại lúa, cỏ cây đều tươi tốt lớn lên; sông ngòi, ao hồ, suối nước thảy đều đầy tràn. Nước mưa lớn ấy không phát ra từ thân hay tâm của Long vương, mà có thể làm lợi ích cho vô lượng chúng sinh. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng như vậy, nổi lên mây đại bi phủ khắp thế gian, mưa khắp nơi Chánh pháp cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho giáo pháp Phật) vô thượng, khiến mọi chúng sinh đều rất vui mừng, sinh ra căn lành, nuôi lớn Chánh pháp, đầy đủ các thừa. Âm thanh Như Lai không từ ngoài đến, cũng không từ trong ra, mà có thể làm lợi ích cho mọi chúng sinh. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ bảy mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như Long vương Ma-na-tư khi sắp làm mưa, trước hết nổi lên những đám mây dày phủ kín bầu trời, đứng yên suốt bảy ngày mà chưa mưa, trước để cho chúng sinh làm xong mọi công việc. Vì sao? Vì vị đại Long vương ấy có lòng từ bi. Qua bảy ngày rồi mới mưa lất phất, thấm ướt khắp mặt đất. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng như vậy, khi sắp mưa mưa pháp, trước hết nổi lên mây pháp phủ khắp chúng sinh, chưa vội mưa ngay Chánh pháp cam lộ, mà trước khiến chúng sinh thuần thục các căn; các căn thuần thục rồi, sau đó mới dần dần mưa xuống mưa pháp cam lộ. Nếu vội nói ngay pháp sâu xa thì chúng sinh sẽ sợ hãi; vì vậy Như Lai dần dần mưa nhẹ hương vị pháp cam lộ của nhất thiết chủng trí. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ tám mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như trong biển có vị đại Long vương tên là Đại Trang Nghiêm, có khi mưa liền mười ngày, hoặc hai mươi ngày, hoặc trăm ngày, hoặc nghìn ngày, hoặc trăm nghìn ngày. Này Phật tử! Mưa không hề nghĩ: "Ta mưa mười ngày, cho đến trăm nghìn ngày." Chỉ vì vị Long vương ấy có sức tự tại không thể nghĩ bàn nên có khi mưa mười ngày, cho đến mưa trăm nghìn ngày. Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác cũng như vậy, khi muốn mưa Chánh pháp cam lộ vi diệu, thì hoặc dùng mười thứ âm thanh, hoặc hai mươi, hoặc trăm, hoặc nghìn, hoặc trăm nghìn, hoặc tám vạn bốn nghìn hạnh với nhiều thứ âm thanh, cho đến vô lượng ức na-do-tha âm thanh để phân biệt mà nói pháp, khiến mọi chúng sinh đều vui mừng. Âm thanh vi diệu của Như Lai không hề nghĩ: "Ta có thể diễn nói nhiều thứ pháp." Lại nữa, pháp giới thanh tịnh không có sai khác, chỉ vì giáo hóa chúng sinh nên lời nói ra mới khác nhau. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ chín mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Ví như Long vương Ta-già-la (vua rồng của biển lớn) muốn hiện sức tự tại lớn của Long vương, vì muốn làm lợi ích cho muôn loài, nên từ bốn thiên hạ (bốn châu lục lớn quanh núi Tu-di, tức một thế giới) lên đến cõi trời Tha Hóa Tự Tại, nổi lên những đám mây lớn dày đặc phủ khắp sáu tầng trời (sáu tầng trời của dục giới). Mây có nhiều màu: có chỗ như màu vàng Diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, ánh đỏ tía), có chỗ như màu lưu ly (ngọc xanh biếc), có chỗ như màu bạc trắng, có chỗ như màu pha lê, có chỗ như màu ngọc mai khôi (ngọc đỏ), có chỗ như màu mã não, có chỗ như màu kho báu thù thắng, có chỗ như màu ngọc trai đỏ, có chỗ như màu hương thơm vi diệu, có chỗ như màu các thứ y phục, có chỗ như màu nước trong, có chỗ như màu pha lẫn nhiều thứ. Vô lượng mây màu như thế phủ bốn thiên hạ cho đến sáu tầng trời. Phủ rồi thì phát ra các tia chớp: mây màu vàng Diêm-phù-đàn phát ra chớp màu lưu ly; mây màu lưu ly phát ra chớp màu vàng Diêm-phù-đàn; mây màu bạc trắng phát ra chớp màu pha lê; mây màu pha lê phát ra chớp màu bạc trắng; mây màu mai khôi phát ra chớp màu mã não; mây màu mã não phát ra chớp màu mai khôi; mây màu kho báu thù thắng phát ra chớp màu ngọc trai đỏ; mây màu ngọc trai đỏ phát ra chớp màu kho báu thù thắng; mây màu hương thơm vi diệu phát ra chớp màu các thứ y phục; mây màu các thứ y phục phát ra chớp màu hương thơm vi diệu; mây màu nước trong phát ra chớp màu pha lẫn nhiều thứ; mây màu pha lẫn nhiều thứ phát ra chớp màu nước trong. Nói rộng ra cho đến: mây một màu phát ra chớp nhiều màu; mây nhiều màu phát ra chớp một màu. Lại vang lên nhiều thứ tiếng sấm lớn khiến chúng sinh vui mừng, đó là: tiếng hát của thiên nữ, tiếng nhạc cõi trời, tiếng hát của long nữ (con gái loài rồng), tiếng hát của nữ Càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), tiếng hát của nữ Khẩn-na-la (loài thần ca múa phục vụ chư thiên), tiếng của đất lớn, tiếng của biển lớn, tiếng của vua hươu, hoặc tiếng của nhiều loài chim lạ kỳ diệu, hoặc nhiều thứ tiếng ca. Bấy giờ Long vương nổi lên nhiều luồng gió, rồi mưa xuống mưa nhỏ nhẹ, làm lợi ích, an vui cho vô lượng chúng sinh. Từ bốn thiên hạ lên đến sáu tầng trời, mưa khắp vô lượng thứ mưa khác nhau, đó là: trong biển lớn thì mưa thứ mưa tên là Hồng Chú (mưa xối xả), không hề dứt; ở cõi trời Tha Hóa Tự Tại thì mưa khắp những âm thanh ca tụng vui nhộn; ở cõi trời Hóa Tự Tại (tầng trời thứ năm của dục giới, chư thiên tự biến hóa ra thú vui) thì mưa khắp ngọc báu sáng sạch tên là Giải Thoát; ở cõi trời Đâu-suất-đà (tầng trời thứ tư của dục giới) thì mưa khắp những viên ngọc thần Minh Nguyệt cài trên búi tóc; ở cõi trời Dạ-ma (tầng trời thứ ba của dục giới) thì mưa khắp nhiều thứ đồ trang sức; ở cõi trời Tam Thập Tam (tầng trời thứ hai của dục giới, có ba mươi ba vị trời đứng đầu) thì mưa khắp hương thơm vi diệu; ở cõi Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời giữ gìn bốn phương, tầng trời thấp nhất của dục giới) thì mưa khắp y phục báu; ở cung Long vương thì mưa khắp ngọc trai đỏ sáng; ở chỗ loài A-tu-la (loài thần có sức mạnh nhưng hay nóng giận, thường đánh nhau với chư thiên) thì mưa khắp binh khí tên là Hàng Phục Kẻ Thù; ở Uất-đan-việt (châu lục phía bắc trong bốn thiên hạ) thì mưa khắp các loài hoa. Nói rộng ra như thế, khắp bốn thiên hạ mưa nhiều thứ mưa. Thế nhưng vị Long vương ấy tâm bình đẳng, không có đây kia; chỉ vì căn cơ chúng sinh không giống nhau nên mưa có sai khác.
Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác, bậc Pháp vương (vua của chánh pháp) vô thượng, cũng như vậy. Khi sắp hiện ra vô lượng đại pháp, trước hết dùng mây thân thanh tịnh phủ khắp mọi pháp giới, tùy chỗ thích hợp mà hiện ra mây thân. Có chúng sinh đáng thấy mây sinh thân (thân sinh ra ở thế gian) của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây thân do thần lực Như Lai gìn giữ; có chúng sinh đáng thấy mây sắc thân (thân có hình tướng) của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây nhiều thứ thân của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây thân công đức của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây thân trí tuệ của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây thân không hoại của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây thân không sợ hãi của Như Lai; có chúng sinh đáng thấy mây thân pháp giới của Như Lai. Này Phật tử! Như Lai dùng vô lượng mây thân như thế phủ khắp mọi thế giới, tùy chỗ thích hợp mà hiện ra tia chớp ánh sáng. Có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Không Đâu Không Đến; có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Chiếu Vô Lượng Vô Biên; có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Vào Lời Dạy Thầm Kín Của Phật; có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Sáng Sạch Chiếu Khắp; có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Chiếu Trong Sạch; có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Vào Cửa Đà-la-ni Kho Vô Tận (đà-la-ni: năng lực ghi nhớ, nắm giữ mọi giáo pháp không quên); có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Chánh Niệm Không Loạn (chánh niệm: sự nhớ nghĩ, tỉnh giác chân chính); có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Trí Tuệ Không Lùi; có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Thuận Vào Các Nẻo (các nẻo tái sinh của chúng sinh); có chúng sinh được thấy tia chớp ánh sáng của Như Lai tên là Khiến Khắp Chúng Sinh Thỏa Mãn Mọi Nguyện. Này Phật tử! Như vậy Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác vì khắp chúng sinh mà hiện tia chớp ánh sáng của Như Lai. Hiện tia chớp rồi, phát ra vô lượng tiếng sấm của các đại tam muội, đó là: tiếng sấm của tam muội Chánh Giác, tiếng sấm của tam muội Biển Tịch Tĩnh Lìa Nhơ, tiếng sấm của tam muội Tự Tại Đối Với Mọi Pháp, tiếng sấm của tam muội Kim Cang Viên Mãn, tiếng sấm của tam muội Cờ Núi Chúa Tu-di (núi Tu-di: ngọn núi trung tâm của thế giới), tiếng sấm của tam muội Hải Ấn (định tâm như biển lặng in bóng mọi vật), tiếng sấm của tam muội Ánh Mặt Trời, tiếng sấm của tam muội Khiến Khắp Chúng Sinh Vui Mừng, tiếng sấm của tam muội Kho Công Đức Vô Tận, tiếng sấm của tam muội Giải Thoát Không Hoại của bậc A-la-hán (bậc đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh). Này Phật tử! Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác từ mây thân Phật phát ra vô lượng tiếng sấm tam muội đủ loại. Phát tiếng sấm rồi, khi muốn nói pháp cam lộ, trước hết hiện điềm lành là vòng gió đại trí của Như Lai, khởi lên từ lòng đại từ bi không chướng ngại, trước khiến mọi chúng sinh và các Bồ-tát thân tâm mềm dịu, đều rất vui mừng. Như Lai như thế, dùng mây Chánh pháp, mây đại từ bi, mây không thể nghĩ bàn khiến mọi chúng sinh thân tâm mềm dịu, sau đó mới mưa mưa mây đại pháp không thể nghĩ bàn. Đó là: vì tất cả Bồ-tát ngồi nơi đạo tràng (nơi Phật ngồi thành đạo), mưa mưa mây đại pháp Pháp Giới Không Hoại; vì các Bồ-tát thân cuối cùng (Bồ-tát ở đời chót trước khi thành Phật), mưa mưa mây đại pháp Lời Dạy Thầm Kín Của Như Lai, Bồ-tát Vui Thích Tự Tại; vì các Bồ-tát nhất sinh bổ xứ (chỉ còn một đời nữa là thành Phật, lên thay ngôi Phật), mưa mưa mây đại pháp Thanh Tịnh Chiếu Khắp; vì các Bồ-tát đã được thọ ký, mưa mưa mây đại pháp Trang Nghiêm Của Như Lai; vì các Bồ-tát đã được nhẫn (an trụ vững vàng trong lẽ các pháp vốn không sinh không diệt), mưa mưa mây đại pháp Hoa Trí Báu Công Đức, Hạnh Bồ-tát Không Dứt; vì các Bồ-tát ở các bậc Hồi Hướng và Hạnh (?) (các bậc tu của Bồ-tát), mưa mưa mây đại pháp Hạnh Không Lùi, Vào Cửa Giáo Hóa, Cửa Rất Sâu, Không Hề Mỏi Chán; vì các Bồ-tát mới phát tâm, mưa mưa mây đại pháp Hạnh Định Của Như Lai, Đại Từ Đại Bi Cứu Giúp Chúng Sinh; vì những người ưa đạo Duyên giác, mưa mưa mây pháp Biết Sâu Duyên Khởi (lẽ mọi sự vật nương vào nhau mà sinh ra), Lìa Đoạn Kiến Và Thường Kiến (đoạn kiến: cho rằng chết là mất hết; thường kiến: cho rằng có cái gì tồn tại mãi không đổi), Quả Giải Thoát Không Hoại; vì những người cầu đạo Thanh văn, mưa mưa mây pháp Kho Trí Hàng Phục Giặc Phiền Não; vì những chúng sinh đang tu tập nuôi lớn căn lành, cùng những chúng sinh đã quyết định và chưa quyết định (theo đường chánh hay tà), mưa mưa mây nhiều thứ pháp môn (cửa pháp, phương pháp tu) đem lại vui mừng. Này Phật tử! Mưa mười thứ mưa mây đại pháp vô lượng vô biên như thế, tràn đầy pháp giới. Này Phật tử! Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác tâm bình đẳng, không có đây kia; chỉ vì căn cơ chúng sinh không giống nhau nên mưa pháp của Như Lai hiện ra có sai khác. Này Phật tử! Đó là thắng hạnh thứ mười mà Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh vi diệu của Như Lai.
Lại nữa, này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh của Như Lai có mười thứ vô lượng. Mười thứ gì? Đó là: biết thấy nó vô lượng như hư không, vì không nơi nào không đến; biết thấy nó vô lượng như pháp giới, vì không nơi nào không thấu suốt; biết thấy nó vô lượng như cõi chúng sinh, vì khiến mọi chúng sinh đều vui mừng; biết thấy nó vô lượng như các nghiệp (hành động tạo ra quả báo), vì nói rộng mọi quả báo; biết thấy nó vô lượng như phiền não, vì làm cho phiền não rốt ráo lặng tắt; biết thấy nó vô lượng như mọi thứ âm thanh, vì những ai đáng được giáo hóa không ai là không nghe; biết thấy nó vô lượng như mọi ham muốn ưa thích, vì phân biệt nói đủ mọi pháp giải thoát; biết thấy nó vô lượng như ba đời, vì không có giới hạn; biết thấy nó vô lượng như trí tuệ, vì đi sâu vào mọi pháp; biết thấy nó vô lượng như cảnh giới không lùi của Phật, vì thuận theo pháp giới như như (chân như: thực tướng như thật, không đổi của mọi sự vật). Này Phật tử! Bồ-tát ma-ha-tát biết và thấy âm thanh của Như Lai, Ứng Cúng, Đẳng Chánh Giác có mười thứ vô lượng a-tăng-kỳ như thế." Bấy giờ Bồ-tát Phổ Hiền muốn nói lại ý nghĩa này nên nói kệ rằng:
Khi thế giới sắp hoại, giữa khoảng hư không kia,
Nhờ sức phước báo chúng sinh, tự nhiên phát bốn tiếng,
Rằng trong bốn tầng thiền, lặng vui, lìa mọi khổ.
Chúng sinh nghe vậy rồi, chán bỏ thân dục giới.
Bậc Thập Lực (danh hiệu Phật, vì Phật có mười sức trí tuệ) cũng như vậy, tự nhiên phát bốn tiếng,
Tràn khắp cả pháp giới, không nơi nào chẳng nghe.
Do sức nhân duyên chúng sinh, Phật ứng ra bốn tiếng;
Những ai được nghe tiếng, vĩnh viễn vượt biển sinh tử.
Ví như nhờ hang núi, phát sinh ra tiếng vang;
Mọi tiếng từ bên ngoài, tiếng vang theo đó đáp.
Do nhiều nhân duyên khởi, người nghe cũng khác nhau;
Tiếng vang chẳng nghĩ rằng: "Ta phát ra nhiều tiếng."
Tiếng Như Lai cũng thế, phát sinh vô lượng âm,
Những ai đáng được hóa, tất cả đều được nghe,
Đều khiến họ vui mừng, điều phục mọi chúng sinh;
Âm thanh cũng chẳng nghĩ: "Ta phát ra nhiều tiếng."
Ví như tiếng mầu cõi trời, ở giữa khoảng hư không,
Tự nhiên mà vang ra, thức tỉnh các thiên tử.
Các thiên tử nghe được, tiếng mầu nhiệm Chánh pháp,
Tu tập không buông lung, chán bỏ năm thứ dục.
Bậc Thập Lực cũng thế, phát sinh tiếng vi diệu,
Tiếng mây pháp tràn đầy, khắp tất cả thế giới,
Khiến chúng sinh tỉnh ngộ; tiếng ấy không sinh diệt;
Những ai được nghe thấy, đều chứng đắc bồ-đề.
Như vua trời Tự Tại, có thiên nữ tên Thiện Khẩu,
Trong một âm thanh ấy, phát ra trăm nghìn tiếng,
Trong mỗi tiếng như thế, lại ra trăm nghìn tiếng;
Chư thiên ai được nghe, thảy đều vui sướng cả.
Bậc Thập Lực cũng thế, ở trong một âm ấy,
Tùy chỗ, cùng lúc diễn, số tiếng bằng số chúng sinh.
Chúng sinh nghe tiếng rồi, dứt trừ mọi phiền não;
Âm thanh chẳng khởi nghĩ: "Ta có thể diệt trừ."
Ví như vua Đại Phạm, phát Phạm âm trong sạch,
Mọi chúng trời Phạm thiên, không ai là chẳng nghe.
Mỗi một tiếng Phạm âm, khiến chúng Phạm vui mừng,
Tràn khắp chúng Phạm thiên, mà tiếng chẳng ra ngoài.
Vị Đại Phạm vương công đức (chỉ Phật), ngồi yên trên tòa Như Lai,
Diễn ra một tiếng mầu, tràn đầy khắp pháp giới;
Những ai đáng được hóa, tất cả đều được nghe;
Tiếng chẳng ra ngoài chúng hội, vì kẻ ngoài không lòng tin.
Ví như bản chất nước, thảy đều cùng một vị,
Trong sạch, lìa vẩn đục, đủ tám công đức (tám đức tính của nước tốt: trong, mát, ngọt, nhẹ, mềm, êm dịu, hết đói khát, nuôi lớn thân);
Vì nơi đất khác nhau, đồ đựng lại khác biệt,
Theo nhân duyên ấy nên, vị nước có sai khác.
Phật tử nên biết rằng: âm thanh nhất thiết trí,
Tiếng vi diệu Như Lai, đều cùng vị giải thoát.
Vì việc làm chúng sinh, có nhiều điều khác biệt,
Thiện Thệ tùy chỗ hóa, nên chỗ nghe khác nhau.
Ví như A-nậu-đạt, vị đại Long vương tự tại,
Nổi mây che thế gian, mưa khắp thấm đất lớn,
Nuôi lớn các rừng rậm, trăm thứ lúa, cây thuốc;
Nước mưa vua ấy đổ, chẳng từ thân tâm ra.
Như Lai cũng như vậy, trước nổi mây đại pháp,
Phủ khắp các pháp giới, mưa pháp cam lộ lớn,
Khiến muôn loài thêm căn lành, dứt sức nóng phiền não;
Mà pháp cam lộ ấy, chẳng từ thân tâm ra.
Ví như đại Long vương, có tên Ma-na-tư,
Bảy ngày nổi mây dày, đứng yên chẳng đổ mưa,
Để khắp mọi người dân, làm xong mọi công việc,
Rồi dần rơi mưa nhỏ, sau đó mới mưa lớn.
Bậc Thập Lực nổi mây pháp, phủ khắp các pháp giới,
Mưa pháp cam lộ lớn, làm lợi khắp muôn loài;
Tùy người đáng được hóa, vì họ nói pháp sâu,
Người nghe chẳng sợ hãi, rốt cùng thành bồ-đề.
Ví như đại Long vương, có tên Đại Trang Nghiêm,
Trước giăng mây dày đặc, sau đó đổ mưa lớn,
Hoặc mười, hai mươi ngày, cho đến trăm nghìn ngày;
Nước mưa vốn một vị, vì chúng sinh mà khác.
Như Lai đã rốt ráo, đến bờ kia biện tài lớn (tài nói năng giảng giải),
Hoặc nói mười pháp môn, cho đến trăm nghìn môn,
Hoặc nói tám vạn bốn nghìn, cho đến vô lượng hạnh;
Như Lai chẳng khởi nghĩ: "Ta phân biệt pháp giới."
Ví như vua rồng biển, có tên là Ta-già-la,
Trước nổi mây dày đặc, phủ kín bốn thiên hạ,
Mưa khắp tất cả nơi, mỗi nơi đều khác nhau;
Tâm Long vương bình đẳng, chẳng có ghét có thương.
Bậc Tối Thắng cũng thế, là vua rồng pháp vô thượng,
Nổi lên mây đại bi, che phủ khắp tất cả,
Vì Bồ-tát nơi đạo tràng, mưa pháp cam lộ lớn,
Tùy theo chỗ đáng hóa, mà tâm Như Lai bình đẳng.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video