Thiên 77 — Phẩm 34 – Vào pháp giới (phần 14)

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Đại thừa, giảng giáo lý sâu rộng; tên kinh ví công hạnh của Phật đẹp như kết hoa trang hoàng), quyển thứ năm mươi tám. Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào thế giới chân lý", kể chuyện đồng tử Thiện Tài đi khắp nơi tìm thầy học đạo), phẩm thứ ba mươi bốn, phần thứ mười bốn.

 (Phu nhân Ma-da kể tiếp với Thiện Tài:) Lúc ấy, vị Bồ-tát (người phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi loài; ở đây chỉ vị Bồ-tát sắp thành Phật trong đời cuối cùng) rời cõi trời Đâu-suất (cõi trời nơi Bồ-tát ở trước khi xuống trần gian thành Phật) để giáng thần (gửi thần thức xuống trần, vào thai mẹ). Đi cùng ngài có các vị Bồ-tát đông bằng số vi trần (hạt bụi cực nhỏ) của mười cõi Phật (cõi Phật: một thế giới do một vị Phật giáo hóa). Các vị ấy đều cùng một hạnh tu. Về đại nguyện, về thiện căn (gốc lành, tức các việc thiện đã gieo, làm nền cho quả tốt về sau), về pháp môn trang nghiêm (pháp môn: cách tu, cửa ngõ để vào đạo), về trí tuệ tự tại ở tất cả các địa (các bậc tu chứng của Bồ-tát), về pháp thân (thân chân lý, bản thể thanh tịnh của Phật) thanh tịnh, về vô số sắc thân (thân có hình tướng hiện ra cho người thấy), và về sự hoàn tất mọi đại nguyện và đại hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền (vị Bồ-tát tiêu biểu cho hạnh nguyện rộng lớn), các vị ấy đều ngang bằng nhau.

 Bồ-tát có đoàn quyến thuộc (đoàn người thân cận, tùy tùng) như thế vây quanh. Ngài còn đi cùng tám vạn vua rồng, như vua rồng Ta-kiệt-la (vua rồng ở biển lớn), cùng các dạ-xoa (một loài quỷ thần, nhiều vị hộ trì Phật pháp) và các vị thần thuộc tám bộ (tám loài chúng sinh siêu nhiên hộ trì Phật pháp: trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già). Tất cả đều cung kính cúng dường.

 Khi giáng thần, Bồ-tát phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế giới và hiện sức tự tại. Ngài dứt trừ mọi nỗi khổ trong các ác đạo (các đường tái sinh xấu: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh). Ngài dùng phương tiện (cách thức khéo léo, linh hoạt để dẫn dắt người) giáo hóa vô số chúng sinh nhiều không thể nghĩ bàn, khiến ai cũng biết được nghiệp hạnh (việc mình đã làm và quả báo của nó) ở các đời trước. Ngài khiến các Bồ-tát tu hạnh không buông lung, không vướng mắc. Ngài cứu giúp chúng sinh, khiến ai cũng được thấy thân Bồ-tát này. Sau khi hiện ra những việc kỳ lạ như thế, ngài cùng đại chúng đến ở trong thai ta.

 Các vị Bồ-tát ấy đi lại tự tại trong thai ta. Có vị một bước vượt qua cả một tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ gộp lại, tức một đại thế giới). Có vị một bước vượt qua số thế giới nhiều bằng vi trần của vô số cõi Phật, nhiều đến không thể nói hết. Lại nữa, trong từng niệm (từng khoảnh khắc cực ngắn của tâm), vô số quyến thuộc Bồ-tát, nhiều không thể nói hết, từ chỗ của tất cả các Phật ở mọi thế giới trong mười phương, cùng với Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), vua trời Đao-lợi (cõi trời ở đỉnh núi Tu-di, còn gọi là trời Ba Mươi Ba), cho đến Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên, thuộc cõi sắc), tất cả các vua trời như thế đều vào thai ta. Họ muốn thấy Bồ-tát, cung kính cúng dường và lắng nghe, tiếp nhận chánh pháp (giáo pháp chân chánh của Phật). Thai ta chứa hết các chúng như thế mà không rộng ra, cũng không chật chội.

 Ở thế giới này, ta thị hiện việc thọ sinh nhiệm mầu như thế. Ở mọi Diêm-phù-đề (châu lục loài người ở, tức cõi đất của chúng ta) trong mười phương cũng đều như vậy. Ta cũng không phân thân, mà tùy chỗ thích hợp hiện ra đủ cách để làm mẹ Bồ-tát. Vì sao vậy? Vì ta tu pháp môn Đại Nguyện Trí Huyễn (pháp môn kết hợp nguyện lớn với trí tuệ thấy mọi sự như trò huyễn hóa) này.

 Thiện nam tử (này người con trai lành, lời gọi người nghe có lòng hướng thiện)! Ta là mẹ của Phật Lô-xá-na (vị Phật có ánh sáng soi khắp; trong kinh này chính là đức Phật Thích-ca), của Phật Câu-lâu-tôn, Phật Câu-na-hàm Mâu-ni, Phật Ca-diếp (ba vị Phật quá khứ ra đời trước Phật Thích-ca trong kiếp này), Phật Di-lặc (vị Phật sẽ ra đời trong tương lai), Phật Sư Tử, Phật Pháp Tràng, Phật Thiện Nhãn, Phật Tịnh Hoa, Phật Diệu Đức Hoa, Phật Đề-xá, Phật Phất-sa, Phật Hoan Hỷ Ý, Phật Tự Tại, Phật Ly Cấu, Phật Minh Tịnh Nguyệt, Phật Chấp Cự, Phật Lạc Tĩnh, Phật Kim Cang Thuẫn, Phật Thanh Tịnh Nghĩa, Phật A-tư-đà, Phật Độ Bỉ Ngạn, Phật Cao Diệm Sơn, Phật Chấp Đăng, Phật Bảo Liên Hoa, Phật Công Đức Xưng, Phật Vô Lượng Đức Trì, Phật Diệu Đức Đăng, Phật Trang Nghiêm Thân, Phật Thiện Uy Nghi, Phật Diệu Đức Từ, Phật Thiện Tràng, Phật Trí Thịnh, Phật Vô Lượng Âm, Phật Vô Tránh, Phật Tán Nghi, Phật Thanh Tịnh, Phật Quảng Quang, Phật Tốc Tịnh, Phật Diệu Đức Vân, Phật Trang Nghiêm Đảnh Phát, Phật Thụ Vương, Phật Trang Nghiêm Bảo Quan, Phật Trí Hải, Phật Tịnh Bảo, Phật Kiên Thiên Quan, Phật Cụ Chư Nguyện, Phật Đại Tự Tại, Phật Diệu Đức Vương, Phật Thắng Diệu Đức, Phật Chiên-đàn Vân, Phật Quảng Tịnh Nhãn, Phật Thù Thắng Tuệ, Phật Tu Tập Trí, Phật Cao Vương, Phật Tự Tại Tuệ, Phật Ly Sắc, Phật Sư Tử Hỷ, Phật Vô Thượng Vương, Phật Diệu Đức Đảnh, Phật Kim Cang Trí Sơn, Phật Diệu Đức Tạng, Phật Bảo Võng Nghiêm Thân, Phật Thiện Tuệ, Phật Tự Tại Thiên, Phật Đại Địa Thiên, Phật Vô Trước Công Đức, Phật Chúng Nha, Phật Tuệ Quang, Phật Diệu Đức Thiên, Phật Vô Thượng Tọa, Phật Vô Thượng Đức, Phật Tiên Nhân Phục Căn, Phật Tùy Thuận Ngữ, Phật Tự Tại Đức Tràng, Phật Minh Tịnh Tràng, Phật Phân Biệt Chi, Phật Tỳ-xá-khư, Phật Phóng Nhất Thiết Chúng Sinh Hương Quang Minh, Phật Kim Cang Bảo Nghiêm, Phật Hoan Hỷ Nhãn, Phật Diệt Dục Trần, Phật Cao Đại Thân, Phật Thiện Thiên, Phật Vô Thượng Thiên, Phật Hướng Tịch Diệt, Phật Giác Trí, Phật Ly Trần Cấu, Phật Quang Diệm Vương, Phật An Trụ, Phật Tỳ-xá-khư Thiên, Phật Kim Cang Sơn, Phật Trí Diệm Thịnh Diệu Đức, Phật An Ổn, Phật Ưu-ba-đề-xá, Phật Cụ Tịnh Đức, Phật Lạc Hiền Đức, Phật Đệ Nhất Nghĩa Dũng, Phật Bách Quang Diệm, Phật Nhất Tăng Thượng, Phật Thâm Âm Thanh, Phật Đại Địa Vương, Phật Bạch Tịnh, Phật Sơn Âm Thanh, Phật Thù Thắng, Phật Bất Khả Hoại, Phật Vô Thượng Y, Phật Công Đức Nguyệt, Phật Bất Vi Nghịch, Phật Công Đức Tụ, Phật Nguyệt Xuất, Phật Công Đức Thiên, Phật Quang Minh Thịnh, Phật Sa-la Âm, Phật Dược Vương, Phật Thắng Bảo, Phật Kim Cang Tuệ, Phật Bát Thập Diệu Đức, Phật Nhất Thiết Vô Hoại, Phật Đại Danh Xưng Vương, Phật Dũng Tiến Trì, Phật Vô Lượng Quang, Phật Đại Trang Nghiêm Diệm, Phật Pháp Vương Bất Hư, Phật Bất Thoái Địa, Phật Minh Tịnh Thiên, Phật Khổ Hạnh, Phật Tịnh Thiên, Phật Đồng Ý, Phật Giải Thoát Âm, Phật Vô Hoại Vương, Phật Diệt Siểm Ngụy, Phật Tịnh Chiêm-bặc Quang, Phật Thiện Thắng Nguyệt, Phật Chấp Minh Cự, Phật Trang Nghiêm Thân, Phật Bất Khả Thuyết, Phật Quán Chúng Sinh, Phật Vô Lượng Quang, Phật Vô Úy Âm, Phật Tối Thắng Thiên, Phật Vô Úy Trí Thịnh, Phật Diệu Đức Hoa, Phật Nguyệt Quang Diệm, Phật Bất Thoái Tuệ, Phật Ly Ái, Phật Bất Trước Tuệ, Phật Trưởng Dưỡng Đức Tụ, Phật Diệt Ác Đạo, Phật Vô Lượng Hóa Sư Tử Hống, Phật Nghĩa Bất Thoái, Phật Kiến Vô Ngại, Phật Hàng Chúng Ma, Phật Bất Trước Tướng, Phật Ly Hư Vọng Hải, Phật Thanh Tịnh Hải, Phật Bất Khả Thư Hoại Tu-di Sơn, Phật Vô Trước Trí, Phật Vô Lượng Tọa, Phật Dữ Ma Chiến, Phật Tùy Sư Hành, Phật Vô Thượng Điều, Phật Thường Nguyệt, Phật Nhiêu Ích Vương, Phật Bất Động Âm, Phật Nhiêu Ích Danh, Phật Nhiêu Ích Tuệ, Phật Thọ Trì, Phật Thọ Danh, Phật Mãn Xưng, Phật Vô Hoại Thịnh, Phật Sắc Minh Tịnh, Phật Vô Tướng Trí, Phật Dũng Vô Động, Phật Nan Tư Diệu Đức, Phật Đồng Nguyệt Hành, Phật Vô Lượng Thân, Phật Tùy Thuận Vương và Phật Tăng Thọ Thiên.

 Phật tử (con Phật, người theo đạo Phật)! Tất cả các vị Phật như thế trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại, gọi là "kiếp hiền" vì có một nghìn vị Phật ra đời; kiếp là một khoảng thời gian cực kỳ dài) thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chánh, trọn vẹn, ngang bằng chư Phật, tức là thành Phật) ở thế giới này, ta đều làm mẹ. Ta cũng giáo hóa chúng sinh ở mọi thế giới trong mười phương.

 Bấy giờ Thiện Tài thưa: "Thưa bậc Đại thánh! Ngài được pháp môn này đã bao lâu rồi?"

 Phu nhân đáp: "Phật tử! Thuở xưa xa, cách đây số kiếp nhiều không thể nghĩ bàn, không đếm được, ngay cả thần thông và trí sáng của các Bồ-tát cũng không biết tới. Khi ấy có một kiếp tên là Tịnh Quang Minh, và có một thế giới tên là Diệu Đức Tu-di Sơn Vương. Cõi ấy thanh tịnh, không có gì dơ bẩn, do nhiều thứ báu hợp thành, trang hoàng đủ kiểu, ai thấy cũng không chán. Trong thế giới ấy có nghìn ức tứ thiên hạ (một đơn vị thế giới gồm bốn châu lục bao quanh núi Tu-di). Trong các tứ thiên hạ ấy có một tứ thiên hạ, và trong tứ thiên hạ đó có tám mươi ức kinh đô của các đại vương. Trong các kinh đô ấy có một kinh đô tên là Trí Tràng. Ở đó có vua Chuyển luân (vị vua lý tưởng, cai trị cả thiên hạ bằng chánh pháp, có bánh xe báu dẫn đường) tên là Dũng Thịnh.

 Phía bắc kinh đô ấy có một đạo tràng (nơi tu đạo, nơi Bồ-tát ngồi để thành Phật) tên là Nguyệt Quang Minh. Thần giữ đạo tràng ấy tên là Từ Diệu Đức. Khi ấy có một vị Bồ-tát tên là Ly Cấu Tràng ngồi nơi đạo tràng, sắp thành Chánh giác (giác ngộ chân chánh, tức thành Phật). Lúc đó có một ác ma tên là Kim Cang Quang Minh cùng quyến thuộc kéo đến chỗ Bồ-tát để phá việc tu đạo của ngài. Vua Dũng Thịnh, vốn đầy đủ thần lực tự tại của Bồ-tát, liền hóa ra một đạo quân đông hơn quân ma và đánh dẹp chúng. Nhờ vậy vị Bồ-tát kia thành được Chánh giác. Thần đạo tràng thấy việc ấy, vui mừng vô cùng, phát nguyện rằng: 'Vị vua Chuyển luân này, cho đến khi thành Phật, ta đều sẽ làm mẹ.'

 Thiện nam tử! Ở đạo tràng ấy, ta đã từng cúng dường mười na-do-tha (một con số cực lớn, khoảng hàng nghìn ức) vị Phật. Thiện nam tử! Vị thần đạo tràng ấy đâu phải ai khác, chính là ta. Còn vua Chuyển luân ấy chính là Phật Lô-xá-na. Thiện nam tử! Từ khi ta phát nguyện đến nay, Phật Lô-xá-na tu hạnh Bồ-tát và giáo hóa chúng sinh trong khắp các cõi hữu (các cõi còn sống chết, tái sinh). Cho đến lần thọ sinh sau cùng của ngài, ta luôn làm mẹ. Lại nữa, thiện nam tử! Vô lượng vô biên chư Phật trong mười phương, ở hiện tại và quá khứ, vị nào đã phóng ánh sáng lớn đến chiếu thân ta và cung điện nơi ta ở, thì trong đời sinh ra sau cùng của vị ấy, ta đều làm mẹ.

 Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn Đại Nguyện Trí Huyễn này. Các đại Bồ-tát có kho đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu mọi loài khỏi khổ). Các ngài giáo hóa chúng sinh mà lòng không bao giờ thấy đủ, được pháp tự tại, trong mỗi lỗ chân lông đều hiện ra thần lực tự tại của tất cả chư Phật. Công đức và hạnh của các vị ấy, ta làm sao biết, làm sao nói được?"

 Bấy giờ phu nhân Ma-da (mẹ của Phật Thích-ca, chính là người đang kể chuyện từ đầu) bảo đồng tử Thiện Tài (cậu bé đi cầu đạo khắp nơi, nhân vật chính của phẩm này): "Thiện nam tử! Trên cõi trời Ba Mươi Ba của thế giới này có một vị vua tên là Chánh Niệm. Vua có một đồng nữ (thiếu nữ chưa chồng) tên là Thiên Chủ Quang. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài cung kính nhận lời dạy, cúi đầu sát đất lễ, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ nhìn lên, rồi lùi bước mà đi.

 Thiện Tài liền đến cung trời gặp đồng nữ ấy. Cậu lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay đứng trước mặt và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu sự giác ngộ cao tột, chân chánh, trọn khắp, tức tâm cầu thành Phật), nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Thiên nữ đáp: "Thiện nam tử! Ta được môn giải thoát (một môn chứng ngộ giúp thoát khỏi ràng buộc) của Bồ-tát, tên là Vô Ngại Niệm Thanh Tịnh Trang Nghiêm (trí nhớ không bị ngăn ngại, trong sạch và trang nghiêm). Thiện nam tử! Ta nhớ thuở quá khứ có một kiếp rất thù thắng tên là Thanh Liên Hoa. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai (danh hiệu của Phật: bậc từ chân như mà đến) nhiều như cát sông Hằng (con sông lớn ở Ấn Độ). Từ lúc các đức Như Lai ấy mới xuất gia, ta đều chiêm ngưỡng, phụng sự, giữ gìn và cúng dường. Ta xây tăng-già-lam (chùa, nơi chúng tăng ở) và lo liệu mọi vật dụng.

 Các vị Phật ấy, từ khi còn là Bồ-tát ở trong thai mẹ, lúc đản sinh, lúc đi bảy bước, lúc cất tiếng rống sư tử lớn (lời tuyên bố mạnh mẽ không sợ hãi, như sư tử rống làm muôn thú khiếp phục), lúc còn là đồng tử ở trong cung, lúc đến cây Bồ-đề thành Chánh giác, lúc chuyển pháp luân (giảng pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi), hiện thần biến của Phật để giáo hóa và điều phục chúng sinh, cho đến mọi việc các ngài làm từ lúc mới phát tâm đến khi pháp diệt hết, ta đều nhớ rõ, không sót gì. Những việc ấy luôn hiện ra trước mắt ta, ta ghi nhớ không quên.

 Ta lại nhớ thuở quá khứ có kiếp tên là Thiện Địa. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số cát của mười sông Hằng. Lại có kiếp quá khứ tên là Diệu Đức. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số vi trần của một thế giới Phật. Lại có kiếp tên là Vô Sở Đắc. Trong kiếp ấy ta cúng dường tám mươi bốn ức trăm nghìn na-do-tha đức Như Lai. Lại có kiếp tên là Thiện Quang. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số vi trần của cõi Diêm-phù-đề. Lại có kiếp tên là Vô Lượng Quang. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số cát của hai mươi sông Hằng. Lại có kiếp tên là Tinh Tấn Đức. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số cát của một sông Hằng. Lại có kiếp tên là Thiện Bi. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số cát của tám mươi sông Hằng. Lại có kiếp tên là Thắng Du. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số cát của sáu mươi sông Hằng. Lại có kiếp tên là Diệu Nguyệt. Trong kiếp ấy ta cúng dường các đức Như Lai nhiều bằng số cát của bảy mươi sông Hằng.

 Thiện nam tử! Ta nhớ lại như thế suốt số kiếp nhiều như cát sông Hằng. Trong suốt thời gian ấy, ta chưa từng rời bỏ các đức Như Lai Ứng Chánh Đẳng Giác (danh hiệu Phật: bậc đáng được cúng dường, đã giác ngộ chân chánh và trọn vẹn). Từ chỗ của tất cả các đức Như Lai ấy, ta được nghe môn giải thoát Bồ-tát Vô Ngại Niệm Thanh Tịnh Trang Nghiêm này. Ta thọ trì, tu hành, chưa từng gián đoạn, thuận theo mà đi sâu vào. Tất cả các đức Như Lai trong những kiếp trước ấy, mọi thần biến của các ngài từ lúc mới làm Bồ-tát cho đến khi pháp diệt hết, nhờ sức của môn giải thoát thanh tịnh trang nghiêm này, ta đều nhớ lại và thấy rõ ràng trước mắt. Ta giữ gìn và làm theo, chưa từng lười bỏ.

 Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Ngại Niệm Thanh Tịnh này. Các vị Bồ-tát ma-ha-tát (đại Bồ-tát, bậc Bồ-tát lớn) đã ra khỏi đêm dài sinh tử, sáng suốt thấu triệt. Các ngài vĩnh viễn lìa sự ngu tối, chưa từng mê ngủ. Tâm các ngài không còn các "cái" (những thứ che lấp tâm, gồm: tham muốn, giận dữ, tâm mờ mịt buồn ngủ, tâm xao động hối hận, và nghi ngờ). Thân các ngài nhẹ nhàng an ổn. Đối với bản tánh của các pháp, các ngài giác ngộ rõ ràng, trong sạch. Các ngài thành tựu thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật) và khai ngộ cho muôn loài. Công đức và hạnh của các vị ấy, ta làm sao biết, làm sao nói được?

 Thiện nam tử! Ở thành Ca-tỳ-la (quê hương của Phật Thích-ca) có một thầy dạy trẻ tên là Biến Hữu. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài nhờ được nghe pháp nên thân tâm vui sướng khắp cả. Thiện căn không thể nghĩ bàn của cậu tuôn chảy, lan rộng, tăng thêm. Cậu cúi đầu sát đất lễ dưới chân Thiên Chủ Quang, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt ra đi.

 Thiện Tài từ cung trời xuống, dần dần đi về thành ấy. Đến chỗ Biến Hữu, cậu lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói." Biến Hữu đáp: "Thiện nam tử! Ở đây có một đồng tử tên là Thiện Tri Chúng Nghệ, đã học được trí về chữ của Bồ-tát. Ngươi hãy hỏi cậu ấy, cậu ấy sẽ nói cho ngươi."

 Thiện Tài liền đến chỗ đồng tử ấy, cúi đầu lễ kính, đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Đồng tử ấy bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử! Ta được môn giải thoát của Bồ-tát tên là Thiện Tri Chúng Nghệ (khéo biết mọi nghề). Ta thường đọc lên và ghi nhớ các chữ gốc để vào môn giải thoát này (đây là các chữ cái của tiếng Phạn, ngôn ngữ cổ của Ấn Độ, được phiên âm lại).

 Khi đọc chữ A, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ giác ngộ) tên là "Uy đức của Bồ-tát với các cảnh giới riêng biệt". Khi đọc chữ La, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Bình đẳng, một vị, cao tột, không bờ bến". Khi đọc chữ Ba, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Pháp giới (toàn thể mọi sự vật, mọi pháp, xét theo bản tánh chân thật) không có tướng khác nhau". Khi đọc chữ Giả, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Bánh xe lăn khắp, cắt đứt sự sai biệt". Khi đọc chữ Đa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Được chỗ không nương tựa, không gì cao hơn". Khi đọc chữ La (một chữ La khác), ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Lìa chỗ nương tựa, không dơ bẩn".

 Khi đọc chữ Trà (đọc theo âm sách ghi là "đồ-giả" ghép lại), ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Hạnh không thoái lui". Khi đọc chữ Bà, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Đạo tràng kim cương". Khi đọc chữ Trà, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Bánh xe lăn khắp". Khi đọc chữ Sa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Kho biển". Khi đọc chữ Tha, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Sinh ra khắp nơi và an trụ". Khi đọc chữ Na, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Ánh sáng tròn đầy". Khi đọc chữ Na (lần nữa), ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Gom chứa những điều khác biệt". Khi đọc chữ Sử-tra, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Ánh sáng khắp nơi làm lắng dịu các phiền não (những nỗi phiền não trói buộc tâm như tham, giận, si mê)".

 Khi đọc chữ Ca, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Khác biệt mà cùng một vị". Khi đọc chữ Sa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Mưa pháp tuôn xối xả". Khi đọc chữ Ma, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Dòng nước lớn chảy xiết, các ngọn núi cùng đứng sừng sững". Khi đọc chữ Già, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Dựng đứng vững vàng khắp trên cao". Khi đọc chữ Sa-tha, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Kho chân như (bản tánh chân thật, không đổi của mọi sự vật) bình đẳng khắp nơi". Khi đọc chữ Xã, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Vào biển thế gian mà vẫn trong sạch". Khi đọc chữ Thất-giả, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Sự trang nghiêm bằng chánh niệm của tất cả chư Phật". Khi đọc chữ Đà, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Quán sát khối pháp tròn đầy".

 Khi đọc chữ Xa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Ánh sáng bánh xe giáo huấn của tất cả chư Phật". Khi đọc chữ Khư, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Kho trí hiện ra trước mắt nhờ tu sạch nhân địa (giai đoạn gieo nhân tu hành trước khi đạt quả)". Khi đọc chữ Xoa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Dứt lặng kho chứa của biển nghiệp (những việc làm tạo ra quả báo)". Khi đọc chữ Sa-đa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Trừ sạch chướng ngại của mê lầm, mở ra ánh sáng trong sạch". Khi đọc chữ Nhưỡng, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Làm nhân cho thế gian hiểu ngộ". Khi đọc chữ Phả, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Bánh xe trí tuệ cắt đứt sinh tử". Khi đọc chữ Bà (lần nữa), ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Mọi cung điện đều trang nghiêm đầy đủ". Khi đọc chữ Xa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Tu hành kho giới luật, từng điều đều tròn đầy". Khi đọc chữ Sa-ma, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Theo khắp mười phương mà thấy chư Phật ngay trước mắt".

 Khi đọc chữ Ha-sa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Quán sát tất cả chúng sinh chưa có duyên, dùng phương tiện thu nhận họ, khiến sinh ra kho biển". Khi đọc chữ Ha, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Tu hành và đi vào biển của tất cả công đức". Khi đọc chữ Già (lần nữa), ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Giữ gìn mây của tất cả các pháp, kho biển bền chắc". Khi đọc chữ Tra, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Chư Phật mười phương theo nguyện mà hiện ra trước mắt". Khi đọc chữ Noa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Bánh xe chữ không lay động, gom tụ muôn ức chữ". Khi đọc chữ Sa-phả, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Chỗ rốt ráo của việc giáo hóa chúng sinh". Khi đọc chữ Sa-ca, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Các địa đều đầy đủ, bánh xe ánh sáng giải thoát không vướng mắc, không ngăn ngại, chiếu khắp".

 Khi đọc chữ Xà, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Tuyên nói cảnh giới của tất cả Phật pháp". Khi đọc chữ Đa-sa, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Sấm pháp vang rền khắp hư không". Khi đọc chữ Tha (đọc theo âm sách ghi là "sỉ-gia" ghép lại), ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Ngọn đèn sáng vô ngã (hiểu rằng không có cái 'ta' thường còn) làm tỏ ngộ các tâm thức mê lầm". Khi đọc chữ Đà, ta vào môn Bát-nhã ba-la-mật tên là "Kho sinh ra mọi bánh xe pháp".

 Thiện nam tử! Khi ta đọc các chữ gốc để vào các môn giải thoát như thế, ta lấy bốn mươi hai môn Bát-nhã ba-la-mật này làm đầu, rồi vào vô lượng vô số môn Bát-nhã ba-la-mật khác.

 Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Bồ-tát Thiện Tri Chúng Nghệ này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì đối với mọi phép khéo léo của thế gian và xuất thế gian (những pháp vượt ra ngoài thế gian, tức pháp tu giải thoát), các ngài đều dùng trí thông suốt mà đạt đến chỗ hoàn hảo. Nghề lạ của các phương xa, các ngài đều gom hiểu không sót. Chữ nghĩa, toán số, các ngài đều hiểu sâu. Về thuốc men, bùa chú, các ngài khéo chữa các bệnh. Có những chúng sinh bị quỷ mị nhập, bị kẻ thù ghét trù ếm, bị sao xấu gây biến quái, bị xác chết đuổi theo, hoặc mắc động kinh, gầy ốm và đủ thứ bệnh tật khác, các ngài đều cứu chữa được cho lành.

 Các ngài lại khéo phân biệt vàng, ngọc, châu, vỏ ốc quý, san hô, lưu ly (ngọc màu xanh biếc), ma-ni (ngọc báu như ý), xa cừ (vỏ sò quý), kê-tát-la (một loại ngọc quý (?)) và các thứ báu khác. Các ngài biết nơi sinh ra mọi kho báu, biết chủng loại khác nhau, biết giá trị nhiều ít. Làng xóm, đồn trại, thôn ấp, thành lớn thành nhỏ, cung điện, vườn tược, núi đá, suối nước, đầm lầy, phàm là nơi người ta ở, Bồ-tát đều tùy chỗ mà che chở. Các ngài lại khéo xem thiên văn, địa lý, tướng người tốt xấu, tiếng chim thú, mây ráng, khí hậu, mùa màng được hay mất, đất nước yên hay nguy. Mọi nghề nghiệp của thế gian như thế, các ngài không nghề nào không luyện thấu đến tận cội nguồn.

 Các ngài lại phân biệt được các pháp xuất thế: gọi đúng tên, giảng rõ nghĩa, quán sát bản thể và hình tướng, thuận theo mà tu hành, dùng trí đi vào trong đó. Các ngài không nghi, không ngại, không ngu tối, không chậm lụt, không lo phiền, không chìm đắm, không điều gì không tự mình chứng thấy. Công đức và hạnh của các vị ấy, ta làm sao biết, làm sao nói được?

 Thiện nam tử! Ở nước Ma-kiệt-đề (một nước lớn ở miền trung Ấn Độ) có một làng, trong làng có thành tên là Bà-đát-na. Ở đó có một ưu-bà-di (nữ cư sĩ tại gia, có giữ giới của Phật) tên là Hiền Thắng. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài cúi đầu sát đất lễ dưới chân Thiện Tri Chúng Nghệ, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt ra đi.

 Thiện Tài đi về thành trong làng ấy, đến chỗ Hiền Thắng. Cậu lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Hiền Thắng đáp: "Thiện nam tử! Ta được pháp môn của Bồ-tát tên là Vô Y Xứ Đạo Tràng (đạo tràng không có chỗ nương tựa). Ta tự mình hiểu rồi lại giảng cho người khác. Ta lại được Tam-muội (trạng thái tâm định lặng, tập trung vững chắc) Vô Tận. Không phải bản thân pháp tam-muội ấy có tận hay không tận. Gọi là "vô tận" vì nó sinh ra con mắt mang tính chất của Nhất thiết trí (trí biết tất cả, tức trí tuệ của Phật) không cùng tận. Nó lại sinh ra lỗ tai mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra lỗ mũi mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra cái lưỡi mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra thân mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra ý mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra đủ loại ánh sáng trí tuệ mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra thần thông khắp nơi mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận. Nó lại sinh ra vô lượng công đức mang tính chất của Nhất thiết trí, nhiều như sóng biển, đều không cùng tận. Nó lại sinh ra ánh sáng chiếu khắp thế gian mang tính chất của Nhất thiết trí không cùng tận.

 Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn Vô Y Xứ Đạo Tràng này. Còn tất cả công đức và hạnh không vướng mắc của các vị Bồ-tát ma-ha-tát, ta làm sao biết hết, nói hết được? Thiện nam tử! Ở phương nam có thành tên là Ốc Điền (Ruộng Tốt). Ở đó có một trưởng giả (người giàu có, có danh vọng) tên là Kiên Cố Giải Thoát. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài lễ dưới chân Hiền Thắng, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ nhìn lên, rồi từ biệt đi về phương nam.

 Đến thành ấy, Thiện Tài tới chỗ vị trưởng giả. Cậu lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Trưởng giả đáp: "Thiện nam tử! Ta được môn giải thoát của Bồ-tát tên là Vô Trước Thanh Tịnh Niệm (trí nhớ trong sạch, không vướng mắc). Từ khi được môn giải thoát này, pháp và nguyện của ta đều đầy đủ, ta không còn mong cầu gì nơi chư Phật mười phương nữa. Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Tịnh Niệm này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì đã được tiếng rống sư tử lớn không sợ hãi, an trụ trong khối phước đức và trí tuệ cao rộng. Công đức và hạnh của các vị ấy, ta làm sao biết, làm sao nói được? Thiện nam tử! Ngay trong thành này có một trưởng giả tên là Diệu Nguyệt. Nhà của vị trưởng giả ấy lúc nào cũng có ánh sáng. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài lễ dưới chân Kiên Cố, đi vòng quanh vô số vòng, rồi từ biệt ra đi.

 Thiện Tài đến chỗ Diệu Nguyệt, lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Diệu Nguyệt đáp: "Thiện nam tử! Ta được môn giải thoát của Bồ-tát tên là Tịnh Trí Quang Minh (ánh sáng của trí tuệ trong sạch). Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Trí Quang này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì đã chứng được vô lượng pháp môn giải thoát. Công đức và hạnh của các vị ấy, ta làm sao biết, làm sao nói được? Thiện nam tử! Ở phương nam này có thành tên là Xuất Sinh. Ở đó có một trưởng giả tên là Vô Thắng Quân. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài lễ dưới chân Diệu Nguyệt, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt ra đi.

 Thiện Tài dần dần đi về thành ấy, đến chỗ vị trưởng giả. Cậu lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Trưởng giả đáp: "Thiện nam tử! Ta được môn giải thoát của Bồ-tát tên là Vô Tận Tướng (tướng không cùng tận). Nhờ chứng được môn giải thoát này, ta thấy vô lượng vị Phật và được kho tàng không cùng tận. Thiện nam tử! Ta chỉ biết môn giải thoát Vô Tận Tướng này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì đã được trí không giới hạn và biện tài (tài ăn nói, giảng giải) không ngăn ngại. Công đức và hạnh của các vị ấy, ta làm sao biết, làm sao nói được? Thiện nam tử! Phía nam thành này có một làng tên là Pháp. Trong làng ấy có một bà-la-môn (người thuộc giai cấp tu sĩ, lo việc tế lễ trong xã hội Ấn Độ xưa) tên là Thi-tỳ Tối Thắng. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài lễ dưới chân Vô Thắng Quân, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ rồi từ biệt, dần dần đi về phương nam.

 Thiện Tài đến làng ấy gặp Thi-tỳ Tối Thắng. Cậu lễ dưới chân, đi vòng quanh, chắp tay cung kính đứng sang một bên và thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Con nghe nói bậc Thánh khéo dắt dẫn dạy bảo, xin vì con mà giảng nói."

 Vị bà-la-môn đáp: "Thiện nam tử! Ta được pháp môn của Bồ-tát tên là Thành Nguyện Ngữ (lời nguyện chân thật). Các Bồ-tát quá khứ, hiện tại và vị lai nhờ lời này mà không bao giờ thoái lui trên đường đến A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề: chưa từng thoái lui, đang không thoái lui, và sẽ không thoái lui. Thiện nam tử! Vì ta an trụ trong lời nguyện chân thật, nên việc gì ta làm theo ý mình cũng đều thành tựu trọn vẹn. Thiện nam tử! Ta chỉ biết pháp môn Lời Chân Thật này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì việc làm và cử chỉ không bao giờ trái với lời nguyện chân thật. Lời các ngài nói ra đều chân thật, chưa từng dối trá, và vô lượng công đức nhờ đó mà sinh ra. Ta làm sao biết, làm sao nói được? Thiện nam tử! Ở phương nam này có thành tên là Diệu Ý Hoa Môn. Ở đó có một đồng tử tên là Đức Sinh, lại có một đồng nữ tên là Hữu Đức. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?" Thiện Tài vì tôn trọng pháp nên lễ dưới chân vị bà-la-môn, đi vòng quanh vô số vòng, quyến luyến ngưỡng mộ rồi ra đi.

 Thiện Tài dần dần đi về phương nam, đến thành ấy, gặp đồng tử và đồng nữ. Cậu cúi đầu lễ dưới chân hai vị, đi vòng quanh xong thì chắp tay trước mặt mà thưa: "Thưa bậc Thánh! Con trước đây đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào. Xin hai vị thương xót mà giảng nói cho con."

 Đồng tử và đồng nữ bảo Thiện Tài: "Thiện nam tử! Chúng ta chứng được môn giải thoát của Bồ-tát tên là Huyễn Trụ (thấy mọi sự tồn tại như trò ảo thuật). Bằng trí trong sạch ấy, chúng ta thấy mọi thế gian đều tồn tại như huyễn, vì do nhân duyên (các điều kiện hợp lại) mà sinh ra. Tất cả chúng sinh đều tồn tại như huyễn, vì do nghiệp và phiền não khởi lên. Tất cả các pháp đều tồn tại như huyễn, vì do vô minh (sự mê muội không thấy chân lý), hữu (sự tồn tại trong vòng sinh tử), ái (lòng tham luyến) và các thứ khác nối tiếp làm duyên cho nhau mà sinh ra. Tất cả tam giới (ba cõi: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc, tức toàn bộ vòng sống chết) đều tồn tại như huyễn, vì do trí điên đảo (cái biết lộn ngược, sai lầm) sinh ra. Mọi sự sinh, diệt, sinh ra, già, chết, lo buồn, đau khổ, phiền não của tất cả chúng sinh đều tồn tại như huyễn, vì do sự phân biệt hư vọng sinh ra. Tất cả các cõi nước đều tồn tại như huyễn, vì do ý tưởng điên đảo, tâm điên đảo, cái thấy điên đảo và vô minh hiện ra.

 Tất cả Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy để tự giải thoát) và Bích-chi-Phật (người tự quán nhân duyên mà giác ngộ, không có thầy) đều tồn tại như huyễn, vì do sự phân biệt về trí và về việc dứt bỏ phiền não mà thành. Tất cả Bồ-tát đều tồn tại như huyễn, vì do tâm trí thù thắng biết tự điều phục mình và giáo hóa chúng sinh, cùng các hạnh nguyện, mà thành. Mọi việc biến hóa, điều phục và mọi việc làm của các hội chúng Bồ-tát đều tồn tại như huyễn, vì do nguyện và trí thu nhiếp mà thành. Thiện nam tử! Bản tánh của cảnh huyễn không thể nghĩ bàn.

 Thiện nam tử! Hai chúng ta chỉ biết được môn giải thoát Bồ-tát này. Còn các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì khéo đi vào lưới huyễn của vô biên sự việc. Công đức và hạnh của các vị ấy, chúng ta làm sao biết, làm sao nói được?" Đồng tử và đồng nữ nói xong về môn giải thoát của mình, nhờ sức thiện căn không thể nghĩ bàn, khiến thân Thiện Tài trở nên mềm mại, sáng bóng. Rồi hai vị tự kể về bản nguyện (lời nguyện gốc từ thuở ban đầu) của mình.

 Hai vị lại nói: "Thiện nam tử! Ở phương nam này có một nước tên là Hải Giản (Khe Biển). Ở đó có một khu vườn tên là Đại Trang Nghiêm Tạng. Trong khu vườn ấy có một tòa lầu lớn tên là Nghiêm Tịnh Tạng. Tòa lầu ấy do thiện căn thuở xưa của Bồ-tát tạo nên. Nó cũng do các nguyện của Bồ-tát, sức tự tại của thần thông và trí tuệ, phương tiện khéo léo, công đức, đại bi và các pháp môn tạo nên. Trong vườn ấy có vị Bồ-tát ma-ha-tát tên là Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca). Ngài thường giáo hóa cha mẹ, bà con, quyến thuộc và những người cùng tu. Ngài lại nuôi lớn thiện căn của vô lượng chúng sinh khác, khiến họ an trụ trong Đại thừa (cỗ xe lớn, tức con đường tu vừa cứu mình vừa cứu tất cả chúng sinh).

 Ngài cũng muốn hiển bày cho ngươi pháp môn phương tiện của Bồ-tát. Ngài muốn làm sáng tỏ sự tự tại của Bồ-tát trong việc thọ sinh. Ngài muốn hiện ngay trước mắt mà giáo hóa tất cả chúng sinh, khiến họ chán các cõi hữu. Ngài muốn tuyên bày sức đại từ bi của Bồ-tát, làm cho người ta tỉnh ngộ về pháp môn vô tướng (không bám vào hình tướng) của Bồ-tát, và làm rõ rằng các cõi hữu, các nẻo tái sinh đều không có tự tướng (bản chất riêng tự có).

 Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm thanh tịnh đạo Bồ-tát thế nào? Bồ-tát học giới (giới luật, những điều răn để giữ thân, miệng, ý) Bồ-tát thế nào? Bồ-tát làm thanh tịnh tâm Bồ-tát thế nào? Bồ-tát phát các đại nguyện thế nào? Bồ-tát tích tụ vốn liếng công đức thế nào? Bồ-tát đạt được các địa Bồ-tát thế nào? Bồ-tát làm đầy đủ tất cả Ba-la-mật (các pháp tu đưa người qua bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ) thế nào? Bồ-tát được các pháp nhẫn (sự an nhiên chấp nhận chân lý, tâm không lay động) thế nào? Bồ-tát an trụ trong hạnh công đức thế nào? Bồ-tát gần gũi thiện tri thức (bạn lành, thầy tốt dẫn dắt mình trên đường tu) thế nào?

 Vì sao vậy? Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy đã rốt ráo tất cả hạnh Bồ-tát. Ngài phân biệt, biết rõ tâm hạnh của chúng sinh và dùng trí phương tiện khéo léo mà giáo hóa họ. Ngài đã đầy đủ tất cả Ba-la-mật, an trụ trong địa Bồ-tát, được các môn nhẫn. Ngài đã chứng pháp ly sinh của Bồ-tát (lìa hẳn địa vị phàm phu, vào hàng thánh). Ngài đã được thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật) nơi chư Phật. Ngài rong chơi tự tại trong pháp Bồ-tát, giữ gìn điều chư Phật giữ gìn. Vô lượng chư Phật đã lấy chánh pháp cam lồ (nước ngọt bất tử, ví cho pháp của Phật) của Nhất thiết trí mà rưới lên đầu ngài (lễ quán đảnh, xác nhận ngài sẽ kế vị Phật).

 Thiện nam tử! Vị Bồ-tát ma-ha-tát ấy có thể chỉ dẫn cho ngươi về bậc thiện tri thức chân thật. Ngài có thể làm bền tâm Bồ-đề (tâm cầu giác ngộ thành Phật) của ngươi, nuôi lớn thiện căn, giúp ngươi an trụ trong tâm ngay thẳng, hiển bày các căn của Bồ-tát. Ngài giảng nói không ngăn ngại về các địa bình đẳng, khen ngợi con đường sinh ra Bồ-tát, đầy đủ công đức và nguyện hạnh của các Bồ-tát, và có thể giảng rộng các hạnh của Phổ Hiền.

 Thiện nam tử! Ngươi không nên vì có được một thiện căn mà cho là đã đủ. Một pháp ánh sáng, một hạnh, một nguyện, một lần được thọ ký, được môn pháp nhẫn, sáu Ba-la-mật, cõi Phật thanh tịnh của các địa Bồ-tát, việc gần gũi thiện tri thức: trong những việc ấy, ngươi đều không nên cho là đã đủ. Vì sao vậy? Thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát phải một lòng cầu vô lượng thiện căn. Bồ-tát phải tích tụ vô lượng vốn liếng Bồ-đề, tích tụ vô lượng nhân duyên Bồ-đề. Bồ-tát phải tu tập vô lượng hồi hướng lớn (đem công đức của mình hướng về sự giác ngộ và chia cho chúng sinh). Bồ-tát phải giáo hóa và làm cho vô lượng chúng sinh thuần thục. Bồ-tát phải biết rõ vô lượng tâm, căn cơ, ý muốn, tính tình và các hạnh của chúng sinh.

 Bồ-tát phải dứt trừ phiền não, các mối trói buộc, nghiệp và tập khí (thói quen nhiễm sâu từ nhiều đời) của vô lượng chúng sinh. Bồ-tát phải dứt trừ tà kiến (cái thấy sai lệch) và các tâm nhiễm ô của vô lượng chúng sinh, khiến họ phát vô lượng tâm thanh tịnh. Bồ-tát phải nhổ vô lượng gai khổ não, làm cạn vô lượng biển ái dục, lìa xa vô lượng bóng tối ngu si, phá tan vô lượng núi kiêu mạn lớn, cởi vô lượng trói buộc sinh tử. Bồ-tát phải vượt qua vô lượng dòng phiền não và dòng tái sinh, nấu cạn vô lượng nguồn biển thọ sinh, kéo chúng sinh ra khỏi vô lượng bùn lầy ái dục, cứu họ khỏi khổ nạn trong ngục tam giới. Bồ-tát phải khiến tất cả đều an lập trong tám chi đạo thánh (Bát chánh đạo, tám con đường đúng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, định tâm đúng). Bồ-tát phải khiến khắp nơi dập tắt lửa ba độc (tham lam, giận dữ, si mê) đang bốc cháy, cắt đứt vô lượng lưỡi câu và mồi nhử của ma, lìa xa vô lượng việc làm của ác ma.

 Bồ-tát phải tu cho trong sạch vô lượng tâm ngay thẳng của Bồ-tát, nuôi lớn vô lượng phương tiện của Bồ-tát, sinh ra vô lượng căn của Bồ-tát, tu cho trong sạch vô lượng ý muốn và tính tình của Bồ-tát. Bồ-tát phải đi sâu vào vô lượng pháp bình đẳng của Bồ-tát, tu hành vô lượng hạnh thù thắng của Bồ-tát, làm thanh tịnh vô lượng công đức của Bồ-tát, tu cho trong sạch vô lượng oai nghi (dáng vẻ, cử chỉ đúng phép) của Bồ-tát, thị hiện vô lượng cách tùy thuận thế gian của Bồ-tát. Bồ-tát phải phát khởi vô lượng lòng tin không hư hoại, phát khởi vô lượng sức tinh tấn lớn, tu cho trong sạch vô lượng sức chánh niệm, thành tựu vô lượng sức tam-muội, khai mở vô lượng sức đại tuệ, làm bền vô lượng sức của ý muốn và tính tình, tích tụ vô lượng sức công đức, nuôi lớn vô lượng sức trí trong sạch, phát khởi vô lượng sức của Bồ-tát, thành tựu vô lượng sức của Như Lai.

 Bồ-tát phải phân biệt và biết hết vô lượng pháp môn, vào khắp vô lượng phương diện của các pháp, tu cho trong sạch vô lượng pháp môn, phát khởi vô lượng ánh sáng pháp, soi rõ vô lượng pháp và vô lượng căn cơ. Bồ-tát phải biết rõ vô lượng bệnh phiền não, tích tụ vô lượng thuốc pháp mầu nhiệm, dùng phương tiện khéo léo chữa các bệnh trói buộc. Bồ-tát phải tu tập vô lượng chánh pháp cam lồ, đến các cõi Phật cung kính cúng dường vô lượng Như Lai, vào khắp tận nguồn đáy của các đại chúng Bồ-tát, hộ trì chánh pháp của vô lượng Như Lai. Bồ-tát không chê trách tội lỗi của vô lượng chúng sinh, mà phải dứt trừ các nạn khổ trong ác đạo, khiến vô lượng chúng sinh được sinh lên cõi trời và cõi người, thu nhiếp vô lượng loài chúng sinh.

 Bồ-tát phải tu cho trong sạch vô lượng môn đà-la-ni (tổng trì: năng lực ghi nhớ và giữ gìn mọi pháp không quên), thành tựu vô lượng đại nguyện hạnh, tu tập vô lượng sức nguyện đại từ. Bồ-tát không tiếc thân mạng để cầu vô lượng pháp. Bồ-tát phải tu tập vô lượng sức của pháp tịch diệt (sự vắng lặng khi phiền não đã dứt), sinh ra vô lượng thần thông và trí sáng thanh tịnh. Bồ-tát phải biết vô lượng chúng sinh thọ sinh trong các nẻo, để ứng hiện vô lượng hóa thân (thân biến hiện ra để độ chúng sinh) cho họ. Bồ-tát phải biết vô lượng tâm và các cách nói năng của họ, vào hết vô lượng hạnh của Bồ-tát, tu pháp Bồ-tát, quán sát các pháp môn rất sâu của Bồ-tát, giác ngộ cảnh giới khó biết của Bồ-tát, đến được nơi khó đến của các Bồ-tát, thâu giữ công đức dũng mãnh của Bồ-tát, chứng pháp ly sinh thanh tịnh, mầu nhiệm, khó chứng của Bồ-tát, và giác ngộ các hạnh trang nghiêm của Bồ-tát.

 Ở khắp mọi nơi, Bồ-tát phải hiển hiện thần lực tự tại của Bồ-tát, thọ trì mây pháp không hư hoại của Bồ-tát, tăng rộng hạnh trí tuệ thanh tịnh vô lượng vô biên của Bồ-tát, rốt ráo vô lượng Ba-la-mật, nhận vô lượng lời thọ ký của Bồ-tát, đi sâu vào vô lượng môn nhẫn của Bồ-tát, tu sửa các môn chánh pháp trong các địa không thể nghĩ bàn của Bồ-tát. Suốt vô lượng kiếp, Bồ-tát phải dùng thệ nguyện lớn để tự trang nghiêm, cúng dường chư Phật, làm thanh tịnh vô số thế giới chư Phật nhiều không thể nói hết, và phát vô số nguyện hạnh Bồ-tát nhiều không thể nói hết.

 Thiện nam tử! Nói tóm lại, Bồ-tát giáo hóa tất cả chúng sinh. Trong tất cả các kiếp, Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát. Trong tất cả các nẻo, Bồ-tát ứng hiện thọ sinh. Bồ-tát dùng trí sáng sạch biết rõ cả ba đời, làm sạch tất cả các cõi, đầy đủ tất cả các nguyện, cúng dường tất cả chư Phật, cùng tất cả Bồ-tát tu nguyện hạnh, và gần gũi tất cả các thiện tri thức.

 Vì vậy, thiện nam tử, ngươi phải một lòng cầu các thiện tri thức. Khi gặp được và nghe pháp thì phải cung kính cúng dường. Đối với thiện tri thức, chớ sinh lòng nghi ngờ, chớ để thân tâm biếng nhác chán nản. Hãy làm cho tất cả thiện tri thức đều rất vui lòng. Vì sao vậy? Vì nhờ thiện tri thức mà rốt ráo được tất cả hạnh Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà thành tựu được tất cả công đức Bồ-tát, tất cả đại nguyện Bồ-tát, tất cả thiện căn Bồ-tát, tất cả pháp trợ đạo (các pháp hỗ trợ con đường giác ngộ) của Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà sinh ra ánh sáng pháp của tất cả Bồ-tát, làm thanh tịnh tất cả pháp môn Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà tu cho trong sạch tất cả giới cấm của Bồ-tát, tất cả thiền định tam-muội của Bồ-tát, tất cả tâm Bồ-đề vô thượng bền chắc của Bồ-tát, tất cả tổng trì và biện tài của Bồ-tát.

 Nhờ thiện tri thức mà làm thanh tịnh tất cả kho công đức của Bồ-tát, đồng với tất cả đại nguyện của Bồ-tát, hiểu tất cả pháp bí mật và tất cả pháp bảo của Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà nuôi lớn tất cả các căn của Bồ-tát, tích tụ tất cả khối trí của Bồ-tát, giữ gìn tất cả kho pháp công đức của Bồ-tát, làm thanh tịnh tất cả sự thọ sinh của Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà nghe và giữ tất cả mây pháp của Bồ-tát, sinh ra tất cả chánh đạo của Bồ-tát, phát khởi tất cả tâm đạo của Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà thành tựu Bồ-đề của tất cả chư Phật và tất cả hạnh Bồ-tát, biết rõ tất cả pháp giới mười phương.

 Nhờ thiện tri thức mà khen ngợi công đức tâm ngay thẳng của tất cả Bồ-tát, khởi sức đại từ bi của tất cả Bồ-tát, thu nhiếp vô lượng thiện căn của tất cả Bồ-tát, được tất cả chi đạo (các phần của con đường giác ngộ) của Bồ-tát, được tâm làm lợi ích chúng sinh của tất cả Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà lìa xa ác đạo, an trụ trong Đại thừa, tu hạnh Bồ-tát và xa lánh ác tri thức (thầy bạn xấu dẫn vào đường sai). Nhờ thiện tri thức mà đối với pháp Bồ-tát, tâm không thoái lui. Nhờ thiện tri thức mà vượt khỏi phàm phu, Thanh văn và Duyên giác (người tự quán nhân duyên mà ngộ đạo, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình). Nhờ thiện tri thức mà đối với tất cả thế gian, tâm không mê loạn, không nhiễm dính. Nhờ thiện tri thức mà tu rộng vô lượng hạnh Bồ-tát, nuôi lớn tất cả công đức lành, dứt trừ phiền não, khiến tất cả ma không thể phá hoại. Nhờ thiện tri thức mà làm xong được tất cả những việc như thế.

 Vì sao vậy? Vì thiện tri thức có thể khiến ta dứt trừ các chướng ngại. Thiện tri thức giúp ta xa lìa pháp bất thiện và ác tri thức, dập tắt bóng tối vô minh và các trói buộc của tà kiến. Thiện tri thức giúp ta vượt khỏi sinh tử và tất cả thế gian, cắt đứt mồi câu của ma, nhổ gai khổ não. Thiện tri thức đưa ta ra khỏi chốn hiểm nạn của sự không có trí và khe núi của mê lầm tà vạy, giúp ta vượt qua dòng tái sinh và các lối tắt tà ác. Thiện tri thức chỉ dẫn con đường Bồ-đề chân chánh, thanh tịnh. Thiện tri thức dạy pháp Bồ-tát, dạy tu bốn đạo (?), làm sáng sạch mắt tuệ, giúp an lập Tát-bà-nhã (Nhất thiết trí, trí biết tất cả của Phật). Thiện tri thức giúp tăng trưởng tâm Bồ-đề, mở rộng từ bi, tu Ba-la-mật, an trụ trong địa Bồ-tát, được pháp nhẫn sâu xa, làm thanh tịnh tất cả thiện căn. Thiện tri thức giúp tích tụ tất cả công đức Bồ-tát và ban cho ta tất cả công đức Bồ-tát. Nhờ thiện tri thức mà thấy tất cả chư Phật, lòng rất vui mừng. Thiện tri thức giúp giữ gìn giới thanh tịnh, hiểu nghĩa chân thật, mở ra cửa chánh pháp, lìa các đường tà. Thiện tri thức hiện ra cửa pháp sáng soi khắp tất cả, giúp nghe và giữ vô lượng mây pháp của chư Phật, diệt tất cả phiền não, tăng thêm Nhất thiết trí, an trụ trong tất cả Phật pháp.

 Lại nữa, thiện nam tử! Thiện tri thức là mẹ hiền, vì giúp ta sinh vào nhà Phật. Thiện tri thức là cha hiền, vì làm vô lượng việc lợi ích cho chúng sinh. Thiện tri thức là người nuôi nấng che chở, vì giữ cho ta không làm mọi điều ác. Thiện tri thức là bậc thầy lớn, vì dạy ta học giới Bồ-tát. Thiện tri thức là người dẫn đường, vì dạy ta đi đến con đường sang bờ bên kia. Thiện tri thức là thầy thuốc giỏi, vì chữa mọi bệnh phiền não. Thiện tri thức là núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn), vì nuôi lớn thuốc trí tuệ sáng sạch. Thiện tri thức là vị tướng dũng mãnh, vì bảo vệ ta khỏi mọi sự sợ hãi. Thiện tri thức là chiếc thuyền chắc chắn, vì đưa ta vượt qua biển sinh tử. Thiện tri thức là người lái thuyền, vì đưa ta đến hòn đảo châu báu pháp của Nhất thiết trí. Vì vậy, thiện nam tử, ngươi phải chánh niệm suy nghĩ như thế mà đến với thiện tri thức.

 Lại nữa, thiện nam tử! Khi đến với thiện tri thức, hãy phát tâm như đất lớn, vì gánh vác mọi việc mà không mỏi mệt. Hãy phát tâm như kim cương, vì bền chắc, ngay thẳng, không gì phá hoại được. Hãy phát tâm như núi kim cương, vì mọi khổ hoạn không thể làm hư hoại. Hãy phát tâm không có mình, vì thuận theo ý thầy. Hãy phát tâm đệ tử, vì không trái bất cứ lời dạy nào. Hãy phát tâm đầy tớ, vì mọi việc cực nhọc đều không mỏi chán. Hãy phát tâm người nuôi nấng, vì không sợ bị phiền não làm nhơ bẩn. Hãy phát tâm người làm thuê, vì theo lời dạy được giao mà không chống trái. Hãy phát tâm thấp hèn, vì xa lìa thói tự cao và tăng thượng mạn (sự kiêu ngạo cho rằng mình đã chứng đắc điều mình chưa chứng).

 Hãy phát tâm thuần thục, vì khéo biết lúc nào nên, lúc nào không nên. Hãy phát tâm như ngựa quý, vì lìa tâm ương bướng (?) không thuần. Hãy phát tâm như xe lớn, vì chở được tất cả. Hãy phát tâm như voi lớn, vì chế ngự được các căn (các giác quan). Hãy phát tâm như núi lớn, vì mọi cơn gió dữ đều không lay động được. Hãy phát tâm như con chó nhỏ, vì lìa sự giận dữ. Hãy phát tâm như người chiên-đà-la (giai cấp thấp nhất trong xã hội Ấn Độ xưa, bị khinh rẻ), vì lìa sự kiêu mạn. Hãy phát tâm như con trâu gãy sừng, vì lìa oai thế. Hãy phát tâm như gió lớn, vì không vướng mắc vào đâu. Hãy phát tâm như thuyền lớn, vì qua lại giữa bờ này và bờ kia không mỏi mệt. Hãy phát tâm như cây cầu, vì đưa người qua theo lời dạy của thiện tri thức (?). Hãy phát tâm như người con hiếu thảo, vì gặp thiện tri thức mãi không biết chán. Hãy phát tâm như vương tử, vì thuận theo lời dạy của vua.

 Lại nữa, thiện nam tử! Hãy nghĩ về bản thân mình như người đang bị bệnh khổ, nghĩ về thiện tri thức như vua thầy thuốc, nghĩ về lời dạy như thuốc hay. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như người đi đường xa, nghĩ về thiện tri thức như người dẫn đường, nghĩ về lời dạy như con đường đúng. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như người muốn sang bờ bên kia, nghĩ về thiện tri thức như người biết chỗ qua sông, nghĩ về pháp được giảng như ao nước mát. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như người nông dân, nghĩ về thiện tri thức như vua rồng (vị làm mưa), nghĩ về pháp được giảng như mưa đúng mùa, nghĩ về việc làm theo lời dạy như mùa màng chín tốt.

 Lại hãy nghĩ về bản thân mình như người nghèo khó, nghĩ về thiện tri thức như vua trời Tỳ-sa-môn (vị Thiên vương giữ phương bắc, chủ về của báu), nghĩ về lời dạy như châu báu. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như người học trò, nghĩ về thiện tri thức như bậc thầy lớn, nghĩ về pháp được giảng như điều phải tu học. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như kẻ nhút nhát yếu đuối, nghĩ về thiện tri thức như người dũng mãnh, nghĩ về pháp được giảng như khí giới. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như người buôn, nghĩ về thiện tri thức như người dẫn đường, nghĩ về pháp được giảng như châu báu, nghĩ về việc làm theo lời đã nghe như được của báu quý nhất. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như đứa con, nghĩ về thiện tri thức như cha hiền, nghĩ về pháp được giảng như sự gây dựng gia nghiệp. Lại hãy nghĩ về bản thân mình như vương tử, nghĩ về thiện tri thức như vị đại thần, nghĩ về pháp được giảng như việc học lời dạy của vua. Thiện nam tử! Khi đến với thiện tri thức, ngươi phải suy nghĩ đúng đắn và khởi lên những ý nghĩ như thế.

 Vì sao vậy? Vì nhờ tâm ngay thẳng trong sạch mà gặp được thiện tri thức. Nhờ thuận theo lời dạy của thiện tri thức mà thiện căn tăng trưởng, như nhờ núi Tuyết mà mọc ra các loại cây thuốc. Người ấy trở thành đồ chứa Phật pháp, như biển nuốt các dòng sông. Người ấy sinh ra các đức tốt thù thắng, như biển sinh ra châu báu. Người ấy làm sạch tâm Bồ-đề, như luyện vàng ròng. Người ấy vượt lên khỏi thế gian, như núi Tu-di (ngọn núi ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo) nhô lên giữa biển. Người ấy không nhiễm bụi thế gian, như hoa sen trong nước. Người ấy không bị các điều ác nhấn chìm, như biển không giữ xác chết (biển luôn đẩy xác chết lên bờ). Người ấy làm lớn dần pháp trắng trong, như trăng tròn dần. Người ấy soi khắp pháp giới, như mặt trời tỏa sáng khắp nơi. Người ấy nuôi lớn thân Bồ-tát, như mẹ nuôi con.

 Thiện nam tử! Nói tóm lại, nếu Bồ-tát ma-ha-tát biết thuận theo lời dạy của thiện tri thức, thì sẽ được mười bất khả thuyết (con số lớn đến mức không thể nói ra được) trăm nghìn ức na-do-tha công đức. Người ấy sẽ làm sáng mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha tâm sâu xa, ngay thẳng, trong sạch. Người ấy sẽ tăng trưởng mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha căn của Bồ-tát, làm thanh tịnh mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha sức ghi nhớ giữ gìn của Bồ-tát, diệt mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha pháp chướng ngại, vượt qua mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha việc làm của ác ma. Người ấy sẽ vào mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha pháp môn Bồ-tát, làm đầy đủ mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha công đức mầu nhiệm, tu mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha hạnh Bồ-tát, và có đủ mười bất khả thuyết trăm nghìn ức na-do-tha đại nguyện Bồ-tát.

 Thiện nam tử! Nói tóm lại, nhờ thiện tri thức mà Bồ-tát rốt ráo được tất cả hạnh Bồ-tát, tất cả Ba-la-mật của Bồ-tát, tất cả địa Bồ-tát, tất cả nhẫn của Bồ-tát, tất cả đà-la-ni của Bồ-tát, tất cả môn tam-muội của Bồ-tát, tất cả thần thông, trí sáng và sự tự tại của Bồ-tát, tất cả hồi hướng của Bồ-tát, tất cả đại nguyện của Bồ-tát. Thiện nam tử! Tất cả các pháp như thế đều lấy thiện tri thức làm gốc. Chúng nương vào thiện tri thức mà khởi lên, nương vào thiện tri thức mà sinh ra, nương vào thiện tri thức mà nắm giữ được, nương vào thiện tri thức mà phát triển, nương vào thiện tri thức mà lớn mạnh, nương vào thiện tri thức mà đứng vững, nương vào thiện tri thức mà đạt được."

 Bấy giờ Thiện Tài được nghe những lời khen ngợi thiện tri thức, các hạnh Bồ-tát và chánh pháp của Như Lai như thế, lòng rất vui mừng, hớn hở vô cùng. Cậu chánh niệm suy nghĩ về các hạnh của Bồ-tát, rồi dần dần đi về nước Hải Giản. Nhờ sức tu thân nghiệp từ quá khứ và nhờ tâm thanh tịnh, cậu xa lìa các hạnh xấu, vượt khỏi những mê lầm điên đảo hư vọng của thế gian, cầu nghĩa thật của Phật pháp. Cậu nuôi lớn các căn, đầy đủ đại nguyện, có đủ sức tinh tấn, không tiếc thân mạng để làm lợi ích chúng sinh. Cậu tu hạnh Bồ-tát, tích tụ Phật pháp, thấy các đức Như Lai, làm thanh tịnh tất cả các cõi, cúng dường các pháp sư, hộ trì chánh pháp, thành tựu thân nguyện thanh tịnh của Bồ-tát. Cậu khéo hiểu duyên khởi (mọi sự đều do nhân duyên hợp lại mà sinh ra) và tu tập thiện căn không thể nghĩ bàn.

 Nghĩ như thế rồi, Thiện Tài dùng tâm trong sạch tin kính tất cả Bồ-tát, xem các vị như đức Thế Tôn (danh hiệu Phật: bậc được cả thế gian tôn kính). Cậu tu tập các căn, tâm không điên đảo. Cậu chánh niệm cung kính, lìa bỏ ý tưởng thế gian, đầy đủ các nguyện. Cậu sinh ra vô lượng hóa thân Bồ-tát, khen ngợi pháp môn của tất cả chư Phật và Bồ-tát trong ba đời. Cậu dùng trí tuệ giác ngộ thần lực tự tại của Như Lai và Bồ-tát ở mọi nơi các ngài đến. Cho đến trong một lỗ chân lông cũng đầy khắp thân Phật và Bồ-tát. Cậu dùng mắt trí không ngăn ngại quán sát pháp giới mười phương, cõi hư không và các pháp trong ba đời. Bấy giờ Thiện Tài cung kính cúng dường như thế, đầy đủ các nguyện và các pháp nhẫn, dùng vô lượng trí quán sát các cảnh giới và các địa.

 Rồi Thiện Tài gieo năm vóc xuống đất (lễ năm vóc: hai đầu gối, hai tay và đầu chạm đất) lễ kính tòa lầu cao lớn Nghiêm Tịnh Tạng kia, và nghĩ rằng: "Đây là chư Phật, Bồ-tát và các thiện tri thức. Đây là tháp của chư Phật, là tượng Như Lai, là nơi ở của chư Phật, Bồ-tát và pháp bảo. Đây là Thanh văn, Duyên giác, cũng là tháp của các vị ấy. Đây là các bậc thánh, cũng là cha mẹ, cũng là ruộng phước (nơi gieo phước: cúng dường vào đó sẽ được phước lớn). Đây là cảnh giới của tất cả pháp giới."

 Nghĩ vậy rồi, cậu lại quán thấy tòa lầu bình đẳng như hư không. Cậu quán thấy nó bình đẳng như pháp giới, không có chướng ngại. Cậu quán thấy nó bình đẳng như thật tế (chỗ tận cùng chân thật của mọi sự), có mặt khắp mọi nơi. Cậu quán thấy nó bình đẳng như Như Lai, trừ hết mọi hư vọng, không nhiễm dính. Cậu quán thấy nó bình đẳng như bóng, như mộng, như chớp, như tiếng vang, đều từ duyên mà khởi, chẳng phải có, chẳng phải không. Cậu tin hiểu sâu xa rằng mỗi người tùy theo nghiệp nhân mà nhận quả báo.

 Cậu biết rằng nhờ lòng tin mà thành Đẳng Chánh Giác. Nhờ hiểu công đức của Phật mà cúng dường chư Phật. Nhờ tâm cung kính mà xuất hiện hóa thân Phật. Nhờ tu thiện căn mà khởi lên các Phật pháp. Nhờ Bát-nhã ba-la-mật mà khởi lên tất cả Ba-la-mật. Nhờ nguyện bền chắc mà khởi lên các Phật pháp. Nhờ các hồi hướng mà khởi lên tất cả hạnh Bồ-tát. Đó là sự hồi hướng hiểu rõ cảnh giới của Nhất thiết trí và pháp giới (?): chẳng thường còn, chẳng đứt mất, chẳng sinh, chẳng diệt, chẳng phải không có nhân mà tự thành.

 Cậu xả bỏ những mê lầm điên đảo của hữu kiến (chấp rằng mọi vật có thật), tức là cho rằng các pháp do trời Tự Tại (đấng sáng tạo theo một số tôn giáo) sinh ra, hoặc cho rằng chúng vốn có thật tánh rồi theo thứ lớp mà xuất hiện. Cậu lìa ý niệm về "ta" và "cái của ta", thấu suốt duyên khởi, đi vào các pháp giới. Cậu thấy các pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) như bóng trong gương. Cậu lìa cái thấy chấp có và chấp không, hiểu rằng chẳng có sinh, chẳng có diệt. Cậu diệt sự mê lầm tà vạy ngu si, biết rõ các pháp đều trống rỗng, không có gì tự chủ. Cậu vượt qua các tướng mà vào cõi vô tướng, nhưng cũng không trái với lẽ hạt giống nảy mầm. Cậu biết hết thảy đều do nhân duyên sinh ra: như nhờ con dấu mà có hình dấu, như bóng trong gương, như chớp, như mộng, như tiếng vang, như huyễn, mỗi thứ đều tùy nhân mà có. Tất cả các pháp cũng như thế, tùy nghiệp mà nhận quả báo. Cậu dùng phương tiện khéo léo để thấm nhuần các pháp.

 Bấy giờ Thiện Tài, khi còn đang lạy chưa đứng dậy, đã biết pháp là như thế, và được thiện căn không thể nghĩ bàn, thân tâm trở nên mềm mại. Cậu cúi đầu lạy xong, cung kính đi vòng quanh mười vòng, chắp tay nhìn kỹ, rồi lại nghĩ: "Đây là nơi ở của những vị hiểu được không, vô tướng và vô nguyện (ba môn giải thoát: thấy mọi pháp vốn trống rỗng, không có hình tướng để bám, không có gì để mong cầu).

 Đây là nơi ở của những vị lìa hư vọng, của những vị an trụ trong pháp giới, của những vị biết rõ chúng sinh không có thật, của những vị biết lẽ không sinh, của những vị biết rằng không có gì trong thế gian để vướng mắc, của những vị dùng phương tiện phân biệt tất cả chúng sinh, của những vị không nương tựa vào bất cứ gì, của những vị lìa mọi tướng, của những vị biết tất cả pháp không có tự tánh (bản chất riêng tự có), của những vị không hư vọng chấp lấy mọi nghiệp, của những vị biết rõ tướng của tâm, ý và thức, của những vị biết mọi con đường chẳng phải ra khỏi cũng chẳng phải không ra khỏi.

 Đây là nơi ở của những vị an trụ trong đại trí độ (trí tuệ lớn đưa người qua bờ giác) rất sâu, của những vị dùng phương tiện đầy khắp pháp giới của cửa phổ môn (cửa mở ra khắp mọi nơi), của những vị làm vắng lặng mọi phiền não, của những vị dùng trí tuệ dứt trừ tà kiến, ái luyến và kiêu mạn, của những vị rong chơi tự tại trong mọi thiền định, giải thoát, tam-muội và thần thông, của những vị tu các cảnh giới tam-muội của tất cả Bồ-tát, của những vị an trụ nơi chỗ của tất cả Như Lai.

 Đây là nơi ở của những vị lấy một kiếp làm tất cả các kiếp, lấy tất cả các kiếp làm một kiếp; của những vị lấy tất cả các cõi làm một cõi, lấy một cõi làm tất cả các cõi, mà vẫn không phá vỡ hình tướng của các cõi; của những vị lấy một pháp làm tất cả các pháp, lấy tất cả các pháp làm một pháp, mà vẫn không phá vỡ hình tướng của các pháp; của những vị lấy một chúng sinh làm tất cả chúng sinh, lấy tất cả chúng sinh làm một chúng sinh, mà hiểu rằng chúng sinh không có sai khác; của những vị lấy một Phật làm tất cả chư Phật, lấy tất cả chư Phật làm một Phật, mà hiểu rằng chư Phật không có hai; của những vị lấy ba đời làm một niệm, lấy một niệm làm ba đời.

 Đây là nơi ở của những vị trong một niệm đến khắp tất cả các cõi, của những vị soi khắp và làm lợi ích tất cả chúng sinh, của những vị đạt được sự đi vào khắp tất cả, của những vị đã vượt lên trên chúng sinh nhưng vì giáo hóa mà không rời bỏ họ, của những vị không nương vào cõi nào mà vẫn đi khắp trang nghiêm mọi thế giới để cúng dường Phật, của những vị đến chỗ tất cả chư Phật mà không nhiễm dính, của những vị nương tựa thiện tri thức mà không đắm say hương vị của pháp, của những vị ở trong mọi cung ma mà không ham dục lạc, của những vị đi vào mọi tướng mà không rời Nhất thiết trí.

 Đây là nơi ở của những vị biết rõ thân của tất cả chúng sinh là vô ngã, không có chúng sinh, và quán thấy không có hai; của những vị dùng thân mình chứa cả mọi thế giới mà không phá vỡ pháp tánh (bản tánh chân thật của các pháp); của những vị tu nguyện hạnh suốt các kiếp vị lai mà không chấp tướng kiếp dài hay ngắn; của những vị không rời chỗ đầu một sợi lông mà hiện ra mọi thế giới, giảng chánh pháp khắp cho chúng sinh.

 Đây là nơi ở của những vị đáng tôn trọng, của những vị hiểu pháp rất sâu, của những vị thông đạt lẽ không có hai, của những vị biết rõ lẽ không có tự tánh, của những vị khéo đối trị (dùng pháp phù hợp để chữa từng loại phiền não), của những vị thể nhận pháp là không, của những vị an trụ trong từ bi, của những vị xa lìa mọi địa vị Thanh văn và Duyên giác, của những vị vượt khỏi mọi cảnh giới của ma, của những vị không nhiễm mọi cảnh giới thế gian, của những vị rốt ráo mọi pháp môn Bồ-tát, của những vị thuận theo mọi pháp môn của chư Phật.

 Đây là nơi ở của những vị chán mọi sinh tử mà không chứng pháp ly sinh của Thanh văn; của những vị biết mọi pháp vốn không sinh mà cũng không khởi lên kiến chấp "không sinh"; của những vị quán pháp bất tịnh (quán thân thể là dơ bẩn để trừ tham dục) mà không chứng pháp lìa dục, đồng thời không nhiễm ái; của những vị tu đại từ mà không phải chỉ để dứt trừ sân hận; của những vị quán duyên khởi nên không ngu si trước bất cứ pháp nào; của những vị an trụ trong tứ thiền (bốn bậc thiền định của cõi sắc) mà không theo đó sinh vào cõi trời thiền.

 Đây là nơi ở của những vị an trụ trong tứ vô lượng (bốn tâm rộng lớn: từ - ban vui, bi - cứu khổ, hỷ - vui theo, xả - buông bỏ) mà vì giáo hóa nên không sinh vào cõi vô sắc; của những vị tu chỉ quán (chỉ: dừng tâm cho định lại; quán: dùng trí tuệ quán sát) mà không chứng minh và thoát (?) để còn giáo hóa chúng sinh; của những vị an trụ trong không tam-muội mà diệt kiến chấp "không có gì"; của những vị an trụ trong vô tướng tam-muội mà vì giáo hóa chúng sinh nên không bỏ tướng; của những vị an trụ trong vô nguyện tam-muội mà không bỏ mọi nguyện Bồ-tát.

 Đây là nơi ở của những vị đã được sức tự tại đối với mọi phiền não và nghiệp, nhưng vì giáo hóa nên thị hiện như đang thuận theo phiền não và nghiệp; của những vị đã lìa sinh tử mà vì giáo hóa nên hiện ra thọ sinh; của những vị đã lìa mọi nẻo tái sinh mà hiện vào các nẻo để giáo hóa chúng sinh; của những vị tu đại từ bi mà không theo ái luyến; của những vị tu tâm hỷ mà thấy chúng sinh khổ thì luôn lo buồn; của những vị tu tâm xả mà không bỏ việc làm lợi cho người khác.

 Đây là nơi ở của những vị đã được cửu thứ đệ định (chín tầng thiền định nối tiếp nhau) mà không chán lìa việc sinh vào cõi dục; của những vị đã lìa các cảm thọ mà không chứng thật tế; của những vị an trụ trong ba cửa giải thoát mà không chứng pháp giải thoát của Thanh văn; của những vị quán bốn chân đế (Tứ diệu đế: sự khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ) mà không chứng các quả vị (các bậc chứng ngộ của Thanh văn); của những vị quán duyên khởi mà lìa biên kiến (cái thấy lệch về một phía: cho rằng mọi thứ còn mãi, hoặc mất hẳn); của những vị tu bát chánh đạo mà không vĩnh viễn rời khỏi nạn sinh tử; của những vị vượt khỏi địa vị phàm phu mà không rơi vào địa vị nhị thừa (Thanh văn và Duyên giác).

 Đây là nơi ở của những vị quán thấy năm ấm (năm nhóm hợp thành con người: thân thể, cảm thọ, tưởng tượng, ý chí hành động, nhận thức) đang bốc cháy mà không diệt hẳn năm ấm; của những vị lìa đường của bốn ma (ma phiền não, ma năm ấm, ma chết, ma trời) mà không bỏ hẳn sự hay biết về các ma (?); của những vị bỏ chướng ngại của sáu nhập (sáu giác quan cùng sáu đối tượng của chúng) mà vẫn hiện ra nhận lãnh (?); của những vị quán tướng chân như mà không chứng pháp thật tế; của những vị hiện ra học tất cả các thừa mà không rời Ma-ha-diễn (Đại thừa). Tòa lầu này chính là nơi ở của những vị an trụ trong tất cả công đức như thế." Bấy giờ Thiện Tài nói bài kệ (bài thơ để tụng) rằng:

 Đại Bồ-tát Di-lặc, an trụ trong tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho mọi loài),

 Đầy đủ công đức mầu nhiệm, làm lợi ích cho muôn loài.

 Ngài ở địa vị Quán đảnh (bậc được chư Phật rưới nước lên đầu, xác nhận sẽ kế vị Phật), là con trưởng của chư Phật,

 Suy nghĩ về cảnh giới Phật, an trụ trong pháp đường (nhà giảng pháp, ở đây chỉ tòa lầu này) này.

 Tất cả những người con Phật, thường bước theo hạnh Đại thừa,

 Đi khắp các pháp giới, an trụ trong pháp đường này.

 Bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, tinh tấn, thiền định, trí tuệ, phương tiện, nguyện (các pháp Ba-la-mật, đưa người qua bờ giác ngộ):

 Những vị đã rốt ráo đến bờ bên kia của các hạnh ấy, an trụ trong pháp đường này.

 Trí không ngăn ngại như hư không, soi khắp các pháp trong ba đời:

 Những vị biết rõ tất cả, an trụ trong pháp đường này.

 Hiểu rõ tất cả các pháp, tướng chân thật của chúng là không sinh,

 Những vị như chim bay giữa trời không vướng, an trụ trong pháp đường này.

 Trừ diệt tham, giận, si mê cùng mọi điều điên đảo,

 Những vị luôn ưa vắng lặng, an trụ trong pháp đường này.

 Quán đạo ba cửa giải thoát, quán ấm, nhập, giới (năm ấm, mười hai nhập, mười tám giới: các cách phân loại thân tâm và thế giới) và duyên khởi,

 Những vị xa lìa ác đạo, an trụ trong pháp đường này.

 Đi sâu vào trí không ngăn ngại, quán thấy chúng sinh và các cõi đều bình đẳng,

 Những vị biết pháp không có tự tánh, an trụ trong pháp đường này.

 Đối với pháp ba đời không chút ngăn ngại, như gió giữa hư không,

 Những vị không nhiễm dính, an trụ trong pháp đường này.

 Thấy chúng sinh chịu khổ, không có chỗ nương tựa,

 Những vị dùng đại bi cứu khắp, an trụ trong pháp đường này.

 Thấy chúng sinh mù tối, bỏ đường ngay mà đi vào đường hiểm,

 Những vị chỉ đường ngay cho họ, an trụ trong pháp đường này.

 Thấy trong các pháp hữu vi, sinh, già, bệnh, chết bức bách,

 Những vị giúp chúng sinh thoát khỏi sợ hãi, an trụ trong pháp đường này.

 Thấy chúng sinh mắc bệnh trói buộc, nên gom chứa thuốc trí tuệ,

 Những bậc vua thầy thuốc có lòng thương xót, an trụ trong pháp đường này.

 Thấy vô lượng chúng sinh trôi dạt, chìm đắm trong biển sinh tử,

 Những vị dùng thuyền đại bi đưa họ qua, an trụ trong pháp đường này.

 Đi sâu vào biển sinh tử, đánh dẹp rồng phiền não,

 Những vị hái châu báu trí Phật, an trụ trong pháp đường này.

 Đứng trên đất nguyện, dùng mắt từ bi, nhìn vào biển để kéo chúng sinh ra,

 Những vị như chim Kim-sí (loài chim thần cánh vàng, lặn xuống biển bắt rồng), an trụ trong pháp đường này.

 Đi giữa hư không pháp giới, như mặt trời, mặt trăng trong sáng,

 Những vị dùng ánh sáng tuệ soi khắp, an trụ trong pháp đường này.

 Vì từng chúng sinh một, suốt các kiếp cho đến tận cùng thời vị lai,

 Những vị gánh vác mọi nỗi khổ, an trụ trong pháp đường này.

 Trong từng cõi một, tu hành suốt mọi kiếp vị lai,

 Những vị tinh tấn bền như kim cương, an trụ trong pháp đường này.

 Ngồi một chỗ mà nghe và giữ pháp của chư Phật không biết chán,

 Những vị có biển trí tuệ lớn, an trụ trong pháp đường này.

 Đi khắp biển thế giới cùng các biển đại chúng,

 Những vị cúng dường biển chư Phật, an trụ trong pháp đường này.

 Trong biển của tất cả các kiếp, tu biển nguyện hạnh,

 Những vị sinh ra công đức, an trụ trong pháp đường này.

 Trong từng lỗ chân lông có cõi Phật, có kiếp, có chúng sinh,

 Những vị dùng mắt không ngăn ngại mà thấy hết, an trụ trong pháp đường này.

 Trong một niệm đi vào khắp vô số kiếp không thể nói hết,

 Những vị biết niệm không ngăn ngại, an trụ trong pháp đường này.

 Nhiều như vi trần của mọi cõi, như số chúng sinh, như số giọt nước,

 Những vị phát nguyện nhiều ngang như thế, an trụ trong pháp đường này.

 Vô lượng kiếp tu hành tổng trì, thiền định và nguyện,

 Những vị đạt pháp môn giải thoát, an trụ trong pháp đường này.

 Tất cả những người con Phật sinh ra vô lượng đức,

 Những vị làm lợi ích chúng sinh, an trụ trong pháp đường này.

 Thành tựu trí không ngăn ngại, thần thông, trí sáng, phương tiện khéo léo,

 Những vị tùy chỗ thích ứng mà hiện ra thọ sinh, an trụ trong pháp đường này.

 Từ khi mới phát tâm cầu đạo, đến khi rốt ráo mọi hạnh,

 Hóa thân đầy khắp pháp giới, hiển hiện sức tự tại,

 Trong một niệm thành Chánh giác, đi vào vô lượng việc làm của trí,

 Những vị không ai đo lường được, an trụ trong pháp đường này.

 Với sức tuệ trong sạch không ngăn ngại, đi khắp các pháp giới,

 Những vị quán sát bằng trí không nhơ bẩn, an trụ trong pháp đường này.

 Thành tựu đôi chân không ngăn ngại, không vướng mắc vào bất cứ gì,

 Những vị biết các cõi không có hai, an trụ trong pháp đường này.

 Quán thấy các pháp tịch diệt đều như hư không,

 Những vị có cảnh giới lìa nhơ bẩn, an trụ trong pháp đường này.

 Dùng đại bi nhìn chúng sinh bị các nỗi khổ bức bách,

 Những vị cứu vớt và làm lợi ích, an trụ trong pháp đường này.

 Không rời một chỗ ngồi mà hiện ra khắp trước mặt chúng sinh,

 Như mặt trời, mặt trăng sáng trong, trừ diệt mồi câu của ma.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, thương xót muôn loài,

 Hiện ra vô lượng hóa thân, đầy khắp các pháp giới.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, đi khắp các thế giới,

 Đến chỗ của tất cả Như Lai, suốt vô lượng vô số kiếp.

 Người không nương tựa vào pháp đường này, cân nhắc đo lường cảnh giới Phật,

 Suốt vô lượng vô số kiếp, tâm không mỏi chán.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, trong từng niệm đi vào các định,

 Mỗi một môn tam-muội đều hiển hiện cảnh giới Phật.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, giác ngộ rõ tất cả các cõi,

 Tất cả các kiếp trong ba đời, cùng danh hiệu của chúng sinh và chư Phật.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, lấy các kiếp làm một niệm,

 Xa lìa mê lầm vọng tưởng, thuận theo chúng sinh.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, tu tập các tam-muội,

 Trong từng niệm của tâm, thông suốt các pháp ba đời.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi) ở một chỗ,

 Mà hiện ra khắp tất cả các cõi, trong tất cả các nẻo.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, uống trọn biển Phật pháp,

 Đi sâu vào biển trí tuệ, vượt qua biển công đức.

 Dùng trí không ngăn ngại suy lường vô số cõi trong ba đời,

 Các kiếp, các đức Như Lai, cùng vô số loài chúng sinh.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, thường trong một niệm

 Biết rõ sự thành và hoại của các cõi Phật trong ba đời,

 Khéo biết các nguyện hạnh mà các bậc Tối Thắng (chư Phật) đã tu,

 Cùng các căn cơ của chúng sinh, và tu tập cảnh giới Phật.

 Trong từng hạt bụi nhỏ, thấy tất cả các kiếp và các cõi,

 Chư Phật cùng quyến thuộc, và tất cả các loài chúng sinh.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, thường quán sát tất cả các pháp:

 Chúng sinh, cõi nước, thế gian, kiếp số, đều không có tự tánh.

 Quán sát thấy chúng sinh bình đẳng, pháp bình đẳng, Như Lai bình đẳng,

 Nguyện bình đẳng, thế giới bình đẳng, ba đời đều bình đẳng.

 Người con Phật ở trong pháp đường này, giáo hóa muôn loài,

 Cúng dường các đức Như Lai, suy nghĩ về các pháp giới.

 Việc làm của trí tuệ vô lượng, đầy đủ các đại nguyện,

 Dù nói suốt vô số kiếp cũng không thể nói hết.

 Tất cả những người con Phật, đầy đủ vô lượng đức,

 An trụ trong pháp đường này, con chắp tay kính lễ.

 Con trưởng của chư Phật, ngài Di-lặc với hạnh không ngăn ngại,

 Con nay chắp tay lễ, chỉ mong ngài thương xót.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video