Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (tên một bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa; "Đại Phương Quảng" nghĩa là giáo lý rộng lớn, bao trùm khắp; "Hoa Nghiêm" nghĩa là lấy muôn hạnh lành như muôn hoa để tô điểm cho quả vị Phật), quyển thứ năm mươi chín. Phẩm Nhập Pháp Giới (phẩm "Đi vào pháp giới"; pháp giới là toàn thể thực tại, mọi sự vật hiện tượng nhìn theo chân lý) thứ ba mươi bốn, phần thứ mười lăm.
Bấy giờ Thiện Tài (tên một cậu bé, gọi là đồng tử, đi khắp nơi tìm thầy học đạo, là nhân vật chính của phẩm này) ca ngợi tòa lầu gác và các vị Bồ-tát (người tu hành phát nguyện cầu thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh) xong, chắp tay cung kính. Cậu cúng dường (dâng lễ vật để tỏ lòng tôn kính) và lễ lạy xong thì đứng dưới cổng, mong được gặp Bồ-tát Di-lặc (vị Bồ-tát sẽ thành Phật kế tiếp sau Phật Thích-ca).
Khi ấy cậu thấy từ xa Bồ-tát Di-lặc từ ngoài đi đến, có vô số đại chúng vây quanh: trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có loài hung dữ, có loài hộ pháp), càn-thát-bà (thần nhạc của trời Đế Thích, sống nhờ hương thơm), a-tu-la (loài thần có phúc lớn nhưng hay ghen ghét, thường đánh nhau với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, chuyên bắt rồng làm thức ăn), khẩn-na-la (thần ca hát, hình giống người mà có sừng), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và các loài chẳng phải người. Uy đức của ngài đặc biệt tôn quý, chiếu sáng khắp tất cả. Ngài không nhiễm thế pháp (những chuyện được mất, khen chê, vui khổ của đời thường), vượt ra khỏi cảnh giới của tất cả loài ma (những thế lực ngăn cản người tu, làm hại thân và tâm) trong thế gian, dẹp sạch mọi chướng ngại, đi sâu vào cảnh giới của Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến) và của Bồ-tát. Ngài cúng dường chư Phật, ngang bằng với pháp của chư Phật. Ngài đội mũ trời trong sạch mầu nhiệm có dải lụa giải thoát (giải thoát: thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và vòng sống chết). Ngài trụ trong lưới trí tuệ lớn. Tại chỗ chư Phật, ngài được rưới nước cam lộ (nước ngọt thần diệu của cõi trời, ví cho giáo pháp làm người ta hết khổ) của nhất thiết trí (trí biết rõ tất cả mọi sự) lên đỉnh đầu — gọi là quán đỉnh (nghi lễ rưới nước lên đầu, vốn là lễ lập thái tử; ở đây chỉ việc được chư Phật công nhận và trao truyền địa vị). Ngài sinh ra từ pháp của chư Phật, đạt được tát-bà-nhã (âm Phạn, tức nhất thiết trí).
Bấy giờ Thiện Tài cúi đầu sát đất kính lạy, một lòng chắp tay thưa rằng: "Bạch bậc Đại thánh! Bồ-tát phải học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào? Học và tu rồi thì đầy đủ tất cả pháp Phật, những chúng sinh nào cầu xin đều có thể độ thoát (đưa qua bờ, cứu cho thoát khổ) hết, thành tựu nguyện lớn, đi đến tận cùng mọi việc làm của Bồ-tát, an ủi hết thảy chư thiên và người đời; không phụ lòng ban đầu, không trái với Tam Bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp là giáo lý, Tăng là đoàn thể người tu), không lừa trời người, không dối chúng sinh, không làm đứt hạt giống Phật, giữ gìn chánh pháp (giáo lý chân chính) của Như Lai trong nhà Bồ-tát? Những điều như thế, kính mong ngài giảng nói cho."
Lúc ấy Bồ-tát Di-lặc nhìn khắp đại chúng, chỉ Thiện Tài mà nói: "Các vị có thấy đồng tử này hỏi về hạnh Bồ-tát, người đầy đủ mọi công đức không? Đồng tử này dũng mãnh tinh tấn (siêng năng không lùi bước), chuyên tâm tìm cầu ý nghĩa chân thật; nhờ lòng ngay thẳng mà được bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui trên đường tu). Cậu luôn tu pháp cao quý, lòng không biết chán đủ; như người cứu lửa đang cháy trên đầu mình (ý nói gấp rút, không chậm trễ chút nào), cậu đi tìm thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền dẫn dắt mình trên đường đạo), gần gũi cúng dường, nghe pháp và ghi nhớ thực hành.
Đồng tử này xưa kia ở thành Tần-đà-già-la (?) đã nhận lời dạy của Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi (vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ), đi tìm thiện tri thức, lần lượt trải qua một trăm mười vị thiện tri thức, hỏi về hạnh Bồ-tát mà lòng không mỏi mệt, rồi nay đến chỗ ta. Một đồng tử học Đại thừa (cỗ xe lớn: con đường tu nhằm thành Phật và cứu độ tất cả chúng sinh) như thế thật vô cùng hiếm có. Cậu thành tựu đầy đủ nguyện lớn, làm được việc lớn, đầy đủ sự trang nghiêm lớn, luôn dùng lòng từ lớn mà cứu giúp che chở chúng sinh. Cậu phát khởi tinh tấn ba-la-mật (ba-la-mật: hạnh tu giúp đưa người sang bờ giải thoát; tinh tấn ba-la-mật là sự siêng năng tu tập đến mức trọn vẹn), chỉ đường cho đại chúng, cưỡi chiếc thuyền pháp lớn vượt qua biển sinh tử (vòng sống chết lặp đi lặp lại không dứt), khiến mọi người ở trên đạo lớn, được kho báu pháp lớn, nuôi lớn trí tuệ lớn. Người như vậy khó được nghe, khó được thấy; gần gũi, ở chung, cùng đi chung với người ấy lại càng khó.
Vì sao vậy? Vì đồng tử này phát tâm cứu giúp tất cả chúng sinh: dẹp bỏ mọi khổ đau, mọi tai nạn của các đường ác (những cảnh giới khổ như địa ngục, ngạ quỷ là loài quỷ đói, súc sinh), con đường hiểm của tà kiến (hiểu biết sai lệch) và bóng tối của ngu si; vượt khỏi sinh tử, phá tan bánh xe của mọi nẻo luân hồi, vượt qua cảnh giới của ma, đối với tất cả thế gian không chút nhiễm dính. Cậu ra khỏi bùn lầy của ham muốn, cởi trói tham lam, trừ bỏ cái nhìn sai lệch điên đảo, quật đổ ngọn cờ kiêu mạn, nhổ cái gai của các sử (tên gọi khác của phiền não, vì chúng sai khiến con người), dẹp bỏ các cái (những thứ che lấp tâm, như tham dục, giận dữ, hôn trầm, xao động, nghi ngờ), xé toạc lưới ái (lòng luyến ái ràng buộc), diệt vô minh (sự mê muội không thấy rõ chân lý, gốc rễ của mọi khổ), làm cạn dòng chảy của "hữu" (sự tồn tại tiếp nối trong luân hồi), lìa xa dối trá huyễn hoặc, làm sạch cáu bẩn trong tâm, cởi bỏ nghi ngờ, vượt qua biển không có trí tuệ.
Cậu chán khổ sinh tử, cưỡi thuyền pháp lớn mà đưa người qua bốn dòng sử (bốn dòng nước lũ cuốn trôi con người: ham muốn, sự tồn tại, kiến chấp sai lầm và vô minh); trên sông ái lớn bắc cây cầu trí tuệ; trong bóng tối ngu si thắp ngọn đèn trí tuệ; trên đường sinh tử chỉ ra con đường đúng; người bệnh phiền não (những trạng thái tâm làm rối loạn, khổ não như tham, sân, si) thì cho uống thuốc pháp; người bị sinh, già, chết thì trao cho pháp cam lộ; người bị tam độc (ba thứ độc: tham lam, giận dữ, si mê) bốc mạnh thì dùng nước thiền định dập tắt cho được mát mẻ; người lo sợ thì ban cho sự không sợ hãi; người ở trong ngục ba cõi hữu (ba cõi tồn tại: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) thì mở cửa trí cho ra; người bị tà kiến trói buộc thì dùng gươm tuệ chặt đứt; người ở trong thành tam giới (ba cõi: cõi dục là cõi còn ham muốn, cõi sắc là cõi còn hình chất vi tế, cõi vô sắc là cõi chỉ còn tâm thức) thì mở cửa giải thoát; người đang gặp nguy hiểm thì chỉ cho chỗ yên ổn; người sợ giặc kết (kết: phiền não trói buộc) thì ban cho sự không sợ; người rơi xuống hố ba đường ác thì cúi xuống đỡ lên cho ra; người bị giặc ấm (ấm, cũng gọi là uẩn: năm nhóm hợp thành con người là thân xác, cảm thọ, tưởng tượng, hành động tạo tác và nhận thức, ví như giặc vì làm hại người) hãm hại thì đặt vào thành Niết-bàn (trạng thái dứt sạch phiền não, hết khổ hoàn toàn); người chấp có chúng sinh thật thì chỉ cho Bát chánh đạo (tám con đường đúng: thấy đúng, nghĩ đúng, nói đúng, làm đúng, sống đúng nghề, siêng năng đúng, nhớ nghĩ đúng, thiền định đúng); người ở trong xóm trống sáu nhập (sáu giác quan mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý, ví như làng hoang trống rỗng có giặc ẩn nấp) thì cứu bằng ánh sáng tuệ; người lạc mất bến đò thiết yếu thì chỉ cho chỗ qua sông đúng đắn; người gần bạn ác thì khiến gần bạn hiền; người ưa thích thứ pháp non nớt như trẻ con thì dẫn dụ bằng pháp của bậc thánh; người ưa ở trong nhà sinh tử thì khiến tất cả đều vượt lên mà vào thành nhất thiết trí.
Cậu cứu giúp mọi loài chúng sinh, không bỏ tâm thanh tịnh cầu bồ-đề (giác ngộ, sự hiểu biết trọn vẹn chân lý của Phật), tích tập tâm Đại thừa mà không mỏi mệt, uống mưa chánh pháp mà không biết chán, dũng mãnh làm cho trọn vẹn mọi việc công đức, làm trong sạch các pháp môn (những con đường, phương pháp tu tập), tu hạnh Bồ-tát mà tâm không lười mỏi, không lùi bỏ phương tiện (cách khéo léo thích hợp để cứu giúp người), phát sinh nguyện lớn; gặp thiện tri thức thì lòng vui không chán, phụng sự những việc thầy làm, thuận theo lời dạy mà không cho là khổ.
Này các thiện nam tử! Ở thế gian có người phát khởi được tâm bồ-đề vô thượng (tâm cầu giác ngộ cao nhất, không gì hơn) thật là hết sức hiếm có. Đã phát tâm rồi mà tinh tấn cầu pháp Phật như thế thì cũng rất hiếm có. Còn như vui muốn làm trong sạch đạo Bồ-tát, đầy đủ hạnh Bồ-tát, không tiếc thân mạng, đi tìm thiện tri thức, không trái lời dạy, tích tập các bồ-đề phần (những yếu tố giúp đạt giác ngộ), không tham lợi lộc cung phụng, không bỏ tâm ngay thẳng của Bồ-tát, không vướng việc nhà, không nhiễm ngũ dục (năm thứ ham muốn: tiền của, sắc đẹp, danh tiếng, ăn uống, ngủ nghỉ; hoặc năm đối tượng hấp dẫn của giác quan: hình sắc, âm thanh, mùi hương, vị nếm, xúc chạm), không luyến cha mẹ và họ hàng, chỉ vui chuyên tu nhất thiết chủng trí (trí của Phật, biết rõ tất cả mọi sự cả chung lẫn riêng) — người như thế lại càng hiếm có gấp bội.
Này các thiện nam tử! Nếu có Bồ-tát học như thế thì có thể làm trọn vẹn mọi việc của Bồ-tát, thành tựu nguyện lớn, gần với quả bồ-đề của Phật, làm trong sạch mọi cõi nước, giáo hóa chúng sinh, đi sâu vào pháp giới, đầy đủ tất cả các ba-la-mật, mở rộng hạnh Bồ-tát, hoàn thành ý nguyện và bản tính ban đầu, ra khỏi việc của ma, gặp được tất cả các thiện tri thức, và ngay trong một đời có thể đầy đủ mọi hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền (vị Bồ-tát tượng trưng cho hạnh nguyện rộng lớn).
Đồng tử này vào biển uy nghi (cách đi đứng nằm ngồi đúng phép, trang nghiêm) và các biển trí tuệ, tu biển bồ-đề và biển hạnh Bồ-tát, làm tròn biển nguyện của chư Phật, đến các biển cõi nước, thấy các biển chư Phật, vào biển quyến thuộc, làm biển cúng dường, nghe biển chánh pháp, uống biển diệu pháp, thành tựu trọn vẹn biển sức mạnh của tất cả Bồ-tát, hiện ra những đám mây sức tự tại (khả năng làm mọi việc không bị trở ngại), không một chúng sinh nào là không thấy. Cậu dẹp sạch chỗ của mọi phiền não, vào chỗ của tất cả chư Phật, vào chỗ của các pháp môn, vào chỗ của các tam-muội (trạng thái thiền định tâm chuyên nhất, vững lặng), ở chỗ của các thông minh (thần thông là năng lực siêu phàm, và minh là trí sáng suốt thấu suốt quá khứ, vị lai, việc dứt phiền não), dạo đi khắp pháp giới; như mặt trời mặt trăng mọc lên soi khắp chỗ của mọi chúng sinh. Cậu không nương vào các tướng (hình tướng bên ngoài) như chim bay giữa hư không, luôn ưa pháp môn vắng lặng không thể phá hoại; như gió không bị ngăn trở, đi khắp các thế giới lưới Nhân-đà-la (lưới báu của trời Đế Thích, mỗi mắt lưới có hạt ngọc phản chiếu tất cả các hạt ngọc khác; ví cho các thế giới lồng chiếu vào nhau vô tận) và các thế giới của chư Phật, đi sâu vào pháp giới, hiện thân trong các thế gian, thấy chư Phật ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai), lòng rất vui mừng, hớn hở vô cùng; thuận theo lời dạy của chư Phật, trở thành cái đồ chứa pháp của bậc thánh, đạt các pháp môn, đầy đủ hạnh Bồ-tát, hiện sức tự tại.
Này Thiện Tài! Nay em được lợi lớn nhất. Những điều trải qua vô lượng kiếp (kiếp: khoảng thời gian cực kỳ dài) khó được nghe thấy, em đều được nghe thấy, biết được công đức của các vị ấy. Đó là: được gặp Văn-thù-sư-lợi, tích chứa vô lượng đức, lìa xa mọi hiểm nạn và đường ác, ở yên trong chánh pháp, vượt qua địa vị non nớt như trẻ con, ở trong địa vị công đức của các Bồ-tát, đầy đủ địa vị trí tuệ, được biển hạnh Bồ-tát của địa vị chư Phật, thành tựu đầy đủ kho trí tuệ của chư Phật rộng như hư không, chuyên cầu vô lượng công đức mầu nhiệm mà lòng không chán mỏi. Nếu ai có được tâm bền chắc ngay thẳng như thế thì sẽ vui lòng tìm cầu các thiện tri thức, đủ hạnh Bồ-tát để giáo hóa chúng sinh; người nào đủ lòng tin trong sạch không thể nghĩ bàn, đủ công đức mầu nhiệm và nghĩa lý chánh pháp thì đều được thấy tất cả các Phật tử (con của Phật, chỉ các vị Bồ-tát).
Này Thiện Tài! Nay em được lợi lành lớn: lần lượt được thấy những người con chân thật của chư Phật, tùy theo các vị ấy tự nói về nguyện, hạnh và chỗ chứng đắc của mình; em nghe rồi đều đạt được đầy đủ. Những hạnh như thế dù trải qua vô lượng kiếp cũng khó làm được. Vì nhân duyên ấy, các Phật tử lần lượt nói cho em; điều khó nghe khó thấy em đều nghe thấy cả. Từ các vị ấy em nghe pháp, hiện được sức tự tại, được tất cả chư Phật hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ đến), được Bồ-tát thu nhận; em thuận theo lời các vị dạy nên được lợi lành lớn, nuôi lớn bản tính của tất cả các Bồ-tát, học các công đức, không làm đứt hạt giống Phật, luôn được chư Phật rưới cam lộ lên đỉnh đầu. Chẳng bao lâu em sẽ ngang hàng với các Phật tử; tùy theo chúng sinh ở trước mặt, nhân họ tu điều lành mà khiến họ đều được quả báo tốt đẹp thù thắng.
Này Thiện Tài! Em nên rất vui mừng, vì chẳng bao lâu em sẽ được quả báo lớn. Vô lượng Bồ-tát trải qua vô số kiếp tu hạnh Bồ-tát, nay em chỉ trong một đời đã đạt đủ cả, đều nhờ sức mạnh của tâm ngay thẳng và tinh tấn. Ai muốn được pháp như thế thì nên tu học như Thiện Tài, liền đạt đến chỗ trọn vẹn của hạnh Bồ-tát, đầy đủ mọi nguyện, thấu suốt mọi pháp. Ví như đám mây lành, che đến đâu thì đổ mưa ngọt xuống đó; theo nguyện trí tuệ mà đủ hạnh Bồ-tát cũng như vậy.
Thiện Tài nên biết: những gì ta nói rõ ra đây đều là hạnh của Bồ-tát Phổ Hiền. Phải hiểu rõ việc gần gũi thiện tri thức. Chư Phật quá khứ chuyên cầu bồ-đề, tu tập hạnh này, trải qua vô lượng kiếp ở giữa các pháp hữu vi (những gì do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt) chịu vô lượng khổ, mà vẫn chưa gặp được chư Phật quá khứ, chưa đủ hạnh này. Này Thiện Tài, nay em đều được thành tựu: nghe pháp chư Phật, làm hạnh Bồ-tát. Chúng sinh nào nghe được hạnh này thì được lợi lành lớn, thành tựu nguyện lớn, gần gũi chư Phật, làm con chân thật của Phật, chắc chắn thành Phật đạo, giải thoát thanh tịnh, trừ diệt các điều ác, lìa xa mọi khổ, tích chứa khối công đức, được pháp thân (thân chân thật của Phật, chính là chân lý) thanh tịnh, dạo khắp mười phương, thấy các Như Lai và đại chúng Bồ-tát, nuôi lớn căn lành (gốc rễ của điều thiện) như hoa sen trong nước, gặp chư Phật, nghe và giữ chánh pháp, ở yên trong Phật đạo, đầy đủ các nguyện của chư Phật, đến được bờ bên kia trọn vẹn của công đức chư Phật."
Bấy giờ Di-lặc bảo Thiện Tài: "Em hãy đến chỗ Văn-thù-sư-lợi mà hỏi về các pháp môn, cảnh giới trí tuệ và hạnh của Phổ Hiền; vị ấy sẽ phân tích giảng nói cho em."
Khi ấy Thiện Tài nghe lời ấy xong thì cảm động khóc, nước mắt tuôn rơi. Văn-thù-sư-lợi liền duỗi cánh tay, từ xa trao cho Thiện Tài chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) bằng hoa báu. Thiện Tài nhận được thì vui mừng, đem rải cúng dường Bồ-tát Di-lặc. Bồ-tát Di-lặc liền đưa tay phải xoa đỉnh đầu Thiện Tài, khen rằng: "Lành thay, lành thay! Này Phật tử, chẳng bao lâu em cũng sẽ ngang hàng với ta." Bấy giờ Thiện Tài vui mừng hớn hở vô cùng, nói bài kệ tụng (bài văn vần dùng để ca ngợi hoặc tóm ý giáo lý) rằng:
Vô lượng vô số kiếp, khó được nghe thấy ai,
Nay con được bái kiến bậc thiện tri thức cao tột không ai hơn.
Văn-thù là người con tôn kính, đã đến bờ cuối cùng của công đức;
Nhờ ngài mà con gặp thiện tri thức, nguyện mau trở về gần gũi ngài.
Bấy giờ Thiện Tài gieo năm vóc (hai đầu gối, hai khuỷu tay và đầu chạm đất — cách lạy cung kính nhất) kính lạy Bồ-tát Di-lặc, chắp tay thưa: "Bạch Đại thánh! Con đã phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (âm Phạn, nghĩa là sự giác ngộ cao tột, chân chính, trọn khắp của Phật) từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát phải học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào.
Đại thánh nay đã được chư Phật thọ ký nhất sinh (lời Phật báo trước rằng chỉ còn một đời nữa là thành Phật), đã chứng pháp chân chính "lìa sinh" của Bồ-tát (địa vị vững chắc của Bồ-tát, vĩnh viễn ra khỏi thân phận phàm phu), ở trong chỗ trụ của Bồ-tát, đã làm trọn tất cả các ba-la-mật, đầy đủ mọi pháp môn nhẫn (nhẫn: sự an nhiên chấp nhận, thấu hiểu chân lý mà tâm không lay động), thành tựu tất cả các địa (các bậc tu chứng) của Bồ-tát, tự tại thong dong trong mọi pháp môn, được tất cả tam-muội, đến được mọi nơi Bồ-tát hướng đến, được tất cả đà-la-ni (năng lực ghi nhớ giữ gìn trọn vẹn giáo pháp, cũng chỉ các thần chú), tài biện luận, phương tiện và ánh sáng; đầy đủ sự tự tại của Bồ-tát, tích tập mọi yếu tố trợ giúp bồ-đề, thong dong với trí tuệ phương tiện khéo léo, được tất cả thông minh. Tùy chỗ tu học, ngài đều đã làm trọn các hạnh Bồ-tát, đủ mọi nguyện, biết các cửa của các thừa (các con đường tu, như cỗ xe chở người đến giải thoát), giữ được những gì Như Lai giữ, thâu nhiếp bồ-đề của Phật, giữ gìn kho pháp của tất cả chư Phật, sinh ra báu trí tuệ, công đức của Bồ-tát và giáo pháp bí mật của Như Lai.
Ngài luôn đứng đầu đại chúng Bồ-tát. Ai bị giặc phiền não bức bách, ngài dùng sức dũng mãnh dẹp tan, khiến được yên ổn. Ai lạc đường chính giữa đồng hoang sinh tử, ngài chỉ cho đường đúng. Ai mắc bệnh phiền não, ngài là thầy thuốc giỏi chữa trị. Ngài được mọi chúng sinh tôn kính là trời trong các trời (danh hiệu tôn xưng bậc cao quý nhất), là bậc thánh cao tột, vượt hơn nhị thừa (hai hạng tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình: Thanh văn và Duyên giác). Với chúng sinh trong biển sinh tử, ngài làm người dẫn đường đưa họ qua. Ngài giăng lưới giáo pháp lớn suốt biển sinh tử, những ai có thể điều phục (dạy dỗ cho thuần, sửa cho ngay) thì vớt lấy, nuôi lớn căn lành, đặt Bồ-tát vào cỗ xe không chướng ngại, làm trọn mọi việc của Bồ-tát, ở nơi chư Phật. Kính mong Đại thánh giảng cho con: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào?"
Bấy giờ Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát cao) Di-lặc nhìn Thiện Tài, chỉ cho đại chúng, ca ngợi công đức của cậu bằng bài kệ rằng:
Đồng tử Thiện Tài đây, lòng trong sạch ngay thẳng, có trí tuệ,
Chuyên tìm cầu hạnh Bồ-tát, nên đã đến chỗ ta.
Hoan nghênh em, đám mây đại bi (lòng thương xót lớn muốn cứu khổ cho mọi loài), có thể mưa xuống pháp cam lộ;
Đầy đủ ba mắt trong sạch (?), làm hạnh Bồ-tát không biết chán.
Hoan nghênh em, người lòng ngay thẳng, tinh tấn không lười mỏi;
Các căn (các giác quan và năng lực tâm) đều đã điều phục, chuyên cầu hạnh Bồ-tát.
Hoan nghênh em, người có hạnh không thể phá hoại, luôn tìm cầu thiện tri thức,
Thấu suốt mọi pháp, giáo hóa muôn loài.
Hoan nghênh em, người theo đạo thanh tịnh, ở yên trong kho công đức,
Với sức dũng mãnh tinh tấn, đạt được địa vị cao nhất.
Hoan nghênh em, người khó gặp, người con công đức của chư Phật,
Làm tăng trưởng các căn lành, đi sâu vào cảnh giới vô lượng.
Hoan nghênh em, người tâm bình đẳng: với được lợi hay suy hao, bị chê hay được khen,
Khổ hay vui — các pháp thế gian ấy — tâm em không hề nhiễm.
Hoan nghênh em, người an vui, lòng ngay thẳng lìa xa gian dối quanh co,
Đã dẹp bỏ kiêu mạn, giận dữ và thói buông lung.
Hoan nghênh em, kho báu cao quý nhất, xem xét khắp mọi chúng sinh,
Nuôi lớn kho công đức, lòng không mỏi mệt.
Hoan nghênh em, người có trí biết ba đời, trọn khắp các pháp giới,
Hiểu rõ kho công đức của Phật, lòng không mỏi mệt.
Hoan nghênh em, đóa sen mầu nhiệm, làm tăng trưởng mây danh tiếng;
Theo lời các Phật tử dạy mà đến, ta chỉ cho em nẻo không chướng ngại.
Em thành tựu lưới trí tuệ, thấu suốt điều không thể nghĩ bàn,
Tu rộng hạnh Bồ-tát, giáo hóa muôn loài.
Chuyên cầu bồ-đề của Phật, tu tập hạnh lìa cấu bẩn,
Nghe và giữ các nguyện lớn, đến đây không biết mỏi mệt.
Những hạnh nghiệp mà chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại đã thành tựu,
Thiện Tài muốn tu học, nên đến chỗ ta.
Một lòng tìm thầy pháp chân thật, người giảng nói pháp đạo chính,
Người khéo dạy Bồ-tát, nên đến chỗ ta.
Người con Phật tu trí tuệ, đầy đủ bồ-đề,
Gần gũi thiện tri thức, nên đến chỗ ta.
Là cha mẹ hiền của chúng sinh, nuôi lớn các công đức,
Muốn đi trọn đạo bồ-đề, nên đến chỗ ta.
Với người khổ vì sinh, già, bệnh, chết, em là vua thầy thuốc cao tột;
Là trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, che chở muôn loài) của chúng sinh, mưa xuống thuốc pháp cam lộ.
Là mặt trời sáng trong của chúng sinh, soi khắp các đường chính;
Là vầng trăng trong của chúng sinh, vì công đức đã tròn đầy.
Như núi Tu-di (ngọn núi lớn nhất ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), đối với kẻ thù hay người thân lòng đều không lay động;
Như nước biển cả, chưa từng thêm hay bớt.
Như người dẫn thuyền trên biển, đưa vô lượng người qua bờ;
Không dính mắc vào bất cứ gì, nên đến chỗ ta.
Với sức mạnh mẽ tinh tấn, cứu vớt mọi chúng sinh,
Khiến tất cả được an vui, chuyên tìm thiện tri thức.
Dựng lên ngọn cờ chánh pháp, làm hiện rõ công đức của Phật,
Dẹp sạch nỗi khổ các đường ác, mở cửa các nẻo lành.
Đến được chỗ các bậc dẫn đường, thấy thân mầu nhiệm của Phật,
Nghe và giữ giáo pháp bí mật của các ngài, chuyên tìm thầy có trí tuệ sắc sảo.
Muốn đầy đủ hình sắc trí tuệ mầu nhiệm, sinh vào nhà dòng dõi cao quý,
Làm trọn các công đức, nên đến chỗ ta.
Với tâm ngay thẳng không ai sánh, gần gũi thiện tri thức,
Nghe lời các vị dạy, đều làm theo được hết.
Nhờ vô lượng đức đời trước, được Văn-thù khiến phát tâm,
Thuận theo lời ngài dạy bảo, chuyên cầu bồ-đề của Phật.
Bỏ cung trời và gia quyến, bỏ cha mẹ và họ hàng,
Bỏ mọi thú vui thế gian, khiêm tốn chịu khổ đi tìm thiện tri thức.
Với hạnh thanh tịnh như thế, khi mạng sống ở đời này chấm dứt,
Sẽ được các quả tốt đẹp thù thắng, bước lên nhà pháp của Phật.
Thiện Tài thấy chúng sinh khổ vì sinh, già, bệnh, chết,
Vì họ mà phát tâm đại bi, chuyên cầu bồ-đề của Phật.
Thấy chúng sinh xoay vần trong năm nẻo (năm cảnh giới luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người, trời), bị mọi khổ bức bách,
Bèn tu bánh xe kim cương trí tuệ, phá nát bánh xe các nẻo khổ.
Ruộng chúng sinh hoang vu dơ bẩn, đầy gai tham, giận, tà kiến;
Để làm sạch và vun xới, nên chuyên tìm lưỡi cày trí sắc bén.
Chúng sinh ở trong bóng tối si mê, mù lòa lạc mất đường chính;
Thiện Tài làm người dẫn đường, dùng ánh sáng tuệ chỉ đường đúng.
Lấy nhẫn nhục làm áo giáp kín, cầm gươm tuệ sắc bén,
Cưỡi ba cửa giải thoát (ba pháp quán đưa đến giải thoát: không — thấy mọi sự không có tự thể; vô tướng — không bám vào hình tướng; vô nguyện — không mong cầu gì), dẹp tan giặc phiền não.
Thiện Tài với sức dũng mãnh, vì khắp chúng sinh trong ba cõi,
Dẹp bỏ mọi sợ hãi, đặt họ vào chỗ yên ổn.
Thiện Tài làm người dẫn thuyền trên biển, đóng chiếc thuyền pháp lớn,
Vượt qua biển nhĩ-diễm (âm Phạn, chỉ toàn bộ cảnh giới cần phải biết), đưa người đến ở trên đảo báu thanh tịnh.
Thiện Tài đối với tất cả là mặt trời trong sáng giữa pháp giới,
Dùng ánh sáng của nguyện và trí tuệ soi khắp các loài chúng sinh.
Thiện Tài là vầng trăng giác ngộ, diệu pháp đều tròn đầy,
Ánh sáng mát mẻ của lòng từ và thiền định dập tắt mọi cơn nóng phiền não.
Biển trí của Thiện Tài nương trên nền đất kim cương của tâm ngay thẳng;
Hạnh Bồ-tát ngày càng sâu, sinh ra báu diệu pháp.
Rồng chúa tâm bồ-đề bay lên bầu trời pháp giới,
Nổi mây mưa cam lộ, nuôi lớn quả trắng trong.
Lấy lòng tin trong sạch làm bấc đèn, lấy từ bi làm dầu thơm,
Lấy chánh niệm (sự nhớ biết tỉnh thức đúng đắn) làm đĩa đèn báu, thắp lên ngọn đèn soi sáng thế gian.
Tâm đạo là ca-la-la (âm Phạn, chỉ giai đoạn đầu tiên của bào thai), từ bi là bọc thai,
Các yếu tố bồ-đề là tay chân, nuôi lớn Như Lai tạng (bản tính Phật vốn sẵn có trong mỗi chúng sinh).
Làm tăng thêm kho công đức, kho trí tuệ thanh tịnh,
Kho trí tuệ rực sáng, kho thành tựu các nguyện;
Với sự trang nghiêm lớn như thế, cứu giúp che chở muôn loài,
Trong tất cả trời và người thật khó nghe, khó thấy.
Cây trí tuệ như thế, gốc rễ sâu chẳng thể lay,
Lấy phương tiện làm cành lá sum suê, làm lợi ích cho muôn loài.
Muốn nghe tất cả pháp, dẹp bỏ mọi nghi ngờ,
Đầy đủ công đức mầu nhiệm, nên chuyên tìm thiện tri thức.
Dẹp tan ma phiền não, tiêu trừ cấu bẩn của ái dục sai lầm,
Khiến tất cả được giải thoát, nên chuyên tìm bậc có trí tuệ.
Ở yên trong đạo công đức, diệt hẳn ba đường dữ (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh),
Mở bày các nẻo lành, khiến người đủ con đường Niết-bàn.
Làm hiện rõ tám con đường chính, dẹp bỏ mọi tà kiến,
Xé nát lưới phiền não, làm khô cạn biển ái dục.
Thiện Tài là mặt trời sáng trong, soi khắp muôn loài như mầm non,
Có thể làm người điều ngự (người chế ngự, dạy dỗ), cứu vớt chúng sinh trong ba cõi hữu.
Thức tỉnh tất cả, khiến ra khỏi hẳn bùn năm dục,
Dẹp bỏ vọng tưởng hư dối, mở cho họ cửa giải thoát.
Phân biệt rõ các pháp giới, làm cõi Như Lai trang nghiêm trong sạch,
Thấu suốt trọn vẹn mọi pháp — Thiện Tài nên vui mừng.
Dũng mãnh tu phương tiện, lòng tin không thể phá hoại,
Tích tập công đức mầu nhiệm, làm tròn các nguyện lớn.
Chẳng bao lâu sẽ thấy chư Phật, thấu suốt tất cả pháp,
Làm trang nghiêm trong sạch các cõi Phật, thành tựu bồ-đề của Phật.
Thuận theo biển uy nghi, làm trọn biển các hạnh,
Đưa qua bờ tất cả biển chúng sinh vô lượng.
Sinh ra các pháp lành, đầy đủ công đức mầu nhiệm,
Ngang hàng với các Phật tử, làm tròn đầy pháp giải thoát.
Làm tròn các nguyện lớn, hàng phục tất cả ma,
Đầy đủ nghiệp (hành động có tác dụng tạo quả) thanh tịnh, dẹp bỏ mọi phiền não.
Thành tựu nhất thiết trí, thấu suốt pháp rất sâu,
Dẹp bỏ cho muôn loài nỗi khổ và tai họa của phiền não.
Tất cả chúng sinh như bánh xe trôi xoay trong vòng sinh tử;
Vì họ mà chuyển bánh xe pháp thanh tịnh (giảng giáo pháp, ví như bánh xe lăn đi phá tan tà kiến), dẹp tan bánh xe mọi khổ.
Giữ gìn dòng giống Phật, tu cho trong sạch dòng giống Pháp,
Thu nhận dòng giống Tăng, hiểu rõ dòng giống ba đời.
Làm tròn lưới nguyện lớn, phá tan lưới tà kiến,
Xé rách (?) mọi lưới ái, phá vỡ lưới mọi khổ.
Thành tựu tính ngay thẳng, đầy đủ tính trí tuệ,
Làm trang nghiêm trong sạch các thế giới, đưa qua bờ mọi loài chúng sinh.
Thiện Tài khiến tất cả vô lượng muôn loài,
Cùng chư Phật và Bồ-tát đều vô cùng vui mừng.
Ánh sáng tuệ trong sạch của Thiện Tài soi khắp các cõi và các pháp,
Khiến tất cả các loài chúng sinh đều thấy vô lượng Phật.
Soi sáng các pháp giới, làm trong sạch cõi chúng sinh,
Lìa xa các đường ác, dẹp bỏ khổ ba cõi hữu.
Khiến mọi người lìa đường tà, làm hiện rõ các đường lành,
Tu tập tám con đường chính, xây dựng con đường giải thoát.
Khiến khắp muôn loài vượt qua biển sinh tử,
Dẹp bỏ mọi phiền não, ở yên trong biển công đức.
Làm khô cạn biển phiền não, đưa người qua biển ba cõi hữu,
Các căn đều điều phục, không nhiễm thế gian.
Bấy giờ Bồ-tát Di-lặc dùng những lời như thế ca ngợi các công đức mầu nhiệm của Thiện Tài, khiến vô lượng chúng sinh phát tâm cầu đạo. Rồi ngài bảo Thiện Tài: "Lành thay, lành thay, đồng tử! Em đã phát được tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, chuyên cầu tất cả pháp Phật, làm lợi ích cho toàn thể thế gian, cứu giúp tất cả chúng sinh. Này thiện nam tử, em được lợi lành: được thân người và tuổi thọ, gặp chư Phật, được thấy đại thiện tri thức Văn-thù-sư-lợi. Em là đồ chứa pháp, căn lành thấm nhuần, nuôi lớn pháp trắng trong, làm trong sạch tính ưa muốn điều cao quý, được thiện tri thức thâu nhận trọn vẹn, được chư Phật hộ niệm.
Vì sao vậy? Tâm bồ-đề (tâm phát nguyện cầu giác ngộ thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh) là hạt giống của tất cả chư Phật, vì có thể sinh ra mọi pháp của chư Phật. Tâm bồ-đề là ruộng tốt, vì nuôi lớn pháp trắng trong của chúng sinh. Tâm bồ-đề là đất lớn, vì nâng đỡ được mọi thế gian. Tâm bồ-đề là nước sạch, vì rửa sạch mọi cáu bẩn phiền não. Tâm bồ-đề là gió lớn, vì đi khắp thế gian không bị ngăn trở. Tâm bồ-đề là lửa mạnh, vì đốt cháy được mọi tà kiến và ái dục. Tâm bồ-đề là mặt trời trong sáng, vì soi khắp các loài chúng sinh. Tâm bồ-đề là trăng sáng, vì các pháp trắng trong đều tròn đầy. Tâm bồ-đề là ngọn đèn trong, vì soi khắp mọi pháp giới. Tâm bồ-đề là con mắt trong sạch, vì thấy rõ được đường tà và đường chính. Tâm bồ-đề là con đường lớn, vì khiến tất cả được vào thành nhất thiết trí. Tâm bồ-đề là bến qua sông đúng đắn, vì khiến tất cả đến được chỗ thoát ra. Tâm bồ-đề là cỗ xe lớn, vì chở được tất cả Bồ-tát. Tâm bồ-đề là cửa ngõ, vì đưa vào mọi hạnh Bồ-tát. Tâm bồ-đề là cung điện, vì là nơi ở yên mà tu tập pháp tam-muội. Tâm bồ-đề là vườn ngắm cảnh, vì ở trong đó dạo chơi hưởng niềm vui của pháp. Tâm bồ-đề là ngôi nhà tốt, vì là nơi mọi chúng sinh nương về. Tâm bồ-đề là chỗ dựa, vì nhờ nó mà tu mọi hạnh Bồ-tát. Tâm bồ-đề là người che chở, vì làm tròn được các nguyện lớn của Bồ-tát. Tâm bồ-đề là mẹ hiền, vì làm cho tất cả Bồ-tát lớn lên. Tâm bồ-đề là người nuôi nấng, vì giữ gìn tất cả Bồ-tát. Tâm bồ-đề là thiện tri thức, vì giúp lìa mọi điều ác và mọi sợ hãi.
Tâm bồ-đề là vua lớn, vì vượt hơn tâm của Thanh văn (người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho mình) và Duyên giác (người tu tự quán xét lẽ nhân duyên mà giác ngộ, cũng chỉ cầu giải thoát cho mình). Tâm bồ-đề là cao quý nhất, vì làm tròn mọi nguyện không gì sánh. Tâm bồ-đề là biển lớn, vì chứa được mọi công đức. Tâm bồ-đề là núi chúa Tu-di, vì nhìn chúng sinh bình đẳng, lòng không lay động. Tâm bồ-đề là núi Kim Cương Vi (dãy núi bằng kim cương bao quanh thế giới), vì ôm giữ tất cả chúng sinh. Tâm bồ-đề là núi Tuyết (dãy Hy-mã-lạp-sơn), vì nuôi lớn thuốc mát của trí tuệ. Tâm bồ-đề là núi Hương (ngọn núi có nhiều cây thơm theo truyền thuyết), vì sinh ra hương thơm của mọi công đức. Tâm bồ-đề là hư không, vì công đức mầu nhiệm không có bờ bến. Tâm bồ-đề là hoa sen, vì không nhiễm mọi pháp thế gian. Tâm bồ-đề là voi báu, vì điều phục được mọi căn. Tâm bồ-đề là ngựa báu, vì lìa xa mọi tính bướng bỉnh khó dạy. Tâm bồ-đề là thầy điều ngự, vì giữ gìn được ma-ha-diễn (âm Phạn, tức Đại thừa). Tâm bồ-đề là thuốc hay, vì chữa được mọi bệnh phiền não. Tâm bồ-đề là ốc tiêu (khối đá nóng dưới đáy biển theo truyền thuyết, nước chảy vào đều bị hút cạn), vì làm tiêu hết mọi pháp bất thiện. Tâm bồ-đề là kim cương, vì phá nát mọi pháp ác. Tâm bồ-đề là hương trộn, vì sinh ra hương của mọi công đức. Tâm bồ-đề là hoa đẹp, vì cả thế gian đều yêu thích. Tâm bồ-đề là gỗ bạch chiên-đàn (gỗ đàn hương trắng, thơm và mát), vì trừ mọi cơn sốt nóng của năm dục. Tâm bồ-đề là nhạc khí, vì âm thanh mầu nhiệm vang khắp pháp giới. Tâm bồ-đề là người dũng mãnh, vì dẹp tan mọi kẻ thù phiền não. Tâm bồ-đề là cây nhíp tốt, vì nhổ ra mọi cái gai phiền não. Tâm bồ-đề là bậc chủ tôn quý, vì không gì khác hơn được. Tâm bồ-đề là Tỳ-sa-môn Thiên vương (vị thần trời cai quản phương bắc, chủ về của cải), vì giúp lìa bỏ mọi nghèo khổ. Tâm bồ-đề là đức tốt mầu nhiệm, vì làm trang nghiêm mọi công đức. Tâm bồ-đề là đồ trang sức, vì tô điểm cho tất cả Bồ-tát. Tâm bồ-đề là trận cháy lớn cuối kiếp, vì thiêu rụi mọi pháp hữu vi.
Tâm bồ-đề là rễ cây vua thuốc không hư hoại, vì nuôi lớn mọi pháp Phật. Tâm bồ-đề là ngọc rồng, vì trừ vô lượng chất độc phiền não. Tâm bồ-đề là ngọc lọc nước, vì làm sạch cáu bẩn trong tâm và sự đục ngầu của phiền não. Tâm bồ-đề là ngọc như ý (viên ngọc quý muốn gì được nấy), vì đủ mọi lợi ích công đức. Tâm bồ-đề là bình đức trời (chiếc bình thần của cõi trời, cầu gì có nấy), vì làm thỏa mọi điều mong muốn. Tâm bồ-đề là cây đầu kiếp (cây thần mọc vào thuở thế giới mới thành, tự sinh ra mọi vật), vì sinh ra mọi đồ trang sức. Tâm bồ-đề là áo lông chim hằng-sa (một loài chim như thiên nga, lông không bám bụi), vì không bám mọi bụi bẩn. Tâm bồ-đề là nghiệp đúng, vì bản tính vốn trong sạch. Tâm bồ-đề là lưỡi cày sắc, vì vun xới mọi ruộng chúng sinh. Tâm bồ-đề là mũi tên Na-la-diên (vị thần lực sĩ có sức mạnh vô địch), vì bắn xuyên được áo giáp thân kiến (cái thấy sai lầm cho rằng thân này là "ta" thật có). Tâm bồ-đề là sự nhàm chán xa lìa, vì biết chắc chắn tướng trạng của khổ đau và tai họa. Tâm bồ-đề là ngọn giáo sắc, vì đâm được mọi giặc phiền não. Tâm bồ-đề là mưa cam lộ, vì dập tắt được mọi lửa phiền não. Tâm bồ-đề là gươm sắc, vì chém bỏ mọi điều ác phiền não. Tâm bồ-đề là chùy vàng, vì phá nát mọi núi kiêu mạn. Tâm bồ-đề là dao sắc, vì cắt đứt áo giáp phiền não của bảy sử (bảy loại phiền não ngầm: tham dục, giận dữ, ham muốn tồn tại, kiêu mạn, vô minh, kiến chấp sai, nghi ngờ). Tâm bồ-đề là ngọn cờ dũng mãnh, vì quật đổ mọi cờ của ma. Tâm bồ-đề là búa rìu, vì chặt đốn mọi cây khổ của sự không hiểu biết. Tâm bồ-đề là binh khí, vì phòng vệ mọi gian nan. Tâm bồ-đề là bàn tay khéo, vì che chở thân của các ba-la-mật (?). Tâm bồ-đề là đôi chân vững, vì đặt vững mọi công đức. Tâm bồ-đề là thuốc mắt, vì trừ mọi màng che của vô minh. Tâm bồ-đề là đồ nhổ gai tốt, vì nhổ được gai thân kiến. Tâm bồ-đề là giường yên ổn, vì trừ bỏ giường khổ sinh tử. Tâm bồ-đề là bạn tốt, vì giúp vượt qua vô lượng hiểm nạn sinh tử. Tâm bồ-đề là lợi ích tốt, vì lìa xa mọi pháp suy hao. Tâm bồ-đề là thầy của trời và người, vì biết rõ con đường thoát ra của Bồ-tát.
Tâm bồ-đề là kho báu, vì vô lượng công đức không thể hết. Tâm bồ-đề là suối phun, vì trí tuệ trong mát không bao giờ cạn. Tâm bồ-đề là gương trong, vì làm hiện rõ mọi pháp môn. Tâm bồ-đề là ao trong, vì rửa sạch mọi dơ bẩn. Tâm bồ-đề là dòng sông lớn, vì dẫn theo các ba-la-mật và tứ nhiếp pháp (bốn cách thu phục lòng người để giáo hóa: cho tặng, nói lời dịu dàng, làm việc lợi ích, cùng làm việc chung). Tâm bồ-đề là rồng chúa, vì mưa khắp pháp cam lộ. Tâm bồ-đề là mạng căn (sức sống duy trì sự sống), vì gìn giữ pháp đại bi của Bồ-tát. Tâm bồ-đề là cam lộ, vì khiến người ở yên trong pháp không chết. Tâm bồ-đề là lưới, vì lưới bắt mọi người cần được giáo hóa. Tâm bồ-đề là dây thòng lọng tốt, vì thu nhận mọi chúng sinh. Tâm bồ-đề là lưỡi câu và mồi, vì câu chúng sinh ra khỏi vực sâu sinh tử. Tâm bồ-đề là thuốc a-già-đà (âm Phạn, một thứ thuốc thần trị được mọi bệnh), vì trừ mọi bệnh dữ. Tâm bồ-đề là thuốc ba-la-đề-tỳ-xoa (?) (một thứ thuốc giải độc), vì chữa được độc của năm dục. Tâm bồ-đề là đất lớn, vì làm tiêu nước của vô lượng tưởng sai lầm. Tâm bồ-đề là vòng gió (tầng gió lớn nâng đỡ thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo), vì thổi tan mọi chướng ngại và màn che. Tâm bồ-đề là đảo báu, vì sinh ra các báu công đức của đạo phẩm (ba mươi bảy phép tu trợ giúp đạt giác ngộ). Tâm bồ-đề là dòng giống, vì nuôi lớn mọi pháp trắng trong. Tâm bồ-đề là nhà ở, vì chứa mọi báu công đức. Tâm bồ-đề là thành lớn, vì là nơi các thương nhân Bồ-tát ở. Tâm bồ-đề là thuốc luyện vàng, vì làm tan cáu bẩn phiền não cho trong sạch. Tâm bồ-đề là mật thơm, vì đủ mọi vị công đức. Tâm bồ-đề là đường chính, vì đưa vào thành nhất thiết trí. Tâm bồ-đề là đồ chứa quý, vì chứa mọi pháp trắng trong. Tâm bồ-đề là mưa đúng mùa, vì dập hết bụi phiền não. Tâm bồ-đề là chỗ ở yên, vì sinh ra chỗ ở của Bồ-tát. Tâm bồ-đề là sức duy trì mạng sống, vì không nhận lấy sự giải thoát của Thanh văn. Tâm bồ-đề là ngọc lưu ly (ngọc màu xanh trong suốt), vì bản tính trong sạch mầu nhiệm, không bám bẩn. Tâm bồ-đề là ngọc y-ni-la (âm Phạn, ngọc xanh quý), vì vượt hơn trí của Thanh văn, Duyên giác. Tâm bồ-đề là trống pháp, vì đánh thức chúng sinh đang ngủ say trong phiền não. Tâm bồ-đề là nước trong, vì bản tính trong sạch không vẩn đục. Tâm bồ-đề là vàng diêm-phù-đàn (thứ vàng quý nhất, lấy tên từ con sông chảy qua rừng cây diêm-phù), vì khiến mọi điều thiện hữu vi trở nên lu mờ như đống mực. Tâm bồ-đề là núi chúa, vì vượt lên mọi thế gian. Tâm bồ-đề là chỗ nương về, vì cứu giúp được mọi chúng sinh. Tâm bồ-đề là nghĩa chân thật, vì lìa xa mọi pháp hư dối. Tâm bồ-đề là báu cao tột, vì khiến mọi người vui mừng thỏa mãn. Tâm bồ-đề là đại hội bố thí, vì tùy người cần gì cũng cho đầy đủ vui lòng. Tâm bồ-đề là bậc tôn trưởng, vì giữa chúng sinh không ai sánh bằng. Tâm bồ-đề là kho báu, vì thọ trì mọi pháp Phật. Tâm bồ-đề là lưới Nhân-đà-la, vì bắt giữ a-tu-la phiền não. Tâm bồ-đề là gió Tỳ-lâu-na (?) (một trận gió lớn theo truyền thuyết), vì lay động tâm chúng sinh để giáo hóa. Tâm bồ-đề là lửa Nhân-đà-la (lửa sấm sét của trời Đế Thích), vì thiêu đốt mọi tập khí (thói quen, dấu vết còn sót lại) phiền não. Tâm bồ-đề là tháp cao tột (công trình thờ xá-lợi của Phật), vì tất cả trời người đều nên cúng dường.
Này Phật tử! Tâm bồ-đề thành tựu vô lượng công đức như thế, đều ngang bằng với công đức của tất cả chư Phật và Bồ-tát. Vì sao vậy? Vì nhờ tâm bồ-đề mà sinh ra mọi hạnh Bồ-tát, và chư Phật ba đời thành chánh giác (sự giác ngộ chân chính, tức thành Phật).
Này thiện nam tử! Ví như có người được thuốc tự tại thì lìa năm điều sợ hãi. Năm điều ấy là gì? Đó là: lửa không đốt được, nước không cuốn trôi được, độc không ngấm được, dao không làm bị thương được, khói hun không làm hại được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát tâm bồ-đề, thâu nhiếp tát-bà-nhã (nhất thiết trí, trí biết tất cả), thì lìa năm điều sợ hãi. Năm điều ấy là gì? Đó là: không bị lửa dục thiêu đốt, không bị dòng nước các cõi hữu cuốn trôi, không bị độc dữ giận hờn ngấm vào, không bị dao sắc phiền não làm thương, không bị khói hun của tà giác quán (những suy nghĩ tìm xét sai lầm) làm hại.
Này thiện nam tử! Ví như có người được thuốc giải thoát thì không bao giờ chết bất đắc kỳ tử. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc trí tuệ mầu nhiệm của tâm bồ-đề thì những tai họa của sinh tử không hại được. Này thiện nam tử! Ví như có người được thuốc long vương, nếu có sâu độc ngửi thấy hơi thuốc liền tránh đi xa. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc đại long vương của tâm bồ-đề thì mọi sâu độc dữ phiền não ngửi hơi thuốc đều tan biến. Này thiện nam tử! Ví như có người được thuốc không thể phá hoại thì mọi kẻ thù không làm gì được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc pháp không hoại của tâm bồ-đề thì mọi phiền não, ma và kẻ thù không phá hoại được. Này thiện nam tử! Ví như có người được thuốc tần-già-đà (?) (một thứ thuốc nhổ gai độc) thì có thể lấy gai độc ra. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc tần-già-đà của tâm bồ-đề thì lấy ra được gai ba độc và các tà kiến. Này thiện nam tử! Ví như có người được vua thuốc Thiện Kiến thì diệt được mọi bệnh. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được vua thuốc Thiện Kiến của tâm bồ-đề thì diệt được mọi bệnh phiền não của chúng sinh.
Này thiện nam tử! Ví như cây vua thuốc lớn San-đà-na, chúng sinh nào ở dưới bóng cây ấy thì mọi ung nhọt dữ trên thân đều khỏi. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được cây thuốc San-đà của tâm bồ-đề, chúng sinh nào nương bóng cây này thì mọi ung nhọt phiền não và nghiệp bất thiện đều khỏi. Này thiện nam tử! Ví như cây vua thuốc tên là Rễ Không Hoại, nhờ sức của nó mà nuôi lớn mọi cây ở Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, chỉ thế giới loài người ta ở). Cây tâm bồ-đề cũng thế: nhờ sức của nó mà nuôi lớn căn lành của mọi Bồ-tát ở bậc hữu học và vô học (bậc còn phải học và bậc đã học xong). Này thiện nam tử! Ví như cây thuốc tên A-lam-bà, nếu dùng thoa thân thì thân được mềm mại tươi nhuận, ý lìa mọi điều ác. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được thuốc A-lam-bà của tâm bồ-đề thì làm lớn mọi hạnh nghiệp lành của thân, miệng, ý. Này thiện nam tử! Ví như có người được thuốc niệm lực (sức ghi nhớ) thì pháp nào đã nghe không bao giờ quên. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai được thuốc niệm lực của tâm bồ-đề thì nghe và giữ mọi pháp Phật không quên. Này thiện nam tử! Ví như có thứ thuốc tên là Hoa Sen, ai uống thì sống được một kiếp. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai uống thuốc hoa sen của tâm bồ-đề thì suốt a-tăng-kỳ kiếp (số kiếp nhiều không thể đếm) được tự tại. Này thiện nam tử! Ví như có người cầm thuốc ẩn thân thì mọi chúng sinh không thấy được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai được thuốc ẩn thân của tâm bồ-đề thì mọi ma không thấy được.
Này thiện nam tử! Ví như trong biển lớn có ngọc ma-ni (ngọc báu, ngọc quý) tên là Tích Chúng Bảo (Gom Mọi Báu); nếu ngọc không bị đem sang nơi khác, thì dù có trận cháy lớn nổi lên, cũng không có chuyện nước biển bị hao bớt dù một giọt. Viên ngọc gom mọi báu là tâm bồ-đề cũng thế: ở trong biển tâm ngay thẳng của Bồ-tát, thì dù chỉ đem một căn lành hồi hướng (đem công đức mình làm được hướng về mục đích cao cả hoặc chia cho người khác) về tát-bà-nhã, cũng không có chuyện bị quên mất; mà tát-bà-nhã thì không nhiễm dính gì, cũng không lìa căn lành. Này thiện nam tử! Ví như ngọc ma-ni tên Tịnh Quang Minh (Ánh Sáng Trong), người nào lấy làm chuỗi đeo thân thì ánh sáng các ngọc khác bị lấn át, tối như đống mực. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: lấy ngọc ma-ni tâm bồ-đề làm chuỗi đeo thân thì che lấp ngọc báu tâm của Thanh văn, Duyên giác. Này thiện nam tử! Ví như đặt ngọc lọc nước vào nước đục thì nước liền trong. Ngọc tâm bồ-đề cũng thế: trừ hết mọi cáu đục phiền não. Này thiện nam tử! Ví như có người được ngọc báu trụ nước, đeo vào thân thì vào nước sâu cũng không chìm. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc trụ nước của tâm bồ-đề thì vào biển sinh tử mà không chìm đắm. Này thiện nam tử! Ví như có người được ngọc báu đại long, đến chỗ rồng thì rồng không hại. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc đại long của tâm bồ-đề thì vào cõi dục, các rồng dữ phiền não không hại được. Này thiện nam tử! Ví như Đế Thích có ngọc ma-ni đeo vào thân thì là bậc tôn quý giữa chư thiên. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai đeo chuỗi ngọc tâm bồ-đề thì là bậc tôn quý trong cả ba cõi.
Này thiện nam tử! Ví như có người được ngọc tùy ý thì trừ hết mọi nghèo khổ. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ngọc tùy ý của tâm bồ-đề thì trừ hết mọi nghèo khổ của tà mạng (cách sinh sống không chân chính). Này thiện nam tử! Ví như ngọc lửa, nhờ ánh mặt trời kích phát mà phát ra lửa mạnh. Người được ngọc lửa sáng trong của tâm bồ-đề cũng thế: nhờ ánh sáng tuệ lớn kích phát mà phát ra lửa trí tuệ. Này thiện nam tử! Ví như ngọc trăng nhờ ánh trăng kích phát mà tuôn ra nước mát. Người được ngọc trăng trong của tâm bồ-đề cũng thế: được ánh trăng của căn lành hồi hướng kích phát rồi thì tuôn ra nước của căn lành và các nguyện lớn. Này thiện nam tử! Ví như rồng chúa đội mũ ngọc như ý thì lìa mọi sợ hãi. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đội mũ ngọc như ý đại bi của tâm bồ-đề thì lìa mọi nạn của đường ác. Này thiện nam tử! Ví như ngọc ma-ni tên Kho Trang Nghiêm Mọi Chúng Sinh, làm tròn được mọi điều mong ước mà không hao bớt. Người được ngọc ma-ni kho trang nghiêm mầu nhiệm của tâm bồ-đề thì làm tròn mọi điều mong ước của Bồ-tát và các chúng sinh khác mà không hao bớt. Này thiện nam tử! Ví như Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp) có ngọc ma-ni soi khắp cung điện, diệt hết bóng tối. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ai được ngọc ma-ni tâm bồ-đề thì soi khắp cung điện năm nẻo, diệt hết bóng tối. Này thiện nam tử! Ví như có người được ánh sáng ngọc màu xanh thẫm chạm vào thì liền cùng màu với nó. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được ánh sáng ngọc xanh thẫm của tâm bồ-đề, quán xét các pháp, hồi hướng căn lành, thì cùng màu với tát-bà-nhã.
Này thiện nam tử! Như ngọc lưu ly, trăm nghìn năm ở chỗ dơ mà không bị nhiễm. Ngọc lưu ly trong sạch của tâm bồ-đề cũng thế: trăm nghìn kiếp ở trong cõi dục mà không bị năm dục làm nhiễm bẩn, vì bản tính trong sạch. Này thiện nam tử! Như ngọc ma-ni trong sạch tên Ánh Sáng Lìa Cấu sinh ra mọi báu vật. Ngọc ánh sáng lìa cấu của tâm bồ-đề cũng thế: sinh ra báu công đức của phàm phu, Thanh văn, Duyên giác, Bồ-tát và chư Phật. Này thiện nam tử! Ví như ngọc ma-ni lớn diệt được mọi bóng tối. Ngọc tâm bồ-đề cũng thế: diệt mọi bóng tối của sự không hiểu biết. Này thiện nam tử! Ví như biển lớn có viên ngọc vô giá, thương nhân dùng thuyền xe chở vào thành, các ngọc ma-ni khác không viên nào sánh bằng. Ngọc vô giá của tâm bồ-đề cũng thế: ở trong biển sinh tử, Bồ-tát ma-ha-tát dùng thuyền nguyện lớn chở vào thành giải thoát; báu công đức của Thanh văn, Duyên giác không sánh kịp. Này thiện nam tử! Ví như ngọc ma-ni lớn Lìa Cấu ở Diêm-phù-đề chiếu xa bốn vạn do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, khoảng mười mấy cây số), khiến cung điện mặt trời mặt trăng đều hiện rõ. Ngọc lìa cấu của tâm bồ-đề cũng thế: ở trong sinh tử mà soi bầu trời pháp giới, khiến cung nhà cảnh giới Phật đều hiện rõ.
Này thiện nam tử! Ví như ngọc ma-ni Phong Vương (Vua Gió) giữ được mọi loại hương hoa trong cảnh giới mặt trời mặt trăng chiếu tới. Ngọc ma-ni phong vương của tâm bồ-đề cũng thế: ôm giữ được tất cả trong cảnh giới mà nhất thiết chủng trí soi tới — tất cả trời người, Thanh văn, Duyên giác, chư Phật Bồ-tát, cùng các căn lành hữu lậu và vô lậu (hữu lậu: còn rỉ chảy phiền não, còn trong luân hồi; vô lậu: đã sạch phiền não, ra khỏi luân hồi). Này thiện nam tử! Ví như trong biển có ngọc ma-ni tên Hải Tạng (Kho Biển), làm hiện ra mọi cảnh trang nghiêm trong biển. Ngọc hải tạng của tâm bồ-đề cũng thế: làm hiện ra mọi cảnh trang nghiêm trong cảnh giới nhất thiết trí. Này thiện nam tử! Ví như vàng diêm-phù-đàn, trừ ngọc như ý ra thì hơn mọi báu vật. Vàng diêm-phù-đàn của tâm bồ-đề cũng thế: trừ nhất thiết trí ra thì hơn mọi công đức. Này thiện nam tử! Ví như có người khéo dùng chú thuật chế ngự rồng thì được tự tại giữa các loài rồng. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được phép chú thuật khéo của tâm bồ-đề thì được tự tại với mọi rồng phiền não. Này thiện nam tử! Ví như dũng sĩ mặc giáp cầm binh khí thì mọi kẻ thù không phá được. Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: khoác bộ trang bị lớn của tâm bồ-đề thì mọi phiền não, ma và kẻ thù không phá được.
Này thiện nam tử! Ví như gỗ chiên-đàn ưu-đà-già-sa-la (một loại gỗ đàn hương quý), nếu đốt một thù (đơn vị trọng lượng rất nhỏ) thì hương thơm lan khắp tiểu thiên thế giới (một nghìn thế giới gộp lại), châu báu của cả tam thiên đại thiên thế giới (một tỷ thế giới gộp lại) cũng không bằng được. Hương tâm bồ-đề cũng thế: dùng công đức mầu nhiệm xông khắp pháp giới, mọi công đức của Thanh văn, Duyên giác không sánh kịp. Này thiện nam tử! Ví như lấy bạch chiên-đàn thoa thân thì hết phiền nóng, được mát mẻ vui thích. Hương tâm bồ-đề cũng thế: trừ cơn nóng của giác quán (những ý nghĩ tìm tòi xét đoán lăng xăng), tham, giận, si, khiến thân trí tuệ được mát mẻ an vui. Này thiện nam tử! Ví như núi Tu-di, loài chúng sinh nào đến gần núi thì đều cùng màu với núi. Núi tâm bồ-đề cũng thế: ai đến gần thì đều được cùng màu với tát-bà-nhã.
Này thiện nam tử! Ví như hương hoa cây ba-lợi-chất-đa (cây hoa thần ở cõi trời Đao-lợi), các thứ hoa bà-sư, hoa chiêm-bặc (những loài hoa thơm ở Ấn Độ) ở Diêm-phù-đề không sánh kịp. Hương tâm bồ-đề cũng thế: hương công đức mầu nhiệm ấy, giới, định, tuệ, giải thoát, giải thoát tri kiến (năm phần công đức của bậc giác ngộ: giữ giới, thiền định, trí tuệ, giải thoát và sự thấy biết rõ mình đã giải thoát) vô lậu của Thanh văn, Duyên giác cũng không sánh kịp. Này thiện nam tử! Ví như hoa cây ba-lợi-chất-đa, khi chưa nở mà hương đã lan khắp, mọi hương hoa trong Diêm-phù-đề không sánh kịp. Hoa tâm bồ-đề cũng thế: hương hoa công đức hữu lậu và vô lậu của mọi trời người không sánh kịp. Này thiện nam tử! Ví như hoa cây ba-lợi-chất-đa xông áo một ngày, thì hoa chiêm-bặc, hoa bà-sư dù xông nghìn năm cũng không bằng. Hoa tâm bồ-đề cũng thế: hương công đức xông trong một ngày đã thấu đến chỗ chư Phật mười phương; tất cả Thanh văn, Duyên giác dùng tâm vô lậu xông các công đức suốt trăm nghìn kiếp cũng không sánh kịp.
Này thiện nam tử! Ví như cây na-lợi-la (cây dừa), rễ, thân, cành, lá, hoa, quả đều làm lợi cho chúng sinh. Cây tâm bồ-đề cũng thế: nương nơi đại từ đại bi của Bồ-tát mà sinh, từ lúc mới phát tâm cho đến khi làm trọn tất cả pháp Phật, luôn làm lợi ích cho mọi chúng sinh. Này thiện nam tử! Ví như một lạng thuốc a-la-sa (thuốc luyện kim) biến được nghìn lạng đồng thành vàng ròng, mà phần thuốc không hao bớt. Thuốc tâm bồ-đề cũng thế: thâu nhiếp trí hồi hướng, trừ hết mọi nghiệp chướng (trở ngại do nghiệp ác đã tạo) phiền não, làm trong sạch mọi pháp, cùng màu với tát-bà-nhã, mà phiền não nghiệp ác không làm hao bớt được. Ví như ngọn lửa nhỏ, đốt đến đâu thì lửa càng bùng lên; lửa tâm bồ-đề cũng thế: tùy pháp nào nó nương vào thì lửa tuệ càng mạnh. Ví như một ngọn đèn mồi ra trăm nghìn ngọn đèn mà không hao bớt; đèn tâm bồ-đề cũng thế: thắp lên đèn tuệ của chư Phật ba đời mà không hao bớt. Ví như đèn sáng đem vào căn phòng tối thì soi tan mọi bóng tối; đèn tâm bồ-đề cũng thế: vào căn phòng tối của tâm, bóng tối si mê tích tụ vô lượng kiếp đều diệt sạch, đầy đủ trí tuệ sáng trong của Bồ-tát. Ví như bấc đèn, tùy bấc tốt hay xấu mà ánh sáng cũng thế, nếu thêm dầu thì ánh sáng càng tăng; bấc tâm bồ-đề cũng thế: tùy theo nguyện ban đầu mà phát ánh sáng trí tuệ soi khắp pháp giới, thêm dầu đại bi, giáo hóa chúng sinh, làm trong sạch thế giới của Phật, làm việc của chư Phật không bao giờ hết.
Ví như vua trời Tha Hóa Tự Tại (vua cõi trời cao nhất của cõi dục) đội mũ trời tự nhiên bằng vàng diêm-phù-đàn, chư thiên cõi dục không phá được; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: đội mũ trời nguyện lớn của tâm bồ-đề, Thanh văn, Duyên giác không phá được. Ví như sư tử lớn rống lên, sư tử con nghe thì đều mạnh mẽ, mọi cầm thú đều tránh xa trốn nấp; tiếng rống sư tử của Phật (lời Phật thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi) cũng thế: các Bồ-tát nghe tiếng ca ngợi tâm bồ-đề thì nuôi lớn pháp thân, còn chúng sinh có cái thấy sai lầm thì ẩn nấp lui tan. Ví như có người lấy gân sư tử làm dây đàn, khi tấu lên thì dây đàn khác đều đứt; thân ba-la-mật của tất cả Như Lai cũng thế: phát ra tiếng công đức của tâm bồ-đề, người ưa năm dục và pháp nhị thừa nghe thấy thì những thứ ấy đều dứt. Ví như sữa bò, sữa ngựa, sữa dê chung một đồ đựng, đem sữa sư tử đổ vào thì các sữa kia tan hết, nó đi thẳng qua không trở ngại; sữa tâm bồ-đề của sư tử Như Lai cũng thế: đổ vào sữa nghiệp và phiền não tích tụ vô lượng kiếp thì đều tan hết, không dừng lại trong pháp của Thanh văn, Duyên giác.
Ví như chim ca-tỳ-già (?) (loài chim có tiếng hót hay nhất, cũng gọi ca-lăng-tần-già) khi còn trong vỏ trứng đã có sức mạnh lớn, các loài chim khác không bằng; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ở trong vỏ trứng sinh tử mà phát tâm bồ-đề, sức mạnh công đức ấy Thanh văn, Duyên giác không sánh kịp. Ví như chim kim sí (chim cánh vàng, tức ca-lâu-la) lúc mới sinh, mắt đã sáng trong, có sức mạnh lớn, các loài chim lớn nhỏ không sánh kịp; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: sinh vào nhà Như Lai, phát tâm bồ-đề, mắt tuệ sáng trong, có sức mạnh lớn, Thanh văn, Duyên giác tu tập trí tuệ trăm nghìn kiếp cũng không sánh kịp. Ví như tráng sĩ dùng mũi tên kim cương sắc của Na-la-diên bắn áo giáp dày chắc, xuyên thẳng qua không trở ngại; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng mũi tên trí tuệ sắc của tâm bồ-đề bắn áo giáp dày của tà kiến phiền não, xuyên qua không trở ngại. Ví như dũng sĩ sức mạnh ma-ha-na-già (âm Phạn, nghĩa là rồng lớn hoặc voi lớn, chỉ người có sức mạnh phi thường), khi nổi uy giận dữ thì người Diêm-phù-đề không ai thắng nổi; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát đại từ bi, tu tâm bồ-đề, thì mọi ma và quyến thuộc của ma cùng phiền não và nghiệp trong thế gian không phá được. Ví như có người học một nghề lớn, tuy chưa thành thạo trọn vẹn mà các nghề khéo khác đã không sánh kịp; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: học nguyện tâm bồ-đề, tuy chưa trọn vẹn mà Thanh văn, Duyên giác và các chúng sinh khác không sánh kịp. Ví như có người học bắn cung giỏi, trước hết tự đứng cho vững; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: học địa vị nhất thiết trí, trước hết tự đặt vững tâm bồ-đề thì chắc chắn được mọi pháp Phật. Ví như nhà ảo thuật trước học thuộc phép thuật, sau đó mới làm hiện ra mọi trò ảo; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát tâm bồ-đề rồi sau mới làm hiện rõ chánh pháp của mọi chư Phật Bồ-tát. Ví như ảo thuật, không có hình sắc mà hiện ra hình sắc; tướng tâm bồ-đề cũng thế: làm hiện ra sự trang nghiêm công đức của pháp giới.
Ví như có người đeo đồ trang sức bằng vàng diêm-phù-đàn thì lấn át mọi thứ khác, khiến chúng tối như đống mực; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng đồ trang sức tâm bồ-đề che lấp mọi công đức của chúng sinh, Thanh văn, Duyên giác. Ví như sắt a-dạ-kiền-đa (?) (một loại sắt cứng đặc biệt), chỉ một chút sắt này cũng phá nát được mọi móc khóa xích trói bằng sắt khác; tâm bồ-đề cũng thế: cắt đứt mọi dây trói tà kiến, phiền não, ái dục. Ví như gió mạnh đi đâu cũng không bị cản; gió tâm bồ-đề cũng thế: đi đến đâu thì trừ phiền não đến đó, không có trở ngại, không dừng lại ở sự giải thoát của Thanh văn, Duyên giác. Ví như có người khéo vào biển lớn mà không chìm, cá ma-già-la (loài cá khổng lồ trong biển, nuốt cả thuyền) không hại được; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: dùng tâm bồ-đề vào biển sinh tử mà không bị sinh tử làm nhiễm bẩn, cũng không chứng thật tế (chân lý tột cùng; ở đây chỉ việc nhập Niết-bàn sớm của nhị thừa mà bỏ chúng sinh), cá ma-già-la Thanh văn, Duyên giác không hại được. Ví như có người uống cam lộ thì mọi bệnh tật không hại được; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: uống thuốc pháp cam lộ của tâm bồ-đề thì không rơi vào địa vị Thanh văn, Duyên giác, tu tập đại bi, làm tròn nguyện và hạnh. Ví như có người lấy thuốc ẩn thân thoa mắt thì tự do đi lại không ai thấy; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: được tâm bồ-đề, làm tròn nguyện lớn, tự do đi lại vào cảnh giới ma mà mọi ma không thấy được.
Ví như có người nương cậy vua lớn thì không sợ người khác; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nương vào vua pháp sức lớn là tâm bồ-đề thì trừ được chướng ngại và màn che, không sợ đường ác. Ví như có người ở trong nước sâu thì không sợ lửa đốt; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: ở trong nước căn lành của tâm bồ-đề thì lửa giải thoát của Thanh văn, Duyên giác không đốt được. Ví như có người nương cậy tướng mạnh thì không sợ kẻ thù; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: nương tâm bồ-đề thì không sợ mọi điều ác. Ví như trời Đế Thích cầm chày kim cương hàng phục tất cả a-tu-la; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: cầm tâm bồ-đề dẹp tan các ma và các ngoại đạo (những đạo giáo ngoài Phật giáo). Ví như có người uống thuốc a-la-sa thì không gầy không già, sống lâu vô cùng; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: uống thuốc a-la-sa của tâm bồ-đề thì trong vô lượng kiếp ở giữa sinh tử tu hạnh Bồ-tát mà không nhiễm dính. Ví như thuốc a-la-sa, trước hết phải dùng nước sạch; thuốc tâm bồ-đề cũng thế: trong mọi hạnh tu của Bồ-tát, nó đứng đầu hết. Ví như con người, trong các căn thì mạng căn đứng đầu; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: trong chánh pháp của chư Phật, tâm bồ-đề đứng đầu. Ví như người bị đứt mạng căn thì không làm lợi được cho cha mẹ họ hàng; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: lìa tâm bồ-đề thì không làm lợi ích được cho chúng sinh.
Ví như biển lớn không gì phá được; biển tâm bồ-đề cũng thế: Thanh văn, Duyên giác không làm hư hoại được. Ví như ánh mặt trời, ánh các vì sao không che được; mặt trời tâm bồ-đề cũng thế: ánh mặt trời trí tuệ của nguyện lớn tròn đầy, ánh tuệ vô lậu của Thanh văn, Duyên giác không che được. Ví như thái tử vừa sinh ra đã được các đại thần tôn trọng; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát tâm bồ-đề rồi thì được tất cả Thanh văn, Duyên giác cùng tôn trọng, vì tu đại bi. Ví như vương tử tuy tuổi còn nhỏ mà các đại thần đều kính lạy; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: phát tâm bồ-đề thì Thanh văn, Duyên giác đều kính lạy. Ví như vương tử tuy chưa được tự chủ mà đã đủ dáng vẻ của bậc quốc vương; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: tuy còn bị phiền não và nghiệp chướng che lấp, nhưng đã thành tựu đủ tướng của tâm bồ-đề. Ví như mắt có màng, thấy ngọc báu trong sạch thật mà cho là không sạch; ngọc tâm bồ-đề cũng thế: người không có trí, không tin, thì nghĩ là không sạch. Ví như thuốc có chú lực, chúng sinh nào thấy, nghe, ở chung thì mọi bệnh đều khỏi; thuốc tâm bồ-đề cũng thế: nuôi lớn căn lành, thâu nhiếp thuốc trí tuệ, làm tròn thân tuệ nguyện lớn của Bồ-tát; chúng sinh nào thấy, nghe, ở chung mà tu chánh niệm thì đều dứt sạch mọi bệnh phiền não. Ví như áo lông chim hằng-sa không bám bụi bẩn; áo tâm bồ-đề cũng thế: không bám mọi bụi bẩn sinh tử.
Ví như có người luôn mang cam lộ, chuyên niệm không tán loạn, mà phân biệt được mọi pháp; Bồ-tát ma-ha-tát cũng thế: giữ chánh pháp cam lộ của tâm bồ-đề, chánh niệm không tán loạn, mà giáo hóa được mọi chúng sinh, khiến họ đủ nguyện lớn, thành thân trí tuệ. Ví như cái cày không có ách thì không dùng được; tâm bồ-đề cũng thế: lìa tâm ngay thẳng thì đối với pháp Như Lai không có nghĩa thật. Ví như Chuyển luân vương có mũ trời mầu nhiệm tên là Tượng Tạng (Kho Voi); khi rửa mũ ấy thì bốn thứ quân (quân voi, quân ngựa, quân xe, quân bộ) bay đi trên hư không. Mũ tâm bồ-đề cũng thế: làm trong sạch mọi căn lành của các Bồ-tát, lìa xa ba cõi hữu, đi trong hư không cảnh giới vô vi (cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt) của trí tuệ Như Lai. Ví như kim cương sinh ra từ mạch vàng, không sinh từ các báu khác; ngọc tâm bồ-đề cũng thế: sinh từ bản tính đại bi cứu giúp chúng sinh, không sinh từ điều lành nào khác. Ví như có cây không mọc từ rễ mà vẫn nuôi lớn cành lá hoa quả; cây tâm bồ-đề cũng thế: không nương tựa vào đâu mà vẫn nuôi lớn nhất thiết chủng trí, thần thông, tam minh và nguyện lớn, che phủ khắp thế gian.
Ví như kim cương, không phải đồ nào cũng làm nó lộ ra được (?), cũng không phải đồ nào cũng đựng được; ngọc tâm bồ-đề cũng thế: đồ chứa của kẻ lòng hẹp, keo kiệt, không trí thì không làm nó lộ ra được, đồ chứa của chúng sinh gian dối quanh co và tà kiến thì không đựng được. Ví như kim cương phá được mọi báu khác; tâm bồ-đề cũng thế: biết chắc chắn tất cả các pháp. Ví như kim cương phá được núi non; tâm bồ-đề cũng thế: phá nát mọi núi tà kiến. Ví như kim cương tuy vỡ không còn nguyên vẹn mà mọi báu khác vẫn không bằng; tâm bồ-đề cũng thế: tuy có chút lười biếng mà báu công đức của Thanh văn, Duyên giác vẫn không sánh kịp. Ví như kim cương vỡ vẫn trừ được mọi nghèo khổ; tâm bồ-đề cũng thế: tuy có chút sơ suất trong uy nghi và cách hướng về pháp, vẫn trừ được mọi nghèo khổ. Ví như kim cương nhỏ phá được mọi vật; tâm bồ-đề cũng thế: nương vào cảnh giới nhỏ mà phá được mọi mê lầm ngu si không hiểu biết. Ví như kim cương, người thường không có được; tâm bồ-đề cũng thế: chúng sinh lòng hẹp không có được. Ví như kim cương, người không có hiểu biết nghề thì không nhận ra; tâm bồ-đề cũng thế: chúng sinh không có trí thì không nhận ra. Ví như kim cương không gì làm tiêu mất được; tâm bồ-đề cũng thế: mọi pháp không làm nó tiêu hết được.
Ví như binh khí kim cương, mọi chúng sinh kể cả ma-ha-na-già cũng không cầm nổi, trừ người có sức Na-la-diên; tâm bồ-đề cũng thế: Thanh văn, Duyên giác không thọ trì nổi, trừ các Bồ-tát ma-ha-tát. Ví như binh khí kim cương xuyên thấu mọi thứ, binh khí khác không làm được; tâm bồ-đề cũng thế: quán xét ba đời, giáo hóa chúng sinh, trải a-tăng-kỳ kiếp chịu vô lượng khổ, Thanh văn, Duyên giác không sánh kịp. Ví như kim cương, vật khác không đỡ nổi, trừ nền đất kim cương; tâm bồ-đề cũng thế: sinh ra công đức của hạnh và nguyện Bồ-tát, Thanh văn, Duyên giác không giữ nổi, trừ người có tâm ngay thẳng hướng về tát-bà-nhã. Ví như đồ bằng kim cương đựng nước thì nước không bao giờ hao cạn; tâm bồ-đề cũng thế: ở yên trong căn lành hồi hướng tốt đẹp thù thắng, đi vào các nẻo sinh tử mà các pháp bất thiện không làm hao cạn được. Ví như kim cương nâng giữ được mặt đất không cho sụp chìm; tâm bồ-đề cũng thế: giữ mọi nguyện và hạnh của Bồ-tát, không để rơi chìm trong ba cõi. Ví như kim cương trăm nghìn kiếp ở trong nước mà không mục nát, cũng không biến đổi; tâm bồ-đề cũng thế: vô lượng kiếp ở trong sinh tử mà phiền não và nghiệp không cắt đứt được, cũng không làm hao bớt. Ví như kim cương, mọi ngọn lửa lớn không đốt nóng được; tâm bồ-đề cũng thế: mọi lửa tham, giận, si của sinh tử không đốt nóng được.
Ví như tòa ngồi kim cương nơi đạo tràng (chỗ Phật ngồi thành đạo) đỡ được Bồ-tát hàng phục các ma, thành đẳng chánh giác (giác ngộ chân chính, bình đẳng trọn khắp, tức thành Phật), chỗ ngồi khác không đỡ nổi; tâm bồ-đề cũng thế: giữ được mọi nguyện và hạnh của Bồ-tát — các ba-la-mật, các nhẫn, các địa, hồi hướng, thọ ký (được Phật báo trước sẽ thành Phật), tu đạo bồ-đề, cúng dường chư Phật, nghe pháp và thực hành — mà mọi tâm khác không giữ nổi.
Này thiện nam tử! Tâm bồ-đề thành tựu vô lượng công đức như thế. Nếu có chúng sinh phát tâm bồ-đề thì đầy đủ vô lượng công đức như thế. Vì vậy, này thiện nam tử, em được lợi lành: phát tâm a-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, tu hạnh Bồ-tát, đầy đủ vô lượng công đức như thế. Này thiện nam tử! Điều em hỏi lúc trước — Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu đạo Bồ-tát thế nào — nay em hãy vào tòa lầu gác lớn tên Minh Tịnh Trang Nghiêm Tạng (Kho Trang Nghiêm Sáng Trong) này thì sẽ hiểu rõ việc học hạnh Bồ-tát, tu đạo Bồ-tát, đầy đủ thành tựu vô lượng công đức."
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video