Thiên 11 — Phẩm 11 – Trang nghiêm mình và người

 Kinh Ưu-bà-tắc giới (kinh về giới luật dành cho ưu-bà-tắc, tức người nam theo đạo Phật, tu tại gia và đã thọ giới) — Phẩm thứ mười một: Làm trang nghiêm cho mình và cho người (trang nghiêm: tô điểm, làm cho đầy đủ tốt đẹp).

 Thiện Sinh (vị trưởng giả trẻ đang thưa hỏi Phật) thưa: "Bạch Thế Tôn (danh hiệu của Phật: bậc được cả thế gian tôn kính)! Bồ-tát ma-ha-tát (bậc bồ-tát lớn; bồ-tát là người phát nguyện cầu thành Phật, vừa tự tu vừa cứu giúp chúng sinh) phải có đủ bao nhiêu pháp mới có thể lợi mình lợi người?"

 "Này thiện nam tử (cách Phật gọi người nghe, nghĩa là người nam có lòng lành)! Có đủ tám pháp thì có thể lợi mình lợi người. Những gì là tám? Một là sống lâu; hai là có dung sắc đẹp đẽ tuyệt vời; ba là thân có sức mạnh lớn; bốn là thuộc dòng họ tốt; năm là nhiều của cải châu báu; sáu là được thân nam giới; bảy là nói năng lưu loát rõ ràng; tám là không sợ đám đông."

 Thiện Sinh thưa: "Bạch Thế Tôn! Do nhân duyên gì mà bồ-tát được sống lâu, cho đến không sợ đám đông?"

 Phật dạy: "Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát trong vô lượng đời có lòng từ, không giết hại; do nhân duyên ấy mà được sống lâu. Trong vô lượng đời thường bố thí áo và đèn; do nhân duyên ấy mà được dung sắc đẹp. Trong vô lượng đời thường phá bỏ kiêu căng; do nhân duyên ấy mà sinh vào dòng họ cao quý. Trong vô lượng đời thường bố thí đồ ăn thức uống; do nhân duyên ấy mà thân đầy đủ sức mạnh. Trong vô lượng đời thường ưa thuyết pháp; do nhân duyên ấy mà nhiều của cải châu báu. Trong vô lượng đời chê trách thân nữ; do nhân duyên ấy mà được thân nam giới. Trong vô lượng đời hết lòng giữ giới; do nhân duyên ấy mà nói năng lưu loát rõ ràng. Trong vô lượng đời cúng dường Tam bảo (ba ngôi quý: Phật; Pháp — lời Phật dạy; Tăng — đoàn thể người xuất gia tu hành); do nhân duyên ấy mà không sợ đám đông.

 "Tám việc này có ba nhân duyên: một là vật trong sạch, hai là tâm trong sạch, ba là phúc điền trong sạch (phúc điền: ruộng phúc, tức người nhận sự bố thí; bố thí cho họ sinh ra phúc như gieo hạt vào ruộng). Thế nào là vật trong sạch? Không phải vật trộm cắp; không phải vật mà bậc thánh ngăn cấm; không phải vật chung của mọi người; không phải vật của Tam bảo; không phải vật đã định cho một người mà đổi sang cho nhiều người; không phải vật đã định cho nhiều người mà đổi sang cho một người; không phải có được nhờ làm khổ người; không phải có được nhờ lừa gạt người; không phải có được nhờ dối trá với người. Đó gọi là vật trong sạch.

 "Thế nào là tâm trong sạch? Khi bố thí, không phải vì quả lành trong sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi, triền miên không dứt); không phải vì danh tiếng, để hơn người, để được dung sắc, sức mạnh, của cải; không phải để gia nghiệp không đứt đoạn, quyến thuộc đông đúc; mà chỉ vì làm trang nghiêm cho bồ-đề (sự giác ngộ) mà bố thí, vì muốn điều phục (dạy dỗ cho thuần hậu, hướng về điều lành) chúng sinh mà bố thí. Đó gọi là tâm trong sạch.

 "Thế nào là phúc điền trong sạch? Người nhận bố thí xa lìa tám điều tà (tám điều sai trái ngược với tám chánh đạo, như thấy sai, nghĩ sai, nói sai, làm sai, sống bằng nghề sai...), đó gọi là phúc điền trong sạch. Này thiện nam tử! Do ba nhân duyên như thế mà có đủ tám pháp.

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát sở dĩ cầu sống lâu là vì muốn khen ngợi việc không giết hại cho chúng sinh nghe. Bồ-tát sở dĩ cầu dung sắc đẹp là để chúng sinh thấy mà vui mừng. Bồ-tát sở dĩ cầu dòng họ cao quý là để chúng sinh sinh lòng cung kính. Bồ-tát sở dĩ cầu đầy đủ sức mạnh là để giữ giới, tụng kinh, ngồi thiền. Bồ-tát sở dĩ cầu nhiều của cải là để điều phục chúng sinh. Bồ-tát sở dĩ cầu thân nam giới là để trở thành người có đủ khả năng tiếp nhận đạo và thành tựu pháp lành. Bồ-tát sở dĩ cầu nói năng lưu loát rõ ràng là để chúng sinh nhận lãnh lời pháp. Bồ-tát sở dĩ cầu không sợ đám đông là để phân tích rõ pháp chân thật.

 "Này thiện nam tử! Vì thế bồ-tát có đủ tám pháp thì có thể lợi mình lợi người. Làm được như thế, đó gọi là thực hành chân thật.

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát có tám pháp thì thọ trì (nhận lấy và giữ gìn) đầy đủ mười điều lành (không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không nói đâm thọc, không nói lời độc ác, không nói lời thêu dệt, không tham lam, không giận dữ, không si mê) và ưa đem dạy người; thọ trì đầy đủ giới ưu-bà-tắc và ưa đem dạy người. Tuy được dung sắc đẹp, trọn không vì thế mà sinh kiêu căng. Tuy giữ giới trong sạch, đa văn (nghe học nhiều), tinh tấn (siêng năng không lười), có sức mạnh lớn, dòng họ tốt, nhiều của cải châu báu, trọn không vì những điều ấy mà sinh kiêu căng. Không dùng trò ảo thuật mê hoặc để lừa dối chúng sinh. Không buông lung, tu sáu pháp hòa kính (sáu cách sống hòa hợp, kính trọng nhau: thân hòa, lời nói hòa, ý hòa, giới hòa, kiến giải hòa, lợi lộc hòa). Bồ-tát có đủ những pháp như thế, tuy ở nhà mà không khác người xuất gia (rời nhà đi tu). Bồ-tát như thế trọn không vì người khác mà gây ra nhân duyên xấu. Vì sao? Vì lòng hổ thẹn (biết xấu hổ khi làm điều sai) bền chắc.

 "Này thiện nam tử! Người tại gia (ở nhà, sống đời thế tục) nếu trong một đời thọ trì giới ưu-bà-tắc như thế, thì dù đời sau sinh vào nơi không có Tam bảo, trọn cũng không gây nhân duyên xấu ác. Vì sao vậy? Vì hai nhân duyên: một là trí tuệ, hai là không buông lung.

 "Này thiện nam tử! Ở nơi xấu ác về sau mà không làm việc ác là do bốn nhân duyên: một là vì hiểu rõ lỗi lầm của phiền não (những trạng thái làm tâm rối loạn, khổ sở như tham, giận, si mê); hai là vì không chạy theo phiền não; ba là vì nhẫn chịu được mọi khổ ác; bốn là vì không sinh lòng sợ hãi. Bồ-tát có đủ bốn pháp này thì không bị mọi nỗi khổ và mọi phiền não làm lay động.

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát không lay động là do năm nhân duyên: một là ưa tu pháp lành; hai là phân biệt được lành dữ; ba là gần gũi chánh pháp (giáo pháp chân chính của Phật); bốn là thương xót chúng sinh; năm là thường biết được đời trước của mình.

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát có đủ tám pháp như thế, thì nếu nghe lời chê bai, lòng nhẫn chịu được; nếu nghe lời khen ngợi, lại sinh lòng hổ thẹn. Khi tu hành đạo thì vui mừng tự an ủi mà không sinh kiêu căng. Có thể điều phục người ác; thấy những nhóm người chia rẽ tan nát thì có thể khiến họ hòa hợp. Nêu điều tốt của người, che giấu lỗi lầm của người. Chỗ người ta xấu hổ, trọn không nói ra. Nghe việc kín của người, không đem nói với ai khác. Không vì việc đời mà thề thốt, nguyền rủa. Được người làm ơn chút ít thì nghĩ cách báo đáp lớn. Đối với kẻ thù mình, luôn sinh lòng tốt. Kẻ thù và người thân cùng gặp khổ thì cứu kẻ thù trước. Thấy người mắng mình, lại sinh lòng thương xót. Thấy người khác trộm cắp, lặng yên không động (?). Thấy người đến đánh mình, sinh lòng xót thương. Xem mọi chúng sinh như cha mẹ. Thà mất thân mạng, trọn không nói dối. Vì sao? Vì biết quả báo.

 "Đối với các phiền não nên coi như kẻ thù; đối với pháp lành nên coi như người thân quen. Nếu đối với vật bên ngoài sinh lòng tham, liền quán xét được lỗi lầm của lòng tham; mọi phiền não khác cũng như vậy. Tuy sống chung lâu với người ác, trọn không vì thế mà coi họ là người thân tốt. Tuy không sống chung với người lành, trọn không vì thế mà thấy họ xa cách. Tuy phụng dưỡng cha mẹ, thầy, bậc trên, trọn không vì việc ấy mà làm điều ác. Lúc thiếu của mà thấy có người đến xin, không sinh ý nghĩ xấu. Tuy không gần gũi người hung ác, nhưng trong lòng luôn sinh lòng thương xót họ. Kẻ ác đến hại mình thì lấy điều lành đáp lại. Lúc mình được vui, không xem thường người khác; thấy người khác chịu khổ, không sinh lòng vui mừng.

 "Thân nghiệp (việc làm của thân) trong sạch, giữ bốn oai nghi (bốn tư thế đi, đứng, ngồi, nằm đều đúng phép tắc, nghiêm trang), rồi đem pháp ấy giáo hóa chúng sinh. Khẩu nghiệp (việc làm của miệng) trong sạch, tụng đọc mười hai bộ kinh của Như Lai (Như Lai: một danh hiệu của Phật; mười hai bộ kinh: toàn bộ lời Phật dạy, chia thành mười hai thể loại), rồi đem pháp ấy giáo hóa chúng sinh. Ý nghiệp (việc làm của tâm ý) trong sạch, tu bốn tâm vô lượng (bốn tâm rộng lớn không giới hạn: từ — ban vui, bi — cứu khổ, hỷ — vui theo niềm vui của người, xả — buông bỏ, không thiên vị), cũng đem pháp ấy mở mang giáo hóa chúng sinh. Nếu phải để thân mình chịu khổ mà khiến người khác được vui thì cam lòng vui vẻ làm.

 "Việc đời tuy không có lợi ích, nhưng vì chúng sinh mà cũng học; những điều đã học thì giỏi bậc nhất ở đời. Tuy đã thông suốt mà lòng không kiêu căng; đem điều mình biết siêng năng dùng để giáo hóa người, mong việc ấy truyền qua các đời không dứt. Đối với người thân, bạn bè thì không để họ làm điều ác. Ưa đem tám pháp nói trên giáo hóa chúng sinh. Nói nhân, nói quả không sai lầm. Khi phải xa lìa người thân yêu, lòng không sinh phiền muộn, vì quán thấy vô thường (mọi thứ đều đổi thay, không bền mãi). Khi nhận lấy cảm giác vui sướng, lòng không đắm say, vì quán thấy khổ và vô thường.

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát có đủ tám pháp nói trên thì có thể làm được những việc như thế. Này thiện nam tử! Bồ-tát có hai loại: một là tại gia, hai là xuất gia. Bồ-tát xuất gia tu tám pháp này thì chẳng khó; người tại gia tu tập được mới là khó. Vì sao? Vì bồ-tát tại gia bị nhiều nhân duyên xấu quấn chặt."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video